PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT. Ukiumoortumik nalunaarut 2014

Size: px
Start display at page:

Download "PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT. Ukiumoortumik nalunaarut 2014"

Transcription

1 PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT Ukiumoortumik nalunaarut 2014

2 Imaat 2 Aallaqqaasiut Aatsitassat pillugit pitsaanerpaamik siunnersuinermik qulakkeerinnittussaq pisut... 6 Sammisarpianut tunngatillugu suliat Aalisakkanut Qalerualinnullu immikkoortoqarfik Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfik Miluumasunut Timmissanullu Immikkoortoqarfik.. 14 Kalaallit Nunaanni Silap Pissusianik Ilisimatusarfik Attaveqatigiinnermut allatseqarfik Pinngortitaleriffiup sinaakkutai.. 18 Siunertaq Suliassat Aaqqissuussaaneq imi siulersuisuni ilaasortat Aningaasalersuineq mi suliniutit avataaniit aningaasaliiffigineqartut Illutat atortuutillu Illutat. 23 Asimi misissuisarfiit. 24 Umiarsuit umiatsiaaqqallu Umiatsaasivik quersuarlu. 25 Sulisut.. 26 Nunani tamani ataatsimiinnerit Nunatsinni ataatsimiinnerit Ataatsimiinnerni allakkiat Ilisimatuussutsikkut allaaserisat Nalunaarusiat Allakatigut paasissutissat allat Oqalugiaatit Suliat allat Ilisimatusarnermi killiffigisamik naliliineq Asimi misissuinerit Ukiumoortumik nalunaarut 2014 (1.0) Aaqqissuisoq: Pinngortitaleriffik Grønlands Naturinstitut Ilioqqarnera: Henrik Lund Nittartakkap qeqqaniittumut assitamut oqaasertat: AGONIST, O. Geertz-Hansen, KNR, H. Lund, L.M. Rasmussen, L. Witting ISSN Ukiumoortumik nalunaarut taamaallaat qarasaasiakkuugassanngorluni saqqummersitaavoq. Ukiumoortumik nalunaarut Pdf-inngugaq uannga aaneqarsinnavoq Pinngortitaleriffik Grønlands Naturinstitut Greenland Institute of Natural Resources Postboks Nuuk Tlf Fax

3 3 Aallaqqaasiut Pinngortitaleriffiup immikkoortoqarfik nutaaq Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortortaqarfik, avatangiisit aatsitassallu pillugit ilisimatuussutsikkut siunnersuinermik suliaqarfiusussaq 26. maj 2014-imi ammarpaa. Immikkoortortaqarfik aallartippoq qulingiluanik sulisoqarluni avataaniillu Oak Foundationimiit VILLUM Fonden-imiillu aningaasaliiffigineqarluni. Ukiuni tulliuttuni tallimani DCE - Nationalt Center for Miljø og Energi ingerlaqqittumik Namminersorlutik Oqartussanut apeqqutini avatangiisinut tunngassutilinni pingaarnertut siunnersuisuussaaq, Pinngortitaleriffillu taama suliaqarnermi siunnersueqataasassaaq. DCEmit ilisimasaalersimasut ingerlaavartumik immikkoortoqarfittaamut nussorneqassapput, siunnersuisarnermik akisussaaffik siunissami Kalaallit Nunaannut nuunneqarsinnaaqqullugu. Pinngortitaleriffiup Danmarkimi ilisimatuussutsikkut misissuisoqarfinnut pitsaanerpaanut nallersuussinnaanngorsimanera Kalaallit Nunaanni, Savalimmiuni Danmarkimilu misissuisoqarfinnut 91-inut sanilliussinerup ersersippaa. Issittumi misissuisarnernit ilisimatuussutsikkut allaaserineqarsimasut Pinngortitaleriffimmeersut ukiuni Kunngeqarfimmi Danmarkimi tamarmi issuarneqarnerpaat pingajorisimavaat - Niels Bohr Institutet aamma Danmarks Meteorologiske Institut kisimik issuarneqarnerusimallutik. Taamaalilluni Pinngortitaleriffik ilisimatuussutsikkut misissuisarnerup tungaatigut siuttunut ilaavoq issittumullu tunngassuteqartuni ilisimatusarfeqarfiulluni pingaaruteqartoq pissanganartorlu. Tamannalu aamma nunagisamiit nunanillu allanit ukiullu ingerlanerani ataqqinartorpassuarnik tikeraartoqartarnerata ersersippaa. Kunngissaq Frederik nulialu Mary tusagassiortorpassuarnik malitseqarlutik tikeraarnikuupput, nunanillu assigiinngitsorpassuarnit ministerit arlalissuit Pinngortitaleriffiup ilisimatusaatigalugu misissuisarnera siunnersuisarneralu pillugit paasisassarsiorlutik alakkarterisarlutik. Ukiumoortumik nalunaarusiami uani avatangiisinut aatsitassallu aammalu Pinngortitaleriffiup DCE-llu suleqatigiinnerat sammineqarpoq. Aamma paasineqarsinnaavoq VVM - Avatangiisinut Sunniutaasinnaasunik naliliineq - suunersoq. Atuarluarisi! Klaus H. Nygaard Pisortaaneq

4 4 Aatsitassat pillugit pitsaanerpaamik siunnersuinermik qulakkeerinnittussaq Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortortaqarfik "Kalaallit Nunaat massakkorpiaq nunarsuarmi tamarmi pitsaanerpaamik avatangiisinut aatsitassanullu aqutsinikkut malittarisassiaqarpoq, taamaanneralu qasukkaavigineqassanngilaq", Avatangiisinut Aatsitassanullu Naalakkersuisoq Kim Kielsen Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortortaqarfiup 26. maj imi ammarnersiorneqarnerani oqarpoq. Imaappoq Kalaallit Nunaat nunani tamani ingerlatseriaatsit tunngavigalugit sapinngisamik pitsaanerpaamik siunnersuisassaaq, Namminersorlutillu Oqartussat anersaavat tunngavigalugu siunnersuineq Kalaallit Nunaanniit aallaaveqartumik ingerlanneqartassaaq. Tamannarpiarlu tunngavigalugu Pinngortitaleriffik Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortortaqarfimmik pilersitsivoq. Nunanit tamalaaneersunit ilisimasaqarfik Villum Fonden Oak Foundationilu tukkulluinnarlutik ilisimatusartartut atorfissaannut nutaanut pingasunut aningaasaliipput, immikkoortortaqarfik ilisimatusartartunik misilittagalinnik arfineq pingasunik ikiortimillu ataatsimik inuttaqalersillugu. Ilisimatusartartut nutaat pingasut atorfinitsinneqartut tamarmik nunani assigiinngitsuni qaffasissunik atorfeqareersuupput. Taamaalilluni Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfik sulisoqarpoq avatangiisinik misissuinermik ingeniørillu suliffeqarfiinit siunnersuinermik misi- littagaqarluartunik pikkoriffigilluinnarlugillu avatangiisini kemi, avatangiisini mikrobiologi, aatsitassarsiornerup uuliamillu tunisassiornerup avatangiisinut sunniutaanik misissuisarneq, nunap iluani mingutsitsinernik misissuisarnerit ilinniartitsisarnerlu. Immikkoortortaqarfik ph.d-ngorniartumik, tuttunik annertuumillu aatsitassarsiornernik sammisaqartumik ilinniartoqalereerpoq. Ukiunilu aggersuni suli amerlanerusunik ilisimatuutut missuisartoqalissapput aammalu ilisimatusaatinik, immikkut sammisanik ph.d.-ngorniutinillu ingerlataqartalissallutik. Pinngortitaleriffik ilinniarluarsimasunit ilinniarpoq Atsitassat pillugit Avatangiisinik aqutsisoqarfik (MfR) ullumikkut Kalaallit Nunaanni aatsitassalerinermut tunngatillugu avatangiisit pinngortitamillu illersuinerup tungaatigut oqartussaasoqarfiuvoq. Namminersornerullutik Oqartussat ukiuni 40-ni kingullerni DCE - Nationalt Center for Miljø og Energi - aatsitassanut tunngatillugu avatangiisit eqqarsaatigalugit siunnersuisartutuarisimavaa. Ilisimasat katersorneqarsimasut qularnaarneqarnissaat pillugu aatsitassat tungaasigut Avatangiisinik Aqutsisoqarfik, Pinngortitaleriffik DCE-lu 2011-mi isumaqatigiissuteqarput, DCE Nammnersorlutik Oqartussanik siunnersuisartussanngorlugu aammalu ilisimasanik pisinnaasanillu Pinngortitaleriffimmut tunniussisussanngorlugu. Tamanna tunngavigalugu Pinngortitaleriffimmi ilisimatusartartut arlalinnguit ukiuni arlalinni DCE avatan-

5 5 giisitigut suliniutit arlallit avatangisitigullu ingerlatat arlallit pillugit suleqatigisimavaat, taamatullu aamma Pinngortitaleriffik aatsitassarsiorneq eqqarsaatigalugu ataavartumik siunnersuisarnermut apeqqutinullu avatangiisinut tunngasunut peqataaneruleriartortuaarsimavoq. Taamaalillluni Pinngortitaleriffik DCEmi "mesterimut ilinniarsimavoq" - sulilu taamaalluni. Taamaalilluni ataqatigiissumik ineriartortsinissaq inerisaanissarlu qularnaarneqarput, ilisimasat misilittakkallu pilersinneqareersimasut Kalaallit Nunaanniiginnaqqullugit. Avatangiisitigut ilisimasarpassuit Avatangiisinik suliaqarnermi avatangiisinut ingeniørit, økotoksikologit, kemikerit biologillu sammivinnilu allani arlalissuarnik ilisimatusartartut pisariaqartinneqarput. Ukiup ataatsip ingerlanerani assigiinngitsunik pisinnaasallit 25-t missaanniittut DCE-mi siunnersuisorineqarsimapput. Pinngortitaleriffimmi sulisut qulingiluat ukiup kingulliup ingerlanerani siunnersuinermik taamatut ittumik sammisaqarsimapput, Pinngortitaleriffilli ilisimatusartartunik 30-it missaanniittunik sulisoqarpoq, tamakkulu tamarmik ilisimasaqarfigisatik tunngavigalugit siunnersuinermut peqataasinnaapput. Piginnaasanik tunniussineq annertooq Aatsitassat eqqarsaatigalugit avatangiisitigut siunnersuisarnissamik pingasuussilluni 2014-imi isu- maqatigiissutaasimasoq ukiunik tallimanik sivitsorneqarsimavoq 2019-ip naanissaanut atuuttussanngorlugu. Tassani ilaatigut pineqarput suliassanik siunissami DCEp Pinngortitaleriffiullu akornanni avitseqatigiittarnissaq, ilanngullugu aamma ilisimasanik pisinnaasanillu Kalaallit Nunaannut annertuumik nuussiartuaarnissaq. Isumaqatigiissummi suliffeqarfiit taakku marluullutik assigiinngitsunik ilisimasaqarluartunik naammattumik amerlassusilinnik peqartuarnissaat aamma pingaartinneqarpoq, Namminersorlutik Oqartussat siunnersuinermik ilisimatuutut misissuinermik tunngavilimmik pilersorneqartuarnissaat eqqarsaatigalugu. Siunnersuinikkut suliassat taakkuninngalu aqutsineq ataavartumik DCE-miit Pinngortitaleriffimmut nuunneqartassapput, suliatigut piginnaasat sulisoqarnikkullu pisinnaasat Pinngortitalerffimmi pigineqalerneri najoqqutaralugit. Siullermik siunnersuiffigineqartartuni (Aatsitassat, Uulia aamma Seismik) ingerlatsisarneq Pinngortitaleriffimmut nuunneqassaaq, siunnersuisarnikkut suliassat amerlanersaat DCE-p suleqataajuarneratigut Pinngortitaleriffimmi suliarineqarsinnaanngoriartornerat ilutigalugu.

6 pisut Kunngissaq nuliilu Pinngortitaleriffimmut isilersut. Asseq: Fernando Ugarte Tikeraat ataqqinartut Pinngortitaleriffik 2014-imi aasap ukiallu ingerlanerini arlalippaalussuarnik tikeraartoqarpoq. Ilaatigut kunngissaq Frederik nulialu Mary, ilisimatusarnermut ministeri Sofie Carsten Nielsen, inuussutissanut ministeri Dan Jørgensen kiisalu ministerit ambassadørillu ilaatigut Japanimiit, Kinamiit Italiamiillu takkullutik. Ilisimatusarnermut ministerip tikeraarnerani ilimasaarutigineqarpoq, Danmarkimiit issittunut aningaasaliissutaasartut, ilinniartitaanikkut ingerlatat Kalaallit Nunaannut attuumassutillit arlalissuit aningaasalersornerinut aammalu Silap Pissusianik Ilisimatusarfiup Pinngortitaleriffimmiittup ingerlanneqarneranut atorneqartartut 2015 qaangerlugu ingerlasussanngorlugit sivitsorneqarumaartut. Kalaallit Nunaanni aatsitassat tungaasigut inerisaanikkut suleqatigiinnissamik isumaqatigiissut nutaaq silap pissusianut, nukissiornermut illuutinullu ministerip Rasmus Helveg Petersenip augustimi atsiorpaa. Tamatumalu kingorna qallunaat ministeriat taanna Pinngortitaleriffimmut tikeraarpoq Pinngortitaleriffiullu suliarisartagaanik aammalu Kalaallit Nunaata Issittumi allanngoriartortumi unammilligassaanik ilisimatinneqarluni. Oqartussaassusermik ingerlatsinermut naalagaaffeqatigiinnermullu tunngasut nukittorsarneqarlutillu annertusarneqarnissaannut periarfissat ministerip ataatsimiinnermilu peqataasut eqqartorpaat. Alapernaarsuilluni sulinerup, Pinngortitaleriffiup peqataaffigisaata naleqqassusia, siunissamilu silap pissusianik misissuinermi tunngaviusunut ilaalluinnartariaqarnerat isumaqataaffigineqarluarpoq. Pinngortitaleriffik issittumi ilisimatusarnermi siuttunut ilaavoq Nordisk Institut for Studier af Innovation, Forskning og Uddannelse ukiuni kunngeqarfimmi Danmarkimi issittumi ilisimatusarneq pillugu erseqqissaataasumik 2014-imi saqqummiussaqarpoq. Issittumi ilisimatusarneq pillugu ilisimatuussutsikkut saqqummiussat eqqarsaatigigaanni Pinngortitaleriffik Danmarkip kunngeqarfiani tamarmi ukiuni suliffeqarfiit taamaattut issuaavigineqarnersarisimasaasa pingajoraat - taamaallaat Niels Bohr Institutet aamma DMI (Danmarks Meteorologiske Institut) issuaavigineqarnerusimallutik. Issuaavigineqakulanerullu ilisimatusarnikkut naammassisaqarsimanermut uuttortaataasutut akuerineqarsimanera isigigaanni Pinngortitaleriffik taamaalilluni siuttooqataavoq. Nalunaarusiami pineqarput ilisimatusarnikkut ingerlatsiviit immikkoortoqarfiilllu Kalaallit Nunaanniittut, Savalimmiuniittut Danmarkimiittullu. Pinngortitaleriffik ukiuni ilisimatuussutsikkut allaaserisanik 107-inik saqqummiussaqarsimavoq.

7 GEUS DTU Syddansk Universitet Københavns Universitet Aarhus Universitet Pinngortitaleriffik DMI Niels Bohr Institut Ilisimatuussutsikkut allaaserisaq Pinngortitaleriffimmeersoq nunarsuaq tamakkerlugu ilisimatuussutsikkut allaaserisamit nalinginnaasumiit aappaa qeqqariaammik issuarneqarnerusarpoq 7 Issuarneqakulassutsimut uuttuutaasoq 2008-miit 2011-mut Nalunaarusiamilu aamma takuneqarsinnaavoq, Pinngortitaleriffiup ilisimatusarnikkut ingerlatsinera - ukiumut naammassisat amerlassusiat aallaavigigaanni - kunngeqarfimmi tamarmi issittumi ilisimatusarnikkut suliniutinut tamanut sanilliullugu 10%-inik annertussuseqartoq. Kunngeqarfimmi Danmarkimi 2013-imi ukiumut naammassisat 611-iusimanerat eqqarsaatigigaanni Pinngortitaleriffik 61-inik naammassisaqarsimavoq taamaalillunilu ajunngivissumik naammassisaqarnersaat sisamaattut inissilluni. Taamaalilluni Pinngortitaleriffiup ilisimatusarfiit angisoorsuit soorlu Aarhus Universitet, Københavns Universitet aamma GEUS (De Nationale Geologiske Undersøgelser for Danmark og Grønland) malisungaannarpai. Aarhus Universitet-ikkut Københavns Universitetilu Naalagaaffeqatigiiffimmi issittumi ilisimatusarnerup tungaatigut ingerlatsisut annersaraat; immamili uumasut aalisakkallu tungaasigut misissuisarneq, issittumi misissuisarnerit tamakkerlugit qiviaraanni misissuiffigineqarnerpaajusartutut taasariaqartoq eqqaagaanni tassani Pinngortitaleriffik siuttuulluinnarpoq Aarhus Universitet malitsigiinnarlugu. Nalunaarusiamilumi takuneqarsinnaavoq issittumi ilisimatusarnernut tunngassutillit nunarsuarmioqatigiinniit soqutigineqartorujussuusut. Ilisimatuussutsikkut allaaserisat issittumut attuumassutillit nunarsuarmi tamarmi ilisimatuussutsikkut allaaserisanut allanut sanilliullutik agguaqatigiissillugu 26%-inik issuaavigineqarnerusarput. Issittumi ilisimatusarnermik maluginninniarnerulerneq soqutiginninnerulernerlu nunarsuarmi tamarmi silap pissusiata allanngoriartornerata minnerunngitsumillu tamaattoqarnerata Issittumut sunniutigisaasa kinguneraat. Issittup uumasoqassusianik paasinninnerulerneq Ilisimatusartartut Pinngortitaleriffimmeersut issittumi uumassuseqassutsip assigiinngisitaarnera pillugu nalunaarusiarsuarmik, "Arctic Bioversity Assesment" (ABA), Conservation of Arctic Flora and Fauna (CAFF)-imeersumik suliarinneqataasimapput. Nalunaarusiaq taanna naalunaarusiaasimasut taamaattut anginersaraat: Issittumi uumassusilinnik tamanik naliliinerulluni samminninnermigut tupinnaannartumik siammasilluni. Uumasunit tappiorannartuniit, naasunut aamma sullinernut, timmissanut uumasunullu miluumasunut, immami nunamilu. Soorlu tuluttut taaguutaani paasineqarsinnaasoq, nalunaarusiami issittup uumasoqassusia, imaluunniit uumassuseqassutsip assigiinngisitaassusia, naliliffigineqarlunilu pineqartut naleqassusiat oqaasinngortinneqarpoq. Nalunaarusiami tamakku pillugit ilisimasat

8 8 Pinngortitaleriffiup pisortaa Klaus Nygaard Maria Arilu piareerput Kunngissakkut tikilluaqqussallugit. Asseq: Fernando Ugarte nalinginnaasut ilisimatuussutsikkut katersorneqarlutillu ilisimatusartartunut inuinnarnullu paasissutissiissutigineqarput. Naalunaarusiap ilisimatuussutsikkut politikikkullu innersuussuterpassuit aqqutigalugit takutinniarpaa, uumasoqassuseq allanngutsaaliorniarlugu amigaataasorpassuillu qanoq iliuuseqarfiginiarlugit sutigut ilisimatusartoqartariaqarlunilu aqutsinikkut iliuuseqartoqartariaqartoq. Nalunaarusiaq 700-ngajannik A4-nik angissusilinnik qupperneqarami issittup uumasoqassusianik paasisaqarusuttunut avaqqukkuminaatsuuvoq - tassanimi bakteriat mikinerpaartaanniit uumasut miluumasut anginerpaartarsui ilanngullugit allaaserineqarsimammata. Nunarsuarmi tamarmi pinngortitamik allanngutsaaliuisartut ilisimatusaatiginnittartullu nalunaarusiaq siunissami ilisimasassarsiorfittut qupperaavittullu atortarumaarunnarseqqaaqqoorpaat. Issittumi ilisimatusarnerit pillugit oqallittarfik Issittumi ilisimatusarnerit pillugit oqallittarfik, Forum for Arktisk Forskning (FAF), ilaatigut Danmarkimi universitetit Issittumi ingerlataasa ataqatigiissaarneqarluarnerunissaannik isumaginnittuusussaq, siullermeerluni Københavnimi ataatsimiinnikuuvoq. Tassanilu suleqatigiissitanik, atortuutitigut ataqatigiissaarinikkullu pisariaqartitanik periarfissanillu isumaginninnermik suliaqartussanik pilersitsisoqarpoq. Pinngortitaleriffik pisortaanini aqqutigalugu suleqatigiissitani taakkunani marlunni ilaasortaavoq. Københavns Universitetikkut Aarhus Universitetilu FAF pilersinneqanngikkallartorli namminneq ataqatigiissaarinermut ataatsimiititaliaminnik "Det Arktiske Initiativ" pilersitsisimapput, taannalu Hindsgavlimi Middelfartip eqqaaniittumi ulluni marlunni isumasioqatigiissitsisimavoq. Tassani qulequttat pingaarnerit sisamat sammineqarput: Ataqatigiissaarineq, ilisimatuutut misissuisarnerit, issittumi ilisimatusartartunngorniarluni ilinniartitsinerit aamma siunnersuisarnerit paasissutissiisarnerillu. Universitetit ataqatigiissaarinerunissamik soqutiginnittorujussuupput, tamannalu aamma Pinngortitaleriffimmut iluaqutaalluinnartussaavoq, ilaatigut eqqarsaatigalugit ilinniartitaanermik inerisaanissaq, ataqatigiissaarinertigut atorluaanerit kiisalu Danmarkimi universitetit Kalaallit Nunaanni, minnerunngitsumillu Nuummi saqqumilaarnerulernissaat anguneqassammat.

9 9 Kim Kielsen Sofie Carsten Nielsen-ilu Naalagaaffeqatigiit ilisimatusarnikkut suliniutissaat pillugit isumaqatigiissut atsioqatigiiffigaat. Asseq: Henrik Lund Greenland Ecosystem Monitoringimik nalilersuineq Greenland Ecosystem Monitoringimut ilaasut Kangerluarsunnguami Zackenbergimilu alapernaarsuiffiit alapernarsuinerup 2015 qaangerlugu ingerlasinnaanerat paasiniarlugu nunanit tamaneersunit nalilersuiffigineqarsimapput. Misissuisitsinersuup piffissaata qiteqqunnerani nalunaarusiornermi alaatsinaalluni misissuisarnerit pingaarutaat pitsaaqutaallu tikkuartorneqarsimapput, aammali nukilaaqutaanik sulilu pitsaanerusinnaanerinik tikkuartuisoqarsimalluni. Inaarutaasumik nalunaarusiaq novemberimi saqqummerpoq, taannalu tunngavigalugu alaatsinaalluni misissuinersuup ingerlatiinnarneqarnissaa ilimagineqarpoq. Pinngortitaleriffikkut Ilisimatusarfillu allorissaaqatigiinnialerput Pingortitaleriffiup Ilisimatusarfiullu marluullutik Kalaallit Nunaanni ilinniartitaanikkut ilisimatusarnikkullu periarfissanik siuarsaaqatigiinnialerput. Taakku marluullutik ilinniagaqarfinnik allanik qaaqqusillutik ilinniagaqarfittut sammineqarsinnaasunik nutaanik, ilisimatusarnerulernermik ilisimasaqarnerulernermillu kinguneqartitsisinnaasunik katersuititsiniarput. Ilinniarfeqarfiit katersorniarneqarnerat Ilimmarfiup Pinngortitaleriffiup inissimmavianni pissaaq. Naalagaaffeqatigiiffimmi ilinniartitaanikkut ilisimatusarnikkullu ingerlatsineq uummarissarneqassaaq Ilinniartitaanermut Ilisimatusarnermullu ministeri Sofie Carsten Nielsen aamma Ilinniartitaanermut, Ilisimatusarnermut, Naligiissitaanermullu naalakkersuisoq Nick Nielsen pingasunngornermi augustip 27-ianni Pinngortitaleriffimmut pulaarmata ilinniartitaaneq, ilisimatusarneq, pisortatigoortumik sullissisarneq attaveqatigiinnerlu sammineqarput. Ministerit Pinngortitaleriffimmi angallanneqarlutillu Pinngortitaleriffiup suliarisartagaanik nassuiaanneqarput immikkoortoqarfinnullu assigiinngitsunut, ilaatigut avatangiisinut aatsitassanullu immikkoortoqarfittaamut Silap Pissusianik Ilisimatusarfimmut pulaartinneqarlutik. Pinngortitaleriffiup avatangiisinut aatsitassanullu immikkoortoqarfittaavani suliniutit massakkut ingerlanneqartut suliniutissallu aallartinneqartussat nuna-

10 10 Kilisaatip Iliviliup avaleraarsartoorniarnermini pisarisuugai tuunipiloorujussuit. Asseq: Ásgeir Baldusson milu Kalaallit Nunaannisut angitigisumi sulilluni ataqatigiissaarinikkut pilersaarusiornikkullu umammillernartartut ilisimatitsissutigai. Taamatullu aamma Danmarkimi ilisimatusartartut ilisimatusarfiillu suleqatigalugit avatangiisit tungaasigut suliniuteqartarneq eqqartorneqarpoq, suleqatigiinnerlu tamanna sutigut nukittorsarneqarsinnaanersoq eqqartorneqarluni aamma. Ministerillu aamma Silap Pissusianik Ilisimatusarfiup ukiuni siullerni tallimani suliarisimasaanik ilisimatinneqarput. Ilisimatusartartut naalagaaffeqatigiiffimmit tamarmeersut silap pissusianut tunngasunik silaannaallu kissakkiartornerata kingunerisaanik assigiinngitsunik, soorlu sermit aakkiartornerinik, immat sarfaannik, uumasoqassutsip allanngoriartorneranik, inuusaatsip allanngorneranik kiisalu periarfissanik unammilligassanillu nutaanik sammisaqartartut qanittumik suleqatigiittarput. Silap Pissusianik Ilisimatusarfik Pinngortitaleriffik peqatigaligu naalagaaffeqatigiiffimmi nunanilu allani ilisimatusartartut suleqatigiinnerinik uummarissaataaqataasimavoq. Ilisimatusartartut hundredit arlalissuit ukiut kingulliit tallimat ingerlanerini Pinngortitaleriffimmut asimilu misissuisarfinnut Zackenbergimut/Daneborgimut, Kangerluarsunnguamut sumiiffinnullu allanut suleqataajartorlutik ingerlasarsimapput. Misissuisoqarfiit suliassallu assigiinngitsuuneri aporfiginagit suleqatigiittarnerit ilisimatusarnissamut aningaasaliissutit atorluarneqarnerunerinik Pinngortitaleriffiullu periarfissarititaasa iluaqutigilluarneqarnerannik kinguneqartarsimapput. Tamakkulu pisortat inuinnaallu aningaasaliinerisigut pisarsimapput. Inuusuttunik amerlanerusumik kajumissaarinissaq anguniarlugu Pinngortitaleriffiup 2012-imili Aarhus Universitetikkut University Manitobalu suleqatigalugit ilisimatusarfinni taakkunani atuartarluni ilinniartarnissamik neqeroorusiorsimapput. Suliniutip taassuma ilassutaatut Pinngortitaleriffimmeersut ministerillu ukioq 2017 nallertinnagu Kalaallit Nunaat aallaavigalugu pinngortitamut tunngasunik ilisimatusaatitut ilinniarnermik pilersitsisoqarsinnaaneranik eqqartuipput. Ph.d.-ngorniarnerit Ph.d.-ngorniarluni ilinnialernissamik qinnuteqaatinik 18-inik postdoc-stipendianullu qinnuteqaatinik tallimanik Pinngortitaleriffiup allagarsiussaa "Issittumi ilisimatusarnissamut aningaasaliissutit" tunngavigalugit ilisimatusaataasinnaasunut Pinngortitaleriffik Ilisimatusarnermut ministeeriaqarfik sinnerlugu allaf-

11 11 Sammisarpianut tunngatillugu suliat fissornikkut aqutassanut tamanut tunngasunik akisussaatitaalernikuuvoq. Qinnuteqaatit Grønlands Forskningsrådimit nalilersuiffigineqarsimapput, qinnuteqartullu katillugit arfinillit akuersissummik tunineqarput (ph.d.-ngorniat sisamat postdoc-illu marluk). Ph.D.-ngorniarnissamut akuersissummik tunineqarpoq Rasmus Nørregaard, aalisakkat aatsitassarsiornerup kingunerisaanik aatsitassanik arrortikkuminaatsunik akoqalersarnerannik ilisimatusaatiginnittussaq. Suliassat Pinngortitaleriffiup Aarhus Universitetillu suleqatigiinnerisigut ingerlanneqassapput. Postdoc-stipendie-mik tunineqarpoq inuiaqatigiinnut tunngasunik ilisimatusartoq Rikke Jakobsen, Kalaallit Nunaanni aalisarnerup MSC-imut, silap pissusiata allanngoriartorneranut tunngavilersuinermullu sanilliussilluni nalimmassartoqarsinnaaneranik sammisaqartussaq. Suliassaq taanna Pinngortitaleriffiup, Ilisimatusarfiup Aalborg Universitet-illu suleqatigiinnerisigut ingerlanneqassaaq. Aalisakkanut Qalerualinnullu immikkoortoqarfik Aalisakkat aalisarnikkut kalaallinut inuiaqatigiinnut pingaaruteqarnerpaanik iluaqutiginninneq mianerinninnerlu pillugit ilisimatuussutsikkut siunnersuusiortoqartarnissaa Aalisakkanut Qalerualinnullu Immikkoortoqarfiup akisussaaffigaa. Taamaattumik suliassanik ingerlatsinermi pingaarnerutinneqarput Kalaallit Nunaanni raajat, qalerallit, saarulliit, saattuat, nipisaat suluppaakkallu pillugit misissuisarnerit, ilisimatusarneq, paasissutissanik misissuineq siunnersuinerlu. Immikkortoqarfiullu aamma allat soorlu kapisillit annikinnerusumik sammisarpai. Aalisakkanik misissuinermi paasisat Pinngortitaleriffiullu nammineq misissuisarnerisa inerneri nunat tamat ilisimatuussutsikkut ataatsimiititaliaannut, Northwest Atlantic Fisheries Organization (NAFO) aamma International Council for the Exploration of the Sea (ICES) saqqummiunneqartarput, taakkunanilu nunat ilaasortaasut sinniisaat aalisakkat assigiinngitsorpassuit killiffiannik nalilersuinernik suliaqartarput. NAFO aamma ICES siunnersuisarput, Pinngortitaleriffiullu innersuussutit Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussanut annguttarpai. Aalisagaqassutsimik misissuisarnerit Immikkoortoqarfiup sulinerani qitiulluinnartut tassaapput umiarsuit Paamiut Sannalu atorlugit ukiumooritumik raajanik, saattuanik, qaleralinnik, suluppaakkanik saarullinillu misissuisarnerit. Misissuinerillu tamakku tassaasarput Pinngortitaleriffimmut aningaasartuutaanerpaasartut. Aalisarnermiit nalunaarsuutitigut paasisat saniatigut misissuinerit tamakku aamma suliassanik aalajangersimasunik arlalinnik kinguneqartarput, ilaatigut umiarsuit pisanik allattuiffiinut allattuisarnernik, misissuinissanik pilersaarusiortarnernik ingerlatsisarnernillu, aalisakkanik nalunaaqqutsersuisarnernik, siunnannik misissuisarnerit

12 12 tamatumalu kingunerisaanik aalisakkat utoqqaassusaannik paasisaqartarnernik kiisalu aalisakkanit pisaasartunit uuttortaanernit katersorneqarsimasunik misissuisarnernik. Immikkoortoqarfik aamma imaani pissutsinik tunngassuteqartunik paasissutissanik katersuisarpoq, ilaatigut nunat tamat silap pissusianik misissuisoqarfiinut ingerlateqqinneqartartunik. Tamakkulu saniatigut immikoortoqarfik aamma ataavartumik ilisimatusarnikkut suliniutissanik pilersaarusiortarlunilu suliaqartarpoq aammalu nalunaarusiortarlunilu ilisimatuussutsikkut allakkiortarluni. Immikkoortoqarfimmilu biologit aalisarnikkut soqutigisaqaqatigiiffiit suleqatigiissitaliaanni, suliffissuarni pisortaqarfinnilu aamma suleqataasarput, kiisalu pisortaqarfinneersut suleqatigalugit aalisakkat qaleruallillu tunisassiarineqartut pillugit aqutsinikkut pilersaarusiorfigisarlugit. Sumiiffinni ilisimasat suleqatigiinnerlu Pinngortitaleriffimmi atorfeqartut aalisartut, aalisarnermik nakkutilliisut, piniarnermik aalisarnermillu nakkutilliisut soqutigisaqaqatigiiffiillu pitsaasumik suleqatiginissaat pingaartittorujussuuaat. Taamaattumik immikkoortoqarfiup sulisuisa periarfissaqaraangamik sumiiffinni soqutigisaqaqatigiiffiit ataatsimeeqatigisarpaat, apeqqutillu alisarnermut tunngasut pillugit soqutigisaqaqatigiiffiit isumattorsaqatigiissitsisarnerinut peqataasarlutik. Ataatsimeeqataasarnerit tamakku Pinngortitaleriffimmi atorfeqartut sumiiffinni aalisartut misilittagaannik paasisaqarnerunis- saannut pingaartuusarput aammalu misissueriaatsinik, angusanik, siunnersuutinik aalisakkallu suussusaannik saqqummiussinissamut periarfissiilluartarlutik. Nunanik allanik suleqateqarneq Aalisakkat assigiinngitsut, immikkoortoqarfiup susassaqarfigisai pillugit immikkoortoqarfimmi ilisimatusartartut nunani allani ilisimatusartartunik suleqateqartarput. Taamaalilluni immikkoortoqarfik Kalaallit Nunaat sinnerlugu NAFO-mi, ICES-imi NEAFC (North East Atlantic Fisheries Commission)-imilu sinniisuulluni. Immikkoortoqarfillu tamakku saniatigut aamma nunani allani suliniutinut saarullinnut, suluppaakkanut avaleraasartuunullu tunngassutilinni peqataasarpoq (aalisakkat suussusiinik misissuinikkut; norgemiut, islandimiut qallunaallu misissuisartut peqatigalugit) nipisat (nunani avannarlerni misissuisartut peqatigalugit) aamma saattuat (canadamiut misissuisartut peqatigalugit) pineqartillugit. Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfik Avatangiisinut Atsitassanullu Immikoortoqarfik Kalaallit Nunaata nunataanik iluaquteqarnermut tunngassutilinni aammalu pinngortitamik avatangiisinillu iluaquteqarniarnermut apeqqutini Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussanik ilisimatuussutsikkut

13 13 soqutigisaqaqatigiiffiillu ataatsimiinnerinut aatsitassiunnersuinissamik akissusaaffeqarpoq. Taamaattumillu suliassanik suliaqarnermi pingaarnertut sammineqartarput aatsitassarsioqatigiiffiit suliniutiginiagaasa avatangiisinut sunniutigisinnaasaat pillugit nalilersuinerit (VVM, "Avatangiisinut sunniutaasinnaasunik nalilersuineq), aatsitassarsioqatigiiffiit sanaartornissaat, angallassineq il.il. kiisalu nunami piiaaniarnerisa avatangiisinut sunniutigisinnaasaat pillugit siunnersuinerit suliarineqartarput. Tamakkulu saniatigut immikkoortoqarfiup aamma silap pissusiata allanngoriartornerata nunamut imermullu sunniutigisinnaasaanik nakkutiginnittarpoq. Paasissutissat nakkutilliinikkut katersorneqarsimasut amerlanertigut Nationalt Center for Miljø og Energi, DCE, Aarhus Universitet suleqatigalugu suliarineqartarlutillu misissoqqissaarneqartarput; taamaattumillu aamma Namminersorlutik Oqartussanik siunnersuineq amerlanertigut DCE suleqatigalugu pisarpoq. Nakkutilliineq paasissutissanillu katersuineq Immikkoortoqarfiup sulinera aatsitassarsiornissat sukkulluunniit pilersaarutigineqartut imaluunniit aallartinneqarsimasut tunngavigalugit pissutigalugillu ingerlanneqartarpoq aaqqissuunneqarsimallunilu, silap pissusiata allanngorarnera aallaavigalugu nakkutilliilluni suliniutissat, immikkoortoqarfiup aalajangersimasumik suliassarisai eqqaassanngikkaanni ingerlanneqartarput. Paasisat nakkutilliinermeersut Danmarkimi nunanilu allani silap pissusianik misissui- nermi atorneqartarput avatangiisinilu pissutsit, silap pissusianut sunniuteqartartut amerlanerusunit paasineqarnissaannut tunngaviusarlutik. Taamaattumik aatsitassanik ujarlernernerit nakkutilliinertaqartorujussuupput, tamakkulu iluaqutigalugit paasissutissanik pissarsisoqartarpoq silap pissusiata allanngoriartornerata sunniutigisinnaasaanut tunngasunik - soorlu assersuutigalugu aatsitassarsiornermut atatillugu - innuttaasunullu ataasiakkaanut. Nakkutilliinikkut paasisat aamma silap pissusianik nakkutillilluni suliassanut aalajangersimanerusunut tunngatillugu tunngavigissallugit pitsaasuupput, kisianni aamma aatsitassarsiornermi, suliniutit annikitsunnguilluunniit annertuumik pissarsiviusinnaasarput. Taamaalillutillu biologigut ingeniørigullu nunani allani peqataanissaminnut periarfissarissaalersarput. Kalaallit Nunaat nunani tamalaani isumaqatigiissutit aqqutigalugit killeqarfiit aporfiginagit mingutsitsisarneq pillugu paasissutissiinissamut pisussaaffeqalersimavoq, ajornanngippallu mingutsitsinerup kingunipiluisa millisarnissaat pillugu suleqatigiinnermut peqataarusuppugut. Sumiiffinni ilisimasat suleqatigiinnerlu Pinngortitaleriffimmi atorfeqartut innuttaasunut soqutigisaqaqatigiiffinnullu pitsaasumik attaveqarnissartik pingaartipaat. Taamaattumillu immikkoortoqarfimmi sulisut periarfissaqaraangat sumiiffinni soqutigisaqaqatigiiffinnik ataatsimeeqateqartarput,

14 14 sarsiornikkut ajornartorsiutinut tunngasuni peqataasarlutik. Ataatsimeeqataasarnerit tamakku Pinngortitaleriffimmi atorfeqartut sumiiffinni innuttaasut ilisimasaannik misilittagaannillu paasisaqarnerunissaannut pingaaruteqartarput aammalu misissueriaatsinik, angusanik apeqqutinillu uumasoqassutsimut tunngasunik saqqummiussinissamut oqaluuserinninnissamullu periarfissiilluartarlutik. Nunanik allanik suleqateqarneq Immikkoortoqarfimmi ilisimatusartartut sammisat immikkoortoqarfiup sammisartagai pillugit nunani allani ilisimatusartartunik suleqateqartarput. Tassani ilaatigut pineqarput immap naqqanik sajuppillatsitsisarluni misissuisarnerit, uranimik aamma aatsitassarsiornerni allani mingutsitsisarnernut tunngasut kiisalu silap pissusianik misissuinerit. Miluumasunut Timmissanullu Immikkoortoqarfik Miluumasunut Timmissanullu Immikkoortoqarfiup immami miluumasut, nunami miluumasut, timmissat naasoqassuserlu pillugit ilisimatuussutsikkut siunnersuisarneq akisussaaffigaa. Immikkoortoqarfiup sulinerata ilarujussua avataaniit aningaasaliiffigineqartarpoq. Uumasunik piniarneqarsinnaasunik misissuisarnerit Immikkoortoqarfiup samminerusarpai uumasut inuiaqatigiinnut pingaarutillit misissuisarnerillu kittaartumik ingerlattarlugit, tassa pilersaarusiat naapertorlugit ukiut tamaasa uumasut ilaat aalajangiunneqarsimasut kisittarlugit. Misissuisarnerit Pinngortitaleriffiup piniarneqarsinnaasut pillugit siunnersuisarnerani tunngaviusarput. Avatangiisit pillugit siunnersuineq, avatangiisinik misissuinerit aamma Nuuk Basic Pinngortitaleriffik Namminersorlutik Oqartussat isumaqatigiissuteqarfiginerisigut siunissami nakkutilliinikkut suliassanut tunngatillugu pisinnaasanik pisariaqartunik katersuivoq, aatsitassalerinermut attuumassuteqartunik pisortat akisussaajartornerunerat ilutigalugu. Immikkoortoqarfik suleqatigiittussanik, DCE/Aarhus Universitet-ip, Kalaallit Nunaanni Silap Pissusianik Ilisimatusarfiup aammalu Aalisakkanut Qalerualinnullu Immikkoortoqarfiup april 2014-ip tungaanut suleqatigiinnissaannik ataqatigiissaarisussamik pilersitsisimavoq, taamanikkut Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfik pilersinneqarnerata ilutigisaanik. Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfik avataani aaqqissuusseqqittoqarnera iluatsillugu pilersinneqarpoq, sulisussallu ilaat Uumasunut Miluumasunut Timmissanullu Immikkoortoqarfimmiit pissarsiarineqarlutik. Peqatigitillugulu NuukBasic imi misissuisarnikkut in-

15 15 gerlatat ilaat, BioBasis imut akisussaaffik, Avatangiisinut Aatsitassanullu Immikkoortoqarfimmut nuunneqarpoq. Miluumasunut Timmissanullu Immikkoortoqarfik ukiut arfinilissaanni NuukBasic ip ingerlataasa ilaannut MarineBasis imut, Nuup Kangerluani timmissanik arfernillu nakkutilliinermik ingerlataqarnermut ilaavoq. Sumiiffinni ilisimasat suleqatigiinnerlu Immikkoortoqarfiup sumiiffinni suliffigisamini KNAPK sumiiffinnilu piniartut piniarnermillu nakkutilliisut pitsaalluinnartumik suleqatigai. Nunanik allanik suleqateqarneq Immikkortoqarfiup nunani allani suleqatigiissitat attaveqatigiiffiillu assigiinngitsut suleqatigai, ilaatigut North Atlantic Marine Mammal Commission (NAMMCO), The International Whaling Commission (IWC), CAFF/Circumpolar Seabird Working Group, CAFF/Cicumpoar Biodiversity Monitoring Program, Circum Arctic Rangifer Monitoring and Assessment Network (CARMA), IUCN/Polar Bear Specialist Group, the Canada-Greenland Joint Commission on Polar Bears, the Canada Greenland Joint Commission for the Conservation and Management of Narwhal and Beluga aamma International Network for Terrestrial Research and Monitoring in the Arctic (INTERACT). Immikkoortoqarfiup nunani allani suleqatigiisaasa ilagaattaaq DCE (Nationalt Center for Miljø og Energi, Danmark), Department of Fisheries and Oceans (DFO, Canada), Københavns Universitet, Naturhistorisk Museum (Norge), New York University (USA), St. Andrews University (Scotland), University of Washington (USA), Aarhus Universitet, University of Manitoba aamma US Fish and Wildlife Sevices. Kalaallit Nunaanni Silap Pissusianik Ilisimatusarfik Kalaallit Nunaanni Silap Pissusianik Ilisimatusarfik (SPI) silap pissusiata allanngornerata issittup imartaani avatangiisinut, imermut, nunami kalaallinullu inuiaqatigiinnut sunniutigisinnaasai sammisarai. Immikkoortoqarfik Pinngortitaleriffimmi avataaniit aningaasaliisoqarneratigut 2009-mi pilersinneqarpoq. Ilisimatusarfeqarfiup ataaniittut ilisimatusaatitut ingerlanneqartut marluupput: silap pissusia inuiaqatigiillu aamma pinngortitami pissutsit sunniisartut pillugit ilisimatusaatigalugu misissuisarnerit. Misissuinernik ingerlatsiviit taakku marluk silap pissusiata allanngornerata Kalaallit Nunaannut sunniutaanik paasisaqarnerunissaq ilisimatusarnikkullu avatangiisini pissutsit pillugit misissuiffinnik nunani tamani akuerisaasunik toqqammaveqarluni kalaallinut inuiaqatigiinnut attuumassutilinnik kinguneqartitsisarnissat anguniarlugit qanittumik suleqatigiipput. Uumassusillit ataqatigiinnerat aallaavigalugu ilisimatusarnerit misissuisarnerillu Silap pissusianik Ilisimatusarfik nunatta imartaani

16 Aatsitassarsiornermi ikummatissiornermilu Kalaallit Nunaata piumasaqaatai Teknikkikkut avatangiisinullu tunngassuteqartuni periutsit pitsaanerpaat Nunap maleruaqqusai isumaqatigiissutaalu tamarmik malinneqassapput Nunat tamalaat maleruaqqusaat isumaqatigiissutaallu tamarmik malinneqassapput 16 uumassuseqassutsip ataqatigiinnera silallu pissusiata allanngoriartorneranit sunniutaasinnaasunik inuillu pilersitaasa kingunerannik soorlu aatsitassanik ujartuinerup, umiarsuartigut angallannerulernerup aammalu piniarnerup aalisarnerullu tamakkununnga sunniutaannik paasinninnerunissaq sammisarai. Ilisimatusarfeqarfiup aamma immap sikuata pissusia aammalu immap sikuata aamma silap immallu imminnut sunniivigeqatigiittarnerinut tunngasut sammisarai. Immikkoortoqarfik misissuisarnernik ingerlatsinermi Greenland Ecosystem Monitoring (GEM)-imi, pinngortitami ataqatigiissutsinik tamanik (sila, nuna, imeq aamma imaq) paasisaqarneruniarluni suliniummut ilaavoq, Tunup avannaani Kujataatalu kitaani misissuinernit ingerlatsinernut peqataavoq; ilisimatusarfeqarfiup imarmi uumassuseqassutsip ataqatigiinneranut tunngatillugu ingerlataq (MarinBasis-Nuuk aamma Zackenberg) siuttuuffigaa. SPI nunat tamat suleqatigiiffiini annertuuni arlalinni peqataavoq, soorlu Circumpolar Biodiversity Monitoring Programme (CBMP) aamma Adaptation Actions for a Changing Arctic (AACA) Arktisk Råd ip ataanittoq, apeqqutinilu silap pissusiata allanngoriartorneranut, uumassuseqassutsip ataqatigiinneranut, inuillu ingerlatsinerisa sunniutaannut tunngassuteqartuni Naalakkersuisunik siunnersuisarluni. Silap pissusia inuiaqatigiillu Suliniutip Silap pissusia Inuiaqatigiillu Ilisimatusarfik Kalaallit Nunaannilu Silap Pissusianik Ilisimatusarfik ataatsimuulersippai apeqqutinilu kalaallinut inuiaqatigiinnut avatangiisinullu tunngassuteqartuni sammisaqartuulluni. Silap pissusianut inuiaqatigiinnullu tunngassuteqartuni suliniutip inuiaqatigiinnut tunngasunik ilisimatusarneq SPI mi ingerlanneqartoq imaqarnerulersippaa aammalu Kalaallit Nunaanni silap pissusiata allanngoriartornerani, pinngortitap pissarititaanik iluaquteqarnermi, isumalluutinik ataavartuunngitsunik (inuit avatangiisinut/pinngortitamut attuumassuseqarnerat) paasinninnerunissaq aqqutissiuutissallugu. Sumiiffinni ilisimasat suleqatigiinnerlu Silap Pissusianik Ilisimatusarfik - piniartut sinerissamilu aalisartut suleqatigilluinnarlugit - sumiiffinni ilisimasanik, silap pissusiata allanngoriartornerata kalaallinut inuiaqatigiinnut sunniutaanik paasinninnissami pingaaruteqarluinnartunik katersuisarpoq. Taamatullu aamma silap pissusiata allanngoriartornerata aatsitassarsiornerullu immap miluumasuisa pissusilersuutaannut siammarsimassusiannullu sunniutaannik misissuinitsinnut atatillugu piniartut suleqatigisarpagut. Nunat tamat akornanni suleqatigiinneq SPI p Pinngortitaleriffiup suleqatigiinnissamik isumaqatigiissutai aqqutigalugit ilaatigut Arctic Science Partnership, Danish Center for Environment and Energy, Hafrannsóknastofnun aamma Ilisimatusarfik suleqatigai. Tamakku nunanilu allani attaveqarfippassuagut aqqutigalugit SPI issittumi uumassuseqassut-

17 (VVM) ASN = Avatangiisinut Sunniutaanik Nalilersuinerit Nalunaarusiakkut suliniutip ukiunik marlunnik pingasunilluunniit aallartinnissaa sioqqullugu suliniuteqarfiusussap pinngortitaa avatangiisiilu allaaserineqartarput nalilersuiffigineqarlutillu Nalunaarusiakkut saqqummiunneqartarput suliniutiginiakkap avatangiisinut sunniutigisinnaasai pingaaruteqarnerusut sip ataqatigiinneranut tunngassuteqartunik ilisimasarpassuarnik tamakkulu Kalaallit Nunaanni nunarsuarmilu inuiaqatigiinnut sunniutaat pillugit pilersueqataasarpoq. Attaveqatigiinnermut allatseqarfik Attaveqatigiinnermut allatseqarfik Pinngortitaleriffiup iluani avammullu attaveqatigiinnikkut paasissutissiisarnikkullu suliassanik, ilaatigut Pinngortitaleriffiup nittartagaa aqqutigalugu isumaginniffiuvoq. Allatseqarfik 2013-ip naajartornerani nutaamik suliniuteqarpoq 2014-illu ingerlanerani nittartakkami pilersinneqarput ILISIMASAT aamma SAMMISAQ. Taakku marluullutik pingaartumik aalajangiisartunut innuttaasunullu soqutiginnittut isumattorsaatissatut eqqarsaataapput. ILISIMASAT Pinngortitaleriffiup nittartagaanik atuisartut sammisami aalajangersimasumi pingaaruteqartumi aammalu soqutigineqartumi pilertortumik paasissutissanik tamakkiisunillu tunniussaqarfigissavaat. Tassani takuneqarsinnaapput Pinngortitaleriffiup saqqummiussai, soorlu siunnersuinerit, tamakkulu tunuleaqutaannik itisilerisoqarsinnaalluni, imaluunniit sammisat allat inuiaqatigiinni massakkorpiaq sammineqartut alakkarteriffigineqarsinnaallutik, assersuutigineqarsinnaavoq qulequtalik "Immap annersaa aalisagaqanngilaq". SAMMISAQ`mi qulequttat massakkorpiaq sammineqartut nalinginnaasumillu soqutiginaatillit sammineqartarput, alakkarterigaannilu siammasinnerusumik paasisaqartoqarsinnaalluni. Tassani attaveqarfiusinnaasut naleqquttut innersuussutigineqarsinnaapput sammisarlu pillugu paasissutissat allat takuneqarsinnaallutik. Allatseqarfiup suliassai immikkoortortoqarfinni sulisut Silallu Pissusianik Ilisimatusarfimmiut suleqatigilluinnarlugit suliarineqartarput. Inuiaqatigiinnik paasissutissiisarneq periarfissarititaasut nalinginnaasut soorlu aviisit, TV, radio, nittartagaq, naqitigaaqqat, nalunaarusiat saqqummersitsinerillu aqqutigalugit ingerlanneqartarput. Allatseqarfiup aamma Pinngortitaleriffimmi sulisut paasissutissiisarnermut tunngasunik ilitsersuuttarpai, allatseqarfiullu aamma ukiumoortumik naalunaarusiaq pisortanullu akissutissiat suliassat annikinnerusut suliarisarlugit. Attaveqatigiinnermut allattoqarfik aamma immikkut iliuuseqarnernut annertunerusunut peqataasarpoq, soorlu Unnuk Kulturisiornermut, 2014-imi 934-nik Pinngortitaleriffimmut pulaartoqarfiusimasumut.

18 Aatsitassarsiorfiutileqatigiiffimmit ASN Suliniutip ingerlanneqarnerani immikkoortuini tamani avatangiisinut sunniutigisinnaasai pingaaruteqartut allaaserineqarsimassapput Ajornartorsiutaalersinnaasunut iluarsiissutissanik innersuussuteqassapput Suliniutip ingerlanneqarnerani malinnaatitsissapput 18 Pinngortitaleriffiup sinaakkutai Siunertaq Pinngortitaleriffik Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussat pinngortitaq pillugu ilisimatusarnernik ingerlatsivigaat Inatsisartut inatsisaat nr juni 1994-meersoq tunngavigalugu pilersinneqarluni. Pinngortitaleriffik Kalaallit Nunaanni eqqaanilu uumasusillit (naasut uumasullu) piujuartitsinermik tunngaveqartumik iluaqutigineqarnissaat aammalu avatangiisit uumasoqassutsillu assigiinngisitaartuarnissaat pillugit ilisimatuussutsikkut uppernarsaatinik katersuillunilu ineriartortitsissaaq. Ilisimasat tamakku Pinngortitaleriffiup Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussanik siunnersuisarnerani pingaarnertut tunngaviusassapput. Pinngortitaleriffiup naasunik uumasunillu aqutsineq iluaquteqarnerlu pillugit Namminersorlutik Oqartussat, kommunit allallu siunnersortarpai. Naalakkersuisunut siunnersuineq ilaatigut pisarpoq toqqaannartumik, ilaatigut aamma nunani tamani ilisimatuussutsikkut suleqatigiiffiit, Kalaallit Nunaata peqataaffigisai aqqutigalugit. Pinngortitaleriffiullu aamma nunat tamat akornanni pisussaaffiit ilaannut tunngassuteqartutigut Kalaallit Nunaat sinniisuuffigisarpaa. Pinngortitaleriffik ilisimatusaatigalugu misissuinernit paasisanik tamanut saqqummiussisussaatitaanermik pisussaaffeqarpoq. Pinngortitaleriffillu aamma suliassaqarfimmi iluini avatangiisinik pinngortitamillu ilisimatusaatigalugu misissuisimaguni misissuinernit inernernik saqqummiussisussaatitaavoq. Suliassat Pinngortitaleriffiup ilisimatusarnikkut suliassai pingaanerusutigut makkununnga tunngasuupput Isumalluutinik naliliinerit (peqassutsimik nalilersuinerit) Uumasoqatigiit siaruarfigisimasaasa killinginik nalunaarsuineq Uumasoqatigiiaat ataasiakkaarlutik piaqqiortaasiat amerleriarsinnaanerallu Nerisaqartarnerinut tunngasut uumasoqatigiiaallu ataqatigiissutaat Piujuartitsinermik tunngaveqartumik iluaquteqarnermik siunnersuisarnerit uumassusillillu assigiinngisitaassusiisa qulakkeerneqarnissaat Piniutinik/aalisaatinik/sakkunik nalilersuinerit ineriartortitsinerillu Silap pissusiata allangornerata kinguneri Sulineq sisamanik aallaaveqartumik ingerlanneqarpoq: Ilisimatuutut misissuineq, nakkutiginninneq, siunnersuineq attaveqatigiinnerlu.

19 Aatsitassarsiorfiutileqatigiiffimmit ASN Aatsitassarsiorfiup inatsitigut toqqammavia Naalakkersuisut suliniummik nalilersuinerminni toqqammavissaasa ilaat Pinngortitaleriffimmit DCE millu nalilersorneqartarpoq 19 Aaqqissuussaaneq Pinngortitaleriffiup inatsisinik tunngaveqartumik suliassaminik Aningaasanut inatsimmi sinaakkusiunneqartut iluini pitsaanerpaamik suliarinnittarnissaa Pinngortitaleriffiup siulersuisuisa qulliusutut akisussaafigalugulu qularnaagassaraat. Sulinikkut naammassisassat ingerlanneqarnissaannut periusissat siulersuisut aalajangersassavaat aammalu ukiumoortumik sulinissamut pilersaarutit missingersuutillu akuersissutigisassallugit. Siulersuisut ataatsimiititaliamik siunnersorteqarput. Ataatsimiititaliap siulersuisut ilaatigut Pinngortitaleriffiup sulinissamut pilersaarusiaasa siunissamullu ungasissumut ingerlatseriaasiliaasa suliarinissaannut akuersissutiginissaannullu atatillugu siunnersortassavai. Pinngortitaleriffiup pisortaata pinngortitaleriffiup ulluinnarni ingerlanneqarnera isumagisassavaa Pinngortitaleriffillu avammut sinniisuuffigisassallugu. Pisortap Pinngortitaleriffiup suliassaminik sinaakkutissat siulersuisut aaqqissuussimasaasa iluini pitsaanerpaamik ingerlatsinissaa qularnaartassavaa. Pinngortitaleriffik aaqqissuussaavoq aalisakkanut qalerualinnullu immikkoortoqarfeqarluni, miluumasunut timmissanullu immikkoortoqarfeqarluni, avatangiisinut aatsitassanullu immikkoortortaqarluni, allaffissornermut immikkoortoqarfeqarluni attaveqatigiinnermullu allatseqarfeqarluni. Immikkoortoqarfiit tamarmik immikkoortoqarfiup pisortaanit, pisortap ataaniittunit aqunneqarput. Attaveqatigiinnermut allatseqarfik pisortap ataaniilluinnartutut inissisimavoq. Sulianut tunngasutut immikoortoqarfinnut allanut ilassutitut Kalaallit Nunaanni Silap pissusianik Ilisimatusarfik 2009-mi avataaniit aningaasaliinikkut pilersinneqarpoq. Ilisimatusarfeqarfik Pinngortitaleriffiup pisortaata ataaniittumit pisortaqarluni aqunneqarpoq imi siulersuisuni ilaasortat Siulersuisut siulittaasuat nakorsaqarfimmi nakorsaq Gert Mulvad (Dronning Ingridip Peqqissaavia, Dronning Ingridip Napparsimmavissua) Naalakkeersuisoqarfimmi pisortaq Søren Stach Nielsen (Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfik) Naalakkersuisoqarfimmi pisortaq Jørgen Isak Olsen (Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkeersuisoqarfik) Naalakkersuisoqarfimmi pisortaq Mikael Kristensen (Ilinniartitaanermut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoqarfik) Siulittaasoq Henrik Sandgreen (KNAPK) Pisortaq Brian Buus Pedersen (Kalaallit Nunaanni Sulisitsisut Peqatigiiffiat)

20 Avatangiisinut immikkoortortaqarfiup suliassaata ilagaa Nuummiittup Betoncentralip nipiliortitsineranik uuttortaasarnissaq. Asseq: O. Geertz-Hansen Pinngortitaleriffimmeersoq Kunuk Lennert DCE meersorlu Lis Bach asimi. Asseq: O. Geertz-Hansen Savaatilik Carl Frederiksen (Savaatillit Peqatigiit Suleqatigiinni siulersuisuni ilaasortaq) Ataqatigiissaarisartoq Henrik Philipsen (sulisut sinniisaat, Pinngortitaleriffik) Ilisimatusartartoq Josephine Nymand (sulisut sinniisaat, Pinngortitaleriffik).. Aningaasalersuineq Pinngortitaleriffik suliassanut inatsisinik tunngavilinnut Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussat tunngaviusumik aningaasaliissutaat aqqutigalugit aningaasaliiffigineqartarpoq imi aningaasaliissutit 52,0 mio. kr.-iupput saniatigullu 2,0 mio. kr.-it ukiup ingerlanerani akuersissutigineqarput avaleraasartuunik misissuinermut atugassatut. Tamakku saniatigut isertitsissutaasunik ingerlatsisoqartarpoq tikeraanut illup umiarsuillu ingerlannerisigut sullissisarnikkullu. imi avataaniit aningaasaliissutiniit 39,2 mio. kr.-it atorneqarsimapput aningaasaliiffigineqartunit 82- ineersunit. Pinngortitaleriffimmut aningaasaliissutit tamarmiusut 2014-imi imatut isikkoqarput.: Aningaasanut inatsit aqqutigalugu 54,0 mio. kr. Avataniit aningaasaliissutit 39,2 mio. kr. Katillugit 93,2 mio. kr. Pinngortitaleriffiup Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussat tunngaviusumik aningaasaliissutaat atorlugit pinngortitaleriffiup illuutaanik umiarsuaataanillu ingerlatsinermi aserfallatsaaliinermilu aningaasartuutit akilertarpai. Tunngaviusumik aningaasaliissutit saniatigut Pinngortitaleriffik ukiumoortumik avataaniit aningaasaliiffigineqartarpoq misissuinissanut ilisimatusaatitullu ingerlatassanut arlalinnut atugassanik, ilaatigut ukiuni arlalinni ingerlatassaasartunut

21 Pinngortitaleriffiup DCE llu qanimut suleqatigiissutigaat misissugassanik katersisarneq, ilisimatusarneq ilinniartitsinerillu Aatsitassarsiorfiutileqatigiiffiit uuliasiorfiutileqatigiiffiillu avatangiisinut tunngatillugu sulinerannik nalilersuineq Namminersorlutik Oqartussanik siunnersuineq 2014-mi suliniutit avataaniit aningaasaliiffigineqartut 21 Carlsbergfondet Ilisimatusariaatsitigut assigiinngitsutigut misissuinerat Akisuanersiorneq DCE (Miljøstyrelsen) AACA Biobasis Ph imaanilu naasuaqqat tappiorannartut DCE (Aatsitassanut Ikummatissanullu Naalakkersuisoqarfik) Baffin Bay tinittarneq ulittarnerlu Puisit Baffin Bugtimi KANUMAS K nannut Qimusseriarsuarmi qilalukkanik qernertanik kisitsineq Qimusseriarsuarmi qilalukkanik qer nertanik piniarneq Immami nipisiorneq Baffin Bugt DCE (Miljøstyrelsen AIN mut) Qeqertarsuup Tunuani arfiviit Uranisiorneq Ilinniartitaanermut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoqarfik Tetracyklinimik nalunaaqutsersuineq Tuttut allerui Ph.d. tuttut Ussuit erinarsortarnerat Nunatsinni timmissat kiisortut Isumasioqatigiinnermut peqataaneq Nunatsinni isumasioqatigiinnermi peqataaneq Ecotide Kitaata imaata sarfaa Bojit aamma XCTF Krill nerisareqatigiinnermi akuusoq Postdoc attataasat (kiselalger) Stipendier 2013 aningaasaliissutit Saarullinni aatsitassat arrortikkuminaatsut Avaleraasartuut naasuaqqallu tappiorannartut Eqalussuit utoqqaassusiat alliartortarnerallu Qeqqussat Tunup avannaarsuani qilalukkanik qernertanik nalunaaqutsersuineq Niisannik nalunaaqutsersuineq Qilalukkat qernertat timaasa sananeqaataat Immami nipisiuineq Arfernik nalunaaqutsersuineq Isumasioqatigiinnermut Uumassullit ataqatigiinnerat pillugu takussutissiaq Aningaasaateqarfiit assigiinngitsut Misissueqqaarneq ph.d EU Eurofleet INTERACT Forsknings- og Innovationsstyrelsen Appat pillugit ph.d Postdoc arfiviit SPI p ingerlanneqarnera Stipendier 2013 aningaasaliissutit

Ukiumoortumik nalunaarut 2005

Ukiumoortumik nalunaarut 2005 C. Egevang PINNGORTITALERIFFIK Ukiumoortumik nalunaarut 2005 2 IMAAT Aallaqqaasiut................................................................ 3 Ukioq qaangiuttoq naatsumik.................................................

More information

PINNGORTITALERIFFIK. Ukiumoortumik nalunaarut 2004

PINNGORTITALERIFFIK. Ukiumoortumik nalunaarut 2004 PINNGORTITALERIFFIK Ukiumoortumik nalunaarut 2004 2 I MARISAI Aallaqqaasiut................................................................. 3 Ukioq qaangiuttoq naatsumik.................................................

More information

Nuup Kangerluata Ikinngutai Nuuk Fjords venner

Nuup Kangerluata Ikinngutai Nuuk Fjords venner Høringssvar er oversat fra dansk til grønlandsk. Sendt: 19. oktober 2012 23:57 Til: Officiel post til Bureau of Minerals and Petroleum Emne: høringssvar hermed høringssvar. Piitannguaq Tittussen 1 Bmp@nanoq.gl

More information

NVL, nunaniluavannarlerni suleqatigiinneq. Antra Carlsen, aqqiss. pisortaq www.nordvux.net

NVL, nunaniluavannarlerni suleqatigiinneq. Antra Carlsen, aqqiss. pisortaq www.nordvux.net NVL, nunaniluavannarlerni suleqatigiinneq Antra Carlsen, aqqiss. pisortaq www.nordvux.net NunatAvannarliit ilisimasanik piginnaanernilluineriartortitsinermiqitiusoq Anguniagaq: NMR p anguniagassatut aalajangersagai-

More information

pinngortitaleriffik Ukiumoortumik nalunaarut 2011

pinngortitaleriffik Ukiumoortumik nalunaarut 2011 pinngortitaleriffik grønlands naturinstitut Ukiumoortumik nalunaarut 2011 2 IMAA Ukiumoortumik nalunaarut 2011 Siulequt... 3 Ilisimatuussutsikkut suliat... 4 Silap Pissusianik Ilisimatusarfik... 4 Aalisakkanut

More information

ISSITTUT PILLUGIT UKIAQ

ISSITTUT PILLUGIT UKIAQ BRUXELLES B r u x e l l e s - i m i K a l a a l l i t N u n a a t a S i n n i i s o q a r f i a ISSITTUT PILLUGIT UKIAQ Issittoq pillugu qulequtaq: Arctic Futures Symposium, Arctic Dialouge aamma Arctic

More information

Inuit Silarsuarmiut Siuttuinut piumasaqarput:issittumi silap allanngornera qanoq iliuuuseqarfiginiarsiuk

Inuit Silarsuarmiut Siuttuinut piumasaqarput:issittumi silap allanngornera qanoq iliuuuseqarfiginiarsiuk Inuit Silarsuarmiut Siuttuinut piumasaqarput:issittumi silap allanngornera qanoq iliuuuseqarfiginiarsiuk -- November 13, 2009 -- Inuit Issittormiut Siunnersuisoqatigiiffiat nunat inoqqaavisa suliniaqatigiiffigaat

More information

Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq. Oqaluuserisassat

Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq. Oqaluuserisassat Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq Saqqaa 117 Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq Oqaluuserisassat Pingasunngorneq ulloq 27. maj 2015 nal. 10.00 Sanarfinermut Avatangiisinullu Ingerlatsiviup

More information

pinngortitaleriffik Ukiumoortumik nalunaarut 2012

pinngortitaleriffik Ukiumoortumik nalunaarut 2012 pinngortitaleriffik grønlands naturinstitut Ukiumoortumik nalunaarut 2012 2 imai Siulequt... 3 Sulianik ingerlatsineq... 4 Aalisakkanut Qalerualinnullu immikkoortortaqarfik... 4 Miluumasunut Timmissanullu

More information

Kalaallit Nunaani imaani sajuppillatsitsilluni misissuinermut ilitsersuut: Suleriaaseq Avatangiisimut Pitsaanerpaaq (BEP), Avatangiisip

Kalaallit Nunaani imaani sajuppillatsitsilluni misissuinermut ilitsersuut: Suleriaaseq Avatangiisimut Pitsaanerpaaq (BEP), Avatangiisip 1 Kalaallit Nunaani imaani sajuppillatsitsilluni misissuinermut ilitsersuut: Suleriaaseq Avatangiisimut Pitsaanerpaaq (BEP), Avatangiisip Sunnerneqarneranik Naliliineq (VVM) aamma Suliniutinik Pinaveersaartitsissutaasunik

More information

Jannick H Schmidt, 2.-0 LCA consultants Mikkel Thrane, Aalborg University

Jannick H Schmidt, 2.-0 LCA consultants Mikkel Thrane, Aalborg University Jannick H Schmidt, 2.-0 LCA consultants Mikkel Thrane, Aalborg University 2009 Title: Life cycle assessment of aluminium production in new Alcoa smelter in Greenland Authors: 2.-0 LCA consultants Jannick

More information

Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq. Imaqarniliaq

Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq. Imaqarniliaq Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq Saqqaa 117 Sanarfinermut Avatangiisinullu Ataatsimiititaq Imaqarniliaq Pingasunngorneq ulloq 27. maaji 2015 nal. 10.00 Sanarfinermut Avatangiisinullu Ingerlatsiviup

More information

Tusagassiortunik katersortitsineq Maajip 12-anni 2015. Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Karl-Kristian Kruse

Tusagassiortunik katersortitsineq Maajip 12-anni 2015. Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Karl-Kristian Kruse Tusagassiortunik katersortitsineq Maajip 12-anni 2015 Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Karl-Kristian Kruse EU-p puisit amiinik killilersuineranut tunuliaqutaasut 2015-mi Naalagaaffimmi

More information

ILISIMATUSARFIK Grønlands Universitet. Postboks 279. DK-3900 Nuuk, Grønland. Telefon +299 362404. www.ilisimatusarfik.gl E-mail: aarp@uni.

ILISIMATUSARFIK Grønlands Universitet. Postboks 279. DK-3900 Nuuk, Grønland. Telefon +299 362404. www.ilisimatusarfik.gl E-mail: aarp@uni. ILISIMATUSARFIK Grønlands Universitet. Postboks 279. DK-3900 Nuuk, Grønland. Telefon +299 362404. www.ilisimatusarfik.gl E-mail: aarp@uni.gl Ulloq/Dato: 7. februar 2008 J.nr.01-30-02 KIIIN Maani Ilisimatusarfiup

More information

NUUP KANGERLUATA IMARTAANI MILUUMASUT TIMMISSALLU

NUUP KANGERLUATA IMARTAANI MILUUMASUT TIMMISSALLU ISUANI SAVIMINISSAMIK PIIAANISSAMUT SULINIUT ASN-IMUT ILANNGUSSAQ 3 NUUP KANGERLUATA IMARTAANI MILUUMASUT TIMMISSALLU JUULI 2012 Orbicon A/S Ringstedvej 20 DK 4000 Roskilde Danmark Oqarasuaat + 45 46 30

More information

Kulturikkut pisussat

Kulturikkut pisussat Kulturikkut pisussat TAPIISSUTEQARTUT KOMMUNEQARFIK SERMERSOOQ NAPA NORDENS INSTITUT I INU:IT NUNA ADVOKATER AAGE V. JENSEN CHARITY GRØNLAND ISS GRØNLAND A/S PAVIA LYBERTH FOUNDATION NUNAFONDEN KALAALLIT

More information

2014-imut ukiumoortumik nalunaarut

2014-imut ukiumoortumik nalunaarut 2014-imut ukiumoortumik nalunaarut Suliffeqarfissuarmi kisitsisit pingaarnerit Uuttueriaaseq 2010 2011 2012 2013 2014 Kaaviiaartitat mio. kr. 1.134.5 1.175.3 1.166.7 1.181.6 1.171.7 Aningaasaliinnginnermi

More information

NUNATTA ATUAGAATEQARFIA UKIUMOORTUMIK NALUNAARUT 2009

NUNATTA ATUAGAATEQARFIA UKIUMOORTUMIK NALUNAARUT 2009 NUNATTA ATUAGAATEQARFIA UKIUMOORTUMIK NALUNAARUT 2009 ANINGAASALIISSUTIT, ATORNIARNERIT ATUKKIUSSASSALLU Aningaasaliissutit: kr. 13.655 Atukkiussat: 99.000 Atuagaatit allallu: 159.000 SULISUT Hanne Kristoffersen

More information

KALAALLIT NUNAANNI MEQQIT QIVIUI UKIOQ 2012

KALAALLIT NUNAANNI MEQQIT QIVIUI UKIOQ 2012 KALAALLIT NUNAANNI MEQQIT QIVIUI UKIOQ 2012 Imarisai Siulequt... 2 MEQQIT PILLUGIT PILERSAARUSIAMUT TUNULIAQUTAASOQ... 3 NORA-mi pilersaarusiaqqaaq... 3 NORA-mi pilersaarusiaq pingaarneq... 3 MEQQIT PILLUGIT

More information

MAERSK OIL KALAALLIT NUNAAT A/S 2012 AKUERSISSUTEQARFIK 9-MI (TOOQ) PILERSERSAARUT

MAERSK OIL KALAALLIT NUNAAT A/S 2012 AKUERSISSUTEQARFIK 9-MI (TOOQ) PILERSERSAARUT MAERSK OIL KALAALLIT NUNAAT A/S 2012 AKUERSISSUTEQARFIK 9-MI (TOOQ) PILERSERSAARUT 3D-MIK SAJUPPILLATSITSILLUNI MISISSUINEQ IMMAP IKERANIK NAQQATALU ILUSAANIK MISISSUINEQ Avatangiisinut sunniutaasinnaasunik

More information

Danmarkip Kalaallit Nunaatalu imartaani umiarsuit usinik imerpalasunik akunnerminni nuussuisarnerat pillugu nalunaarut (STS-imi iliuutsit) 1

Danmarkip Kalaallit Nunaatalu imartaani umiarsuit usinik imerpalasunik akunnerminni nuussuisarnerat pillugu nalunaarut (STS-imi iliuutsit) 1 4. juni 2014. Nr. 570. Danmarkip Kalaallit Nunaatalu imartaani umiarsuit usinik imerpalasunik akunnerminni nuussuisarnerat pillugu nalunaarut (STS-imi iliuutsit) 1 Imarsiornermi isumannaatsuunissaq pillugu

More information

London Mining Greenland A/S-IP ISUKASIANI saviminissarsiornerata inuiaqatigiinnut sunniutissaanik naliliineranut ilanngussat

London Mining Greenland A/S-IP ISUKASIANI saviminissarsiornerata inuiaqatigiinnut sunniutissaanik naliliineranut ilanngussat Ilanngussaq 1: Inuiaqatigiinnut sunniutissanik naliliineq, ISUA London Mining Greenland A/S-IP ISUKASIANI saviminissarsiornerata inuiaqatigiinnut sunniutissaanik naliliineranut ilanngussat March 2013 Ilanngussaq

More information

Transparency International suliniaqatigiiffiuvoq peqquserlulluni iluaarniarnermik nunarsuaq tamakkerlugu akiuiniaqatigiiffiit annersaat.

Transparency International suliniaqatigiiffiuvoq peqquserlulluni iluaarniarnermik nunarsuaq tamakkerlugu akiuiniaqatigiiffiit annersaat. Transparency International suliniaqatigiiffiuvoq peqquserlulluni iluaarniarnermik nunarsuaq tamakkerlugu akiuiniaqatigiiffiit annersaat. Suliniaqatigiiffik nunarsuaq tamakkerlugu 100-nik immikkoortortaqarpoq

More information

Kapitel 5. NAPPAATIT TUNILUUTTARTUT.

Kapitel 5. NAPPAATIT TUNILUUTTARTUT. Kapitel 5. NAPPAATIT TUNILUUTTARTUT. Meeqqat nappaataat Peqqinnissakkut Nakkutilliisoqarfimmut 21-imi meeqqat nappaataannik nalunaaruteqartoqarsimanngilaq. Meningitis/Sepsis 21-imi meningitis/sepsis-imik

More information

Grønlands Selvstyre 1 The Government of Greenland 1 Namminersorlutik Oqartussat 1 The Greenland Self-government Authorities

Grønlands Selvstyre 1 The Government of Greenland 1 Namminersorlutik Oqartussat 1 The Greenland Self-government Authorities Kalaallisut, Danskisut Tuluttullu taaguutit Betegnelser på Grønlandsk, Dansk og Engelsk Terms in Greenlandic, Danish and English Ataani allassimasut tassaapput Kalaallit Nunaanni pisortatigoortumik kalaallisut,

More information

Inuuneritta Innuttaasut peqqissuunissaannut suliniut aallaavigalugu meeqqat peqqissusiat inooqatigiinnikkut isigalugu

Inuuneritta Innuttaasut peqqissuunissaannut suliniut aallaavigalugu meeqqat peqqissusiat inooqatigiinnikkut isigalugu Meeqqat Inuusuttullu Pillugit Ilisimasaqarfik Videnscenter om Børn og Unge Documentation Centre on Children and Youth Inuuneritta Innuttaasut peqqissuunissaannut suliniut aallaavigalugu meeqqat peqqissusiat

More information

suluk 2007 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy!

suluk 2007 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! suluk 2007 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! SHOP ON TOP OF THE WORLD Stort udvalg, lave priser Qinigassat arlallit, akit appasissut Wide selection, low prices Vi fører et kvalitetsudvalg

More information

KNB. ukiumut nalunaarut. Kalalliit Nunaanni brugseni. Årsrapport 2014

KNB. ukiumut nalunaarut. Kalalliit Nunaanni brugseni. Årsrapport 2014 KNB Kalalliit Nunaanni brugseni 2014 ukiumut nalunaarut Årsrapport 2014 Sisimiut Maniitsoq Sisimiut Postboks 1019 3911 Sisimiut Tlf. 86 40 86 Fax 86 47 73 sisimiut@brugseni.gl Maniitsoq Postboks 148 3912

More information

Potential environmental impacts of oil spills in Greenland

Potential environmental impacts of oil spills in Greenland National Environmental Research Institute Ministry of the Environment. Denmark Potential environmental impacts of oil spills in Greenland An assessment of information status and research needs NERI Technical

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2004 UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAMI ASSITALIUSSAT ILLUSTRATIONERNE I ÅRSRAPPORTEN ILLUSTRATIONS IN THE ANNUAL REPORT Ukiumoortumik nalunaarusiami assitaliussat

More information

Nuummi Timersoqatigiiffiit allattorsimaffiat

Nuummi Timersoqatigiiffiit allattorsimaffiat Nuummi Timersoqatigiiffiit allattorsimaffiat Timersornissamik aalanissamillu tamanut neqerooruteqartoqarnissaa Kommuneqarfik Sermersuumit pingaartipparput tamassuma peqqinnartuunera, nuannaartitsisarnera

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2002

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2002 UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2002 UKIUMOORTUMIK NALUNAA- RUSIAMI ASSITALIUSSAT ILLUSTRATIONERNE I ÅRSRAPPORTEN ILLUSTRATIONS IN THE ANNUAL REPORT Assitaliussat ukiumoortumik nalunaarusiamiittut

More information

suluk 2008 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: CARSTEN EGEVANG ARC-PIC.COM

suluk 2008 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: CARSTEN EGEVANG ARC-PIC.COM suluk 2008 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: CARSTEN EGEVANG ARC-PIC.COM Hvis du er vinelsker og bor i Grønland, så er Club Vino noget for dig... Viinnit nuannarigukkit

More information

Imai. Indholdsfortegnelse. Contents

Imai. Indholdsfortegnelse. Contents 2001-IMUT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSBERETNING 2001 ANNUAL REPORT 2001 Imai Qupp. Ingerlatseqatigiiffik pillugu paasissutissat...............3 Kisitsisit pingaarnerit.................................3

More information

ukiumoortumik nalunaarusiaq Årsrapport

ukiumoortumik nalunaarusiaq Årsrapport ukiumoortumik nalunaarusiaq Årsrapport Annual Report 2011 Ass. / Foto / Photo: Peter Alsen Assiliisoq / Fotos / Photographer: Nunaoil, Peter Alsen Kalaallisuunngortitsisoq / Grønlandsk oversættelse / Greenlandic

More information

suluk2004 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Søren Solkær Starbird

suluk2004 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Søren Solkær Starbird suluk2004 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Søren Solkær Starbird En forbindelse med power Vi giver dig den bedste rådgivning til en sund økonomi og nye udfoldelser

More information

Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq. Ulluinnarni nerisanit mamarluinnartut. free. Grønland er ikke til salg Greenland is not for sale

Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq. Ulluinnarni nerisanit mamarluinnartut. free. Grønland er ikke til salg Greenland is not for sale Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq Grønland er ikke til salg Greenland is not for sale Ulluinnarni nerisanit mamarluinnartut en smagsperle fra hverdags-køkkenet a tasty week-day treat 2011 #02 tigoriannguaruk!

More information

HEPATITIS B INFECTION IN GREENLAND

HEPATITIS B INFECTION IN GREENLAND HEPATITIS B INFECTION IN GREENLAND Epidemiology and burden of disease PHD THESIS January 2011 Malene Landbo Børresen, MD Department of Epidemiology Research Statens Serum Institut Copenhagen Denmark Dansk,

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2005 UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAMI ASSITALIUSSAT ILLUSTRATIONERNE I ÅRSRAPPORTEN ILLUSTRATIONS IN THE ANNUAL REPORT Ukiumoortumik nalunaarusiami assitaliussat

More information

suluk 2006 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG ARKIV

suluk 2006 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG ARKIV suluk 2006 # 04 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG ARKIV At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tassa illit Kalaallit Nunaanni

More information

Host immunity to tuberculosis in Greenland

Host immunity to tuberculosis in Greenland PhD thesis Host immunity to tuberculosis in Greenland Sascha Wilk Michelsen, MD University of Copenhagen 2015 Department of Epidemiology Research and Department of Infectious Disease Immunology Statens

More information

suluk 2004 #01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang

suluk 2004 #01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang suluk 2004 #01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang Realiser dine boligdrømme med GrønlandsBANKEN Illutaarniarnerit GrønlandsBANKEN peqatigalugu piviusunngortiguk

More information

Inerisaavik Meeqqerivitsialak. Ilulissat 24.- 26. april 2012

Inerisaavik Meeqqerivitsialak. Ilulissat 24.- 26. april 2012 Inerisaavik Meeqqerivitsialak Ilulissat 24.- 26. april 2012 1 Inerisaaviup killiffia Qanoq aallartippugut? 2006- SPS-imi isumasioqatigiinneq siulleq Meeqqerivitsialak dialog seminar (Perorsaanermik Ilinniarfimmi

More information

#05. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free

#05. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free 2011 #05 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! TaX Free A Viinnit Nr. 1/2011, Ukioq arfineq-pingajussaat Petit Verdot viinnissaq mikisoq annertuumik ilisarnaatilik Viinnissanik katersuineq

More information

#03 TIGORIANNGUARUK! Kalaallit Nunaata isarukitsua. Mittarfiinnaanngitsoq. Aalisakkat itisoormiut nutaat TAX FREE

#03 TIGORIANNGUARUK! Kalaallit Nunaata isarukitsua. Mittarfiinnaanngitsoq. Aalisakkat itisoormiut nutaat TAX FREE Kalaallit Nunaata isarukitsua DEN GRØNLANDSKE PINGVIN GREENLAND S PENGUIN Mittarfiinnaanngitsoq MERE END EN LUFTHAVN MORE THAN AN AIRPORT Aalisakkat itisoormiut nutaat NYE FISKEARTER I DYBET NEW FISH SPECIES

More information

suluk 2005 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang

suluk 2005 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang suluk 2005 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Carsten Egevang At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tim mi - sartukkut

More information

Nassiussivigineqartussat allattorsimaffiat ukua tusarniaaffigineqartut:

Nassiussivigineqartussat allattorsimaffiat ukua tusarniaaffigineqartut: Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Ilisimatusarnermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoqarfik Departementet for Uddannelse, Kultur, Forskning og Kirke Nassiussivigineqartussat allattorsimaffiat ukua

More information

Life cycle assessment of aluminium production in new Alcoa smelter in Greenland

Life cycle assessment of aluminium production in new Alcoa smelter in Greenland Life cycle assessment of aluminium production in new Alcoa smelter in Greenland Eqikkaaneq kalaallisut Sammenfatning på dansk Summary in English Jannick H Schmidt, 2.-0 LCA consultants Mikkel Thrane, Aalborg

More information

Qullersat nalunaarutaat Naalisagaq Ledelsesberetning Resumé Management Report Summary

Qullersat nalunaarutaat Naalisagaq Ledelsesberetning Resumé Management Report Summary Qullersat nalunaarutaat Naalisagaq Ledelsesberetning Resumé Management Report Summary Suliat pingaarnerit Suliffeqarfissuup TELE Greenlandip siunertaraa nunatsinni nalunaarasuartaatitigut attaveqaateqarnerup

More information

UKIuMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIuMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2008 UKIuMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT indholdsfortegnelse: Fremadrettede udsagn 2 Selskabsoplysninger 2 Ledelsespåtegning 4 Den uafhængige revisors påtegning 6 Årets væsentligste begivenheder

More information

suluk Qaqqap pissaanera Assigiinngiiaassuseqarnerup nipaa Kalaallit nipilersugaannut periarfissat nutaat TAX FREE s.48

suluk Qaqqap pissaanera Assigiinngiiaassuseqarnerup nipaa Kalaallit nipilersugaannut periarfissat nutaat TAX FREE s.48 suluk Qaqqap pissaanera Bjergets magt The power of the mountain Assigiinngiiaassuseqarnerup nipaa Mangfoldighedens stemme A voice for diversity Kalaallit nipilersugaannut periarfissat nutaat Nye muligheder

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2003 UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAMI ASSITALIUSSAT ILLUSTRATIONERNE I ÅRSRAPPORTEN ILLUSTRATIONS IN THE ANNUAL REPORT Ukiumoortumik nalunaarusiami assitaliussat

More information

suluk 2005 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: NOMA

suluk 2005 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: NOMA suluk 2005 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: NOMA At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tim mi - sartukkut aallalernermi

More information

#02 TIGORIANNGUARUK! Pruffiitioqqusersoq. Air Greenland Charter Issittumi immikkut ilisimasalik. Puilasup ernga nunarsuarmi atuisartunut TAX FREE

#02 TIGORIANNGUARUK! Pruffiitioqqusersoq. Air Greenland Charter Issittumi immikkut ilisimasalik. Puilasup ernga nunarsuarmi atuisartunut TAX FREE Pruffiitioqqusersoq DEN FALSKE PROFET THE FALSE PROPHET Air Greenland Charter Issittumi immikkut ilisimasalik AIR GREENLAND CHARTER EN SPECIALIST I ARKTIS AIR GREENLAND CHARTER ARCTIC SPECIALIST Puilasup

More information

#03. Iluliarsuaqarfik alianaalluinnartoq. Piffissanut nutaanut ikaarsaaraluttuarneq. Umiaq qanorlu atugaasimanera TAX FREE. Is-paradiset Ice paradise

#03. Iluliarsuaqarfik alianaalluinnartoq. Piffissanut nutaanut ikaarsaaraluttuarneq. Umiaq qanorlu atugaasimanera TAX FREE. Is-paradiset Ice paradise Iluliarsuaqarfik alianaalluinnartoq Is-paradiset Ice paradise Piffissanut nutaanut ikaarsaaraluttuarneq Mod nye tider New times are coming Umiaq qanorlu atugaasimanera Umiaqens skæbne The fate of the umiaq

More information

suluk 2007 # 01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Bent Petersen

suluk 2007 # 01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Bent Petersen suluk 2007 # 01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Bent Petersen At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tassa illit Kalaallit

More information

#02. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free

#02. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free 2012 #02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! TaX Free Vinavis Portvin Nr. 3/2011, 9. årgang Hedvin med klasse og kvalitet Alkohol En opfindelse på tværs af mange kulturer Viinnit Portviinni

More information

Ukiumoortumik nalunaarut. Årsrapport. Annual Report

Ukiumoortumik nalunaarut. Årsrapport. Annual Report Ukiumoortumik nalunaarut Imarisai Ingerlatsivik pillugu paasissutissat.........................................................1 Kisitsisit pingaarnerit...................................................................2

More information

AWG2016 MAGAZINE. No. 1

AWG2016 MAGAZINE. No. 1 AWG2016 MAGAZINE No. 1 2015 TULUGAQ SPONSORS KISSAVIARSUK SPONSORS NANOQ SPONSORS SponSoritSinnut qujanaq thanks to our SponSorS tak til alle vores SponSorer AQISSEQ SPONSORS Asasara innuttaasoq, Arctic

More information

Inatsisartuni angalaarunneqarnerit

Inatsisartuni angalaarunneqarnerit Inatsisartuni angalaarunneqarnerit Rundvisning i Inatsisartut Guided Tour of Inatsisartut Inatsisartunut tikilluarit Angalaarunneqarneq paarlersuarmi nal. 13.00 aallartissaaq. Angalaarussisup ataatsimiittarfimmukaatissavaatit,

More information

suluk 2008 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: JOHN RASMUSSEN, NARSAQ FOTO

suluk 2008 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: JOHN RASMUSSEN, NARSAQ FOTO suluk 2008 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! ASS./FOTO/PHOTO: JOHN RASMUSSEN, NARSAQ FOTO Hvis du er vinelsker og bor i Grønland, så er Club Vino noget for dig... Viinnit nuannarigukkit

More information

suluk 2006 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Narsaq foto

suluk 2006 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Narsaq foto suluk 2006 # 03 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: Narsaq foto At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tim mi - sartukkut aallalernermi

More information

THICK-BILLED MURRE STUDIES IN DISKO BAY (RITENBENK), WEST GREENLAND

THICK-BILLED MURRE STUDIES IN DISKO BAY (RITENBENK), WEST GREENLAND THICK-BILLED MURRE STUDIES IN DISKO BAY (RITENBENK), WEST GREENLAND NERI Technical Report no. 749 2009 AU NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY [Blank page] THICK-BILLED MURRE STUDIES

More information

suluk 2006 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG

suluk 2006 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG suluk 2006 # 02 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! Ass./Foto/Photo: AG At rejse er... Angalaneq niuerniarnerusarpoq Pilersuisoq Akitsuuteqanngitsut Tim mi - sartukkut aallalernermi

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2005 ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2005 ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2005 ANNUAL REPORT Nutserinermi assigiinngissuteqassappat qallunaatuua atuuppoq. Ved tilfælde af uoverenstemmelser mellem den grønlandske, danske og engelske version

More information

#02. Imaatigut aqqut piumaneqarluartoq piviusunngoqqajaalerpoq. Alloriarneq oqaluttuarisaanermut pingaarutilik

#02. Imaatigut aqqut piumaneqarluartoq piviusunngoqqajaalerpoq. Alloriarneq oqaluttuarisaanermut pingaarutilik Imaatigut aqqut piumaneqarluartoq piviusunngoqqajaalerpoq Eftertragtet søvej tæt på virkelighed Desirable sea route close to becoming reality Alloriarneq oqaluttuarisaanermut pingaarutilik Historisk milepæl

More information

SARFAQ ITTUK CAFÉ SARFAQ

SARFAQ ITTUK CAFÉ SARFAQ SARFAQ ITTUK CAFÉ SARFAQ INTERNETSIMUT ATTAVEQARNEQ AAMMA FILMERTARFIK ULLAAKKUT, ULLUP QEQQANUT, UNNUKKULLU NERINEQ Internetsimut attaveqarneq Umiarsuup aquani imaluunniit Cafè Sarfaq-mi internetsersinnaavutit

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2009 Assiliisoq / Fotos / Photographer: Nunaoil. Kalaallisuunngortitsisoq / Grønlandsk oversættelse / Greenlandic translation: Peter Frederik Rosing

More information

Takornariat pillugit kisitsisit Turismen i tal Tourism in figures

Takornariat pillugit kisitsisit Turismen i tal Tourism in figures Takornariat pillugit kisitsisit Turismen i tal Tourism in figures Statistics greenlandg greenland Tourism & Business Council Uani quppersakkami Kalaallit Nunaanni Naatsorsueqqissaartarfiup aammalu Nunatsinni

More information

ICOM s etiske regler Ileqqorissaarnissaq pillugu ICOM-ip malittarisassiai

ICOM s etiske regler Ileqqorissaarnissaq pillugu ICOM-ip malittarisassiai ICOM s etiske regler Ileqqorissaarnissaq pillugu ICOM-ip malittarisassiai ICOM s etiske regler Ileqqorissaarnissaq pillugu ICOM-ip malittarisassiai DANMARK ICOM Danmark 2015 ICOM s etiske regler Ileqqorissaarnissaq

More information

#01. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free

#01. Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal. TaX Free 2012 #01 Tigoriannguaruk! Tag suluk med hjem! Your personal copy! TaX Free Vinavis Nr. 2/2011, 8. årgang Chateau Laroque rødvin i stjerneklassen Sæt ORD på vinen Viinnit Viinni Nr. 2/2011, Ukioq arfineq-pingajussaat

More information

2013 nr.05. tigoriannguaruk tag Suluk Med hjem Your personal copy. Tax Free

2013 nr.05. tigoriannguaruk tag Suluk Med hjem Your personal copy. Tax Free 2013 nr.05 tigoriannguaruk tag Suluk Med hjem Your personal copy Tax Free Ataaseq / pr. stk. 35,- Ataaseq / pr. stk. 125,- Ataaseq / pr. stk. 245,- Ataaseq / pr. stk. 59,- Ataaseq / pr. stk. 490,- EQQAAMALLUGU

More information

sarfaq ittuk CAFÉ sarfaq

sarfaq ittuk CAFÉ sarfaq sarfaq ittuk CAFÉ sarfaq ullaakkut, ullup QeQQAnut, unnukkullu nerineq internetimut AttAVeQArneQ AAMMA FiLMertArFik Ullaakkorsiorneq (Nal. 07:00 09:00) ilorrisimaarnartunik ullaakkorsiutitorit. Ullup qeqqasiorneq

More information

GAMES GUIDE ARCTIC WINTER GAMES 2016 NUUK MARCH 6-11, 2016. Nuuk, Greenland & Iqaluit, Nunavut AWG2016 BO KRISTENSEN

GAMES GUIDE ARCTIC WINTER GAMES 2016 NUUK MARCH 6-11, 2016. Nuuk, Greenland & Iqaluit, Nunavut AWG2016 BO KRISTENSEN GAMES GUIDE ARCTIC WINTER GAMES 2016 NUUK MARCH 6-11, 2016 Nuuk, Greenland & Iqaluit, Nunavut AWG2016 BO KRISTENSEN 2 Games Guide AWG2016 The time has finally come - Arctic Winter Games has begun AWG2016

More information

Environmental Impact of the Lead-Zinc Mine at Mestersvig, East Greenland

Environmental Impact of the Lead-Zinc Mine at Mestersvig, East Greenland National Environmental Research Institute University of Aarhus. Denmark NERI Research Note No. 241, 2008 Environmental Impact of the Lead-Zinc Mine at Mestersvig, East Greenland [Blank page] National Environmental

More information

#01. Issittup imartaani ajunaarnersuaq. Ukiut siulliit 50-it nalliussivavut! TAX FREE KATASTROFEN I ISHAVET THE CATASTROPHE IN THE ARCTIC OCEAN

#01. Issittup imartaani ajunaarnersuaq. Ukiut siulliit 50-it nalliussivavut! TAX FREE KATASTROFEN I ISHAVET THE CATASTROPHE IN THE ARCTIC OCEAN Issittup imartaani ajunaarnersuaq KATASTROFEN I ISHAVET THE CATASTROPHE IN THE ARCTIC OCEAN Ukiut siulliit 50-it nalliussivavut! VI FEJRER DE FØRSTE 50 ÅR! WE CELEBRATE THE FIRST 50 YEARS! 2010 #01 TIGORIANNGUARUK!

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT ANNUAL REPORT 2010 Assiliisoq / Fotos / Photographer: Nunaoil, Cairn Energy, TransAtlantic Kalaallisuunngortitsisoq / Grønlandsk oversættelse / Greenlandic translation:

More information

#04 TIGORIANNGUARUK! Nannut tumisiorlugit. Silaannarmit oqaluttuat TAX FREE PÅ SPORET AF ISBJØRNE TRACKING POLAR BEARS

#04 TIGORIANNGUARUK! Nannut tumisiorlugit. Silaannarmit oqaluttuat TAX FREE PÅ SPORET AF ISBJØRNE TRACKING POLAR BEARS Nannut tumisiorlugit PÅ SPORET AF ISBJØRNE TRACKING POLAR BEARS Silaannarmit oqaluttuat ANEKDOTER FRA LUFTEN ANECDOTES FROM THE AIR 2010 #04 TIGORIANNGUARUK! TAG SULUK MED HJEM! YOUR PERSONAL COPY! TAX

More information

NERI Technical Report no. 817 NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY

NERI Technical Report no. 817 NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY Improving the Greenlandic Greenhouse Gas Inventory NERI Technical Report no. 817 AU 2011 NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY [Blank page] Improving the Greenlandic Greenhouse Gas

More information

TEMPORAL AND SPATIAL VARIATIONS IN THE LONG-TERM FLUCTUATIONS OF WILDLIFE POPULATIONS IN GREENLAND

TEMPORAL AND SPATIAL VARIATIONS IN THE LONG-TERM FLUCTUATIONS OF WILDLIFE POPULATIONS IN GREENLAND TEMPORAL AND SPATIAL VARIATIONS IN THE LONG-TERM FLUCTUATIONS OF WILDLIFE POPULATIONS IN GREENLAND NERI Technical Report no. 808 2011 AU NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY [Blank

More information

ENVIRONMENTAL OIL SPILL SENSITIVITY ATLAS FOR THE NORTHERN WEST GREENLAND (72º-75º N) COASTAL ZONE

ENVIRONMENTAL OIL SPILL SENSITIVITY ATLAS FOR THE NORTHERN WEST GREENLAND (72º-75º N) COASTAL ZONE ENVIRONMENTAL OIL SPILL SENSITIVITY ATLAS FOR THE NORTHERN WEST GREENLAND (72º-75º N) COASTAL ZONE NERI Technical Report no. 828 2011 AU NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY This

More information

UJARASSIORIT 2007. The Mineral Hunt in Greenland Grønlands mineralkonkurrence. Råstofdirektoratet Postboks 930 3900 Nuuk. Maj Pommer Bjerring

UJARASSIORIT 2007. The Mineral Hunt in Greenland Grønlands mineralkonkurrence. Råstofdirektoratet Postboks 930 3900 Nuuk. Maj Pommer Bjerring UJARASSIORIT 2007 The Mineral Hunt in Greenland Grønlands mineralkonkurrence Maj Pommer Bjerring Råstofdirektoratet Postboks 930 3900 Nuuk September 2008 UJARASSIORIT 2007 TABLE OF CONTENTS IMAI INDHOLDSFORTEGNELSE

More information

Angakkuarneq, toornat akersuunnerillu sakkortuut

Angakkuarneq, toornat akersuunnerillu sakkortuut Angakkuarneq, toornat akersuunnerillu sakkortuut Pisuusaartitsinerit nunatsinni oqaluttuanik uummarissaassapput meerarpassuit kulturiminnik ilisimasaqalerput Katja Nyborg Nuummi oktobarimi ualit ilaanni

More information

USSASSAARINERMI AKIT ANNONCEPRISER

USSASSAARINERMI AKIT ANNONCEPRISER USSSSRINERMI KIT NNONCEPRISER Igloo Magazine anu una UN Business TIMIUN Ilaannigooq Der var engang... Once upon a time... Ukioq 2011 Kalaallit Nunaanni inooriaatsimut tunngasumik tamanut naleqquttumik

More information

#04. Dinosaurit nunatsinni uumasuugallarmata. Assiliinermik eqqumiitsuliat internettimi. Tusagassiorfiit nunatsinnik soqutiginnilluartut TAX FREE

#04. Dinosaurit nunatsinni uumasuugallarmata. Assiliinermik eqqumiitsuliat internettimi. Tusagassiorfiit nunatsinnik soqutiginnilluartut TAX FREE Dinosaurit nunatsinni uumasuugallarmata DINOSAURERNE VAR HERRE AF GRØNLAND DINOSAURS RULED IN GREENLAND Assiliinermik eqqumiitsuliat internettimi FOTOKUNST PÅ NETTET PHOTOGRAPHIC ART ON THE WEB Tusagassiorfiit

More information

Distribution of small Greenland halibut in Baffin Bay

Distribution of small Greenland halibut in Baffin Bay Distribution of small Greenland halibut in Baffin Bay Technical report no. 89, 213 Pinngortitaleriffik, Greenland Institute of Natural Resources Title: Distribution of small Greenland halibut in Baffin

More information

MANAGEMENT AND UTILIZATION OF SEALS IN GREENLAND

MANAGEMENT AND UTILIZATION OF SEALS IN GREENLAND MANAGEMENT AND UTILIZATION OF SEALS IN GREENLAND THE GOVERNMENT OF GREENLAND MINISTRY OF FISHERIES, HUNTING & AGRICULTURE REVISED APRIL 2012 Foreword by Honourable Minister of Fisheries, Hunting & Agriculture,

More information

TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT. 1642 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg juni 2013.indd 1

TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT. 1642 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg juni 2013.indd 1 TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT 1642 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg juni 2013.indd 1 TAX FREE Timmisartumi pisiassat AKILIINISSAQ Nunani tamalaani kreditkortit amerlanersaat akuerisarpavut. Aamma

More information

BIOLOGICAL BASELINE STUDY IN THE RAMSAR SITE HEDEN AND THE ENTIRE JAMESON LAND, EAST GREENLAND

BIOLOGICAL BASELINE STUDY IN THE RAMSAR SITE HEDEN AND THE ENTIRE JAMESON LAND, EAST GREENLAND BIOLOGICAL BASELINE STUDY IN THE RAMSAR SITE HEDEN AND THE ENTIRE JAMESON LAND, EAST GREENLAND NERI Technical Report no. 769 2010 AU NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE AARHUS UNIVERSITY [Blank page]

More information

Greenland Last Ice Area

Greenland Last Ice Area kn Greenland Last Ice Area Potentials for hydrocarbon and mineral resources activities Mette Frost, WWF-DK Copenhagen, September 2014 Report Greenland Last Ice Area. Potentials for hydrocarbon and mineral

More information

ToR for Social Impact Assessment, Kvanefjeld Multi-Element Project

ToR for Social Impact Assessment, Kvanefjeld Multi-Element Project ToR for Social Impact Assessment, Kvanefjeld Multi-Element Project June 2011 Page 1 Published : 16 June 2011 Project : 80.4889.01 Prepared : Rikke Carlsen Checked : Ana Gabriela Factor Page 2 TABLE OF

More information

Natural resources in the Nanortalik district

Natural resources in the Nanortalik district National Environmental Research Institute Ministry of the Environment Natural resources in the Nanortalik district An interview study on fishing, hunting and tourism in the area around the Nalunaq gold

More information

TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT. 1179 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg dec 2012.indd 1

TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT. 1179 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg dec 2012.indd 1 TAX FREE TIMMISARTUMI PISIASSAT 1179 GG Air Greenland - 8 sider om bord salg dec 2012.indd 1 TAX FREE Timmisartumi pisiassat AKILIINISSAQ 30 60 Nunani tamalaani kreditkortit amerlanersaat akuerisarpavut.

More information

PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT. Ukiumoortumik nalunaarut 2015

PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT. Ukiumoortumik nalunaarut 2015 PINNGORTITALERIFFIK GRØNLANDS NATURINSTITUT Ukiumoortumik nalunaarut 2015 Imarisai 3 5 5 5 5 6 7 9 9 10 11 12 13 14 14 15 15 16 18 20 24 28 30 33 39 41 43 47 50 51 Ukiumoortumik nalunaarut 2015 (V 1.0)

More information

Sea ice is the Inuit highway

Sea ice is the Inuit highway INUIT ISSITTORMIUT SIUNNERSUISOQATIGIIFFIAT INUIT CIRCUMPOLAR COUNCIL (ICC) Session III Protection and Conservation of Oceans, Seas and Marine Resources Environmental Concervation in Polar Regions By Aqqaluk

More information

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2007 ANNUAL REPORT

UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2007 ANNUAL REPORT UKIUMOORTUMIK NALUNAARUSIAQ ÅRSRAPPORT 2007 ANNUAL REPORT Nutserinermi assigiinngissuteqassappat qallunaatuua atuuppoq. Ved tilfælde af uoverenstemmelser mellem den grønlandske, danske og engelske version

More information

Greenland Institute of Natural Resources and Climate Research Center, GCRC and the University of Greenland,Ilimmarfik.

Greenland Institute of Natural Resources and Climate Research Center, GCRC and the University of Greenland,Ilimmarfik. CURRICULUM VITAE Name: Civil status: Ann Eileen Lennert 32 years, married, with 2 children Contact information: Adresse: Ann E. Lennert Postboks 570 3900 Nuuk Telephone: 270533 Email adresse: anle@natur.gl

More information

Satellite tracking of Humpback whales in West Greenland

Satellite tracking of Humpback whales in West Greenland National Environmental Research Institute Ministry of the Environment. Denmark Satellite tracking of Humpback whales in West Greenland NERI Technical Report, No. 411 [Blank page] National Environmental

More information

SArfAq ITTuk umiarsuamut TIkIlluArIT / Velkommen ombord / WelCome on board

SArfAq ITTuk umiarsuamut TIkIlluArIT / Velkommen ombord / WelCome on board SArfAq ITTuk umiarsuamut TIkIlluArIT / Velkommen ombord / WelCome on board Imiarsuarmut tikilluarit Angalanerni akunnerpaalunni Sarfaq Ittummiisaatit. Tamaattumik ilaasugut nuannersunik misigisaqaqqullugit

More information

SEABIRD COLONIES IN THE MELVILLE BAY, NORTHWEST GREENLAND

SEABIRD COLONIES IN THE MELVILLE BAY, NORTHWEST GREENLAND SEABIRD COLONIES IN THE MELVILLE BAY, NORTHWEST GREENLAND Scientific Report from DCE Danish Centre for Environment and Energy No. 45 2013 AU AARHUS UNIVERSITY DCE DANISH CENTRE FOR ENVIRONMENT AND ENERGY

More information