RIPOTI FAALETAUSAGA IULAI IUNI 2011
|
|
|
- Rosamond Robinson
- 10 years ago
- Views:
Transcription
1 FAASOLOGA O MATAUPU Itulau Faasino Mataupu 1 Faapuupuuina o Upu 2 Upu Tomua mai le Afioga i le Palemia 4 Aotelega mai le Ofisa Sili 5 Vaega 1: MATAFAIOI, SINI AUTU & FAATULAGAGA O LE MATAGALUEGA 1.1 Matafaioi o le Matagaluega O Vaega Faapitoa o le Matagaluega e aafia Vaaiga Mamao Vaaiga Taula i Aga Tausili Manulau ma Sini Autu O Tulafono Faatulagaga o le Matagaluega Vaega 2: FUA FAATATAU O GALUEGA FAATINO MA TULAGA AUSIA O VAEGA TAITASI 2.1 Ofisa o le Ao o le Malo Ofisa o le Fono a Sui Tofia Ofisa o le Palemia Vaega o Faiga Faavae Ofisa i le Kapeneta Vaega o Femalagaiga Ofisa mo Fesootaiga ma Sooupu 24 (a) Vaega o Sooupu (e) Vaega o le Savali 2.8 Vaega Faava-o-Malo mo Soligatulafono Vaega mo Auaunaga Lautele 27 (a) Vaega o Galuega Faavaitaimi i Atunuu i fafo 3.0 Vaega e Faafoeina Fesoasoani Tupe aua Polokalame Faaleleia mo Pulega a le Malo 30 Vaega 3: TAGATA FAIGALUEGA MA LONA ATINAEINA 32 Vaega 4: TALA FAATATAU O LE TUPE TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 1
2 FAAPUUPUUINA O UPU ACEO - Ofisa Sili Fesoasoani AusAID - Faalapotopotoga mo A nae Faavaomalo mai Ausetalia BMS - Fuafuaga mo le Puipuiga o Tuaoi Faava-o-Malo CDC - Komi o A nae a le Malo CEO - Ofisa Sili o Pulega COD - Fono a Sui Tofia EDMS - Fuafuaga faaneionapo mo le vaavaaiga ma le faaaogaina o faamaumauga FIU - Vaega mo Suesuega Faapitoa Tau Tupe FMU - Vaega e Faafoeina Fesoasoani Tupe mo Polokalame Faaleleia a le Malo FSC - Komi Faafoe o Polokalame Faaleleia a le Malo HOS - Ao o le Malo ISP - Polokalame Toe Fuatai IT - Faamatalaga mo fesootaiga vavave LEAs - Faalapotopotoga e faamalosia Tulafono MCOP - Taiala mo Galuega Faa no a le Ofisa a le Kapeneta MMPP - Taiala mo le Taulumaga ma Faa noga Galuega Faaminisita MoF - Matagaluega o Tupe MPMC - Matagaluega o le Palemia ma le Kapeneta NBMC - Komi Faafoe o le Puipuiga o le Tuaoi Faavaomalo NGO - Faalapotopotoga Tumao NZI - Ofisa o Femalagaiga o Niu Sila OCO - Faalapotopotoga o Tiute a le Pasefika PACRIM - Fono o le Lio o le Pasefika PIDC - Fonotaga Faatonu Femalagaiga a le Pasefika PINA - Faapotopotoga a le au Tusitala o le Pasefika PASP - Fuafuaga o Pulega ma Taiala o Auaunaga a le Malo PIMU - Vaega e Tuliloaina ma Mataituina Faiga Faavae PSC - Ofisa o le Komisi o Galuega PSIF - Ofisa Tutotonu o Polokalame Faaleleia mo Pulega a Malo RSE - Polokalame mo Galuega Faavaitaimi SDS - Taiala mo le A naeina o Samoa TCU - Soligatulafono Faavaomalo 2 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
3 TUILAEPA LUPESOLIAI SAILELE MALIELEGAOI PALEMIA Telefoni: [685] / Fax: [685] Imeli: P.O. Box L1861 MALO O SAMOA Matou Numera: Lau Numera: Faamolemole faatuatusi uma tusitusiga i le Ofisa Sili o Pulega MATAGALUEGA O LE PALEMIA Afioga i le Fofoga Fetalai Fono Aoao Faitulafono MULINU U. Ou te fiafia e tuuina atu le Lipo Faaletausaga lenei a le Matagaluega o le Palemia ma le Kapeneta mo le tausaga faaletupe 1 Iulai Iuni 2011 O lenei lipo o le faamaumauga lea o le faa noina o galuega, tapueina o alagaoa tautagata, ma le faatatauina o tupe na faamatu u mai i le Matagaluega ina ia ausia ana matafaioi faaletulafono, o ana manulau, ma ana sini autu. Ou te tuuina atu ai lenei lipo ina ia folasia i luga o le laulauāfono a le Fono Aoao Faitulafono. Ma le faaaloalo lava Tuilaepa Lupesoliai Sailele Malielegaoi PALEMIA TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 3
4 UPU TOMUA MAI LE AFIOGA I LE PALEMIA Ou te fiafia e faailoa atu le Lipo Faaletausaga lenei a le Matagaluega o le Palemia ma le Kapeneta mo le tausaga O loo lotolotoi galuega faa no a le Matagaluega i le ogatotonu o le Pulega Malo o Samoa, i le tuuina atu lea o fautuaga ma auaunaga faaofisa e lagolagosua ai i le Ao o le Malo, Sui o le Fono o Sui Tofia, atoa ai ma le Palemia ma le Kapeneta. Sa mautu ma lelei atoatoa le auaunaga a le Matagaluega i le tautuaina o le Malo fou i le maea ai o faiga palota a le atunuu ia Ma 2011, atoa ai ma le faaauau pea o le auaunaga mo le Ao o le Malo ma le Sui o le Fono o Sui Tofia i le faa noina o la matafaioi fa afaavae, sauniga faalemalo, ma matafaioi faata ita i. O le uluai taimi lenei ua fausia ai e le Matagaluega sana Fuafuaga Autasi mo le tolu (3) tausaga e faatonufolau ai ana a nae alualumamao. I le fesoasoani malosi mai o le Polokalame Toe Fuatai a le Matagaluega o loo faatupeina faatasi e le Malo o Samoa, Ausetalia ma Niu Sila, ua mafai ai ona faamalosia ma unaia ana matafaioi faafailautusi ma faafaiga faavae mo le Palemia ma le Kapeneta, ma ua amatalia foi ana galuega mo le sii a o ona ute faaofisa ma auaunaga lautele mo ana matafaioi autu. Sa manuia le faagasologa o le Polokalame mo Galuega Faavaitaimi o lo o faafoe e le Matagaluega i lenei tausaga, ma sa mafai ona fuafua ma auina atu tagata faigaluega e 1200 mai Samoa mo le 32 o i latou e ana galuega faavaitaimi i Niu Sila. Sa faaauau foi le faa noina lelei o matafaioi a le Vaega o Femalaiga ma le Vaega Faavaomalo mo Soligatulafono i le puipuia o tuaoi o Samoa mai tagata solitulafono, faapea foi ma faiga taufaamatau mai fafo. Sa faamauina foi le faalauiloaina o le Upega Tafailagi a le Nusipepa o le Savali aua lava le saga unaia o le maua e le atunuu, ma fafo atu faamatalaga mai le Malo. Sa faatautaia e le Vaega e Faafoeina Fesoasoani Tupe mo Polokalame Faaleleia mo Pulega a le Malo e tauala atu i le Ofisa Tutotonu mo Polokalame Faaleleia mo Pulega a le Malo poloke toe fuatai e 11 i le tau e latalata atu i le SAT6.8 miliona. Sa faapea foi ona faaalia le lelei o le faatatauina o tupe na faamatuuina mai i le Matagaluega mai le Tala o le Tupe, e ala lea i le lē silia o ana tupe faaalu mai tupe na fuafuaina, atoa ai ma le lelei o ana tupe na aoina mai ana auaunaga. O loo pulunaunau le Matagaluega e saga sii a lana auaunaga mo le Ao o le Malo, Palemia ma le Kapeneta, aemaise o le tautuaina o le mamalu o le atunuu. Ou te momoli atu ai le faamālō ma le faafetai i le Pulega ma le aufaigaluega atoa a le Matagaluega mo le faa noina o le tautua i le tulaga silisili, faapea ai ma lo latou maelega i galuega o le tausaga ua mavae. Faafetai. Tuilaepa Lupesoliai Sailele Malielegaoi PALEMIA 4 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
5 VAOSA EPA OFISA SILI O PULEGA MATAGALUEGA A LE PALEMIA AOTELEGA MAI LE OFISA SILI O PULEGA O le tausaga faaletupe taua tele lenei i le tala faasolopito o le Matagaluega o le Palemia ma le Kapeneta ona o le uluai taimi lenei ua tapena ma faamautuina ai lana Fuafuaga Autasi e faatonufolau ai le faa noina o ana matafaioi ma galuega. I le maea ai o le uluai tausaga o lenei Fuafuaga, ua alagatatau ai ona matou tuuina atu i le afioga i le Palemia le lipo ma le talatalaga o a matou galuega ma faanaunautaiga ua ausia e pei ona faataoto i totonu o le Fuafuaga Auatasi a le Matagaluega. O lenei foi lipo o loo faailoa atu ai i le atunuu lautele galuega eseese o loo tauaveina e le Ao Mamalu o le Malo, Palemia, Kapeneta ma le Matagaluega atoa, aua le tautuaina o le mamalu o le atunuu e tusa ma aiaiga o le Faavae ma isi tulafono talafeagai a Samoa. MATAFAIOI I LALO O LE FAAVAE O SAMOA O loo faa no galuega a le Matagaluega i le ogatotonu o le Pulega Malo. E tuuina atu e le Matagaluega fautuaga ma le lagolagosua i le faa noina o galuega mo le Ao Mamalu o le Malo, Palemia ma le Kapeneta. O le tuuina atu o le lagolago a le Matagaluega i le faa noina o le Faiga palota Lautele a Samoa ia Ma 2011 o se tulaga maualuga lea na ausia i totonu o le tausaga faaletupe lenei. O lenei tulaga na faa noina e ala i lana lagolagosua ma le fesoasoani i le Palemia e famautu tapenaga moomia mo Minisita ua tofia mo le Kapeneta fou. Na maelega foi le Matagaluega i le tuuina atu o lana lagolagosua mo Ofisa o le Ao Mamalu o le Malo ma le Ofisa o le Sui Tofia i le faa noina o a la matafaioi faa-faavae, faa noina o ute mo sauniga ma faaafe faalemalo aemaise matafaioi. Sa galulue soosootauau le Matagaluega ma isi Matagaluega a le Malo i le tuuina atu o nei auaunaga aemaise lava Matagaleuga Tutotonu e aofia le Matagaluega o Tupe, Ofisa o le Komisi Galuega a le Malo, ma le Ofisa o le Loia Sili. AUAUNAGA FAAFAIGA FAAVAE MA FAAFAILAUTUSI I le tuuina atu o le lagolago i le Palemia, o ia o le taitaifono o le Kapeneta, na fuafua ma faa no e le Matagaluega e ala atu i le Ofisa o le Kapeneta fonotaga masani e 41 ma fonotaga faapitoa e 9 a le Kapeneta. O le matafaioi faapitoa a le Ofisa o le Kapeneta i lalo o le Faavae o le saunia ma tuuina atu i le Ao Mamalu o le Malo minute o fonotaga a le Kapeneta i totonu o le 24 itula talu ona maea le fonotaga. O lenei manaomiaga o le Faavae sa matua tausisia ma usitaia e le Ofisa o le Kapeneta. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 5
6 Sa gasolo lelei ma ausia faanaunauga o le polokalame Toe Fuatai a le Matagaluega i le Unaia o le A nae o Faiga Faavae ma le Fuataina o le Galulue Soosootauau o loo faa noina nei, e pei ona faatupeina e le Malo o Ausetalia ma Niu Sila O Aokusa 2010 na sii a ese ai le Vaega o loo Tuliloaina ma Mataituina Faiga Faavae mai le vaega sa iai ma tuufaatasi ai ma le Ofisa o le Kapeneta, ma ua faalauteleina ai matafaioi a lenei Ofisa. Sa amata ia Setema 2010 le faaaogaina o auala faatekonolosi e le Ofisa o le Kapeneta e faa no ai ana matafaioi ma ute faaofisa, ma o le tumutumu o lenei faamoemoe o le faapipiina ma le faa noina o le Sisitema e Pueina Faamaumauga ma Faamatalaga a le Kapeneta i le Ua maea foi ona saunia kalafu o le Tusi Taiala fou a le Kapeneta, Taiala ma le Faa noga ma Taualumaga o Galuega Faaminisita, ma le Taiala o Galuega Faa no a le Ofisa o le Kapeneta ma o loo talia le tuuina atu i le laulauafono a le Kapeneta mo le iloiloina ma le faamaoniga. O lo o faaauau le fausia o le Taiala ma le Faatautaia o Sailiiliga ma le A naeina o Faiga Faavae. O se vala taua i lenei polokalame o le faaoloaina lea o le aufaigaluega e unaia le faa noina o vaega uma o loo faataoto i totonu o le Tusi Taiala ma le faamoemoe ia matua sii a le atoatoa o le lelei o faatautaiga ma le faa noina o auaunaga ma le lagolagosua i le Palemia ma le Kapeneta. I lea itu, na amata ia Setema 2010 ai polokalame faaleaoaoga mo le aufaigaluega o loo galulue mo Faiga Faavae faapea ma i latou o loo faafoeina auaunaga ma tapenaga o fonotaga a le Kapeneta. O lenei polokalame faaleaoaoga sa aofia ai le vaega uma o galuega fai a le Ofisa o le Kapeneta, ma afai ae faamaonia e le Kapeneta Tusi Taiala ua faataoto, ua sauna le Matagaluega e faa no, ma o le a galulue faatasi ai ma le Matagaluega ma Faalapotopotoga Tumao uma a le Malo. AUAUNAGA MO LE ATUNUU I lalo o le Tulafono mo Tagata Faigaluega a le Malo 2004, e tatau i Matagaluega uma ona tuuina atu auaunaga i le atunuu, faa noina ma le faamaoni, le faaituau, ma ia atoatoa ona lelei. E talitonu na matua maelega ma vilivilita i le Matagaluega e ausia le tulaga silisili ona lelei i le tautuaina o le atunuu lautele. I le faafoeina o le Polokalame mo Galuega Faavai mi, na matua tuu atoa iai le fai mea mafai o le Matagaluega e faafoe ai avanoa faigaluega faavaitaimi mo tagata o Samoa e saili manuia ai i Niusila. O loo limataitaina le Matagaluega i le Faiga Faavae a le Kapeneta e faasafua ai i vaega uma o le atunuu le faasoaina o avanoa i lalo o lenei polokalame. E 1219 le aofai o tagata sa malaga i Niu Sila i le 2012/2011 I lalo o le Polokalame lenei e pei ona malilie iai le Malo ma le 32 o i latou e ona faataoga i Niusila. Sa faatautaia polokalme faaleaoaoga talafeagai e le Matagaluega e ma ma ma saunia ai I latou na maua avanoa e malaga ai lenei polokalame e faailoa tulaga moomia, noa aga ma faamanuiaga o le a tafe mai i Aiga i Samoa aemaise foi mo i latou e ana faatoaga o le a galulue ai. O se tasi o matafaioi taua a le Matagaluega o le faafoeina lea o Tulafono uma mo Femalagaiga Faavaomalo, ma le puipuia o tuaoi o Samoa ma le saogalemu o le atunuu. O le Vaega o Femalagaiga a le Matagaluega na faatautaia le faateleina o le Sisitema o le Faafoe ai Vaaia lelei o Tuaoi o Samoa ina aofia ai ma le uafu i Aleipata lea na faamoamoa e le sunami i le O lenei sisitema na te iloiloina uma tagata malaga mai ma o ese atu ma le atunuu, ma o lea la ua aofia uma ai uafu ma malae vaalele ua faatulafono i lalo o le Tulafono o Femalagaiga i Upolu ma Savaii. O le isi tulaga, ua sii a ma faamalosia le galulue vavalalata o le Matagaluega ma isi faalapotopotoga e pei o Faalapotopotoga e Faamalosia Tulafono a Samoa, Faalapotopotoga o Tiute i le Osiania, Ofisa o Femalagaiga a Niusila, ma le auai o Samoa o se sui i le Fonotaga o Taitai o Femalagaiga i le Pasefika. O nei fesootaiga ua sii a ai le fefaasoaina o manatu ma faamatalaga i faiga silisili ona lelei i le faafoeina o femalagaiga. 6 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
7 O loo faaauau pea le mataituina lelei ma le foia o soligatulafono faavaomalo mai le ofi mai i Samoa e le Vaega Faavaomalo mo le Puipuia o Soligatulafono. Ua faatuina nei le auala faaneionapo e fesootai uma ai vaega ma faalapotopotoga i Samoa atoa ai ma atunuu i fafo e sailia ai faiga ma auala e ono faamatauina ai ma aafia ai le saogalemu o le atunuu. O lenei fesootaiga e matua taua tele mo le faa noina o ute ma matafaioi a le Vaega Faavaomalo mo le Puipuia o Soligatulafono. I le tausaga faaletupe lenei, e tele suesuega sa faatautaia e le Vaega i soligatulafono e pei o le aumaia faanana o fualaau faasaina, taufaavalea, tagata sosola ese mai o latou atunuu, tagata na aafia i kegi leaga, ave faamalosia o tagata ma taufaavalea i luga o Upega tafailagi. O le auai o le Vaega i polokalame faaleaoaoga i le vasa Pasefika ma fafo atu ua fesoasoani malosi i le faamalosia o le faa noina o ana mataifaioi i le puipuiga o le saogalemu o tuaoi o Samoa. Ou te talitonu e le mafai e le Matagaluega ona ausia ona faamoemoega pe ana leai le pulunaunau ma lagolago malosi a ona Vaega uma i lalo o le taitaiga a Ofisa Sili Lagolago. Ou te mau noa o le aufaigaluega i tulaga eseese o aseta aupito sili ia ona taua. E tusa ai ma a u matafaioi i lalo o le Tulafono o Tagata Faigaluega a le Malo 2004, ua maea nei ona tapena le Fuafuaga mo Alagaoa Tau Tagata e faatonufolau ai le puleaina, aemaise le unaia ma le tapueina o tomai ma agavaa o le aufaigaluega. Ou te faaaogaina ai lenei laolao taua e faaleo ai lau faafetai tele ma le faamalo i le aufaigaluega uma lava a le Matagaluega. Talu mai lava le amataga o lenei tausaga faaletupe sa outou faa no outou matafaioi ma ute i le atoatoa, maelega ma le lē faalogologo ga e le gata i itula faatulagaina o galuega a le Malo ae faapea foi i tua atu. I le faa noga la o nei ute, sa outou matuā faaalia ai le agaga faasamoa moni o le lotonu u, lotomaulalo ma le faaaloalo i a i latou o loo tatou tautuaina. E momoli atu la u faafetai tele i a te outou taitoatasi. Soifua Vaosa Epa OFISA SILI O PULEGA/FAILAUTUSI O LE KAPENETA TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 7
8 PULEGA A LE MATAGALUEGA A LE PALEMIA, (Agavale - Taumatau) Manu a Cam Wendt (Pule o le Vaega e Faafoeina Fesoasoani Tupe aua Polokalame Faaleleia mo Pulega a le Malo), Tupuola Terry Tavita (Pule Lagolago Vaega a le Savali), Ualetenese Papalii Taimalelagi (Pule Lagolago Vaega o Sooupu), Vaosa Epa (Ofisa Sili o Pulega), Togatalima Faafouina Milford (Pule Lagolago Vaega o Femalagaiga), Oliana Faleafaga (Pule Lagolago Vaega mo Auaunaga Lautele), Agafili Shem Leo (Pule Lagolago Ofisa o le Kapeneta. 8 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
9 VAEGA 1: MATAFAIOI, SINI AUTU MA LE FAATULAGAGA O LE MATAGALUEGA. 1.1 MATAFAIOI O LE MATAGALUEGA O le matafaioi a le Matagaluega a le Palemia ma le Kapeneta o le lagolago ma faamalosia le faaleleia o galuega faa no a le Malo. Ae faasilisili ai le faaleleia o le lagolagosua I le Kapeneta ma le faa noina o ana faiga faavae. O isi matafaioi autu a le Matagaluega e aofia ai: Lagolago mo le lelei o le faa noina o galuega o le Fono Faatonu e aofia ai le Ao o le Malo, Palemia, Minisita ma Galuega a le Malo Lagolago le taumafai a le Malo e ala i le faafoeina ma le Komisi o Galuega a le Malo ma isi Faalapotopotoga ile aveina atu faatasi ma isi faalapotopotoga pe a o aafia i se fuafuaga faale-malo Fesoasoani i le a naeina o faiga faavae e ala i fautuaga mo le iloiloina i se tulaga faataua Tuuina atu o fautuaga tau faiga faavae, le faa noina ma le faagaioiga o faiga faavae e ala i le iloiloina o mafuaaga faava-o-malo i tomai ma faamatalaga faapea le faaliliuina mo a nae faava-o-malo. Tuuina le vaaiga lautele o fuafuaga a le Malo i le puipuia o tagata Samoa ma le faafoeina o ona tuaoi e ala I le iloiloina o mafuaaga lelei Puipuia ma le teuina o faamaumauga a le Kapeneta ma iloiloina lelei o talosaga mo le fia maua o nei faamaumauga Ia tausisia lelei ma le faaeteete tuutuuga o Tulafono o le Faavae o le Malo Tutoatasi o Samoa 1960, Tulafono o Faailoga Taualoa 1999, Tulafono o le Puleaina o Tupe 2001 ma le Tulafono o Galuega o le Malo 2004, Tulafono o Femalagaiga 2004, Tulafono o Tagatanuu 2004, Tulafono mo Tusifolau 2008, Faaiuga a le Kapeneta ma Faiga Faavae Tuuina atu o galuega i le vaaiga lautele ina ia faafaigofie ma faagaioi le faalauiloaina o le Kapeneta ma faamatalaga a Faalapotopotoga mo le silafia e le atunuu lautele. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 9
10 1.2 O VAEGA FAAPITOA O LE MATAGALUEGA E AAFIA O loo i le Matagaluega a le Palemia ma le Kapeneta le lagona e lagolagosua ai i le vaaiga taulai ina ia alu alu i luma le lelei o le faigamalo. E taua i le Matagaluega ona lelei atoatoale faatanuuina o sini autu i vaega taitasi nei, ina ia mau noa ai le faamalieina o le vaaiga taulai ma foia ai nisi o faafitauli i le siosiomaga. Faaleleia a li le feaiaa i o le Ofisa a le Failautusi a le Kapeneta ma le vaega e mataitu ma tuliloaina faiga faavae, e ala lea i le tuufaatasia o le Ofisa a le Failautusi a le Kapeneta ma le Vaega e Mataituina faiga faavae ma faaiuga a le Kapeneta ina ia galulue i lalo o le faamalu e tasi. Lelei ma atoatoa le mataituina ma le iloiloina o faiga faavae ina ia lagolagoina le Palemia ma le Kapeneta ina ia fatua i faiga faavae faatu tuuina mai. Fausiaina o se auala e vaaia faamaumauga i totonu o le Ofisa a le Kapeneta ina ia fesoasoani lea i le vaega a le failautusi a le Kapeneta i ana matafaioi mo faamaumauga a le Kapeneta. A naeina ma le faa noina o le tuufaatasia o upega o faamatalaga mo le lagolagoina o le tomai ma faalapotopotoga tau aoaoga. Faa noina o le toe iloiloina o le auivi/faatulagaga o le matagaluega ina ia lagolagoina le sii a o le galulue soosoo tauau faatasi faapea fesootaiga i va o vaega taitasi aua faaleleia a li o le faaaogaina o meato no. Faamalosia le tulaga o le mafai o le auaunaga lautele ina ia taunuu le tulaga o auaunaga tau kilivaina ia o gatasi ma le faamoemoe o le Matagaluega a le Kapeneta. A naeina le tulaga ole mafai o le Matagaluega atoa i le faaatauaina o le auaunaga e tuuia atu i paaga a le malo. O isi matafaioi e le fitoitonu i le auga o le Matagaluega (ae o loo aofia i lalo o le taitaigamalu a le Palemia) ua faamatuuina atu iai faapitoa vaegatupe e faasoasoa ma pulea e i latou le faaaogaina aua lo latou faafoeina, ae taotaoama le Vaega o Auaunaga Lautele, i le puleaina ma le faaaogaina o nei vaegatupe. 10 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
11 1.3 VAAIGA MAMAO Ia iloa o se taitai iloga ma faatuatuaina I totonu o Galuega a le Malo o Samoa, le tuuina atu o fautuaga taua ma maua a I le Palemia ma le Kapeneta ma toe fetuunaiga o auaunaga a le Matagaluega ina ia faamalieina manaoga o le atunuu ma ona tagata. O le a mafai ona ausia lea tulaga I le sii a o pulega lelei, faafoeina ma le faa noina o faiga faavae e talafeagai ma Manulau ma Aga Tausili a le Malo. O le uiga moni o vaega taua o faamatalaga i vaaiga mamao e faamatalaina faapea: Taliaina o lona uiga o lenei Matagaluega o le a avea ma filifiliga muamua i vaega uma o le Malo i le tuuina atu o faiga faavae ma auaunaga I lona tulaga maualuga. Taitai agavaa o lona uiga o le Matagaluega a le Palemia ma le Kapeneta o le a na ia faatuina se mata a silisili ona lelei mo le Pulega ma Auaunaga a le Malo (Public Sector) ma tali atu i se tulaga malosi ma le lelei faa no i se auala talafeagai ma e mafai ona tali atu I se siosiomaga fesuisuiai. Galuega a le Malo o Samoa o lenei Matagaluega o loo iloa lona tulaga i Samoa ma o le auaunaga le faatuaoia, tuuina atu o le auaunaga i se tulaga maualuga, ma faa noina e tusa ai ma tu ma aga FaaSamoa. Fesuiaiga o Auaunaga a le Matagaluega o le faaauau o le tuuina atu o le auaunaga i manaoga ma galuega mo le Ao o le Malo, Sui o le Fono a Sui Tofia, faalelei a li o le tuuina atu o fautuaga i le Palemia ma le Kapeneta, faaleleia auaunaga tau femalagaaiga ma le vaaia o soligatulafono Faava-o-Malo ma faaleleia le Lagolago i isi Matagaluega ma Faalapotopotoga a le Malo. Manaoga o le Atunuu ma ona Tagata i soo se taimi e teu fatu i le Matagaluega le tuuina atu o auaunaga, fausia o faiga faavae m alona faamaapeina. Sii a le Pulega Lelei i Samoa o lona uiga, o le auai i le faagasologa o faaiuga fai ma le faagasologa o le faa noina o faaiuga, e fua i le toatele, mafai ona tali atu, ia manino, lelei ma faa noina loa, ia le faatuaoia ma aofia ai, ma mulimulitai pea i aiaiga o le tulafono. Ia mau noa o manatu o se vaega i i ia faatauaina ae o leo o le toatele o loo fai oina, e lagona I faiga o faaiuga. E tali atu foi I manaoga o le atunuu I le taimi nei ma le lumanai. Faafoeina ma faa noina faiga faavae e faauigaina, o lenei Matagaluega o le a lauiloa ma amanaiaina e avea ma taulaiga poo le faatumutumuga o galuega faafoe ma le mataituina ole faa noga o faiga faavae a le Malo atoa. Ia tutusa ma manulau aotele ma aga tausili o lona uiga o taimi uma e tapena ma faavaeina ai se faiga faavae, o le a laualuga I le lo lo a le Matagaluega le Taiala mo le A nae o Samoa (SDS) ma le Fuafuaga mo le Pulega ma Taiala o Auaunaga a le Malo (PSAP). TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 11
12 1.4 VAAIGA TAULA I Ia tuuina atu fautuaga maua a I le Malo, ma lagolagoina le faa noina o faiga faavae talafeagai I auala e aupito sili ona lelei. O le a tulimata i e le Matagaluega ana manulau ma ana matafaioi tupito, o loo faa no e le aufaigaluega ua a oa oina lelei i se siosionaga manuia. 1.5 AGA TAUSILI O Pulega Mausali, Fesootaiga Lelei, ma le Iloiloina o fuafuaga alualu mamao, o aga tausili taua ia, e mafai ona ausia ai sini autu a le Matagaluega. E ao i le aufaigaluega ona tulimatai taunuuga lelei, faataua le sao o tagata uma ma ia faaalia le faamaoni, tomai ma agava ai le faa noina o galuega. O aga tausili uma ua taua I luga e ao ona mulimulitaia e ala I le faatauaia o le aganuu ma le Gagana Samoa e pei ona faaaogaina ma faatauaina e le Kapeneta. 12 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
13 1.6 MANULAUTI MA SINI AUTU A LE MATAGALUEGA O fuafuaga a le Matagaluega a le Palemia ma le Kapeneta ina ia ausia manulau ma sini autu ua talafeagai ma fuafuaga a le Malo o Samoa e pei ona faamauina i le Fuafuaga mo le A naeina o Samoa (SDS) ma le Fuafuaga o Pulega o Auaunaga a le Malo (PASP). Talu ai ona o le sini o faamoemoega o le Matagaluega ia ogatasi ma sini o le pulega alualu i luma e pei ona fuaina e le Faletupe o le Lalolagi ma isi Faalapotopotoga Faa-va-o-Malo o loo galulue e faaleleia le tulaga o pulega i Malo. O le Ofisa o le Faauluuluga o loo i ai foi le matafaioi mo le faagaioiga lelei o galuega a le Matagaluega faapea ma isi Matagaluega. O manulau autu a le Matagaluega o: a. Faaleleia ma Faatumauina le tulaga taimua o le Matagaluega e fesoasoani ai i le faatumauina o Faiga- Malo Lelei i Samoa i le va feagai ai mai isi atunuu o le Pasefika b. Ausia le maualuga o le faa noina o galuega a le Matagaluega ma fesootaiga ma isi Matagaluega ma Faalapotopotoga a le Malo Ina ia ausia ia manulau, o le a tuufaatasia taunuuga i le pepa ua taua Pepa a le Malo o Samoa faa-vaitaimi e pei ona taua maumau faatasi ai ma sini o faamoemoega faaopoopo ua fuafua e lagolago ai ana faamoemoega aoao tetele: SINI AUTU Faaleleia o le a naeina o faiga faavae, faagaioiga ma le vaavaaia Sii a le lelei pulea ma le mafai ona tali atu i le Malo atoa Faamalosia ripo tau faamaumauga ma tupe e lagolagoina ai pulega Faamalosia le faagaioiga o pulega a le Malo Lagolago le toe fetuunaiga o tulaga i le Malo Faamalosia le faagaioiga o fuafuaga ma galuega i pulega tau faalavelave faale-natura A nae ma Faa no galuega mo le faafaigaluegaina o tagata i polokalame mo galuega faavaitaimi Faamalosia le puipuia o tuaoi mai tagata femalagaai faasolitulafono TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 13
14 1.7 O TULAFONO O tulafono o loo limataitaina ai galuega a le Matagaluega a le Palemia ma le Kapeneta o loo taua i vaega esese o tulafono e fitu (7) Tulafono o Tusifolau 2008; Tulaga o Tagatanuu o Samoa Tulafono o le Ulufale mai o Tagata 2004; Galuega a le Malo 2004; Faatulagaina o Tofi Faaminisita ma Matagaluega 2003; Pulega o Tupe 2001; O Tulaga Mamalu ma Faailoga Taualoa 1999; Tulafono Ao o le Malo 1965; O le Faavae o le Malo Tutoatasi o Samoa 1960; 14 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
15 VAEGA O AUAUNAGA LAUTELE OFISA O FESOOTAIGA MA SOOUPU FAATULAGAGA O LE MATAGALUEGA A LE PALEMIA PALEMIA OFISA SILI O PULEGA VAEGA E TULILOAINA MA MATAITUINA FAIGA FAAVAE A LE MALO OFISA O LE KAPENETA VAEGA E FAAFOEINA FESOASOANI TUPE AUA POLOKALAME VAEGA O FEMALAGAIGA OFISA O LE AO O LE MALO OFISA O LE FONO A SUI TOFIA TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 15
16 FAATULAGAGA O LE MATAGALUEGA [Auivi fautuaina 2010] O le isi vaega o loo faa no i lalo o le Polokalame toe Fuataina, o loo talosagaina ai e le Matagaluega ni fesuiaiga mo le faatulagaga o le Matagaluega o loo iai nei ma o loo faataa a atu i le ata o loo i lalo. 16 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
17 VAEGA 2: FUA FAATATAU O GALUEGA FAATINO MA TULAGA AUSIA O VAEGA TAITASI 2.1 OFISA O LE AO MAMALU O LE MALO O matafaioi o le Ofisa o le Ao Mamalu o le Malo o le tuuina atu lea o auauanga faaofisa, faafailautusi ma le faafaufautua i le Ao Mamalu o le Malo. O matafaioi tupito a le Ofisa o le faa noina lea o mataupu tau i le Va-i-Fafo ma lona lotoifale e galulue faatasi ai ma le Matagaluega o le Va-i-Fafo mo le tapenaina o faaafefaale Malo. E aofia foi i nei matafaioi le tapenaina o malaga faale-malo mo le Ao o le Malo i atunuu i fafo, tuuina atu o pepa mo le faamaoniga e le Ao o le Malo. SIATA 1: OFISA O LE AO O LE MALO I totonu o le tausaga faaletupe 2010/2011 sa tapenaina ai e le Ofisa ni malaga Faa-le-Malo se tolu (3) i atunuu i fafo mo le Ao o le Malo. O ia malaga na aofia ai: 1. malaga i Fi i le Faauuga o le Iunivesite Aoao o le Pasefika i Saute; 2. taliaina o le valaaulia mai le Iunivesite o Uaikato i Niu Sila; 3. auai atu i le valaaulia i le Malo o Toga i le faamanatuina o le aso soifua o le tuaa o le Tupu Toga. E lua (2) nisi malaga na tapenaina mo siaki faafomai i Niu Sila. E ono (6) fa aafe a le Malo sa tapena e le Ofisa. O loo fa aalia atu i le siata 1 le aofaiga o pepa o faamaoniga sa faamaonia. E iva (9) asiasiga faalemalo sa faafoe e le Ofisa ae sefuluvalu (18) sui o Malo mai Fafo na asiasi atu. 2.2 OFISA O LE FONO A SUI TOFIA O le matafaioi lava a le Ofisa o le Fono a Sui Tofia o le faa no lea o ona ute faaofisa ma faafailautusi faapea auaunaga faafaufautua mo le Sui o le Fono Sui Tofia. O galuega tupito lava e aofia ai le faafoega o faaafe faalemalo ma malaga atoa ai ma le tuuina atu o pepa faamaonia mo le faamaoniga a le Sui o le Fono o le Sui Tofia pe a toesea le Afioga i le Ao Mamalu o le Malo. SIATA 2: OFISA O LE FONO A SUI TOFIA I totonu o le tausaga faaletupe 2010/2011, e tasi (1) le malaga sa faamauina mo siaki faafomai i Niu Sila. E leai ni asiasiga Faa-le-Malo poo ni mataupu tau i le Malo na faa noina. Ae peitai sa faatautaia e le Ofisa Asiasiga Taualoa e tolu (3) ma asiasiga fa aaloalo e lima (5) mai sui aloaia o malo mai fafo. O le siata o loo i le itu taumatau o loo faailoa atu ai faamaumauga o vaega eseese sa faamaonia i totonu o le tausaga faaletupe lenei. Tausaga Faaletupe Faanoi 80 Tofiga Fou 79 Pepa mo Fanua Faatau 15 Malelega 10 Laisene mo le faa noina o Faaipoipoga 76 Faaleaogaina o laisene fai Faaipoipoga 4 Tautoga 29 Tulafono poo Tuutuuga 14 Faamaonia o Aso Malolo 3 Pepa o Noa aga Faaletulafono 1 Pepa Faamaonia mo le Faaaogaina o Tupe 2 Pepa Faamaonia Tala Faatatau o Tupe 1 Tausaga Faaletupe Toese 20 Tofiga 60 Faamatuuina o Eleele 3 Malelega 2 Laisene Faifaaipoipoga 6 Faaleaogaina o Laisene Faifaafaipoipoga 1 Tautoga 7 Tulafono Faatonutonu 3 Faasalalauga o Aso Malolo 1 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 17
18 2.3 OFISA O LE PALEMIA O le matafaioi o le Ofisa o le Palemia o le faatino lea o galuega faaofisa ma faafailautusi ina ia atoatoa auaunaga lagolago i le Palemia. O galuega tupito a lenei vaega ua mae a faataatitia ma faatino ina ia mautinoa o loo tuuina atu auaunaga uma i le Palemia i se tulaga mae ae a ma le lelei atoatoa. O ia galuega o loo aofia ai auaunaga faaofisa ma faafailautusi i le Palemia, faatino ma faagasolo avanoa faatulagaina mo le atunuu i a latou mataupu i le Palemia faatasi ai ma mataupu faalemalo e aofia ai ma pepa faataamilo (circulations) ina ia vave ona faatinoina. I le vaega lava lenei e tapenaina ai foi ma malaga faalemalo, valaauina o fonotaga i vaega eseese e pei o fonotaga a Komiti Faatonu, fonotaga e faia i atunuu i fafo, fonotaga a le Kapeneta ma isi fonotaga talafeagai e faafoeina e le Malo poo ni mataupu foi faatatau i le Palemia. O vaega uma nei o loo i lalo uma i galuega tupito o le Ofisa o le Palemia ina ia faatino i se taulaga aupito sili ona lelei. SIATA 3: AUAUNAGA OFISA O LE PALEMIA Tausaga Faaletupe Auaunaga lautele 9,000 Fonotaga faa no i fafo 6 Valaaulia 159 Asiasiga Faalotoifale Savaii & Upolu 10 Fonotaga a le Kapeneta 50 Fonotaga Komi Faafoe 24 Avanoa Faatulagaina 1108 Lauga 102 Faasalalauga Faalauaitele, Lei o & Niusipepa 28 Foai Tupe 35 Faatalanoaga ma Ofisa Sili o Pulega & Ofisa Sili Fesoasoani 130 Fonotaga a le Palemene 17 Fonotaga Komi mo A nae o le Kapeneta 6 Fonotaga Komi Sikolasipi 8 Valaaulia mai Atununu i Fafo mo Fonotaga 8 Fonotaga o Pulega 15 Isi Fonotaga 25 O loo faailoa atu i le Siata 3 faamaumauga uma o galuega tupito a le Vaega na faatino i le tausaga faaletupe 2010/ TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
19 2.4 VAEGA FAUFAUTUA MO FAIGA FAAVAE I LE PALEMIA O le Vaega Faufautua mo Faiga Faavae i le Palemia ua taua o le Vaega e Mata ituina ma Tuliloaina Faiga Faavae o loo gafa male faa noina o sailiiliga taua faapea le tuuina atu o fautuaga le faaituau i le vaaiga aotele a le Malo. O nei sailiiliga e tuuina atu i le Palemia e ala i lipo ma le lauliliuina o faiga faavae. E tuuina atu foi i le Kapeneta otootoga o Pepa Kapeneta e tuuina mai e Matagaluega ma Faalapotopotoga. I lea tulaga, o loo galulue soosootauau ai le Vaega lenei ma Matagaluega ma Faalapotoptoga uma a le Malo. O lenei la sootaga vavalalata e aofia ai e le gata i le tapenaina mai e Matagaluega o Pepa Kapeneta ae faapea foi le tuuina mai o lipo mo le tuliloaina o le faa noga o Faaiuga a le Kapeneta. O le tausaga faa-le-tupe 2010/11, sa faa noina ai le tele o sailiiliga taua e pei ona manaomia e le Ofisa Sili o Pulega poo le Failautusi o le Kapeneta mo le tuuina atu i le Kapeneta. O ia mataupu e aofia ai: 1. Taiala mo le faaaogaina faalauaitele o le Fua faatasi ai ma sauniga faapitoa e faavaelotoina ai le Fua o Samoa. O lenei sailiiliga na laga ai ni mataupu taua; 2. O Taiala faaofisa poo ni Faiga Faavae mo vaegatupe a le Malo o loo faaaogaina e Matagaluega ma Pisinisi Tumao a le Malo mo le faafoeina o ni fonotaga poo ni tulaga e talimalo ai Samoa i soo se tulaga faalemalo. Sa faia ni faatalatalanoaga i le va ma Matagaluega ma Pisinisi Tumao a le Malo i tulaga poo ni mataupu faalemalo sa faatautaia e Matagaluega uma a le Malo ma Pisinisi Tumao i le Tausaga 2008/09 ma le Tausaga 2009/10, faatasi ai ma vaega tupe sa faaaogaina. O loo iai le Faaiuga a le Kapeneta o loo faataa a ai taiala e faai i a ai tupe faaalu i lea vaega; 3. O le toe iloiloina o Taiala ma Faiga Faavae mo Togafi ga i Atunuu i Fafo a le Malo o loo aumaia ai se vaega tupe mo gasegase o loo auina atu i atunuu i fafo mo togafi ga faana na ona ua le mafai ona togafi i totonu o le Falemai a Samoa. O le mae a ai ma faatalatalanoaga ma le Matagaluega o Soifua Maloloina, Vaega o Auanaga Faasoifua Maloloina ma le Matagaluega o Tupe o loo aumai ai se fautuaga i se latou lipo tuufaatasi ina ia toe faalautele atu se vaega o lea fesoasoani a le Malo i le tulaga i gasegase e faia togafi ga i fafo ma maliliu ai. Ua mae a tapena lea lipo mo le tuuina mai i le Kapeneta. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 19
20 2.5 VAEGA A LE KAPENETA O lenei Vaega o loo faatautaia le faa noina o galuega faafailautusi ma tauave galuega faapulega mo le lagolago malosi i le Palemia ma le Kapeneta i mataupu uma faatatau i Fonotaga a le Kapeneta. O loo faatautaia foi le faagasologa o Upega o Faamaumauga ina ia lelei atoatoa ma ia vave saunia pepa ma faamaumauga a le Kapeneta. O le tulaga lea, ia faamau noa le faia ma le teuina o faamaumauga, ia maualuga le tulaga o le malupuipuia o faamaumauga ma ia mafai ona maua ia faamaumauga tusa poo se vai aimi umi ma ia faigofie i le aufaigaluega ona fa aaogaina pe a manaomia. O galuega tupito lava e aofia ai faatalatalanoaga faifaipea ma le Palemia faatatau i fonotaga a le Kapeneta ma mataupu talanoaina i Fonotaga taitasi a le Kapeneta. O talosaga uma a Matagaluega e tuuina atu i Minisita taitasi faatasi ai ma lisi o mataupu talanoaina pe a mae a ona faavasega ma faatulagaina mo Fonotaga uma a le Kapeneta. E faa no le tuufaatasia o minute o le Fonotaga a le Kapeneta i le mae a ai o fonotaga uma a le Kapeneta i totonu o le luasefulufa (24) itula ma tuuina atu i le Ao o le Malo e tusa ai ma faiga faavae i lalo o le Faavae o le Malo Tutoatasi o Samoa. O mataupu uma ua mae a ona faia iai Faaiuga a le Kapeneta e tuuina atu i Minisita o loo fitoitonu iai mataupu mo le faa noina e latou Matagaluega. I totonu o le tausaga faaletupe , sa faa no ai e le Failautusi a le Kapeneta auaunaga ma galuega lagolago faafailautusi mo le faagasologa o Fonotaga masani a le Kapeneta e fa sefulutasi (41), faia i Aso Lulu i vaiaso taitasi faapea Fonotaga Faapitoa a le Kapeneta e iva (9). O Fonotaga Faapitoa a le Kapeneta o fonotaga faaopopo ia i fonotaga masani a le Kapeneta. O ia Fonotaga Faapitoa e faia i luga o le faatonuga a le Palemia mo le talanoaina o ni mataupu faana na poo le faamae a ai ona talanoaina ni mataupu tuua mai Fonotaga masani a le Kapeneta. E le i iai ni fonotaga faamauina a le Ofisa o le Ao o le Malo ma le Ofisa o le Fono a Sui Tofia mo lenei tausaga faaletupe. E fa atoa feiloai lava mo ni fonotaga pe a manaomia e le Ao mamalu o le Malo poo le Palemia foi pe a fia talanoaina ni faaiuga faia e le Kapeneta. O le 2215 talosaga i le Kapeneta, e 181 faaiuga faana na sa faia e le Kapeneta ma faa no le pepa faataamilo i Minisita mo le latou faaiuga ona ua mae a fonotaga faatulagaina a le Kapeneta. I lea tulaga, e 2215 Faaiuga a le Kapeneta sa faia mo le faa noina ma toe tuliloaina ai Matagaluega ma Faalapotopotoga i latou faa noga. E 50 FKs sa tuuina atu e le aufaigaluega faatatau tonu lava i le aofaiga o fonotaga masani ma fonotaga faapitoa sa faia. E tasi le FK, faapuupuuga mo le Faaiuga a le Kapeneta, ae aofia ai ni faaiuga faia a le Kapeneta pei o le 50 i se Fonotaga e tasi a le Kapeneta. O le tausaga 2010/2011 sa maitauina ai le tele o ni galuega a nae faatasi, e le Vaega Faufautua mo Faiga Faavae i le Palemia ma le Ofisa a le Kapeneta i le toe faatulagaga o lenei Vaega ma le silasila totoa lava i vaega e faamalosia ma faaleleia ai tomai ma agavaa i tulaga aupito sili ona manaomia. O ia galuega a nae sa mafai ona ausia ona o le Polokalame o le Toe Fuataina o loo gafa tonu lava ma le Unaia o A nae o Faiga Faavae ma le toe Fuataina o le Galulue Soosootauau faa noina mo le tolu (3) tausaga lea sa amataina ia Oketopa O lenei polokalame o loo faatupeina faatasi mai e le Malo o Ausetalia ma Niu Sila. 20 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
21 O vaega sa a nae mo le faaleleia e aofia ai: 1) le tuufaatasia o le Vaega Faufautua mo Faiga Faavae i le Palemia ma le Ofisa a le Kapeneta ma avea faatasi ai o le vaega fou o le Ofisa a le Kapeneta. 2) le faa noga o galuega i tulaga faatekogolosi mo le Ofisa a le Kapeneta e aofia ai ma le lamalama faaiu o le faamauina o le Fuafuaga Faaneionapo mo le vaavaaiga ma le faaaogaina o faamaumauga. 3) O le saunia o taiala e limataitaina ai le aufaigaluega mo le faa noina ma le faagasologa o galuega taitasi ina ia ausia le tulaga lelei ma le maualuga o galuega faa no. O ia taiala e aofia ai: Tusi Taiala a le Kapeneta Taiala mo le Faa noina ma Taualumaga o Galuega Faaminisita Taiala mo le Ofisa o le Kapeneta. O vaega o aoaoga sa faa no, o isi ia tulaga fa aopopo mo le faalelei a li o le tomai ma le agavaa a le aufaigaluega o le Ofisa a le Kapeneta. O le sini autu lava o nei aoaoga ina ia faaupegaina le aufaigaluega i le tomai ma le agavaa faasoa mai i aoaoga ua taua mo le faaleleia o le faa noga o galuega ma ute i se tulaga aupito sili ona lelei ma le maualuga, e aofia ai le faa noga o galuega a tagata taitotasi ma le aufaigaluega atoa. O nei aoaoga na amataina mai ia Setema I totonu o le Vaega muamua o le Polokalame ia Iuni 2011, o le taula i na mua i ave lava i aoaoga a vaega taitasi ina ia masani le aufaigaluega i tulaga nei: 1) Faaiuga faia i le faagasologa ma le faatulagaga o le Pulega Malo i lalo o le Faavae o le Malo Tutoatasi o Samoa. 2) O le tofiga o le Palemia ma Minisita ma latou matafaioi. 3) O le matafaioi tutonu a le Kapeneta ma le faa noga o Faaiuga faia a le Kapeneta 4) O le matafaioi a Matagaluega i le saunia o Pepa Kapeneta mo latou Minisita mo le folasiaina i le Kapeneta faatasi ai ma le faa noina o faaiuga a le Kapeneta ma le tuuina mai o lipo faalekuata i le faa noina o ia faaiuga. 5) O le matafaioi o le Ofisa a le Kapeneta i le faa noga o galuega faafailautusi ma le lagolago faafaufautua mo faiga faavae i le Palemia ma le Kapeneta faatasi ai ma le faatalanoaina ma le galulue soosootauau ma Matagaluega i le mata ituina ma le tuliloaina o faiga faavae a le Malo. 6) O tulaga i le faa noina o tulafono e aofia ai le matafaioi a le Palemene i le faamaonia o Tulafono Tumau poo Tulafono a le Palemene faapea le Kapeneta i le faamaoniaina o Tulafono Taufa aofi e pei o le faamaoniaina o Tulafono Faatonutonu mo le faa noina o le tuufaatasiga o Tulafono taitasi. O aoaoga i le Vaega lua, amata mai ia Iulai 2011 o le a taoto tonu lava i le aufaigaleuga a le Kapeneta I le faa noina o vaega manaomia o le Taiala Fou a le Kapeneta pe a mae a ona pasiaina e le Kapeneta. O le faanaunauga lava o le vaega 2 o lea aoaoga o le tuufaatasia lea o fetufaaiga i aoaoga i totonu lava o le aufaigaluega ma le taitaiga e limataitaina ai le aufaigaluega. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 21
22 2.6 VAEGA O FEMALAGAIGA (Immigra on) O le vaaiga mamao a le Vaega o Femalagaiga o le iai o tulaga malupuipuia o Samoa i le fegasoloa i o ona tagatanuu ma tupe teu faafaigaluegaina. O loo taulai le vaai e le gata i le puipuiga, ae o le a fesoasoani tele i le a naeina o le tamaoaiga o Samoa e tauala i le lelei faa no o ana matafaioi tupito e pei ona taua i lalo: Mata ituina o Tuaoi Faavaomalo Faamatu uina o Pepa Malaga Faamatu uina o Pemita Ulufale ma Pemita Nofomau Faamaonia mo le tuuina atu o Si seni Samoa Tuuina atu o auaunaga Tau Femalagaiga Tulaga o faiga faavae ma fautuaga Faatenokolosi mo mataupu Tau Femalagaiga Faa noina o auaunaga Tau Faamatalaga Faatenokolosi (IT) mo tulaga Tau Femalagaiga ma isi vaega o le Matagaluega. Galuega Faa no 2010/2011 O le tausaga lenei, na toe faalauteleina ai le tulaga tau i tuaoi faava-o-malo o Samoa i uafu faatulafonoina e aofia ai ma le uafu i Aleipata, ma ua iai fesootaiga mo soo se uafu mo le faaulufaleina faaletulafono mai o vaa e le aofia ai Savaii. Ua faailoa atu i le siata o loo i lalo le tuufaatasiga o malaga fegasoloa i mo le Tausaga faaletupe 2010/2011. Siata 4: Malaga mo le Tausaga Faaletupe 2010/2011 MALAGA AOFAIGA FAAFESILI TEENA Taunuu mai 173, Tuua le atunuu 176, Vaavaaia ole tuua o le atunuu Tipo tolopo O le aofa i o e na taunuu mai i le atunuu pei ona faailoaina atu i le siata o loo i luga, e 93,643 i latou o tagata asiasi (visitors) na suesueina ma mataituina e le Vaega o Femalagaiga i le faaulufaleina mai i Uafu faaletulafono. E 48,823 malaga nofomau, 6858 malaga e umia pemita, 13,696 fa ailoga faamaonia mo tagata nuu o Samoa o loo umia si seni o isi atunuu ma tagatanuu mai fafo (sui o Malo mai Fafo ma tagatanuu umia si seni tailua) 3,389 auva a ma le 7471 malaga afea Samoa. Faafesili mo Malaga. O Samoa o se atunuu e le o manaomia ai ni visa ulufale sei vagana le taunuu ai o se tagata malaga ona tuu atu ai lea o le pemita ulufale mo le nao le 60 aso, pe afea foi le atunuu mo nao le 7 aso faatagaina. O le faa noina o le matafaioi a tagata ofisa malaga, o le matua suesueina totoa lea o soo se pasese lava e ulufale mai. Ua iai foi nisi o malaga na teena e le ofisa ona o le le tausisia lelei o aiaiga uma mo le ulufale ai i Samoa. 22 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
23 O le siata o loo i lalo o loo faaalia ai pasene o malaga teena ma le atunuu. Malaga teena ma le atunuu 25% 12.5% 37.5% China Tonga Fiji Others 25% E tolu ni malaga na toe aveeseina faamalosi ma le atunuu; o nei malaga e aofia ai se alii Nigerian, Amerika ma se Hungarian. Tuuina atu o Pepa Malaga (Tulafono o Tusi Malaga 2008) E 13,366 pepa malaga na tuuina i tua; mai i lea numera, e 1,150 pepa malaga na faa noina i le ofisa tutotonu i Apia ao le isi vaega na faa noina i le ofisa i Aukilani. E 114 pepa malaga na faaleaogaina. Siata 5: Pepa Malaga na Fa amatuu mo le Tausaga Faaletupe OFISA Tusifolau masani Tusifolau Ofisa Tusifolau mo Tagata maualuluga Pepa faamaonia Faamaoniga Aofai Pepa Malaga faaleagaina APIA AUKILANI Aofai Faatagana mo se Pemita Ulufale/Pemita Nofomau (Tulafono o Femalagaiga 2004) E 1,786 pemita ulufale ma pemita nofomau na faamaonia le tuuina atu e le ofisa i le taimi o lenei lipo. E aofia ai Pemita Faigaluega, Pemita o Aoaoga, Pemita mo le faia o Pisinisi, Pemita mo Suesuega, Faatasiga a Aiga, Pemita mo malaga faaminisita, Pemita Asiasi ma mafuaaga talafeagai e faamaonia e le Minisita. I le saga faamalosia ai la o le mulimulitaia o le Tulafono o Femalagaiga 2004, ua faa noina e le Ofisa o Femalagaiga siaki ma asiasiga masani i soo se lala o loo faa noina ai le auaunaga ina ia mau noa o loo mulimulitaia e soo se tagata e ulufale mai aiaiga uma mo pemita ulufale ma pemita nofomau. I le itu tau i faiga faavae ma le tulafono, ua maea ona faa noina faatalatalanoaga i le tulaga tau i le aumai faananaina o tagata i le atunuu (people smuggling and human trafficking) ina ia aiaia i lalo o le Crimes Ordinance 1961 e pei ona faatautaia e le Matagaluega o Leoleo ma Falepuipui. O se tulaga lelei tele lea ina aiaia lelei e se tulafono talafeagai ona ua faatuputupulaia tele lenei faafitauli i totonu o le Pasefika. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 23
24 O le naunautaiga foi a le Vaega o Femalagaiga ia mau noa o loo lelei atoatoa le tausia ma le fetufaaiga o faamatalaga e ala i Pule ni faalemasina mai le Failautusi a el PIDC ina ia faaauau ai pea le lelei o le fesootaiga ma le Oceania Customs Organisa on, (OCO) Pacific Immigra on Directors Conference (PIDC) New Zealand Immigra on, e pei ona faa noina i le tau amatamataga o le Intelligence Programme mo le Law Enforcement Agencies. O le auala o fesootaiga o loo fesoasoani tele lea i le fetufaaiga o faamatalaga ma nisi o vaega autu e pei o le Matagaluega o Tupe Maua, Matagaluega o Leoleo, Matagaluega o le Va i Fafo ma Fefaatauaiga ma isi. O le a saga tausisia ai le taimi faatapulaaina mo le faamaapeina o Lipo ma isi atunuu. O le lelei o le sootaga ma Faalapotopotoga eseese i le lalolagi e pei o le IOM (Interna onal Organisa on for Migra on), Forum Secretariat, Asia Pacific Consulta ons ma nisi o faalapotopotoga o loo fesoasoani tele i le fetufaaiga o faamatalaga. 2.7 OFISA MO FESOOTAIGA MA SOOUPU E lua ni vaega o loo aofia i totonu o le Ofisa mo Fesootaiga ma So oupu, o le Vaega o le So oupu ma le Nusipepa a le Malo o le Savali; ma ua mavaevae matafaioi ma ute tauave a nei vaega e lua, e oo foi la i taunuuga o galuegafai. 2.7(a) Vaega o le So oupu O le matafaioi a le Vaega o le So oupu o le faamatu uina atu i le faatagaga a le Palemia o faamatalaga faatatau i faaiuga a le Kapeneta ma isi mataupu faale-malo i le au tusitala, e lē gata i totonu o le lotoifale o le tatou lava atunuu ae faapea foi atunuu i fafo, pe a mae a fonotaga a le Kapeneta i vaiaso taitasi. O le galulue felagolagomai o le aufaigaluega a lenei Vaega, na mafai ai ona faa noina nisi o galuega a ae mo le toe faaleleia o le auaunaga a le Vaega ina ia ausia ana manulau, aemaise le sao o le Vaega i le Vaaiga Taula i ma manulau a le Matagaluega atoa. O ia galuega autu e aofia ai le: Tu u faatasia o faasalalauga faalauaitele mai faaiuga a le Kapeneta, ma tufatufaina atu mo le silafia o le mamalu o le atunuu ma i latou uma e i ai aafiaga ma aia i ia mataupu. Toe tu uina o faamatalaga fou i luga o le Upega o Fesootaiga Vavave a le Malo [Government website] aua le faalauaiteleina atu o faamatalaga faale-malo e tusa ai o faatofalaiga a le Kapeneta. Tali i faafesili e tuuina mai i le Malo mo ni faamatalaga moomia. Faamatu uina atu o le finagalo o le Malo e faamalamalamaina ma faasa oina ai ni faafesili faatatau i lipo faasalalauina poo ni lipo ua sese ona faasalalauina e le au tusitala e lē gata i Samoa nei ae faapea foi ma atunuu i fafo. Faatautaia lea o le polokalame faalea oa oga mo le aufaigaluega a le Vaega o le So oupu. SIATA 6: MANULAUTI AUSIA, VAEGA O LE SO OUPU Tausaga Faaletupe Evalesi o Faasalalauga faalauaitele Faaiuga a le Kapeneta 14 Faasalalauga faapitoa a le Palemia 22 Toe tuuina faamatalaga fou i le Upega o Fesootaiga Vavave a le Malo fuafua i faasalalauga faalauaitele a le Kapeneta ma le Palemia. Evalesi o faafesili na taulimaina i le aso 6 Aofaiga o tali ma faamalamalamaga 54 Aoaoga i le lotoifale mo le aufaigaluega i totonu o masina taitasi: Agavaa e tusia lipo ; Faaliliuina & Tulaga o Tala faavaifanua; Sa o o faamatalaga; Gagana (Samoa & Faaperetania); Agavaa i le Va Feagai ai. 24 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
25 Ua faapea foi ona i ai le naunautaiga i le Vaega o le Sooupu e tuuina atu le auaunaga e fesoasoani ai i le Palemia e tauala atu i le tuufaatasia ma le faamautuina o nisi o saunoaga faale-malo a le Palemia. E le gata foi i lea ae o le saunia o lipo ma tusitusiga talafeagai mo le Nusipepa o le Savali, atoa ai ma le a otauina o le au tusitala a le Savali. 2.7(e) Vaega o le Nusipepa o le Savali O le matafaioi a le Nusipepa a le Malo o le Savali, o le faasalalauina faalauaitele lea o faiga faavae ma fuafuaga faataa a a le Malo, faapea isi tusitusiga i mea o tutupu i totonu o le Malo e aafia ai le tamaoaiga o le atunuu, soifuaga lautele o tagata o le atunuu faapea foi taualumaga faaupufai a le Malo. O ia lomiga e faasalalauina i le gagana Samoa ma le Faaperetania faatasi i totonu o vaiaso taitasi. E tuufaatasia foi e le Savali le lomiga faasamoa i masina taitasi aua le faasalalauina o faamaumauga ma faaiuga a le Ofisa o Famasinoga o Fanua ma Suafa, atoa ai foi ma faasilasilaga faalaua itele a le Matagaluega o Punaoa Faanatura ma Siosiomaga. O loo teuina lomiga o nusipepa i tausaga taitasi aua le silafia o le mamalu o le atunuu mo sailiiliga e faatautaia. E 34 lomiga tai vaiaso a le Savali faasamoa ma le faa-peretania, ae 12 lomiga faalemasina o le Savali FaaSamoa na tuufaatasi i totonu o le vaitaimi o lenei lipo. Na faa noina foi lomiga faapitoa i totonu lava o lenei vaitaimi. O se mata a iloga na ausia i totonu o lenei vaitaimi i le aso 15 o Fepuari 2011, o le faalauiloaina lea o le Upega o Fesootaiga Vavave (website) a le Vaega o le Savali. Ua taua lenei mata a ona ua fesoasoani tele i le faalauiloaina faalauaitele o faamatalaga/faamaumauga a le Malo, aemaise ai le taumafai o le Vaega ina ia toatele nisi e oo atu i ai nei faasalalauga faalauaitele. O le siata i le itu taumatau ua lisi atu ai le fuainumera faasino i mataupu ua ta ua amata atu i le taimi na faalauiloaina ai le Upega o Fesootaiga Vavave seia oo i le faaiuga o le vaitaimi mo lenei lipo. E pei ona faaalia mai, e 20,340 le aofaiga o asiasiga i le Upega o Fesootaiga Vavave ae 57,505 le aofai o i latou na matamata i laupepa o le Upega o Fesootaiga Vavave. SIATA 7: FAAMAUMAUGA O ASIASIGA I LE UPEGA O FESOOTAIGA VAVAVE A LE SAVALI Mai ia Fepuari 15 Iulai 14, 2011 Aofaiga o asiasiga 20,340 Matamata i itulau o le Upega o Fesootaiga Vavave 57,505 Numera o Itulau ile asiasiga e tasi 2.96 Evalesi o taimi faaaogaina i asiasiga 00:03:56 Ua auiliili atu i kalafi o loo i lalo le faagasologa o asiasiga tuai ma asiasiaga fou a tagata i le Upega o Fesootaiga Vavave a le Savali i totonu o masina taitasi talu mai ona faavaeina ia Fepuari Ma o loo faaalia mai ai le sii a pea i luga o le tulaga lauiloa ma le manaomia o le Upega o Fesootaiga Vavave i totonu o le lima masina talu ona faatuina. O le sii a pea i luga o le numera o asiasiga fou i le Upega o Fesootaiga Vavave e pei ona faaalia mai i le Ata 3, o le molimau lea o le faatupulaia pea o le numera o tagata ua silafia ma moomia le Upega o Fesootaiga. I le taimi nei, o le Google s Search Engine o le fesoasoani numera tasi lea mo tagata asiasi i le faafaigofieina o fesootaiga faaneionapo atoa ai ma fesootaiga tu usa o i le Upega o Fesootaiga Vavave[website] ale Savali. Peitai o loo faagasolo lava galuega a ae mo le faalauiloaina o le Upega o Fesootaiga Vavave a le Savali, e faaaogaina ai le upega o fesootaiga o le Facebook. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 25
26 Numera o Asiasiga Ata 2: Asiasiga i le Upega o Fesootaiga Vavave i masina taitasi o le tausaga Numera o Asiasiga fou Ata 3: Asiasiga fou i masina taitasi o le tausaga 2011 February March April May June 2.8 VAEGA FAAVA-O-MALO MO SOLIGATULAFONO O le matafaioi o le Vaega Faav-o-Malo mo Soligatulafono o le puipuia lea o Samoa mai soligatulafono faavao-malo i le fefaasoai o faamatalaga. O le Vaega Faav-o-Malo mo Soligatulafono na faavae i Samoa i le tausaga 2003 ma o loo aofia foi i totonu o le Pacific Transna onal Crime Coordina on Centre (PTCCC) a le Pasefika, lea e faamautu i Samoa nei. O galuega taua o lea Vaega e afoia le: Suesueina o mataupu tau solitulafono i totonu ma fafo atu o Samoa, Faavaeina o auala i se tulaga maualuga mo le aoina o faamatalaga e faamalosia ai le agavaa e vaaia ai tulaga tau soligatulafono faava-o-malo, Suesue ma saili aafiaga ogaoga i le atunuu lautele e faamautu ai le faagasologa o faafitauli i le taimi nei ma le lumanai, Lauliliuina o faamatalaga e faatatau i le tuufaatasiaina o lipo, otootoga ma mataupu tau soligatulafono faapea ma le malu puipuia o tuaoi, Fausia ma faatuputupulaia faiga faapaaga ma fesootaiga ma paaga masani, ma Faatautaia fuafuaga faataa a mo aoaoga mo le Vaega e faatuputupulaia ai pea le tomai ma le agavaa. I le tausaga 2010/2011, na tauaveina ai e le Vaega Faav-o-Malo mo Soligatulafono ni suesuega e sefulu (10) e faatatau i le aumaia faasolitulafonoina o fualaau faasaina i totonu o Samoa, faapea ma suesuega i mataupu tau soligatulafono faava-o-malo, e aofia ai le sosola o pagota faava-o-malo, le aumaia faasoligatulafonoina o tagata i totonu o le atunuu, ma le aumaia o faamatalaga taufaasese i upega faaneionapo. Ua uma foi ona faa no e le Vaega lipo e lima (5) e faatatau i le saogalemu o le atunuu mai tulaga faamata u faava-o-malo aua le asiasi mai o tagata taua mai fafo. O loo galulue faatasi foi le Vaega ma isi vaega o loo faatautaiaina le saogalemu o le Atunuu e pei o le Ofisa o Leoleo, Ofisa o Femalagaiga, Matagaluega o Punaoa ma le Faanatura, ma le Matagaluega o Tupe Maua. O loo fetufatufa ai faamatalaga a le Vaega ma isi faalapotopotoga o loo faamalosia tulafono mai le Pasefika faapea ma le INTERPOL mai Europa ma le PTCCC. O loo faamalosia e le Vaega Faava-o-malo mo Soligatulafono le fausia ma le faatuputupulaia o faiga paaga ma isi atunuu i le auai atu i fonotaga ma aoaoga i atunuu i fafo. Ua uma foi ona faataa a ni tailala i tulaga tau faamatalaga ma isi faalapotopotoga o loo faamalosia tulafono i totonu o le Atunuu, e aofia ai faatalatalanoaga ma feutagaina, faapea ma le faa noina o polokalame faalauiloaina o galuega fai a le Vaega. Mai ia faatalatalanoga ua mafai ai ona faavaeina se polokalame tau aoaoga i tulaga faafaigaluega mo leoleo ma sui mai le Matagaluega o Tupe Maua i tausaga uma. O loo mautu faamaumauga talafeagai ma le agavaa a le Vaega e tauala i polokalame e faatuputupulaia ai le tomai ma le agavaa, faapea ma aoaoga i atunuu i fafo mo sui o le Vaega i totonu o le taimi faatulagaina. O loo silafia lelei foi le Pulega i galuega fai a le Vaega e tauala i suesuega ma lipo faale-masina. O nei lipo faale-masina o loo tuuina atu i paaga masani e pei o le Financial Intelligence Unit, Border Protec on Task Force, An -Money Laundering Task Force ma le Returnees/Deportees Task Force. 26 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
27 2.9 VAEGA MO AUAUNAGA LAUTELE O le matafaioi a le Vaega mo Auaunaga Lautele, o le lagolago lea i le Matagaluega e ala i le tuuina atu o auaunaga e pei o le fuafuaina o galuega ma lipo tau tupe, o tupe maua, fuafuaina o tupe faaalu, fuafuaina o aseta ma faamaumauga, faaleleia o auaunaga a tagata faigaluega ma le faataunuuina o manulau ma sini autu aua le manuia o le Matagaluega. O galuega tutotonu a le CSU na faatautaia i vaega e fa (4), e pei ona aiaia i totonu o le fuafuaina o tala ma lipo tau tupe, a naeina o auaunaga a le aufaigaluega, fuafuaina o aseta ma faamaumauga. I le vaega tau i le Fuafuaina o tupe ma le saunia o lipo, o loo faaauauina pea e le Vaega mo Auaunaga lautele le tuufaatasia o le tala faatatau ile tupe a le Matagaluega i le tausaga, tuufaatasia le fuafuaina o tupe maua a vaega taitasi ma lipo i tupe faaalu i masina taitasi, fuafuaina o tupe faaalu ma mea faatau mai, faafoeina o seleni ma lipo o tupe maua, ma le puleaina o aseta faa aitalafu ma vaega o loo totogiina. O le vaega e Faaleleia Tagata Faigaluega (HRM), e aofia ai ma le faa noina ma mata ituina tulafono a le Pulega o tagata faigaluega (PSC) mo tagata faigaluega ma auala i le faa noina o galuega, toe iloiloina o le auivi a le Matagaluega, a naeina ma toe faaleleia tulaga o le aufaigaluega, tuufaatasia ma faatautautaia auala ile faafaigaluegaina ma le tofiaina o tagata faigaluega, vaavaaia o le auai o le au faigaluega ma le faagasologa o totogi, vaavaaia faamaumauga o le au faigaluega ma faa noina polokalame o galuega faavaitaimi i fafo (RSE). O le Fuafuaina o aseta e aofia ai le tulimata i ina lelei o le faatauina mai ma le tusi eseina o aseta (capital), resitaraina o aseta ma le vaavaaia lelei o taavale ma toe faaleleia meato no. I le vaega tau i Faamaumauga, o galuega pa no lava e aofia ai le vaavaaia lelei o faamaumauga ma faila pa no i le tagata lava ia, o meli taunuu mai ma tuuina atu a le Matagluega, faatulagaina, saunia o faila ma faamaumauga a le Matagaluega, faatumaina o auala i le teuina o faila. E tele lava nisi o manualau na mafaia ona faataunuuina e le Vaega o Auaunaga Lautele i le Tausaga faa le tupe Na a otauina le aufaigaluega i auala ma meto a manaomia i le fuafuaina ma le saunia o lipo tau tupe ina ia laina tutusa ma aiaiga o le auivi o galuega fuafuaina. O lea na amataliaina ai loa le tusi taiala i le faa noina o galuega a le Vaega o Auauna Lautele mo le toe iloiloina ma le fuafuaina e ala lea i le fesoasoani a le Polokalame toe Fuataina (ISP). O le autu atoa mo lenei tusi taiala ina ia faamalosia ai le lelei o le fuafuaina o tupe ma ia iai se fuafuaga tutotonu e ala mai i le toe iloiloina o auala ma auaunaga a le Vaega o Auaunaga Lautele. I le itu tau i le faaleleia o tagata faigaluega, na fautuaina le Matagaluega i mataupu tau i le aufaigaluega e faatatau lea i tulafono ma auala a le Pulega o tagata Faigaluega (PSC). Na toe iloiloina le auivi a le Vaega (CSU) ma e tele nisi matafaioi na talosagaina e faaopopo iai ina ia faaleleia ai le auaunaga i Ofisa Sili ma le Ofisa a le Palemia aua le lelei o lana auaunaga i le Matagluega atoa. Na toe iloiloina foi ma faamautuina tulaga o tagata faigaluega ina ia talafeagai le tomai manaomia ma matafaioi talosagaina. O loo faaauauina pea le a otauina o le au faigaluega i auala o le Polokalame tau Tupe (Fiannce One System) O le fuafuaina ma le resitalaina lelei o aseta ua maea ona faataa a aua le vaavaaia lelei mo lona tuliloaina. Ua mafai nei ona faatauina e le Vaega ni taavale se tolu mai teugatupe i totonu o le piriota faa le tupe. O le vaega e vaavaaia faamaumauga na toe iloiloina faila, ma toe faatulagaina i vaega e 12. Na mafai ai foi ona faia se pepa faavae mo le fuafuaina o faamaumauga mo le silasila a le Pulega. I le auai ai o le vaega o auaunaga lautele i le fuafuaina o fanua a le malo, na latou fesoasoani ai i aiga o loo aafia i nisi o faafitauli tau i fanua a le malo, e pei ona foia ai se tasi o faafitauli na tupu mai Aai o Fi ma nisi o mataupu e lua i Vaipuna. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 27
28 2.9(a) Vaega o Galuega Faavaitaimi i atunuu i Fafo (RSE) O le Vaega o Galuega Faavaitaimi i atunuu i Fafo, e tusa ai ma le tala faatatau ile tupe ole tausaga, o loo i lalo nei o le Vaega o Auaunaga Lautele, ma o latou e feagai ma le faagaioiga ma le vaaia o galuega faavai mai i Samoa. Na faavaeina lenei polokalame ina ia mafaia ai e le au fai faatoaga poo tagata e ana galuega ona latou filifiliina ni tagata faigaluega i totonu o Samoa, aemaise o ni avanoa faigaluega mo tagata e le lava le tomai mo ni galuega faavaitaimi i atunuu i fafo. O nei avanoa ua mauaina ona o le le tele o ni manaoga (demand) i nei ituaiga galuega i atunuu i fafo. O lenei polokalame ua faamalieina ai uma itu e lua, e le gata o tagata e ana galuega i nei atunuu, ae ua maua ai ma avanoa faigaluega ma ni seleni mo tagata nuu o Samoa. E tolu auala e faatautaia ai le faafaigaluegaina o tagata i lalo le polokalame. O le auala muamua e ala mai lea i le Matagaluega, e ala i le latou lisi o tagata ua resitalaina mo galuega faavaitaimi a le malo, ina ia faamalieina talosaga mo ni tagata faigaluega mai tagata e ana galuega faavaitaimi i fafo. O le isi auala, e filifili atu ni tagata faigaluega faavaitaimi mai tua o nuu ma faalapotopotoga e ala mai lea i fesootai sa o lava o tagata e ana galuega (employers) ma taitai o nuu ma faalapotopotoga aemaise o taitai o kulupu ua toe fo i mai. O le auala mulimuli, o le faaogaina lea o ofisa fesootai (agents) ua uma ona tofiaina e tagata e ana galuega e filifilia le au faigaluega. O le matafaioi fitoitonu lava a le Vaega o Galuega Faavaitaimi i atunuu i Fafo (RSE) o le fesoota i lea ma tagata e ana galuega i fafo ma ofisa fesootai (agents) ina ia mau noa le lelei atoatoa o le au faigaluega mo le galuega. Latou te fuafuaina foi le lisi o tagata ua resitalaina mo galuega faavaitaimi i fafo a le malo (WRP) ma siaki uma e aofia atu ai ma tagata ua filifilia e ofisa fesootai e tusa ai ma aiaiga a tagata e ana galuega faavaitaimi. O nei aiaiga o loo iai le numera o tagata faigaluega, o le aso amata ma le aso e uma ai galuega, o le ituaiga galuega, o le soifua o le tagata faigaluega ma lona ituaiga (gender) Latou te galulue faatasi foi ma ofisa o faigamalaga ma le Vaega o Femalagaiga i le faagaioiga lea o Malaga a le aufaigaluega. O loo faatautaia foi aoaoga mo ta ita i o vaega taitasi ua filifilia, aemaise o aoga mo le sauni atu mo galuega faavaitaimi (Pre-dep) mo tagata faigaluega uma mai le lisi o tagata resitalaina mo galuega faavaitaimi a le malo, faapea ma tagata ua filifilia mai e ofisa fesootai ina ia saunia ma tapenaina ai latou mo galuega i fafo. O mataupu mo nei aoaoga e aofia ai le latou nofo silafia o tau o nei atunuu, o lavalava, o lafoga, inisiua, o le soifua maloloina, taui mo faalavelave faafuasei, fuafuaina o tupe, faaogaina o faletupe, lafoina o tupe i fafo ma le faagasologa o Malaga. I le tala faatatau ile tupe tausaga , e 1219 le aofaiga o tagata faigaluega na faafaigaluegaina i le polokalame. Ua uma ona siakiina uma tagata faigaluega e le RSE ina ia autasi ma aiaiga o tagata e ana galuega faavaitaimi. E 32 tagata e ana galuega (employers) na auai i le polokalame i lea taimi, ma e 89 aoaoga faasauni mo le malaga atu i fafo o tagata faigaluega na faatautaia, ma o loo autasi lelei ma le numera o kulupu na Malaga i lea piriota. 28 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
29 O le ata 4 & 5 o loo faailoa mai ai le faagasologa o tagata faigaluega ma tagata e ana galuega o loo auai i le polokalame mai le Kuata 1 (2007/2008) i le kuata 4 (2010/2011), e pei ona faailoa mai i le ata. O loo felata i le faagasologa o tagata faigaluega ma tagata e ana galuega i ata e lua. O le kuata 4 o loo faailoa mai ai le maoa e o le numera o le au faigaluega ma tagata e ana le galuega, pe a fua atu ile kuata 3, aua o le maualuga o le numera o tagata e ana galuega o le tele foi lea o le manaoga i ni tagata faigaluega. Fig 4: Number of Workers per Season Fig 5: Number of Employers per Season Season 1 Season 2 Season 3 Season 4 0 Season 1 Season 2 Season 3 Season 4 O le ata 6 o loo faailoa mai ai itumalo o tagata o loo faafaigaluegaina i lalo o le polokalame. E pei ona faailoa mai, e 71% le aofai o tagata faigaluega mai le itumalo o Atua, Tuamasaga ma Aana i totonu o Upolu, ae 29% mai itumalo i Savaii. E foliga mai e le o toatele ni sui mai Savaii. O le mafuaaga ona o le toatele o ofisa fesootai a tagata e ana galuega e aumau i Upolu, toatele ai ma au faigaluega e filifilia mai Upolu. O loo taumafai le polokalame i ni avanoa tutusa mo tagata uma e ala lea i le taumfai e filifili mai aufaigaluega mai le lisi o tagata resitalaina a le malo mo galuega faavaitaimi i fafo. Fig 6: Recruits Distribution by District (Season 1-4) Aana Tuamasaga Gagaemauga Atua Faasaleleaga Satupaitea Palauli Vaisigano Gagaifomauga 4% 5% 4% 6% 16% 4% 31% 24% 6% TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 29
30 3.0 VAEGA E FAAFOEINA FESOASOANI TUPE AUA POLOKALAME FAALELEIA MO PULEGA A LE MALO (FMU) Ua faavaeina le FMU e fesoasoani i Galuega a le Malo o Samoa ina ia ausia a nae lautele ua tuuina i ai le faamuamua a le Malo, e tauala lea i le tuuina atu o galuega fesoasoani faasino tonu i le Faaleleia o Pulega (Vaega Faamuamua 2: Manulau 6, Taiala mo le A nae o Samoa, 2008/12); ma ia tulimataia foi o loo faapea ona faatauataia ia galuega faaleleia/a nae i se faiga e amanaia ai manaoga o matagaluega ma faalapotopotoga uma a le Malo. O leisi matafaiaoi taua a lenei Vaega o le ta ita iina ma le faafoeina o le Ofisa Tutotonu o Polokalame Faaleleia mo Pulega a le Malo (PSIF), o loo fitoitonu ma le faasoasoaina o vaegatupe o fesoasoani mai i Niu Sila ma Ausetalia faapitoa lava mo le auga o lenei polokalame. O le vaega e pito i sili ona taua o lana auaunaga o le tuuina atu lea o le fesoasoani e mafai ai ona faa noina ma faaleleia fuafuaga faataa a a Faalapotopotoga Faapaaga. E aofia ai le galulue so oso o tauau ma faalapotopotoga uma ina ia mau noa le tuuina mai mo le faamaoniga a le Komi Faafoe, o talosaga ua lelei atoatoa ona tapenaina, faapea le tuufaatasia o lipo faale-masina i le faagasologa o le faa noga o poloke ua mae a ona taliaina e le Komi Faafoe, aemaise ai le faafoeina ma le faamautuina o vaegatupe totogi mo talosaga ua taliaina. O le matafaioi foi a le Pule Sili o le PSIF Purpose Account, o le a ae, faa no ma tuliloaina le Polokalame o Galuegafai a le PSIF Faaletausaga, atoa ai foi le toe teuteuina ma faataa a fuafuaga mo le lumanai, aemaise alagatupe ma se Auivi mo le Mataituina ma le Iloiloina o fuafuaga ma galuega faa no. Mo le tausaga o lenei lipo, ua mae a ona faatupeina e le FMU tauala atu i le PSIF poloke a ae e sefulutasi (11) i le tau aofai e $6,794, E aofia i lenei sefulutasi (11) poloke e tolu (3) na amatalia i lenei tausaga. O i latou ia: Laasaga 1 Poloke Toe Fuataina mo le Matagaluega Atoa, Matagaluega o Tupe Maua. Tau Aofai na taliaina: $3,635, Taimi e faa no ai: Teuteuina o le Toe Fuataina o le Matagaluega o le Soifua Maloloina, Ofisa o le Komisi o Galuega a le Malo. Tau Aofai na taliaina: $107, Taimi e faa no ai: Aperila Iulai 2011 Poloke Toe Fuataina mo le Faalapotopotoga atoa, Faalapotopotoga o Fuainumera Faamauina. Tau Aofai na taliaina: $6,700, Taimi e faa no ai: Ua lisiina atu i le Siata 8 poloke uma o loo faagasolo i le taimi nei ma vaegatupe ua faaagaga mo ia poloke i totonu o le Tausaga Faaletupe 2010/11. E matou te fiafia e faailoa atu ua mae a faa noina le Suegatusi Faaletausaga a le PSIF mo lenei tausaga faalelipo, ma na tuuina atu foi ma taliaina le lipo e le Komi Faafoe o le Polokalame [FSC]. 30 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
31 Siata 8: Poloke faatupeina Tausaga Faaletupe 2010/2011 POLOKETI Faamaumauga Faaneionapo o le aufaigaluega o galuega a le Malo o Samoa [HRD Database]. Faatautaiga o Poloke mo Auaunaga a le Malo Poloke toe Fuataina mo le Ofisa atoa Polokalame Toe Fuataina o le Puleaina o Tupe a le Malo (Laasaga I) Toe Fuataina o le Tulafono o Leipa Teuteuina o le Tulafono Autu o le Pulega o Malae Vaalele a Samoa Unaia o A nae o Faiga Faavae ma le toe Fuataina o le Galulue Soosootauau Toe teuteuina mo le Tausaga Muamua[1st Year] le Poloke o Aoaoga mo Auaunaga a le Malo Poloke toe Fuataina mo le Matagaluega atoa (Laasaga I) Teuteuina o le Toe Fuataina o le Matagaluega o le Soifua Maloloina Poloke toe Fuataina mo le Faalapotopotoga atoa FAALAPOTOPOTOGA E NAFA MA LE FAATINOINA Ofisa o le Komisi o Galuega a le Malo Matagaluega o le Palemia & Kapeneta Ofisa o Pule ma Suetusi Sili Matagaluega o Tupe Matagaluega o Pisinisi, Alamanuia ma Leipa Pulega o Malae vaalele Matagaluega o le Palemia & Kapeneta Matagaluega o le Palemia & Kapeneta Matagaluega o Tupe Maua Ofisa o le Komisi o Galuega a le Malo Faalapotopotoga o Fuainumera Faamauina Aofaiga o Vaegatupe ua Faamatuuina mo le PSIF Polokalame Faa no mo le Tausaga Faaletupe 2010/11 VAEGATUPE UA FAAMATUUINA ATU 52, , ,277, ,069, , , ,612, , , , , $6,794, TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 31
32 VAEGA 3: ATINAEINA O ALAGAOA TAU TAGATA 3.1 Faafaigalueina o le Aufaigaluega O loo taumafai pea le Matagaluega ina ia ausia sini autu mo le faaleleia o tomai ma agavaa o le aufaigaluega. Ua maitauina foi e le Matagaluega le toatele o i latou ua tuua le Matagaluega ma ua taumafai ai ina faai i a lea tulaga ina ia faatumau ai pea le lelei o le auaunaga o loo tuuina atu e le Matagaluega. Ua maitauina o loo alualu pea i luma le iloa ma le malamalama o tagata faigaluega ma o le ala foi lea ua mafai ona maua ai nisi avanoa lelei i totonu o nisi o Matagaluega o le Malo. O mafuaaga o le maualuga o tagata e tuua galuega ona o le toatele ua faamavae ae o atu i isi Matagaluega mo nisi galuega talafeagai, o isi ua tuua le atunuu mo le faalauteleina o le malamalama ae o isi ua tuua le atunuu ma agai atu e aumau i atunuu i fafo. O le aofai o le aufaigaluega i le Tausaga Faletupe 2010/2011 e 69 e aofia avanoa faakonekarate e 4, 55 aufaigaluega tumau, 10 aufaigaluega le tumau faapea ma le aufaigaluega togiaso e 14. E 12 avanoa sa faapea ona tuuina iai tagata faigaluega, e 3 na faamavae faapea ma le 3 sa toe faaauauina le auaunaga. 3.2 A naeina o Alagaoa Tau Tagata Sa talamua lava le Matagaluega i le faasoaina o avanoa tutusa mo le faaleleia o le auaunaga. I lenei itu sa faamalosia ai e le Matagaluega le auai atu o tagata faigaluega i fonotaga, aoaoga poo semina i atunuu i fafo mo le faalauteleina o tomai ma agavaa. O le Pepa Faapipii 1 o loo auiliili atu ai fonotaga, aoaoga ma semina sa auai atu ai le aufaigaluega i atunuu i fafo. Sa faapea foi ona auai atu le aufaigaluega i nisi o aoaoga sa faa noina lava i Samoa nei. O le Vaega o Auaunaga Lautele sa faatulagaina se polokalame faalauiloa mo mataupu tau i le faaleleia o tagata faigaluega i se vaega o le Tausaga Faaletupe 2010/2011 ma o loo faamoemoe e faamaeaina lenei polokalame i le Tausaga Faaletupe 2011/2012. O lenei polokalame e aofia ai Aga Tausili, Sini Autu ma Amioga Faafoe mo tagata faigaluega uma a le Komisi o Galuega. O se isi polokalame faalauiloa o loo fuafua mo le faamalamalamaina o Aiaiga ma Faamanuiaga mo tagata faigaluega a le Malo. I le polokalame Toe Fuataina a le Matagaluega sa toe iloiloina ai Fuafuaga mo le a naeina ma le faaleleia o tagata faigaluega ma o loo iai le faamoemoe e faamaeaina lenei Fuafuaga I le Tausaga Faaletupe 2011/2012. O lenei Fuafuaga o le a faailoa ai itu taua mo le faaleleia o tagata faigaluega e aofia ai le auivi o le Matagaluega, faaleleia o tomai faapea aiaiga mo le faafaigalueinga o tagata faigaluega. O loo faamoemoe foi le Matagaluega e toe iloiloina ia faamatalaga o galuega ina ia iloa ai poo a itu moomia mo le faaleleia o le auaunaga a le Matagaluega. 32 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
33 VAEGA 4: TALAAGA O LE FAAAOGAINA O VAEGA TUPE A LE MATAGALUEGA TALA O LE TUPE O le aofaiga o tupe faatatau sa faamaonia ma faamatuu mo lenei Matagaluega mo le tausaga faaletupe 2010/2011 e $7,680,647 ma na toe faaopoopo se vaega tupe e $839,528 poo le 12.27% faatusatusa i le tala faatatau o le Tupe i le 2009/10. O vaevaega nei: $4,482,970 58% Galuega Faa no a le Matagaluega $3,197,677 42% Galuega e avea ai ma Sui o Malo O vaega tupe na toe faaopoopo i le tala faatatau o le tupe e $856,060 sa faamatuu mo le faatauina o tusifolau fou. O suiga i nisi o vaega tupe i le tala faatatau o le tupe i Galuega Fa no o loo aumai i lalo o le Siata 9 Vaega o Tupe Faasao, ma le toe fetuunai o vaega tupe i totonu o Vaega o Galuega Faa no e le i mafai e le Tala Faatatau o le Tupe ona faatupeina aemaise le le taua i totonu o galuega faa no o le tala faaletupe. O le taunuuga o le toe feetuunai o tupe o loo tuuina mai i lalo ole siata 10 o loo faailoa mai ai vaega tupe sa tuuina atu mo Tupe Faavae e ala i le faafouina poo le faatauina o aseta mo le faaaogaina e le Matagaluega (enabling, inter alia, the acquisi on of several replacement vehicles for the Ministry). 4.2 FAAMATALAGA O TUPE ALU A LE MATAGALUEGA O le Siata 9 o loo i lalo ua faailoa ai tupe fa aalu a Vaega eseese i latou galuega faa no faapea galuega e avea ai ma Sui o Malo. I lona aotelega e 93% le Tala Faatatau o le Tupe a le Matagaluega sa faaaogaina i Galuega Faa no i lalo i vaega taitasi ma le 96% sa faaaogaina i Galuega e avea ai ma Sui o Malo. O le Siata 10 o loo faailoa ai tupe alu a le Matagaluega i lona aotelega i vaega nei e pei o tupe fa aalu i tagata faigaluega, tupe alu mo le Faagaoioiga, tupe faavae, ma Galuega Lagolago. O le aofaiga e $296,015 poo le 7% o le Tala Faatatau o le Tupe e le i fa aaogaina. O galuega faa no o vaega taitasi o loo iai le ta i 1% i le 2% mai le 7% o tupe e le i fa aaogaina o loo auiliili atu i lalo mafuaaga o le le faaaogaina o ia vaega tupe: Galuega Faa no 1.1 Ofisa i le Ao o le Malo O le tele o tupe le fa aaogaina sa fuafuaina mo malaga e aofia ai alauni, nofoaga e aumau ai, pasese i va alele ma isi ituaiga alauni (accountable advances). Sa le i mafai ona malaga le Ao i le Malo i malaga uma na fuafuaina mo le tausaga faaletupe 2010/11. Galuega Faa no 2.0 Vaega Faufautua mo Faiga Faavae O le vaega tele o tupe le fa aaogaina o tupe fa asao mai i avanoa faigaluega e lua e le i fa asalalauina (Principal Legal Officer & Execu ve Assistant) ma alauni mo le tauaveina o tofiga maualuluga (High Du es Allowance). O le isi vaega o nei tupe fa asao sa tuuina atu ma fa aaoga mo tulaga aupito sili ona manaomia e le Vaega. TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 33
34 Galuega Faa no Galuega Lagolago i le Palemia O vaega tupe totoe o loo fa ailoa le telē o se vaega tupe i lalo o tupe fa asao sa faamaoniaina mo taavale ma taumafataga. O tupe fa asao mo taavale sa faia ai se faaiuga mo le tuuina atu o taavale e lua (2) ua le toe aoga mo le fa aaogaina (write off) e le Ofisa a le Palemia ona ua maitauina le tele o tupe fa aalu mo vaega faaleleia o taavale ma le suiina o vaega o taavale. I le vaega i taumafataga, sa faamaonia ai le $10,000 ae peitai e na o le tasi (1) le taumafataga afiafi sa feagai ma le Afioga i le Palemia. Galuega Faa no 5.0 Auaunaga i le Kapeneta O vaega tupe sa le fa aaogaina na faamaonia mo pasese i va alele ma pepa fuafuaina mo galuega a le Matagaluega. O le vaavaaia lelei ma le mata ituina o tupe fa aalu i le fa aaogaina o telefoni ma vaega moomia mo galuega i le Ofisa sa mafai ona maua ai vaega tupe totoe i lea vaega. O vaega tupe totoe mo taavale sa maua mai i taavale e lua (2) ua le toe aoga mo le fa aaogaina (write off) i lalo o lenei Vaega faatasi ai ma totogi o taavale lisi lea sa telē naua se vaega tupe sa fuafuaina i totonu o le Tala Faatatau o le Tupe ae e le i faaaogaina. Galuega Faa no 6.2 Auaunaga i le Faalauiloaina o Mataupu a le Malo (Savali) O vaega tupe totoe sa maua mai i ni avanoa faigaluega e lei mafai ona faatumuina e ui ina o nisi o tupe fa asao sa fa aaoga e fa amaea ai le totogiina o pili mo galuega sa lolomiina. Galuega Faa no 9.0 Auaunaga Lautele O vaega tupe totoe sa maua mai i tupe faatatau mo tagata faugaluega sa fuafuaina e ala i le toesea o le Ofisa Sili Fesoasoani (maliu) ia Ianuari I le tulaga i tupe fa aalu i Galuega e avea ai ma Sui o le Malo, e le gata i le faai i a o tupe alu e pei ona fuafuaina mo le faatauina o tusifolau fou ae sa matauina le maoa e o vaega tupe le fa aaogaina i le aofaiga e $60,000 sa faamaonia ma faamatuu mo sea alalafaga o le avea ma sui mo faafiafiaga aua le faamanatuina o le Fu a o le Malo o Amelika Samoa ae peitai e le i iai se valaaulia aloaia mo se alalafaga e fa afiafia i lea aso taua. 34 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
35 Siata 9: Tala Faatatau o le Tupe ma Tupe Alu a le Matagaluega Vaevaeina i ona Galuega Faa no mo le Tausaga Faaletupe Faaiuina 30 Iuni 2010 Aofaiga Tupe Faatatau $ Toe Iloiloina o Vaega Tupe $ Vaega Tupe Fa aaogaina $ Vaega Tupe Totoe $ Galuega Faatino a le Matagaluega 1.0 Tautuaina o le Ofisa i le Ao o le 633, , ,843 51,020 Malo 2.0 Tautuaina o le Ofisa o le Fono a 149, , ,065 12,320 Sui Tofia 3.0 Fautuaga Tau Faiga Faavae i le 565, , ,952 65,508 Palemia 4.0 Galuega Lagolago i le Palemia 409, , ,266 46, Pulega ma Faiga Faavae Tau 1,141,355 1,141,355 1,131,472 9,883 Femalagaigaa 6.0 Auaunaga i le Kapeneta 431, , ,468 37, Ofisa So oupu a le Malo 211, , ,422 7, Auaunaga i le Faalauiloaina o 465, , ,345 39,877 Mataupu a le Malo(Savali) 9.0 Auaunaga Lautele 475, , ,119 25,343 Aofaiga Laititi o Galuega Faatino & 4,482,970 4,482,969 4,186, ,015 Vaega o Galuega Faatino a le Matagaluega Galuega e Avea ai ma Sui o le Malo Totogi Fuapau e ave ai ma Sui & Tupe Faameaalofa Saofaga Faa-le-Tausaga I le Koneferenisi tau Femalagaaiga Saofaga Faa-le-tausaga a Asosi Tala Fou o Atunuu o le Pasefika Aso Faamanatuina Aso o le Tutoatasi Fua a Amerika Samoa Vaiaso o Anapogi ma Talosaga Faiga Faavae a le Malo Vaega o Suesuega i Solitulafono Faava-o-Malo Ofisa Tutotonu mo Galuega Faaleleia o Pulega a le Malo Polokalame tau Femalagaaiga Galuega e avea ai ma Sui o le Malo Faatauina o Tusifolau Fou Oenisiona P Faapitoa 3, ,000 60,000 13,500 61, , , ,060 24, ,364 3, ,000 60,000 13,500 61, , , ,060 24, , ,000-9,850 42, , , ,412 22, ,091 2,829 1,960-60,000 3,650 18,573 3,050 16,930 76,648 1, TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 35
36 Au Faili a le Malo Polokalame mo le Faafaigaluegaina o Tagata Faavaitaimi Totogi o Lisi Totogi o Lisi (Fale o le Malo) Aofaiga Tupe Faatatau $ Toe Iloiloina o Vaega Tupe $ Vaega Tupe Fa aaogaina $ Vaega Tupe Totoe $ 87,800 87,800 79,741 8, , , ,048 - Totogi o Lisi (Ofisa 95,947 95,947 85,290 10,657 Femalagaaiga & VIP Faleolo) Lafoga Totogi VAGST 444, , ,205-73,405 Aofaiga Laititi o Galuega e Avea ai ma Sui o le Malo AOFAIGA O TUPE FAATATAUINA MATAGALUEGA A LE PALEMIA & KAPENETA 3,197,677 3,197,677 3,066, ,824 $7,680,647 $7,680,647 $7,253,807 $426,840 Siata 10: Tupe Alu o Galuega Faa no a le Matagaluega ma ona Vaevaega i le Tala Faatatau o le Tupe Tala Faatatau o le Tupe Tagata Faigaluega $ Tupe Alu mo le Faagaoioiga $ Tupe Faavae $ Galuega Lagolago $ Aofaiga $ 2,633,960 1,373, ,461 4,482,969 Tupe toe Iloiloina 2,463,458 1,465,199 78, ,461 4,482,969 Aofaiga Tupe Alu 2,348,771 1,313,100 74, ,119 4,186,954 Tupe Totoe 114, ,099 3,887 25, , TUPE MAUA A LE MATAGALUEGA Sa mafai ona ausia e le Matagaluega le 85% o ana tupe maua sa fuafua faatatau mo le tausaga faaletupe 2010/11 i le aofaiga e $4.6miliona. O le tele o tupe maua o loo faa no e le Vaega o Femalagaaiga ma le Vaega a le Savali. 36 TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI
37 Pepa Faapipi i 1: MATAGALUEGA A LE PALEMIA & KAPENETA Aoaoga ma Fonotaga sa faa no ma Usuina i Atunuu i Fafo TAIMI FAATINO VAEGA A LE NOFOAGA MAFUAAGA AI MATAGALUEGA July 2010 Immigration Singapore Bali Process - Workshop on People Smuggling, Trafficking of Persons and Related Transnational Crimes July 2010 Policy Advice to Vanuatu Meeting PM September 2010 Immigration Cairns Australia PSI Proliferation Security Initiative Workshop September Immigration Bangkok- Meeting 2010 Thailand September 2010 Immigration Suva Fiji DEPA Training-Document Examination October 2010 Policy Advice to Vanuatu PIDC Annual Meeting Training PM November 2010 Immigration Puerto Vallarta Global Forum on Migration & Development Mexico November Immigration Nadi & Suva PIDC Secondment Programme 2010 Fiji February 2011 Cabinet Rarotonga Meeting Secretariat Cook Is March 2011 Immigration Bali Indonesia Bali Process - Workshop on People Smuggling & Trafficking May 2011 Policy Advice to the PM Tonga Meeting RSE May/June 2011 Immigration Bangkok Thailand Bali Process - Technical Expert Workshop on Mutual Legal Assistance and Law Enforcement Cooperation May/June 2011 Immigration Suva Fiji Training Meeting May/June 2011 Immigration Auckland NZ Training June 2011 Immigration Bangkok Thailand Bali Process - Workshop on Immigration Aspects of Airport Security TAULAMUA I FAUTUAGA LELEI MA AUAUNAGA SILISILI 37
TULAFONO TAU FAAOFI O TEUTEUGA O LE TULAFONO O FAASALALAUGA 2015 BROADCASTING AMENDMENT BILL 2015 SAMOA SAMOA. Arrangement of Provisions
BROADCASTING AMENDMENT BILL 2015 TULAFONO TAU FAAOFI O TEUTEUGA O LE TULAFONO O FAASALALAUGA 2015 SAMOA Arrangement of Provisions 1. Short title and commencement 2. Interpretation 3. Objectives of this
SAMOA Lomiga 19 Tesema 2015
SAMOA Lomiga 19 Tesema 2015 Mafutaga Tatalo Faaiu o le Paeaiga Lona XV o le Palemene Rev. Aisoli Tapa Iuli. Taitai o le Sauniga Lana Afioga Mamalu, o Le Ao o le Malo ma lana Masiofo. Ia talia Iesu ua aumai
Government of Samoa Public Service Commission CORPORATE PLAN July 2011 - June 2014 0 Corporate Plan 2011-2014
Government of Samoa Public Service Commission CORPORATE PLAN July 2011 - June 2014 0 Corporate Plan 2011-2014 PUBLIC SERVICE COMMISSION FOREWORD The Public Service Commission (PSC) works to lead and support
O le ā le Me kea (Medicare)?
Le Nofoaga Tutotonu Faava o Malo O le Pasefika i Asia Mo Ē Matutua (NAPCA) Ua Faailoa Atu: O le ā le Me kea (Medicare)? O le sini a le Na onal Asian Pacific Center on Aging s o le tautua lea e taiulu i
KOMISI O LE TOEFUATAIGA O TULAFONO A SAMOA
KOMISI O LE TOEFUATAIGA O TULAFONO A SAMOA TULAFONO O SOLIGATULAFONO 1961 Ripoti 01/10 Iuni 2010 1 Upu Tomua O le moomia ona toe fuataina o Tulafono o Soligatulafono i Samoa o se tulaga ua uunaia ai le
Lipoti Faaletausaga 2012-2013
Malo o Samoa Lipoti Faaletausaga 2012-2013 Matagaluega o Punaoa Faalenatura ma le Siosiomaga 1 Lisi o Upu ua Faapupuuina AIREP Aleipata Island Restoration Program AVA- Australian Volunteer Association
OFFICE OF THE MINISTER
Government of Samoa OFFICE OF THE MINISTER MINISTRY OF WORKS, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE (ELECTRIC POWER CORPORATION, SAMOA WATER AUTHORITY, SAMOA AIRPORT AUTHORITY, SAMOA PORTS AUTHORITY, SAMOA SHIPPING
FOFOGA FETALAI: E tolopo Galuega a le Fono Aoao i le aso fono ananafi ua maea ona tali le Afioga i le Taitaifono i mataupu sa laga e sui usufono.
ASO LULU, 26 MATI 2014 Na nofoia le Nofoa e le Fofoga Fetalai i le itula e 9.05 i le taeao. Tatalo. FOFOGA FETALAI: Tatou te taufai lagona faatasi le agaga o le faamanu i le tatou Taulaga na siitia i le
OFFICE OF THE MINISTER
Government of Samoa OFFICE OF THE MINISTER MINISTRY OF WORKS, TRANSPORT AND INFRASTRUCTURE (ELECTRIC POWER CORPORATION, SAMOA WATER AUTHORITY, SAMOA AIRPORT AUTHORITY, SAMOA PORTS AUTHORITY, SAMOA SHIPPING
Suesuega 16 Faamaumauga mo le Taitai
O Manatu Taua mo le Aoaoina o le Suesuega: O le suesuega lenei o le a faamalamalamaina atili ai i le vasega le faapitoa tele o le Sapati aso lona fitu o le vaiaso, i tofotofoga o le taimi o le iuga. E
E Maua le Fesoasoani i le Totogia o Au Tausiga Faafomai ma Tau o Vailaau mai Fomai
Le Nofoaga Tutotonu Faava o Malo O le Pasefika i Asia Mo Ē Matutua (NAPCA) Ua Faailoa Atu: E Maua le Fesoasoani i le Totogia o Au Tausiga Faafomai ma Tau o Vailaau mai Fomai O le sini a le Na onal Asian
O Afafine. i Lo u Malo O LE TALAFAASOLOPITO MA LE GALUEGA A LE AUALOFA
O Afafine i Lo u Malo O LE TALAFAASOLOPITO MA LE GALUEGA A LE AUALOFA o le tusi lenei a E moni ou te fai atu ia te outou, o i latou uma e talia la u talalelei, o atalii ma afafine i latou i lo u malo.
OLA. Sauni fanau mo le NCEA & faaiuga o le tausaga. Faailoga a le palemia. Se faamatua i gagana. Moomia tupe mai fafo. Toe maua.
L PULN G e fa asoa fa amatalaga mo a oga i le gagana Samoa Faasoa o le Vaiaso Laufatu a Samoa 27 ketopa 2014 Vol 4 ssue 30 ~ Upega afailagi: www.ola888.com ~ meli feso ota i: [email protected] [email protected]
Oceania Pi iga Aso #2 - Pine AS. PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, March 22, 2014. American Samoa Rugby Union embarks on historic trip
Toe faigaluega le leoleo o le toese na fa amalolo 2 Oceania Pi iga Aso #2 - Pine AS B1 19 DAYS TO GO PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, March 22, 2014 $1.00 C Y M K Tausaga mulimuli lenei fa afoe ai Malisi
ANNUAL REPORT 1 July 2011 30 June 2012
ANNUAL REPORT 1 July 2011 30 June 2012 OFFICE ADDRESS Land Transport Authority Private Bag Vaitele Apia CONTACT NUMBERS Telephone: Vaitele Office +685 26740/26741 Fax: +685 26739 Salelologa Office +685
FINAGALO TUILAEPA IA FA AAUAU E LOLO GALUEGA A TOGIOLA
1st abinet meet zeros in on ASG vehicle policy A1 an the BS title game challenge ratings record? B1 PAGO PAGO, AERIAN SAOA Aso To ona i, Ianuari 5, 2013 $1.00 FINAGALO TUILAEPA IA FA AAUAU E LOLO GALUEGA
E mafai foi ona lolomiina lau Lesona i le Gagana Samoa mai i le Upega o faamatalaga lenei: www.sdarmgc.org
1 O Lesona Faale-Tusi Paia o le Sapati, o se suesuega faa-polokalame lea o aso taitasi o loo faavae atoa lava i le Tusi Paia ma le Agaga o Valoaga e aunoa ma ni manatu faaopoopo. O siitaga ua matua faapupuu
Lo Tatou Tofi Faaleagaga. Pe e Taua ia te Oe lo Tatou Tofi Faaleagaga? Ia Tumau i le Vanu o le Puipuiga a Ieova. Taofimau le Mamalu Mai le Atua
34567 FE PUARI 1 5, 201 3 SU ESU EGA APERILA 1-7 Lo Tatou Tofi Faaleagaga ITULAU E 3 PESE: 69, 28 APERILA 8-14 Pe e Taua ia te Oe lo Tatou Tofi Faaleagaga? ITULAU E 8 PESE: 22, 75 APERILA 15-21 Ia Tumau
Feagaiga Fou TUSI LESONA A LE FAIAOGA
Feagaiga Fou TUSI LESONA A LE FAIAOGA Tusi Lesona a le Faiaoga Feagaiga Fou Saunia e le Ofisa o Aoga a le Ekalesia Lomia e le O Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai Aai o Sate Leki, Iuta
SAMOAN. Setete o Hawaii Iloilo ma su esu e i luga o le internet (online) Tusi o Fa amatalaga mo Matua
SAMOAN Setete o Hawaii Iloilo ma su esu e i luga o le internet (online) Tusi o Fa amatalaga mo Matua Hawai i Department of Education, 2013 Tusi o Fa amatalaga mo Matua Fa asino Mataupu O Tulaga tau Iloiloga
LAMEPA EFKAS LOTU A TAMAITI - EFKAS AOA. O le faatumulia o le malumalu Satauro o le Alofa i le Aso Sā, 13 Oketopa i le 9:00 i le
LAMEPA EFKAS LOMIGA: SETEMA & OKETOPA 2013 LOTU A TAMAITI 2013 MATAUPU I TOTONU Lotu a Tamaiti - 1 EFKAS PETESA-TAI EFKAS MATUU & FAGANEANEA EFKAS LAULII INA TUU MAIA O TAMAITI E O MAI IA TE A U. EFKAS
TUIASINA OU TE LE FA AILOGA LANU A. SAMOA
Better weather expected as early as Monday 2 Tele va a fagota Tautai o Samoa Longline o le a fa atau ese atu 5 Manti Te o starts to exert himself going into NFL playoffs B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
talia e se vaega ae na teena e se tasi o vaega. i le kovana sili ona o le fanua ua ia foa i atu e Ae na saunoa Togiola e faapea, ua taia lana
Territory flags at half staff for the victims of school tragedy A1 ata afa makes her presence felt in the A B1 PAGO PAGO, AERIAN SAOA Aso To ona i, Tesema 15, 2012 $1.00 ERISIASI FA ANOANOA O SAOA A LE
Talafa asolopito Samoa i Malo Aufaatasi
OLA Talafa asolopito Samoa i Malo Aufaatasi e fa asoa fa amatalaga mo a oga i le gagana Samoa Laufatu a Samoa O tu ugamau pau Lipoti o le Vaiaso Pe iai ea se mea lelei e tupu mai Otara? A lea! PULETINI
How To Get A Job In Samoa
Man sets himself on fire on the National Mall 8 FA ANOANOA LE PERESETENE SENATE I LE ALI I KOVANA 6 ASHSAA Boys Volleyball to finish 1st round, head straight to playoffs B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
TU UAIA TAGATA Am. Samoa I LE TO ATELE TAGATA ASIA I LE ATUNU U
The treatment of arrested diplomat was typical in US 8 FA AOPOOPO FA A- SALAGA O LE ALII PAGOTA NA SOLA 2 Column: The Best (and the worst) of sports in 2013 B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, December
To protect gov t revenue, ASG Treasurer realigns personnel. PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, February 1, 2014
To protect gov t revenue, ASG Treasurer realigns personnel 2 Fesiligia Togiola le faia Fonotele EFKAS i Kalefonia 3 Toe fo i Kirikiti i tulaga aso ua mavae B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, February
Fa aitiitia le Paketi o le Tausaga Tupe fou 2016 i le 2%
SECTION B Thursday, August 6, 2015 C Y M K Le Taitaifono o le Komiti o le Paketi a le Senate, afioga i le ali i senatoa ia Laolagi Fonoti Savali Vaeao ma le afioga i le ali i senatoa ia Galea i M. Tu ufuli.
To alua toe tatala tua aunoa ma ni moliaga na faila malo
SECTION B Thursday, June 11, C Y C Y M K M K O se va aiga i le tama ita i fa au u mai Fagaitua High School ia Ms Bishop mai Aunu u ma lona aiga ina ua ma ea le faauuga i le taeao ananafi. [ata: Leua Aiono
OFA MAI E LE IRB LANA FESOASOA- NI MO LE ASRU
Samoana High School s concert glows with the spirit of holidays 5 MAUA E LEOLEO LE KALAPU A LE AU GAOI 3 Jameis Winston says he knew he would finally be vindicated B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
Masalomia fa atau e se faleoloa Pago Pago meaai ua leaga
DOE delays all public school openings until Monday, August 19th 1 Pago grocery store may be selling bad food as DOH looks other way 4 Browns G Shawn Lauvao undergoes ankle surgery B1 PAGO PAGO, AMERICAN
Graduation season begins this Friday
DoH awarded FEMA funds for Special Needs registry Road repairs are appreciated but not enough 2 3 Local rugby player Keiki Misipeka to play for USA National Team B1 Muagututi a Captain John Cendrowski
Tasi tama aoga po le vaai fa au u mai Leone High School
SECTION B Tuesday, June 9, C Y M K Tasi tama aoga po le vaai fa au u mai Leone High School C Y M K O se tasi o ali i fa au u e po, ua fiafia fa atasi ma lona aiga, o lona tina matua fa atasi ma ona matua,
LOKA LE TULEI MARIUANA MO LE 20 MASINA
Samoa Bowl IX FOOTBALL GAME TODAY PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Aso To ona i, Tesema 31, 2011 $1.00 C Y M K LOKA LE TULEI MARIUANA MO LE 20 MASINA Ua le toe goto le la mulimuli o le tausaga 2011 ma aga i atu
SPICE synthetic marijuana
Sauni le Tolotolo o Tama Uli e toe malaga mai 2 DOC requesting over a $1 million in CDBG funds be reprogrammed 5 AYFS East Side Falcons team fields two girls on football squad B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA
LOTU TAMAITI MATIVA MA LE LE TAGOLIMA
Ex-governor shocked to learn he may have to share leased buildings 3 MAUA LE PAGOTA O EVA MA LANA TEINE BOWLING ALLEY 2 Junior Seau s youngest brother, Tony Seau, dies B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
FATALITIES. Save a Life! ASC Forum Enabling the political voice of youth within confines of the culture 4
AS Forum Enabling the political voice of youth within confines of the culture 4 Tele fa asea ina ua teena FEA talosaga aiga na a afia 3 Faga itua girls take both Varsity and JV volleyball crowns B2 PAGO
FA AIGOA TUI ATUA O LE TAMA O LE GAGANA
Head of local US Army recruiting station has big plans for A.S. 3 AUTU LE FA AALIGA A LE AUFAI FA ATOAGA I LE TALO MUA 13 Am. Samoa fighters continue to shine, this time in kickboxing B1 PAGO PAGO, AMERICAN
Imeli feso ota i: [email protected]; [email protected]. Faamamaluina ma alofaina e le Tupu Tamaitai
e fa asoa fa amatalaga mo a oga i le gagana Samoa Tala o le Vaiaso Tala faasolopito Laufatu a Samoa PULETINI A OGA Sao o alii Toga Solo i le gagana 09 IUNI 2014 Vol 4 Issue 16 Imeli feso ota i: [email protected];
Local Boxing team come home with experience & just one win in Samoa
SETION B visit samoa news online @ samoanews.com Tuesday, December 1, 2015 lassifieds artoons aloha briefs & ore Local Boxing team come home with experience & just one win in Samoa Some of our local boxers
Alega Bay is the newest member of Fisheries Management Program 4
Alega Bay is the newest member of Fisheries Management Program 4 Veukitau murder case bound over to High Court 3 Dwight Howard tweets that he will sign with Houston Rockets B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA
Fa asea to atele gasegase i le tapunia o le. Potu Fa amama Toto SECTION B
SECTION B Thursday, June 4, 2015 C Y M K Fa asea to atele gasegase i le tapunia o le C Y M K O le savali faaaloalo lena a Tama Sikauti a le Ekalesia Anelikana i Leifiifi i le faamanatuina o le Tutoatasi
PAGE 04. Email: [email protected]. Me 17, 2013 TIPI-LUA SEAHAWK I.02 ITULAU 02 PHOTOS INSIDE -------------------
Samoa Post Email: [email protected] Me 17, 2013 $1.00 PAGE 04 TIPI-LUA SEAHAWK I.02 ITULAU 02 ITULAU 03 ITULAU 06 ------------------- PHOTOS INSIDE 2 ASO FARAILE, ME 17, 2013. THE SAMOA POST Let s
Lali. Roy Hall Jr. es!
samoa news, onday, November 5, 2012 Page A1 Atugalu ni isi i le tele o tupe poloa i fa amasinoga e totogi Le Lali tusia Ausage Fausia O le tele o tupe ua poloaina e le Faamasinoga aualuga le malo o Amerika
Visitor s Bureau getting $500,000 budget boost in FY 2014. Senate endorses a former senator as LBJ board member
Visitor s Bureau getting $500,000 budget boost in FY 2014 Senate endorses a former senator as LBJ board member Tomlinson gives a post-practice pep talk to Chargers 7 3 B1 A daughter of American Samoa,
FATALITIES. Save a Life! Bradley and Pacquiao lookin for a decisive victory in rematch B1. U.N. climate report balances science and the politics 10
U.N. climate report balances science and the politics 10 Felanulanua i fa afiafiaga fa atulaga mo le vaiaso o le fu a 2 Bradley and Pacquiao lookin for a decisive victory in rematch B1 PAGO PAGO, AMERICAN
SOLIAI: soia le le mafaufau...
President Obama Budget critics in GOP holding US hostage 8 Senator believes small agencies, departments should be combined 6 Steelers Strong Safety Troy Polamalu to cut his hair for veterans B1 PAGO PAGO,
A O FEA O I AI LE TAUSALA A AM. SAMOA?
Californian boy, 9, is the youngest to reach Aconcagua summit 4 Fa afotutupu le afioga le Toeali i Mailo Ioane 2 The good, bad and weird of the 2013 NFL season B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday, December
Uiga o le Tau i le taimi nei ma le lumana i i Samoa
Savai i Vasa Pasefika i Saute Vainu u o Apolima Manono Apolima APIA Upolu Vasa Pasefika i Saute Namu a Nu utele Nu ulua Uiga o le Tau i le taimi nei ma le lumana i i Samoa > Ofisa ole Tau, Matagaluega
Governor brings the hammer down on unauthorized travel
Higher DPW budget shows decrease in road maintenance 2 alls made for salary increase for Sec. of Samoan Affairs 3 Texans rally from 21 down to stun the hargers 31-28 B1 Spectators cheer at Pier 27 after
Malolo le faamasinoga ae su e faila a le Ofisa o Femalagaiga
C Y M K Malolo le faamasinoga ae su e faila a le Ofisa o Femalagaiga C Y M K O se va aiga i le ali i talavou siufofoga lelei mai Amerika Samoa ma Sacramento, Kalefonia. [ata: foa i Tolo] Joe Neru Tolo
Lali. State of Territory Address: New taxes needed to assist government says Governor i luma o le Fono. Gov: Toe saunoaga
William Daley is out as Obama s chief of staff Gov. against a Senate fix for LBJ $$$ woes 7 3 Tuioti R. Maui a has some advice for the youth B1 Gov. Togiola Tulafono seen here airing off the opening pass
Building Stronger Samoan Families CD. Dissemination Strategies
Attachment 13 Building Stronger Samoan Families CD Dissemination Strategies Objective Increase the awareness about family violence of the Samoan community in one of the most effective cultural ways. Dissemination
LBJ HR system dysfunctional for many years, says hospital chief
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 931 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date AP Source Mike Iupati s injured knee is not torn B1 ASCC Student Government
Ausia Orepa Talo se matati a tele mo lona olaga taalo
Rural medical clinics increasingly return to telemedicine option 4 Save: E le o le ituaiga olaga na tatau ona ola ai pagota ma leoleo 2 Michael Sam reports No issues fitting in with the Rams B1 PAGO PAGO,
Active duty U.S. military suicides drop; Reserves numbers going up 6
Active duty U.S. military suicides drop; Reserves numbers going up 6 Falepuipui stepdad mo le 10 tausaga 3 Alex Leapai to fight Klitschko today live on KVZK, PCS-TV B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
Community Bank proposes a joint effort with ASG to establish bank
Buckle up! Fatalities rashes 0 33 LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date ASNO to send over a 100 participants to Pacific Games B1 ellowfin Tuna a favorite
Nua responds to Galea i s call to step down as chair by Joyetter Feagaimaali i-luamanu
Buckle up! Fatalities CraSHES 0 134 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date Wrestler who lost his title hugs opponent s ailing father B1 Paramount Builders
How To Help A Homeless Person
Poloa i CJ Kruse se isi nofoaga taofia ai se ali i pagota 3 Polynesian canoe Hokulea departs Hawaii to begin its worldwide voyage 5 The Heat returning to NBA Finals, top Pacers 117-92 B1 PAGO PAGO, AMERICAN
Haleck: In spite of public concerns, cops will be given guns by Joyetter Feagaimaali i-luamanu
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 931 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date Kaepernick, 49ers defeat Redskins and RG3 27-6 B1 A three-bedroom house in Fagasa
LEAI SE MALOSI O SATELE FAATE A AI LOPA MA VAILOATAI
Tri Marine receives the green light for dock and seawall project 2 Man kills 4 in Calif. before the police shoot him dead 6 A fighting adventure for ex-boxing champ Riddick Bowe B1 PAGO PAGO, AMERICAN
Photos by Otto Tetens in Samoa 1902-1905
Samoa 1905 People, Nature and Samoan History one hundred years ago O ona Tagata, Le Si osi omaga ma le Tala Faasolo Pito o Samoa i le selau tausaga talu ai Photos by Otto Tetens in Samoa 1902-1905 Introduction
Lali. Tafuna High School starts school year with a series of punches literally. Loka Lt. Raymond Noa ina ua fa amaonia moliaga o le fa ao olima
ampaigns find some truths are inconvenient 7 Reps ask for legal opinion hearing in budget saga 5 Tuilagi tipped to make big impact at World up B8 Sea Grant program coordinator at the American Samoa ommunity
Church ministers alofas will be taxed says ASG
Buckle up! Fatalities CraSHES 0 24 LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date Tri Marine International chief executive officer Renato Curto during Saturday
Toe molia fo i Duke Viena i le fa atupu vevesi
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 661 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date Some of the staff of McDonald s Fagatogo happy with the news that McDonald s
SNAPSHOTS. Local youth survey reveals some bad,
DOC eys changes in law governing biz definitions 3 The official Welcoming Dinner to honor all young Samoan athletes, coaches and participants of the Samoa Bowl IX to the territory was hosted by Gov. Togiola
ASCC moves forward to secure Pell grants by Samoa News staff
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 945 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date Rising MMA star CJ Floor steps into steel cage on Saturday B1 Le atele Elementary
Ua o o mai le chik virus
Weather impeding Suleman search as DoH confirms three Chik Virus cases 72-hr mark passes 2 found in Am. Samoa 3 Valaaulia Talavalu ta amilosaga a le Gold Coast 7 s B1 PAGO PAGO, AMERICAN SAMOA Saturday,
online @ samoanews.com
C Y M K Bluesky Communications brought Christmas early to the territory with the launch of their new 4G wireless broadband mobile service in American Samoa yesterday. The day culminated with a fireworks
ANNUAL REPORT 1 July 2012 30 June 2013
ANNUAL REPORT 1 July 2012 30 June 2013 OFFICE ADDRESS Land Transport Authority Private Bag Vaitele Apia CONTACT NUMBERS Telephone: Vaitele Office +685 26740/26741 Fax: +685 26739 Salelologa Office +685
Lolo takes a novel approach to teacher shortage problem by Joyetter Feagaimaali i-luamanu
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 518 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date Kobe feels healthy for his 19th season with LA Lakers B1 Yesterday was the 5th
LBJ CEO to submit revised supplemental budget to address critical needs. Buckle up! 2 920 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 920 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date Newton s big night lifts Panthers over Patriots 24-20 B2 American Samoa is experiencing
Local health care professionals call for Diabetes Registry, data collection. Buckle up! 1 902 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date
Buckle up! Fatalities CraSHES 1 902 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date HS Football Week 8 concludes, play-offs around corner B1 Frank Mauigoa (#8 Quarterback)
Marcus Mariota makes history: becomes 1st Samoan to win Heisman Trophy By B. Chen
Buckle up! Fatalities rashes 2 651 LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date Am. Samoa s A fighter Deutsch Puu going to hina B1 At 6a.m. Saturday, Dec. 13, seven
Senator Galea i calls hearing in government payout probe
Buckle up! Fatalities rashes 2 591 LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date FIBA Oceania Development anager Annie La Fleur (left) with the American Samoa Basketball
American Samoa bids farewell to 2013. and to those we have loved and lost. Buckle up! 2 945 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 945 LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-13 to date Visiting Hawai i teams win in Samoa Bowl B1 Chicago s North Park University
O suiga i le saofa iga a matai o le itūmālō o Āleipata
O suiga i le saofa iga a matai o le itūmālō o Āleipata Matiu Matāvai Tautunu O le soifua mai i totonu o le itūmālō o Āleipata ma pu epu e maua le fa atinoga o ana tu ma aga ifanua, aemaise o le tala fa
Senate hears a breakdown on ASG workforce numbers. Meeting with bond raters set for May
Buckle up! Fatalities rashes 1 202 LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date Girls Basketball to playoffs as Baseball heads into championship B1 Fa asao arist
Amnesty bill passes Fono on its way to Governor for signature
Buckle up! Fatalities rashes 2 517 LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date The Hawaiian Voyaging anoes, the Hokule a and Hikianalia sit serenely in the Apia
Director disputes she objected to observer status for Tautai o Samoa
Buckle up! Fatalities rashes 2 648 LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date Utulei outh wins the President s up in 2-1 thriller B1 Seen here is adrenna Velega
Manu Samoa team picked
DPS officer charged with assaulting his pregnant wife Economists: Puerto Rico needs right to bankruptcy option 3 6 US heading to World Cup final with 2-0 win over Germany B1 U.S. Navy retiree, John Sione
Classifieds Cartoons aloha briefs & More SECTION B. Thursday, January 28, 2016. visit samoa news online @ samoanews.com
SECTION B visit samoa news online @ samoanews.com Thursday, January 28, 2016 Classifieds Cartoons aloha briefs & More C Y M K C Y M K Head coach and trainer for the Maliu Mai Boxing Club, Sala Sanele (right)
Lali. Senate hears long list of problems at prison
GOP against any further cuts in US nuclear arsenal 5 Faleomavaega introduces bill to aid Nationals 3 Week 6 of AYFS: Even more hard hitting action B1 A Level 1 student from Aua Elementary, demonstrating
Lali. Senate rejects House loan amendment for LBJ funding
Panetta: Combat in Afghanistan to end next year 7 Radiation could have escaped CA nuclear plant 6 The Floor family to promote wrestling in the territory B1 The local National Park Service Terrestrial Ecologist,
Treasurer proposes a Gross Receipt Tax
DOH shuts down a row of restaurants facing Starkist LBJ s HR VP Notice cites consistent acts of insubordination Japan beats out alifornia 6-4 for the LLWS title 2 3 B1 DOH is back focusing on businesses,
Tu uaia Komiti Fa afoe LBJ mafua aga tele fa afitauli falema i. Buckle up! 2 524 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 524 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date Cougars down Warriors in 3 sets of Girls Varsity Volleyball B1 Bishop of Pago
online @ samoanews.com Samoa News Correspondent Attorney General s office.
New defense strategy sets gaze on Asia Village council fines juveniles in vandalism 9 3 Boys Basketball Season to begin on Monday B1 The work of three tufuga traditional Samoan tattoo artists Su a Suluape
online @ samoanews.com
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 661 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date AS All Stars take back Samoa Bowl championship B1 Leone High School s Johnstone
Dead fish and turtles found floating behind marketplace
Democrats hold on to AZ congressional seat Aua man fights for his life after assault 6 3 Samoa News received calls yesterday morning about dead fish and turtles floating behind the Fagatogo arketplace.
Faleomavaega is expected to be one among the nine candidates at ASCC forum
Buckle up! Fatalities rashes 2 535 LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-14 to date Denver Broncos No. 1 in the AP s Pro32 rankings B1 Last Friday, the government Road
Governor removes Satele Galu Satele from Samoan Affairs post
Buckle up! Fatalities CraSHES 1 212 LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date 3-Peat: UConn beats Notre Dame 63-53 for third straight title B1 American Samoa
DBAS legal counsel asks for career service status
Buckle up! Fatalities CraSHES 0 102 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date First openly gay NFL player to face many hurdles B3 One of the young amateur
Senate mulls Charter Bank bill
Buckle up! Fatalities CraSHES 0 40 LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date office of highway safety LOCAL HIGHWAYS 01-01-15 to date Meet the 2015 BodySpace spokesmodels. On the right is local boy Raynor Whitcombe,
online @ samoanews.com
Tales emerge of missing and dead in ship disaster 6 Gov re-nominates Galea i & Taufasau for approval 5 Harbaugh bros a win away from Super Bowl B1 Nisi o tamalii ma ponao o o le itumalo o le Maoputasi
online @ samoanews.com
Buckle up! Fatalities CraSHES 2 517 LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date LOCAL HIGHWAYS 01-01-14 to date UN Secretary General Ban Ki-Moon was bestowed a Samoan chiefly title of Tupua on Saturday (Samoa time)
[photo: JL] online @ samoanews.com
Buckle up! Fatalities rashes 0 164 LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date office of highway safety LOAL HIGHWAS 01-01-15 to date Son of former police commissioner dies in HNL under arrest 3 DPS police officers
MAKING THE TRANSITION TO INSULIN THERAPY: THE EXPERIENCES OF SAMOAN PEOPLE WITH TYPE 2 DIABETES IN NEW ZEALAND.
MAKING THE TRANSITION TO INSULIN THERAPY: THE EXPERIENCES OF SAMOAN PEOPLE WITH TYPE 2 DIABETES IN NEW ZEALAND. By Sera Tapu-Ta ala A thesis submitted to the Victoria University of Wellington in partial
DoH inspector, store owner deny allegations of bribery
Gov re-nominates Tim Jones as TEO director Appellate Division overturns the Le i title decision Steelers Ta amu on the road to redemption 5 3 B1 Following the emergency cabinet meeting held yesterday,
A Nui Wave encountering Psychology from the shores of the
A Nui Wave encountering Psychology from the shores of the Pacific Siautu Alefaio Monash University The world view of Pacific nations which lie within the vast ocean of the South Pacific is yet to be uncovered
online @ samoanews.com by Joyetter Feagaimaali i-luamanu Services Chief, Galumalemana Popo Avegalio to do that. call.
Datamatics moving forward with local BPO operations Feds dismiss lawsuit against office of former ongressman Eni Warriors win NBA title, down LeBron, avs 105-97 3 7 B1 The 2015 Iakina Adventist Academy
