Vertrekpunte van die Christelike geloof

Transcription

1 Vertrekpunte van die Christelike geloof vir onderwysers Morné Diedericks 1

2 Voorwoord 2

3 Inhoudsopgawe Voorwoord... 2 Inhoudsopgawe... 3 Inleiding... 4 Hoofstuk 1: Verskillende godsdienste... 5 Hoofstuk 2: Is een godsdiens reg?...13 Hoofstuk 3: Hoe weet ek watter godsdiens is reg? Hoofstuk 4: Die 66 boeke van die Bybel Hoofstuk 5: Hoe lees ek die Bybel? Hoofstuk 6: Ons verhouding met die Here Hoofstuk 7: Wie is God? Hoofstuk 8: Wie is die mens? Hoofstuk 9: Hoe kyk mens na die wêreld? Hoofstuk 10: Reformatoriese opvoedkunde...71 Indeks... Error! Bookmark not defined. Bibliografie

4 Inleiding Want hoewel julle vanweë die tyd leraars behoort te wees, het julle weer nodig dat n mens julle die eerste beginsels van die woorde van God moet leer, en julle het weer behoefte aan melk en nie aan vaste spys nie. (Hebreërs 5:12). Die bedoeling van hierdie boek is om ons weer terug te neem na die eerste beginsels van die Christelike geloof. Daarom is die titel van die boek Vertrekpunte van die Christelike geloof vir onderwysers. As Christen-onderwysers moet ons op dieselfde eerste beginsels ons opvoedkundige taak aanpak. Wanneer die fondasie vir Christelike onderrig nie sterk is nie, verkrummel die hele gebou. Onderwysers word al hoe meer gekonfronteer met die vraag: wat het geloof met wetenskap te doen?, of wat het die Bybel te doen met die werklikheid. Die temas geloof en wetenskap en die Bybel en die werklikheid is deurlopende temas in die boek, wat poog om die onderwyser te lei om God se goddelikheid en krag in elke aspek van die lewe raak te sien en uit te leef. Hierdie boek bespreek tien kernaspekte van die Christelike geloof waarin elke onderwyser ook goed onderrig moet wees. In hierdie temas word vrae bespreek waarmee jongmense en volwassenes daagliks worstel. 4

5 Hoofstuk 1: Verskillende godsdienste Daar is duisende gelowe in die wêreld. Volgens die amptelike sensus van Suid-Afrika in 2001, is 79% van Suid-Afrika se bevolking Christelik. Dit sluit die verskillende denominasies soos die Sionistiese Christene (11%), die Charismatiese Christene (8%), die Rooms-Katolieke (7%), die Metodiste (6%), die Gereformeerdes (6%), die Anglikane (4%) en die ander Christene (36%) in. Buiten die verskillende Christen-denominasies is ook nog baie ander gelowe soos die Islam (1,5%), die Hindoeïsme (1,3%), die Judaïsme (0,2%), ateïste (2,3%) en mense wat van ander gelowe kom 1,4 %. Vyf Grootste Godsdienste in die wêreld Geloof Christendom Islam Hindoeïsme Boeddhisme Judaïsme Aantal Volgelinge miljoen 971 miljoen 733 miljoen 315 miljoen 13-14,3 miljoen Christene wêreldwys kom elke dag in aanraking met mense van ander gelowe. Daarom moet hulle toegerus wees om regop te tree teenoor hul medemens. Dit is n opdrag van die Here. Die Bybel gee riglyne vir die hantering van hierdie uitdaging. Daar is drie maniere waarop Christene teenoor ander gelowe kan staan. 1. Die wegvlugtegniek: Dit is om ander gelowe heeltemal te vermy. 2. Die vermengingstegniek: Dit is om al die gelowe gelyk te stel of te vermeng tot een groot geloof. 3. Die kennis-maak-tegniek: Dit is om kennis te neem van ander gelowe en ook om te leer wat ander gelowe behels, met die doel om daardie gelowe te verstaan en ook om in gesprek te tree met persone van ander gelowe oor jou geloof. 5

6 Voordat jy enigsins ander gelowe ondersoek, moet jy eers na jou eie geloof kyk. n Persoon moet eers weet waarin hy self glo voordat hy kan leer wat ander mense glo. Daarom is dit gevaarlik om n kind van n te jong ouderdom bloot te stel aan ander gelowe, omdat daardie kind nog nie self sy eie geloof ken nie. Daarom is hierdie boek se naam die Vertrekpunte van die Christelike geloof vir onderwysers, omdat jou basis of fondasie waarop jy staan om na ander gelowe te kyk, jou eie geloof moet wees. Dus is die eerste geloof waarna ons gaan kyk die Christendom, daarna die Islam, Hindoeïsme, Boeddhisme en Judaïsme. 1.1 Christendom By al die gelowe moet ons onthou dat daar baie variasies of denominasies is van die soort geloof. Die Christendom is n sprekende voorbeeld van die verskeidenheid denominasies Hoofinhoud van die Christendom Christene glo in die Drie-enige God: Vader, Seun en Heilige Gees. God Drie-enig is die Skepper van die hemel en die aarde en die Onderhouer van alle dinge. Hulle glo dat God die mens goed geskape het, maar dat die mens deur sy eie ongehoorsaamheid in sonde geval het. Christene glo dat Jesus Christus, die Seun, sowat 2000 jaar gelede aan die kruis gesterf het om die sondige mens van sy sondes te verlos. Hy het opgestaan uit die dood, opgevaar na die hemel en sal terugkeer om die mensheid te oordeel. Christene beskou die Bybel as die onfeilbare Woord van God. 1 1 Die hoofinhoud van die verskillende godsdienste is geneem uit Du Toit, Godsdienste van die wêreld. 6

7 1.1.2 Teken van die Christendom Kort geskiedenis van die Christendom: In omstreeks 4 v.c. is Jesus Christus, die Verlosser van gelowiges, te Betlehem, in die huidige Israel, gebore. In omstreeks 30 n.c. word Jesus gekruisig. Volgens die Nuwe Testament staan hy drie dae later uit die dode op en vaar hy na 40 dae op na die hemel. In die tydperk n.c. word die boeke van die Nuwe Testament van die Christelike Bybel geskryf. Die Christendom versprei deur die hele Romeinse Ryk. Vanaf 323 n.c. is die Christendom die godsdiens van die Westerse wêreld. In 1506 n.c. is die St. Pieterskerk, die grootste Christelike kerkgebou van alle tye, in Rome gebou Islam Hoofinhoud van die Islam Hierdie godsdiens is, volgens sy volgelinge, gegrond op God se openbaringe aan die profeet Mohammed. Mohammed is omstreeks 571 n.c. in die stad Mekka in Arabië gebore en het op sowat veertigjarige leeftyd met sy prediking begin. Moslems glo dat die profeet Mohammed God se woorde in die Koran van die aartsengel Gabriël ontvang het. Die Koran is die godsdienshandboek van die Islam. Die aartsengel Gabriël sou in n menslike gedaante aan Mohammed verskyn het terwyl hy in n grot naby Mekka gemediteer het. Moslems glo ook dat die mens tydens die Laaste Oordeel, geoordeel sal word op grond van sy handelinge en dan of na die paradys of die hel gestuur sal word. Vir hulle is daar geen ander God as Allah nie, en Mohammed is sy profeet. 2 Die kort geskiedenis van elke godsdiens is geneem uit Siyavula, History for primary school. 7

8 Die groot moskee in Mekka is om die Ka'aba gebou. In die muur van die Ka'bah is die Swart Steen, wat volgens die Moslems uit die hemel geval het as n teken van die eerste verbond tussen God en die mensdom. Die Ka'aba is Islam se heiligste plek. Elke Moslem wat gesond en vry van skuld is en die reis kan bekostig, moet die pelgrimstog na Mekka minstens een keer in sy lewe onderneem, om die Ka'bah en ander heilige plekke te besoek Teken van die Islam Kort geskiedenis van die Islam In 2000 v.c. bou Abraham en sy seun Ismael volgens die Koran die Ka aba, n heiligdom, in Mekka in die huidige Saoedi-Arabië. In n.c. is Mohammed, die laaste en belangrikste Islamitiese profeet, in Mekka gebore. In die tydperk n.c. het die engel Gabriël die Koran (Qur an), die Islamitiese heilige boek, aan Mohammed gegee. Dit bestaan uit 114 hoofstukke, gerangskik van lank na kort. In 622 n.c. het Mohammed na Medina gegaan in die huidige Saoedi-Arabië. Dit is die beginjaar van die Islamitiese kalender. 1.3 Hindoeïsme Hoofinhoud van die Hindoeïsme Hindoeïsme het oor sowat 3000 jaar in Indië ontstaan en is soos n rivier waarin baie strome gevloei het. Die strome is die gelowe en praktyke van talle rasse, etniese groepe en kulture in Indië. Hindoeïsme het baie gode, en tog is daar vir party Hindoes n onpersoonlike "Absolute" agter hulle almal, genaamd Brahma, die skepper van die heelal. Hy is een van die gode van die Hindoese Trimurti (drie-eenheid) wees. 8

9 Alle Hindoes glo in reïnkarnasie, met ander woorde dat die siel van die individu weer in n ander liggaam gebore word. As jy in een lewe n goeie mens is, sal jy volgens die geloof, in die volgende lewe beloon word Teken van die Hindoeïsme Kort geskiedenis van die Hindoeïsme In die jaar 1750 v.c. ontstaan die Hindoeïsme in Indië onder invloed van Ariese intrekkers, wat talle gode aanbid. In 1700 v.c. word die Hindoe-opvattings onthul aan die rishis (of heilige manne) en mondelings oorgedra. In 1400 v.c. word die Rig Veda, die vroegste en belangrikste boek van die Vedas, wat Hindoe-opvattings bevat, geskryf. In 800 n.c. is die Oepanisjads, die laaste boeke van die Vedas, geskryf. 1.4 Boeddhisme Hoofinhoud van die Boeddhisme Die stigter van die Boeddhisme, Siddharta Gautama, het in die sesde eeu v.c. in Noord- Indië gewoon. Daar word vertel dat hy grootgemaak is om n koning te word en met n pragtige prinses te trou. As n jong prins sou sy pa hom teen al die hartseer van die wêreld buite die paleise beskerm het, maar op n keer het hy uitgeglip en die lyding daarbuite aanskou. Hy het toe sy gesin en lewe van beskerming en groot gerief verlaat om die antwoorde vir hierdie lyding te vind. Ses jaar lank het Siddharta Gautama misluk in sy soeke na antwoorde, totdat hy onder n boom gaan sit en mediteer en sy "Groot Verligting" ontvang het. Hy het toe die Boeddha geword, wat "die verligte een" beteken. 9

10 Boeddhisme lê baie klem op n lewe van meditasie en neig na die standpunt dat mense wesenlik op hul eie is in die heelal, slegs op hul eie goeie dade Nirvana ( n "hiernamaals" van redding en seën) kan ontvang Teken van die Boeddhisme Kort geskiedenis van die Boeddhisme Siddharta Gautama, later bekend as die Boeddha, is gebore in v.c. in Noordoos- Indië. Hy was die stigter van Boeddhisme. In 100 v.c. word die Tripitaka (drie mandjies), die heilige boek van Teravada-Boeddhisme, geskryf. In n.c. word die Soetras (versameling gesegdes), die vroegste heilige boeke van Mahajana-Boeddhisme, geskryf. 1.5 Judaïsme Hoofinhoud van die Judaïsme Sentraal in die Joodse religie is die Tora, of "die Wet", wat in die eerste vyf boeke van die Hebreeuse Bybel opgeteken staan. n Godsdienstige Jood streef daarna om die Tora te gehoorsaam en sodoende God se leiding in sy hele lewe te aanvaar en na te volg. Die lees van die Tora is n belangrike deel van die seremonie in die sinagoge. Die Jode sien uit na die tyd wanneer God sy Messias (Gesalfde) sal stuur om sy koninkryk op die aarde te vestig. (Die Christene glo dat hierdie Messias reeds gekom het in die Persoon van Jesus Christus.) 10

11 1.5.2 Teken van die Judaïsme Kort geskiedenis van die Judaïsme Om en by 2000 v.c. word Abraham, aartsvader van Judaïsme, die Christendom en Islam, in Ur, die huidige Irak, gebore. In 1200 v.c. ná die Hebreërs se uittog uit Egipte vestig die Israeliete hulle in Kanaän, grootliks die huidige Israel. In 931 v.c. verdeel die Israelitiese-ryk in Israel en Judea. Teen ongeveer 900 v.c. word die Tora, die eerste vyf boeke van die Bybel, geskryf. In 587 v.c. verower die Babiloniërs Jerusalem, in die huidige Israel, en die Jode gaan in ballingskap. Hulle keer in groepies terug na Jerusalem in 539 v.c. In 70 n.c. verwoes die Romeine Herodes se tempel in Jerusalem. Vandag is net die Wesmuur van die tempel oor. Die Jode word verstrooi (diaspora) oor alle lande. 1.6 Prakties In die skoolvakke Lewensoriëntering, gaan jy as onderwyser vir die leerlinge moet leer van die verskillende godsdienste. Daar is volgens die Christelike beginsels niks verkeerd daarmee om kinders daarvan te leer nie. Dit is egter gevaarlik om n kind op n te jong ouderdom te leer van ander gelowe as die kind nie self die basiese beginsels van sy eie geloof onder die knie het nie. Die aanbieding van die les hang uit die aard van die saak af van die klas voor jou. Indien jou klas se kinders klomp verskillende gelowe bestaan het, dit baie moeiliker om hierdie les aan te bied. Dit is daarom vir jou belangrik om te onderskei tussen godsdiensvryheid, godsdiensgelykheid en godsdiensgelykwaardigheid. Godsdiensvryheid beteken dat iemand nie vervolg word om sy godsdiens nie. Godsdiensgelykheid, wanneer dit as n regsbeginsel in die grondwet gestel word, beteken dat die howe nie iemand mag vervolg slegs oor sy geloof nie. Godsdiensgelykwaardigheid is n standpunt wat stel dat alle maniere hoe iemand God probeer dien, geldig is. Die Christendom het nog altyd op grond van die Woord 11

12 van die Here gestel dat daar n onderskeid is tussen die ware diens aan die lewende God en diens aan n afgod. Godsdiensgelykwaardigheid dat alle godsdienste dieselfde waarde sou hê om God mee te dien word deur die Christendom konsekwent afgewys as onaanvaarbaar. As onderwyser mag jy egter nie in die klas ander godsdienste afkraak nie, maar jy mag wel godsdiensvryheid beoefen deur aan die kinders te vertel waarin jy glo, dus jy kan, en as Christen moet jy ook getuig van jou geloofsoortuiging. 12

13 Hoofstuk 2: Is een godsdiens reg? Vanuit al die godsdienste waarvan ons gelees het in hoofstuk een, watter een is die ware godsdiens? Elke persoon dink dat sy godsdiens die ware godsdiens is. Volgens sommige godsdienste kan jy selfs ander mense doodmaak as hulle hul nie tot jou godsdiens bekeer nie. So is daar deur die geskiedenis baie heilige oorloë gevoer, geloofsoorloë waar godsdienste bots. Wat maak mens met die feit dat daar baie godsdienste is; kan n persoon sê sy geloof is die ware geloof? In jou roeping as onderwyser gaan jy beslis met hierdie vraag te doen kry. Jy moet nou reeds die antwoord daarop vind. 2.1 Die New Age geloofsvermenging Om die New Age te verduidelik, kan ons verwys na die woorde van Oprah Winfrey toe sy in een van haar programme gesê het dat daar nie net een weg is na God toe nie maar baie. Sy sê party mense noem die weg Jesus Christus, ander noem die weg Mohammed of Boeddha. Dit wat jy glo maak nie saak nie, solank jy iets glo. Die ideaal van die New Age beweging is om alle mense sover te kry om eenders te dink. Daarom wil die New Age beweging alle verskille tussen mense se gelowe uitwis. Alle grense moet verdwyn. Die New Age-beweging streef na so n sintese (eenwording) op elke terrein: die godsdiens, die wetenskap, die staatkunde, die ekonomie, die huwelik en selfs die natuur. 3 Dis duidelik dat Oprah se woorde presies binne die raamwerk van die New Age inpas. 2.2 Is die waarheid kenbaar? Hierdie is veral in die tyd wat ons leef n baie moeilike vraag, omdat dit vir ons moeilik is om vir iemand ander te sê hy/sy is verkeerd. Ons lewe in n tyd waarin mense mekaar se standpunte sal verdra al weet hulle dat daardie persone verkeerd is. Om dus te sê dat die waarheid kenbaar is, beteken ook dat een van die baie godsdienste in die wêreld reg en die ander verkeerd is. Soos byvoorbeeld in die geval van die Christendom. Die Christen sê indien n persoon nie glo in die Jesus Christus as Verlosser nie en ook volhard in sy geloof 3 Jordaan, Die New Age van God,

14 tot die dood toe, daardie persoon hel toe gaan. Daarom is die vraag of die waarheid kenbaar is n baie belangrike vraag. Volgens die agnostisisme is niks kenbaar nie, dus is God ook nie kenbaar nie. Die skeptisisme sê amper dieselfde as die agnostisisme dat ons alles moet betwyfel wat ons dink ons ken Postmodernisme Die atoombom teen die Christendom In die afgelope dekades sien ons al meer hoe die soeke na God vervaag. Sekularisering onder die Westerse samelewing neem drasties toe; n god is dood kultuur heers. Die soeke na God hou direk verband met die soeke na waarheid en daarom is dit juis waar Satan sy aanvalle op die kerk van God loods. Satan val die standvastigheid, egtheid en waarheid van God aan, Satan val God self aan, daarom is Satan se aanval op ons verstaan van wat waarheid die atoombom teen die Christendom. Die atoombom wat Satan gebruik is die relativisme of postmodernisme. Die relativisme of postmodernisme is n direkte aanval op God. Die postmodernisme aanvaar die volgende: Die postmodernisme is n filosofiese beweging wat ontstaan het in reaksie teen die modernisme, veral die geloof in die objektiewe waarheid van die modernisme. Die realiteit is, volgens die postmodernisme, nie vas nie, maar voortdurend aan die verander. Postmodernisme berus op die beginsel dat daar geen grense, geen absolute waarheid en dus geen definisies is nie. Waarheid is vir die postmodernis soos n proses wat ontvou word en deur die mens se eie dade en geloof gevorm word. Vanuit hierdie verstaan kan die wêreld nie enige beginsels hê nie, maar slegs interpretasies. Daar is in die postmodernisme geen vorm van waarheid nie en daarom kan elke individu sy eie waarheid skep. As elke persoon sy eie waarheid kan skep of bepaal en die waarheid nie buite die mens is nie, word waarheid relatief, of nie van toepassing nie. Volgens die postmodernisme kan twee dinge op dieselfde tyd waar wees en ook mekaar weerspreek. Dus is dit vir die postmodernis moontlik dat daar twee gelowe op 4 Geisler, When Skeptics Ask,

15 dieselfde tyd waar kan wees. Die Christelike geloof en die Islam kan op dieselfde tyd vir die postmodernis waar wees. 2.4 Die reël van logika Kyk na n baie eenvoudige reël en ook n heel logiese reël. Dit is die reël dat dieselfde ding nie op dieselfde tyd waar en vals kan wees nie. Die motor staan buite die gebou of die motor staan nie buite die gebou nie. 5 Die een persoon kan nie sê die enigste manier om in die hemel te kom is deur te glo in Allah en die ander persoon deur Boeddha nie, of een van die twee moet reg wees of altwee verkeerd, maar altwee stellings kan nie waar wees nie. Hierdie logiese reël noem ons die reël van nie-teenstrydigheid. Moet nie skrik nie: dit is eintlik n heel eenvoudige reël. Kom ons verduidelik dit met die storie van Winnie-the- Pooh: sê Winnie het op n avontuur gegaan. Toe hy verby die haas se huis loop, druk hy sy kop in die gat in die grond en skree: Is iemand tuis? Winnie hoor n geskuif en toe is dit doodstil. Winnie skree toe weer: Hallo, is iemand tuis? Die haas skree toe met n harde stem, Nee, niemand is tuis nie. Winnie skree toe weer: Is jy seker hier is niemand nie? Die haas antwoord vir Winnie, nee, hier is niemand nie. Winnie haal toe sy kop uit die gat uit en dink. Daar moet tog iemand in die gat wees, want iemand moes geskree het, nie niemand nie. 6 In hierdie storie leer ons iets van die relativisme se verwarring onder die Christendom. Christene sal sê ek is n Christen en dan net daarna weer, alle mense gaan hemel toe. 5 Clark, Logic, Geisler, When Skeptics Ask,

16 Hierdie is twee weersprekende stellings, wat teenstrydig is. Jesus sê in Johannes 14:6 Ek is die Weg en die Waarheid en die Lewe; niemand kom na die Vader behalwe deur My nie. n Persoon kan dus nie sê hy is n Christen en ook sê alle mense gaan hemel toe nie. Of Jesus Christus is die enigste weg na die hemel, soos wat Jesus sê, of daar is n ander weg, met die implikasie dat die Christene nie op die regte weg is nie. Daarom moet n Christen ook voortdurend dinge beoordeel of oordeel tussen reg en verkeerd op grond van die Woord van die God. Mense mag nie oordeel tussen wie hemel of wie hel toe gaan nie (slegs God mag daaroor oordeel), maar mense moet oordeel tussen reg en verkeerd. Die relativistiese denke het ook vir Christene geleer om nie hulle neus in ander mense se sake te steek nie. Uitsprake soos, los elke persoon om te glo wat hulle wil, of geloof is n persoonlike saak en het niks met ander mense te doen nie. Hierdie uitsprake wat Christene maak is baie gevaarlik en maak sendingwerk onmoontlik. Geloof is ten diepste iets wat mense aan mekaar bind en n persoon se geloof het baie met n ander persoon te doen. Kom ons kyk na die volgende voorbeeld om te illustreer hoe belangrik dit is dat Christene met ander mense praat oor hulle geloof: Indien jy jou kind aan die grens van n baie hoë afgrond sien speel, gaan jy maar net jou kind los om verder te speel? Nee, enige ouer sal sy kind waarsku en terugroep van die grens af. Net so is dit ook met die geloof. As Christene werklik lief is vir hulle medemens dan sal hulle ook vir hulle sê die pad waarop hulle loop is die pad na die hel toe. Dit is tog elke Christen se plig om ander mense daarteen te waarsku. Christene moet nie dink dit is ordentlik om ander mense uit te los en nie oor geloof met ander mense te praat nie. Indien ons as Christene nie ander mense vertel dat Jesus die enigste weg na die hemel is nie, is ons liefdeloos en is dit net so goed ons los ons kinders om van kranse af te val. 2.5 Geniet die waarheid Uit die bostaande is dit duidelik dat daar wel iets soos waarheid is. Daarom kan net een godsdiens waar wees en nie duisende nie. n Persoon wat die vastigheid en waarheid van God ervaar het, borrel oor van blydskap. Die waarheid wat van God aan ons gegee is, lei tot die oorborreling van vreugde. Dis soos n kind wat iets wonderlik ervaar en vir sy ouers 16

17 vertel, maar die kind praat so vinnig van opgewondenheid oor die wonderlike ervaring dat sy ouers eers vir hom moet sê, wag seun, haal asem. As n mens eers die heerlike smaak van die waarheid gesmaak het, wek dit n opgewondenheid om nog te wil hê. Wanneer die waarheid van die evangelie ervaar is, is dit soos toue wat die hart van die mens bind en nader trek na die liefde tot God en Christus. 7 Die smaak van die waarheid wek dus opwinding om meer te wil hê. Broodkrummels is net nie meer genoeg nie, maar die wil en dryf om meer te weet, verdryf luiheid en wek volharding en ywer vir God se waarheid. 8 So kan ons ook sê dat kennis van die waarheid ook liefde vir die waarheid wek. Die genieting van waarheid wek n opgewondenheid en begeerte om nog te wil hê. Daar is n soeke om hierdie begeerte te vervul. Omdat slegs God ons begeertes kan vervul, is die mens se soeke na waarheid ook sy soeke na God. As God bestaan, kan alle dinge en gebeure in die lewe gemeet word aan wat God daarvan dink. Dit wat God daarvan dink, behoort ook te wees wat ons daarvan moet dink. Om dus nie om te gee vir die waarheid nie, is om nie om te gee vir God nie. Ons soeke na waarheid is dus n eggo van die soeke na God Prakties Onderwysers is ook wetenskaplikes en dit is onwetenskaplik om vir kinders te leer dat alle paaie na die hemel lei, dit is die oortreding van die reël op nieteenstrydigheid; dit is onlogies. Leer vir die leerlinge n liefde vir die waarheid. Leer hulle om ywerig te soek na antwoorde en moet nie net alles vir hulle met n lepel invoer nie. n Onderwyser se taak strek baie verder as om net feitekennis in leerlinge se koppe in te kry. Onderwysers is ook opvoeders en daarom moet onderwysers vir die leerlinge ook leer tussen reg en verkeerd, om te beoordeel oor regte en verkeerde optrede. 7 Edwards, Charity and its fruits, 21. When they experience a right belief of the truth of the gospel, such a belief is accompanied by love. 8 Locke, Works 1, An Essay concerning Human Understanding, 31. Thus he who has raised himself above the alms-basket, and not content to live lazily on scraps of begged opinions, set his own thoughts on work, to find and follow truth, 9 Piper, God s Passions for His Glory, 97. To love God passionately is to love truth passionately. Being Godcentered in life means being truth-driven in ministry. What is not true is not of God. What is false is anti- God. 17

18 Onderwysers moet duidelik stel dat godsdienste nie gelykwaardig is nie. Die onderwyser moet geloofsverskille met handskoene hanteer. Let wel: hanteer. Onderwysers mag nie wegskram van geloofsverskille nie, maar onderwysers moet juis dan op n wyse manier sy of haar eie mening lig en so ook getuig van hulle eie geloof. Onderwysers moet teenstrydige uitsprake vermy, soos om te sê twee dinge is waar, terwyl die een ding nie waar is nie. 18

19 Hoofstuk 3: Hoe weet ek watter godsdiens is reg? Dink ons nie miskien vir ons n God uit nie? Die vroeë Grieke het op klippe gesit en hulle gode uitgedink. Mens noem dit mitologieë. Mitologieë is mites, fantasieë wat die Grieke uitgedink het, nadat hulle sekere verskynsels in die wêreld waargeneem het. Dan het hulle die mite n god gemaak. In die Griekse mitologie is Chaos byvoorbeeld die niks waaruit die aarde ontstaan het. Die Grieke het ook onder andere die volgende oergode uitgedink: Gaia, Hemera, Nyx, Tartarus, Uranus, Hades, Chronos, Eros, Erebos en uiteindelik Aither. Die kinders van Chaos het saam met hul vader die berge, see en hemel geskep. Hulle het ook 12 Titane, drie siklope en drie reuse met honderd arms elk gemaak. Hierdie gode is deur die Grieke uitgedink, maar hoe weet n mens die Christelike godsdiens is reg? Is die Christene se God nie ook uitgedink nie? 3.1 Het God n stem? Vandag ag baie mense dit belaglik dat God vir hulle kan sê wie Hy is. Hierdie aspek het ons in hoofstuk 2 aangeraak. Jy glo daar is n God of jy hou jou oë toe vir alles rondom jou en sê daar is nie n God nie. As jy egter glo dat daar n God is en dat God almagtig is, moet jy glo dat God die vermoë het om Homself aan die mensdom te kan kommunikeer. God het Homself dan ook aan die mensdom gekommunikeer, meer nog God wil Homself kommunikeer aan mense. God kan sy goedheid en liefde kommunikeer omdat Hy God is. 10 God het dus n baie duidelike en helder stem. Ons is net soos ongehoorsame kinders as ons nie na God se stem luister nie. 3.2 Hoe praat God met ons? Talle mense sal sê God praat met ons deur visioene of n stem uit die hemel. Soms word hierdie goddelike stemme ook so absurd, dat mense dit gebruik om hulle eie saak te regverdig. Die volgende verhaal illustreer dit: Oom Jan was eendag baie verlief op tannie Marie van der Merwe. Omdat tannie Marie baie godsdienstig was, het oom Jan gedink hy gaan die tannie vang deur op tannie Marie 10 Marsden, Jonathan Edwards, A Life The ultimate reason that God creates, is not to remedy some lack in God, but to extend that perfect internal communication of the triune God s goodness and love. God s joy and happiness and delight in divine perfections is expressed externally by communicating that happiness and delight to created beings. 19

20 se geloof in te speel. Hy bel toe tannie Marie en vra of hy dalk by haar n koppie tee kan kom drink, want iets merkwaardig het met hom gebeur. Uit nuuskierigheid nooi tannie Marie hom uit. Oom Jan kom toe heel opgewonde by tannie Marie aan en sê vir haar, Marie, die Here het aan my verskyn en vir my gesê ek moet met Marie trou. Arme tannie Marie skrik so groot sy stik sommer aan haar tee. Oom Jan was ook nou nie een van die aantreklikste ooms in die aftree-oord nie. Gelukkig is tannie Marie op haar hoë ouderdom nog vinnig op haar voete en sy weet dat die tannie wat twee huise van haaraf bly ook Marie is; sy is Marie van Zyl en sy is gaande oor oom Jan. Maar sy is 95 jaar oud! Sy sê toe vir oom Jan, Jan, dit is wonderlike nuus, ek laat weet sommer nou vir tannie Marie van Zyl van die goeie nuus, miskien het sy ook die Here se stem gehoor, want sy het ook n goeie verhouding met die Here. Hierdie verhaal verduidelik op n eenvoudige manier hoe mense God se stem gebruik om dinge te hoor wat hulle graag wil hoor. Dit is nie die manier waarop God met ons praat nie. God praat met ons net op een manier en dit is deur sy Woord. God het net ge-woord of gepraat en dinge het ontstaan en nog meer besonder het God vir ons sy Woord deur mense laat opteken en dit noem ons die Bybel God praat en dinge gebeur Ons mense sal sê vandag gaan ek my kamer skoonmaak of vandag gaan ek hard leer vir n toets, maar dit beteken nie dat die kamer skoon is nie, ook nie dat ek al hard geleer het vir n toets nie. By God is dit egter anders. God se praat en doen kan nie van mekaar geskei word nie. As God sê laat daar lig wees dan is daar lig. God se woorde en God se dade is dus direk aan mekaar verbind. God se skepping is die fisiese uiting van sy woorde en in die skepping lê God sy goddelikheid en krag. Die skepping is dus soos n boek wat deur God gewoord is wat vir ons vertel wie God self is. n Wetenskaplike het die groot voorreg om elke dag besig te wees met God se skepping en daardeur ook met God, omdat God gebind is aan sy skepping. n Wetenskaplike kan nie in sy ondersoek van die skepping tot die gevolgtrekking kom dat die natuur nie deur God geskep is nie. As hy dit doen, is die wetenskaplike se bril waarmee hy na die skepping kyk, 20

21 vuil. Of die wetenskaplike nou n doktor, professor of koning is, hy vertel leuens as hy nie erken dat God die Skepper is nie. As Christen-onderwyser is dit belangrik dat jy onthou jy is ook n wetenskaplike. Daar word nie vir n onderwyser gevra om n kind se tande heel te maak nie; dit is die tandheelkundige se taak. Net so vra n ouer ook nie vir die tandheelkundige om sy kind te onderrig nie, want dit is die onderwyser wetenskaplike, wat verstaan hoe kinders se koppe werk, se taak. Die onderwysers is gekwalifiseer in die wetenskap van opvoeding, dus is n onderwyser n opvoedkundige. God as Skepper het ook die mens en die veld van opvoedkunde geskep en daarin moet n Christen-onderwyser ook die woorde van God leer ken. n Wetenskaplike opvoedkundige, dus n onderwyser, moet God se wonderlike woorde wat Hy in die skepping neergelê het aan die kinders bekend maak. Daarom is ondersoek en voortdurende studie nodig, sodat die onderwyser voortdurend meer en meer kan leer oor God vanuit God se skepping. God praat ten eerste met ons deur sy skepping n Ongehoorsame kind luister nie reg na God se skeppings-woord nie God het baie helder en duidelik gepraat toe Hy geskep het en God het nie foute gemaak nie. Maar die mens het uit sy eie besluit om nie na God se stem te luister nie. Die sondeval van die mens het dus veroorsaak dat die mens nie meer mooi kan hoor en mooi kan sien nie. As ons nou na God se skepping kyk dan maak ons foute. Ons sê en doen dinge met God se skepping wat nie God se doel was met sy skepping nie. Soos met atoomkrag. God se bedoeling met atoomkrag was dat dit krag kan voorsien vir miljoene mense, maar nou maak ons atoombomme van atoomkrag. Die internet is ook n merkwaardige skepping deur God. Die wêreld van kommunikasie het radikaal verander. Mense sit in Suid-Afrika, in hulle eie huis en doen n graad in Amerika. Die mens se ongehoorsaamheid en visieloosheid het egter die internet een van Satan se kragtigste wapens teen God gemaak. Kinders kan nou enigiets van die internet aflaai en kyk met die kliek van n knoppie, van moord tot pornografie. Enigiets is beskikbaar op die internet God gee sy bril Die mens se onvermoë om God se werke reg te verstaan, bring groot verwarring in die wêreld van wetenskaplike navorsing. Slim mense wat oor dieselfde onderwerp 'n studie 21

22 onderneem, kom by verskillende antwoorde uit. Hierdie verwarring is as gevolg van die mens se sonde en ongehoorsaamheid teenoor die Here. Daarom het die Here vir ons uit sy groot liefde en genade sy Woord laat opteken. Ons noem God se neergeskrewe-woord die Kanon of die Bybel. Die Bybel is die bril wat die Here vir ons gee sodat ons weer die wetenskap reg kan verstaan en bestudeer. Die Bybel bevat alles wat vir ons nodig is om God te verstaan asook alles wat nuttig is vir ons saligheid of ons verlossing, sodat ons die ewige lewe kan beërwe. Die Bybel is daarom die rigtingwyser vir alle aspekte van ons lewe. Die Bybel het nie uit die hemel geval toe tel iemand dit op nie. Die Bybel is ook nie uitgedink soos die Griekse gode nie. Die Bybel is deur God aan die mens gegee. God gee dit deur sy Heilige Gees. In die Bybel lees ons dat God sy Woord in die mens ingeasem het, of in Engels, God inspirited the Word. 11 God het dus die Bybel in sekere mense se harte gelê deur die Heilige Gees, soos by Dawid, Jesaja, Markus, Paulus en Johannes (daar is nog baie ander). Al die mense wat die Bybel neergeskryf het, was gewone mense en ook sondige mense. Ons lees in die Bybel van al Dawid se sondes, of van Paulus wat erken dat hy n sondige mens is. Dit is wonderlik hoe die Here sondige mense gebruik het om sy Woord vir ons op te teken. Die Bybel is dus God se Woord net soos wat die skepping God se Woord is. Die Bybel en God se skepping, die neergeskrewe-woord en God se skeppings-woord, moet nie gesien word as twee dinge wat in kontras met mekaar is nie. Indien daar in die wetenskap enige bevinding is wat sê God bestaan nie, dan weet Christene dit kan nie waar wees nie, want dit is in stryd met die Bybel. Die Bybel en die wetenskap kan mekaar dus nie weerspreek nie, omdat God Homself nie kan weerspreek nie. n Voorbeeld hiervan sien ons gedurende die 16de eeu toe Nikolas Copernicus, n astroloog sy boek, On the Revolutions of the Celestial Spheres, gepubliseer het. Die publisering van die boek staan bekend as die Kopernikaanse Revolusie. Volgens die kerk het die Bybel geleer dat die aarde plat en die middelpunt van alle dinge is. Kopernikus het egter anders geleer as die kerk. Volgens hom was die aarde rond en die son die middelpunt van alle dinge, dus die gedagte van n sonnestelsel. 12 Ons weet nou met die ontwikkeling van die tegnologie dat die kerk verkeerd was en Kopernikus reg. Beteken dit dan dat die Bybel 11 2Tim 3:16 Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering 12 Copernicus, On the Revolutions,

23 verkeerd was en die wetenskap reg? Nee, glad nie. Die kerkleiers het die Bybel op hierdie punt verkeerd verstaan. Die Bybel is nie in stryd met die wetenskap nie. Die Bybel moet ook nie verwar word met n wetenskaplike handboek nie. As jy n studie wil doen oor die Christelike verstaan van ekonomie, kan jy nie in die Bybel orals die woordjie ekonomie soek nie, want die woord ekonomie staan nie in die Bybel nie. Ons kan wel sekere afleidings maak vanuit die Bybel wat as beginsels vir die ekonomie kan dien. As n mens die Bybel soos n wetenskaplike handboek lees, ag jy die Bybel hoër as die skepping van God. Hoewel ons nie die skepping korrek kan verstaan sonder die Bybel nie, so kan ons ook nie die Bybel korrek verstaan sonder die skepping nie. Die Bybel en die skepping is twee aspekte wat ons nie van mekaar kan skei nie. 3.3 Die openbaring van die Gees Hierdie twee maniere(die Bybel en die skepping) waarop God met die mens praat, noem ons God se openbaring. Openbaring beteken letterlik die oopmaak van iets. Dit kan vergelyk word met n roosknop wat toe is en soos wat die roosknop al hoe meer oopgaan so begin n mens meer van die roos te leer. Dit is ook hoe God Homself aan ons openbaar. Hoe meer ons God se skepping leer ken en hoe meer ons die Bybel lees en bestudeer, hoe meer leer ons van God. God is dus besig om Homself al hoe meer aan sy kinders te openbaar. Openbaring gaan altyd gepaard met God se Heilige Gees. God openbaar niks sonder sy Heilige Gees nie. Ons kan dus die wonderlikste deel van die skepping bestudeer, maar as die Heilige Gees van God dit nie aan ons openbaar nie, dan gaan ons nie God se heerlikheid en krag daarin kan leer ken nie. So ook met die Bybel. Ons kan die Bybel lees, maar as die Heilige Gees van God dit nie vir ons openbaar nie, beteken dit nie vir ons iets nie. As jy die Bybel bestudeer en die Heilige Gees van God openbaar die Bybel aan jou, dan word dit n lewende boek wat jou lewe verander. Voordat jy besig is met wetenskap, moet jy as onderwyser bid dat die Gees van God jou sal lei in jou bestudering van God se skepping sodat jy God se heerlikheid en krag daarin sal sien. Bid ook voordat jy die Bybel lees, dat God deur sy Heilige Gees Hom aan jou sal openbaar. 23

24 God openbaar deur sy Gees en sy Woord. God se Gees en Woord mag nooit van mekaar geskei word nie. God praat nooit sonder sy Woord nie en so ook praat God nooit sonder sy Gees nie. Die Gees en die Woord van God is soos twee kante van dieselfde muntstuk. God het byvoorbeeld die Bybel in die hart van die mense wat dit opgeteken het, gelê om dit neer te skryf. Die mense wat dit opgeteken het, soos Dawid en Paulus, leef nie meer nie. Daarom kan ons hulle nie vra wat hulle bedoel het toe hulle die Bybel geskryf het nie. Ons het self n beter verklaarder van die Bybel as Dawid of Paulus. Die Een wat vir ons die Bybel verklaar, ondersoek selfs die dieptes van die mens se hart, dus het Hy selfs beter geweet wat Dawid en Paulus bedoel het toe hulle die Bybel geskryf het. Die Gees is ons verklaarder van die Bybel. Die Gees is die Een wat die Bybel gegee het. Die Gees is ook die een wat die Bybel verklaar. 3.4 Die geloof-muntstuk Deur God se openbaring ontvang ons kennis van God. Kennis is iets waarmee elke mens elke dag besig is. Elke dag wat ons leef, kry ons meer ervaring en lewenswysheid. Ons kan hierdie twee konsepte opsom met die woord kennis. Hoe meer kennis ons opdoen van wie God is, deur sy skepping en die Bybel, hoe meer begin ons te vertrou op die Here. As jy uit ervaring al geleer het dat God jou gaan bystaan in moeilike omstandighede dan groei jou vertroue in God, maar ook jou liefde vir God. n Vrou kan tog nie n man liefhê as sy nie die man ken nie? n Persoon kan ook nie n ander persoon vertrou as jy nie die ander persoon ken nie. Dit is ook die rede hoekom God meer kennis van Homself aan ons gee, of anders gestel dit is die rede hoekom God Homself aan ons openbaar, sodat ons Hom al hoe meer begin vertrou en sodoende ons liefde vir God groei. Dit is die grootste voorreg in die lewe van die Christen: God wat Homself aan die mens openbaar. Die Christen se groei in kennis en vertroue in God is die aspekte van dieselfde muntstuk wat God uit genade aan die mens skenk. Hierdie muntstuk met die aspek van vaste kennis aan die een kant en die aspek van vaste vertroue aan die ander kant is die muntstuk van geloof wat n genadegawe van God is. Die geloof-muntstuk is nie iets waarop n Christen kan roem asof hy self so goed is dat hy geloof in God het nie. Die Grieke het dit gedoen. Die Grieke se kennis en vertroue in hulle gode het in hulle eie kop gelê. n Christen se geloof, of sy kennis en vertroue, in God is iets wat God self aan die Christen uit genade deur middel van openbaring deur sy Gees en Woord skenk. 24

25 Die onderwyser se taak in die kind se lewe is om te help bou aan die kind se geloof. Die onderwyser rus die kind met kennis van God (die een kant van die geloof-muntstuk) toe. Die kind leer in die verskillende vakke verskillende aspekte van God se skepping (skeppings-woord). Die onderwyser gee nie die geloof nie; God skenk geloof. Die onderwyser is slegs n instrument in God se hand. Deur hierdie kennis leer die kind om op God te vertrou. Die proses lei tot geloofsgroei, nie alleen vir die kind nie, maar ook vir die onderwyser wat sy opvoedings-taak in afhanklikheid van God uitvoer. 3.5 Hoe weet ek watter godsdiens is reg? Dit is n geloofsoortuiging wat God deur sy Heilige Gees bevestig. Is dit n gevoel in my hart? Ja, God se teenwoordigheid wek blydskap in my hart! Dit is egter nie slegs n gevoel nie, dit is ook n vaste kennis en vaste vertroue op God. In geloof aanskou ons God en kan ons weet dat die Christelike godsdiens die enigste ware godsdiens is. Ons lees byvoorbeeld in die boek Handelinge van Stefanus wat God in geloof aanskou het. Hy was so oortuig in God dat hy bereid was om in moeilike omstandighede die evangelie te verkondig en selfs daarvoor te sterf. Tydens sy steniging, net voordat hy sterf, aanskou hy die ware God en sê Ek sien die hemele geopen en Christus aan die regterhand van die Vader staan 13. Die dag wanneer ons sterf of met die wederkoms van Christus verander ons geloofsaanskouing in werklike aanskouing! 3.6 Prakties Ons dink God nie uit nie. Die onderwyser moet goed in sy vakgebied onderrig wees, sodat hy die kennis van die skepping aan kinders kan leer. Die onderwyser moet voortdurend leer. Teken in op internet-tydskrifte, woon kursusse by en lees boeke, alles om meer kennis van jou vakgebied in te samel. Omdat God homself voortdurend in die skepping openbaar en die onderwyser dit moet ondersoek. 13 Handelinge 7:56 25

26 Die onderwyser kan dus nie sy les eenmalig uitwerk en net elke jaar aanbied nie, want God het in die volgende jaar meer oor die onderwerp aan die onderwyser geopenbaar. n Onderwyser moet luister na die Woord van God en God nie probeer uitdink soos die Grieke nie. Dit is dus vir die onderwyser belangrik om God se Woord voortdurend te bestudeer en deel te maak van sy lewe. n Onderwyser mag sê ek weet nie. Kinders kan onderwysers baie keer vasvra, dan moet die onderwyser ook nie maak of hy alwetend is nie, maar nederig aantoon dat hy die vraag gaan ondersoek en n antwoord probeer kry. n Christen-onderwyser bring nooit n teenstelling tussen God se Woord en die skepping nie. Dus wanneer die onderwyser iets in sy vakgebied vind wat teenstrydig is, onderneem hy om die saak verder te ondersoek, sodat dit nie in stryd is met God se Woord nie. n Onderwyser se taak is nie net om vakinhoud oor te dra nie, maar n onderwyser bou ook aan die geloof-muntstuk van die kinders, soos kennis en vertroue in God. 26

27 Hoofstuk 4: Die 66 boeke van die Bybel Die Bybel bestaan uit 66 boeke, wat verdeel word in 39 boeke van die Ou Testament en 27 boeke van die Nuwe Testament. Dit is belangrik om nie die twee Testamente van mekaar te skei nie. Die Ou en die Nuwe Testament is beide die Woord van God en die een is nie belangriker as die ander nie. Daarom moet die hele Bybel gelees word en nie net sekere dele nie. Die Bybel is: n Verbondsboek: die Here het n verbond of verhouding met sy volk. n Geskiedenisboek: die geskiedenis van God se volk. n Wysheidsboek: leer ons wat wysheid is en hoe om in wysheid te lewe. n Wetboek: dit is riglyn vir ons lewe, omdat dit God se ewige wette bevat. n Evangelisasieboek: dit oortuig mense van God se grootheid en almag. n Aanbiddingsboek: dit leer ons hoe die gelowige God moet aanbid. 4.1 Die indeling van die Bybel Vir praktiese doeleindes deel ons die Bybel in vyf historiese lyne Die Pentateug: Genesis Deuteronomium Die naam Pentateug word gebruik om die eerste vyf boeke aan te dui. Dit is afgelei van die Griekse woord penta wat vyf beteken. Ons aanvaar dat Moses die meeste van hierdie boeke geskryf het, omdat op verskillende plekke in die Bybel genoem word dat Moses dit neergeskryf het. Die volgende boeke in die Bybel vorm die Pentateug: Genesis, Eksodus, Levitikus, Numeri en Deuteronomium. Die grootste deel van die Bybelgeskiedenis word in die Pentateug opgeskryf. Hier word die geskiedenis van persone soos Adam, Noag, Abraham, Jakob, Josef en Moses gegee Israel in die land Kanaän: Josua 2 Kronieke Hierdie deel van die geskiedenis begin met Israel se intog in die land Kanaän. Die Bybel beskryf Kanaän as die land van melk en heuning. Daaruit kan ons aflei dat die Kanaän n mooi land was. 27

28 Die boeke Josua, Rigters, Rut, 1 en 2 Samuel, 1 en 2 Konings, 1 en 2 Kronieke vorm hierdie tydindeling. Hierdie deel van die geskiedenis beskryf hoe Israel die land Kanaän inneem en tot hul eie land ontwikkel. In hierdie hoofstukke van die Bybel word vertel van die konings van Israel wat afvallig geword het en die Here nie meer gedien het nie. Hierdie afvalligheid het veroorsaak dat die volk in ballingskap weggevoer is. Persone soos Josua, Simson, Samuel, Saul, Dawid, Salomo en al die ander konings van Israel, word hier bekendgestel Israel se terugkeer uit ballingskap: Esra Ester Die boeke Esra tot Ester handel oor Israel se verlange om terug te keer na die land Kanaän. Israel se terugkeer en hoe die volk weer begin om te herbou aan dit wat verwoes was tydens hul wegvoering in ballingskap word beskryf. Die gedeelte bestaan slegs uit drie boeke naamlik Esra, Nehemia en Ester. Hierdie boeke beskryf die oprig van die tempel, die bou van die muur van Jerusalem en die volk Israel onder die regering van Ahasveros. Mense waarvan melding gemaak word in die gedeelte, sluit in Esra, Nehemia, Ester, Mordegai en Ahasveros Die evangelies: Matteus Johannes Die woord evangelie beteken blye boodskap. Die hele Ou Testament getuig van die blye boodskap. Die blye boodskap is die koms van die Verlosser, Messias, Herder, Koning, Priester en Profeet wat die wêreld kom red en al ons sondes op Hom neem. Die evangelies leer van die belofte van verlossing in die Ou Testament wat tot vervulling kom. Hierdie belofte word vervul met die geboorte en werk van Jesus Christus, ons Verlosser. Die evangelies bestaan uit vier boeke, naamlik Matteus, Markus, Lukas en Johannes. Al vier handel oor die geboorte en lewe van Jesus Christus op aarde. Die vier evangelies kan beskryf word as verslae oor dieselfde gebeure deur vier verskillende mense. Elke evangelie het sy eie benadering of aanslag. Elkeen is uniek en tog handel dit oor dieselfde boodskap: Jesus Christus ons Verlosser en Saligmaker se lewe op aarde Handelinge van die apostels: Handelinge van die apostels - Openbaring Die boek Handelinge word die handelinge van die apostels genoem of dit kan ook die werke van die apostels genoem word. n Apostel was n persoon wat by Jesus self geleer 28

29 het. Handelinge bevat die gebeure net na Jesus se hemelvaart. Handelinge vertel van die uitstorting van die Heilige Gees en hoe die evangelie versprei het. Die boek Handelinge bevat die geskiedenis waarbinne die res van die boeke in die Nuwe Testament geskryf is, behalwe die boek Openbaring. Vir praktiese doeleindes word Openbaring onder hierdie indeling geplaas, omdat Johannes, die skrywer van Openbaring, n apostel was. Die boeke wat ingedeel word onder die handelinge van die apostels is: Handelinge, Romeine, 1 en 2 Korintiërs, Galasiërs, Efesiërs, Filippense, Kolossense, 1 en 2 Tessalonisense, 1 en 2 Timotheus, Titus, Filemon, Hebreërs, Jakobus, 1 en 2 Petrus, 1, 2 en 3 Johannes, Judas en Openbaring. 4.2 Hoekom 66 boeke? Hoekom is daar 66 boeke in die Bybel en wie het besluit dat daar net 66 boeke in die Bybel moet wees? Oor die afgelope paar jaar hoor ons gereeld die bewering dat Konstantyn die Grote alleen verantwoordelik was vir die opstel van die Bybelse kanon of dat die Romeine besluit het wat in die Bybel moet kom. Die hele Bybel is oor n periode van ongeveer jaar geskryf. Die eerste vyf boeke van die Ou Testament word gedateer op omtrent 1400 v.c. en die laaste boek van die Nuwe Testament (Openbaring) op ongeveer 90 n.c. Ten spyte daarvan dat die oorspronklike manuskripte nie meer beskikbaar is nie, en dat slegs handgeskrewe kopieë bestaan het totdat die drukpers uitgevind is, is dit n feit dat die toestand van die afskrifte merkwaardig goed behoue gebly het Die 39 boeke van die Ou Testament Die Ou Testament was gesien as Bybel, Kanon of Woord van God voor die Nuwe Testament. Gedurende die eerste honderd jaar na Jesus se geboorte en ook die opkoms van die Christendom het die Bybel slegs uit die Ou Testament bestaan. Die Christene wat in die eerste eeu na Christus se dood geleef het, het die Ou Testament as hulle eie Bybel beskou; dit was vir hulle n Christelike boek wat in sy geheel getuig van Jesus Christus. 14 Vir die eerste Christene was die Ou Testament ook die Bybel of die Woord van God, omdat Jesus self die Ou Testament as God se Woord gesien het. Jesus het byvoorbeeld in die 14 Schulze, Geloof deur die eeue, 19 29

30 sinagoges ingegaan en uit die Ou Testament gelees en aangetoon dat dit God se Woord is. 15 Die Ou Testament wat ons vandag het, word ook bevestig deur sommige ou bronne. Die oorspronklike Hebreeuse teks van die Ou Testament word in n aansienlike mate gestaaf deur dit te vergelyk met die LXX (die Septuagint), oftewel die Griekse vertaling van die Ou Testament. Dan is daar onder andere nog die Dooie See-rolle wat in 1947 by Qumran ontdek is in grotte 13 kilometers suid van Jerigo. Hulle is geskryf in die tydperk vanaf die derde eeu v.c. tot die eerste eeu n.c. Hulle sluit in n volledige Ou Testamentiese boek van Jesaja en duisende fragmente wat gesamentlik elke boek van die Ou Testament, behalwe Ester, uitmaak. Die Ou Testament van ons Bybel word grootliks deur die Qumran-rolle se inhoud bekragtig. Die grootste georganiseerde versameling Hebreeuse Ou Testamentiese manuskripte in die wêreld is die Tweede Firkowitch Versameling in Leningrad. Dit bevat 1582 items van die Bybel op perkamente, 725 op papier, plus 1200 fragmente van Hebreeuse manuskripte. n Groot aantal antieke afskrifte van die oorspronklike manuskripte van die Bybel se boeke word teenswoordig op verskeie ander plekke in die wêreld bewaar Die 27 boeke van die Nuwe Testament Die oorspronklike manuskripte van die Nuwe Testament is, soos in die geval van die Ou Testament, nie beskikbaar nie. Nogtans is die bevestiging van die juistheid van die Nuwe Testament se inhoud oorvloedig. Meeste van die boeke van die Nuwe Testament is tussen n.c. geskryf en gedurende die tydperk tussen die 2de en 3de eeu na Christus (d.w.s. ± 150 n.c.) gekopieer. Van al die boeke in die Nuwe Testament is Openbaring die boek waarvan die minste kopieë bewaar gebly het, naamlik om en by 300 Griekse manuskripte. 15 Luk 4:15-21 en Hy het in hulle sinagoges geleer en is deur almal geprys. Toe kom Hy in Násaret waar Hy opgevoed was; en soos Hy gewoond was, gaan Hy op die sabbatdag in die sinagoge en staan op om te lees. En die boek van die profeet Jesaja is aan Hom oorhandig; en toe Hy die boek oopmaak, kry Hy die plek waar geskrywe is: Die Gees van die Here is op My, omdat Hy My gesalf het om die evangelie aan die armes te bring. Hy het My gestuur om die wat verbryseld van hart is, te genees; om aan gevangenes vrylating te verkondig en aan blindes herstel. En nadat Hy die boek toegemaak en aan die dienaar teruggegee het, gaan Hy sit, en die oë van almal in die sinagoge was op Hom gevestig. Toe begin Hy vir hulle te sê: Vandag is hierdie Skrif in julle ore vervul. 16 Waltke, How We Got Our Old Testament,

31 Die Nuwe Testament is n samestelling van 27 boeke, afkomstig van 9 verskillende skrywers. Dit is boeke wat versamel en mettertyd saam met die Ou Testament gebruik is. Die skrywers van die Nuwe Testament kyk terug na die Ou Testament as n voorafskaduwing, ja inderdaad as n voorspelling van die tyd waarin hulle geleef het. God was besig om die wêreld voor te berei vir n volkome en finale openbaring van Homself in sy Seun, Jesus Christus. Jesus word dus deur die skrywers van die Nuwe Testament gesien as die vervulling van alles wat vooraf gegaan het en as die finale opsomming van al God se handelinge met die mensdom. Omdat die Ou Testament derhalwe die aandag uitdruklik op Jesus gevestig het, het die vroeë Christene dit as hul eie Bybel gebruik en hulle lewens daarvolgens ingerig. 17 Die kerk kon egter nie net by die Ou Testament bly staan nie. Die Christendom wat op die basis van die Ou Testament gestaan het, is in aansien geroep deur die prediking van Jesus en die apostels. Die Here Jesus en die apostels het bloot die Ou Testament verklaar op grond van wat Jesus hier op aarde geleer en gedoen het. Die Nuwe Testament is selfs nog voordat dit neergeskryf is, erken as gesagvolle Woord van God. 18 Hoewel die wortels van die Nuwe-Testamentiese kanon ver terug in die geskiedenis lê, selfs tot by die begin van die vorming van die Nuwe-Testamentiese kerk, is dit moeilik om te sê wanneer die proses van die kanon se samestelling presies begin het. In ongeveer 140 n.c. het Marcion n lys boeke saamgestel wat hy beskou het as die kanon. Dit bevat tien briewe van Paulus en n geredigeerde weergawe van die Evangelie volgens Lukas. Hierdie samestelling van Marcion het die kerk gedwing om die erkende Nuwe-Testamentiese kanon vas te stel. 19 Ons kan sê dat die kanon van die Nuwe Testament omstreeks die jaar 200 n.c. vir die grootste deel deur die kerk erken is en reeds in breë trekke sy beslag gekry het. Daar was nog enkele boeke waaroor onduidelikheid was, onder meer sekere van die apostoliese briewe en ook die Openbaring van Johannes. Gaandeweg het hieroor ook duidelikheid gekom, sodat die finale gestalte van die Nuwe-Testamentiese kanon in die tweede helfte van die vierde eeu op n paar sinodes sy beslag gekry het. Die lys boeke wat ons vandag as 17 Galli, Christian History, How We Got Our Bible, Schulze, Geloof deur die eeue, Schulze, Geloof deur die eeue,

32 die Nuwe Testament ken, word vir die eerste keer in Athanasius se Paasbrief van 367 n.c. gelys. Hierdie lys boeke word verklaar as die amptelike kanon van die Nuwe Testament op die konsilie van Hippo Regius (390), en word bevestig op die Konsilies van Kartago (397, 419) Wat van die apokriewe boeke? Die apokriewe boeke is n aantal boeke waarvan die literatuur gedurende die tyd tussen die afsluiting van die Ou Testament en die begin van die Nuwe Testament ontstaan het. Die Vulgaat, die amptelike Latynse vertaling van die Bybel in die Rooms Katolieke tradisie, beskou die boeke as deutero-kanonies dit wil sê, op gelyke vlak met die ander 66 boeke. Die Rooms Katolieke het in 1546, tydens die Konsilie van Trente, amptelik besluit om die apokriewe boeke in hulle Bybel in te sluit. Dit is egter boeke van heeltemal twyfelagtige herkoms en, alhoewel dit (slegs aanvanklik) in die vroegste uitgawes van die Engelse King James Bybel ingesluit was, is hulle nie deur die Jode of Protestante as kanoniek, dit wil sê as egte geïnspireerde Woord van God of as gesaghebbend beskou nie. Wat die Ou Testament betref, is hierdie boeke derhalwe nooit in die Hebreeuse versameling opgeneem nie, maar tog wel in die Griekse vertaling van die Ou Testament, genoem die LXX of die Septuaginta. Omdat hulle inhoud legendaries is en nie in die Hebreeuse Bybel verskyn nie, is hulle ook nie in die Protestantse Bybel opgeneem nie. Die apokriewe boeke bestaan uit die derde en vierde boek van Esra, die boek van Tobias, Judit, die Wysheid, Jesus Sirag, Barug, die byvoegsel by die geskiedenis van Ester, die Gebed van die drie manne in die vuur, die Geskiedenis van Susanna, die Beeld van Bel en die Draak, die Gebed van Menasse en die twee boeke van die Makkabeërs. Hulle mag wel gelees word en ons kan ook daaruit leer vir sover hulle met die kanonieke boeke ooreenstem. Hulle het egter geensins sodanige krag of gesag dat iemand deur hulle getuienis enigiets van die geloof of van die Christelike godsdiens sou kan bevestig nie en dus dien hulle net soos enige ander geestelike boek wat vandag in die winkels te koop is. Hulle kan egter glad nie gelykgestel word aan die Bybel nie. 32

33 Hoofstuk 5: Hoe lees ek die Bybel? 5.1 Geloofsvertrekpunt Om te glo dat die Bybel God se Woord is, is n geloofsvertrekpunt. n Persoon moet vas en seker glo dat die Bybel God se Woord is en dat alles daarin God se Woord is, anders is die Bybel vir daardie persoon sleg n storieboek of n historiese dokument. Daarom is een van die eerste vertrekpunte van die geloof soos hierdie boek se naam aandui, om te glo dat die Bybel God se Woord is. 20 Die geloofsvertrekpunt waarmee n persoon die Bybel lees, bepaal hoe die persoon die Bybel gaan verstaan. As n persoon die Bybel lees met die ingesteldheid dat die Bybel nie God se Woord is nie, maar uitgedink deur mense, gaan dit n groot invloed hê op die persoon se verstaan van die Bybel. n Persoon wat egter glo dat die Bybel God se Woord is, gaan die Bybel lees met die uitgangspunt dat dit God se riglyn is vir sy lewe en dat hy sy hele lewe daarvolgens moet inrig. 5.2 Hoe lees mens die Bybel? Begin net n Jong seun vra eendag vir n oom, Oom, die Bybel is so n dik boek, waar moet ek begin lees? Die oom antwoord, My seun, waar mens met enige boek begin, by die begin. Dit is presies waar ons die Bybel moet begin lees. n Mens se kennis van die Bybel gaan nooit groei as jy die Bybel elke aand vinnig enige plek oopslaan en begin lees nie. Mens moet die Bybel begin lees by die begin, by Genesis. Dit is ook wat die eerste boek se naam van die Bybel beteken, Genesis beteken die begin. As mens dus die Bybel begin lees moet mens die Bybel begin lees, by Genesis Lees alles Begin lees by Genesis, maar dit is nie waar mens moet stop nie. Die meeste verwarring onder mense vind plaas wanneer hulle net dele van die Bybel lees en nie alles nie. Dit is net so goed jy begin met n opwindende, boeiende boek en stop voor die einde. Dit 20 Van Genderen, Beknopte Gereformeerde dogmatiek,

34 veroorsaak dat jy nie die hele konteks om die lyn van die boek kan verstaan nie. Net so moet mens die hele Bybel lees van Genesis tot Openbaring. n Goue reël vir die lees van die Bybel: Wanneer daar n gedeelte in die Bybel is wat jy nie verstaan nie, moet jy net verder lees. Hierdie reël of beginsel vir die lees van die Bybel noem kenners die Bybel verklaar homself. Hierdie beginsel word verduidelik in Genesis 14:18. Hier staan dat Melgisedek, n koning van Salem, n priester van God was. Melgisedek het vir Abraham geseën en Abraham het n tiende van sy goed aan Melgisedek geoffer. Verder in die Bybel lees, kry n mens weer te doen met Melgisedek in Psalm 110:4. Hier lees ons van n persoon wat n ewige priester is volgens die orde van Melgisedek. Hieruit kan ons agterkom dat die persoon waarvan ons lees in Psalm 110:4 baie belangrik was. Blaai verder na die Nuwe Testament, na Hebreërs 7, dan sien n mens dat die belangrike persoon wat uit Melgisedek se nageslag gebore word, Jesus Christus is. Hierdie is een voorbeeld van hoe die Bybel homself verklaar. 21 Daarom wanneer n gedeelte in die Bybel vir jou onduidelik is, moet jy net verder lees en soek na verklarings van daardie gedeelte Lees in konteks n Ma skep vir haar seuntjie groente in sy bord. Die seuntjie sê vir sy ma hy weier om sy groente te eet want hy is nie swak in die geloof nie. Die ma vra verstom vir haar seuntjie, waar hoor hy dit. Die seuntjie sê hy het dit in die Bybel gelees. Sy ma sê vir hom hy jok en hy moet sy groente eet. Die seuntjie gaan haal sy Bybel en lees dit vir sy ma: Een glo n mens mag alles eet; n ander is swak in die geloof en hy eet net groente. Die ma gryp verbaas die Bybel en lees die gedeelte, geskok sien sy dit staan in Romeine 14:2. Wat moet die ma nou doen? Almal weet tog groente is goed vir die mens, maar die Bybel sê iets anders. Hierdie is n goeie voorbeeld van n gedeelte wat heeltemal buite konteks gelees is. As die ma net die hele Romeine 14 gaan lees, gaan sy agterkom dat die eet van groente net as n voorbeeld gebruik word. 21 Calvyn, Institusie van die Christelike Godsdiens, Uit watter bron sal ons dan daarvan oortuig kan word dat die Skrif van God afkomstig is as ons nie ons toevlug na die beslissing van die kerk neem nie? Dit is net soos wanneer iemand sou vra: Waaruit sal ons leer dat lig van duisternis verskil of wit van swart of soet van bitter? Die Skrif dra immers inherent n aanvoeling van eie waarheid wat net so duidelik is as wat wit en swart n eienskap van kleur en soet en bitter van smaak is. 34

35 Hoeveel predikers sien mens nie wat slegs een versie vat en dan sy hele preek daaroor maak? Dit is nie hoe ons die Bybel moet lees nie, ons moet die verse in verband lees met die res van die hoofstuk, hoofstukke in die konteks van die res van die boek en boeke in die konteks van die res van die Bybel. Daarom moet ons n vers soos beproef alle dinge en behou die goeie (1 Tess. 5:21), nie buite konteks lees nie, want die volgende vers sê Onthou julle van elke vorm van kwaad. Dus as jy weet rook is sleg vir jou, kan jy nie die Bybel aanhaal en sê, jy gaan rook beproef en dan kyk of dit goed of sleg is vir jou, nie omdat jy weet dit is sleg vir jou. Dat jy in konteks moet lees, is presies dieselfde as met enige boek, toespraak of artikel. Jy moet die geheel lees om die detail reg te verstaan Weet wat jy lees As n persoon n studie wil doen oor die Tweede Wêreldoorlog, dan help dit nie hy neem die werke van Shakespeare en kyk in sy gedigte wat hy sê van die Tweede Wêreldoorlog nie. Hy skryf niks daaroor nie. Jy moet weet wat jy lees. As jy iets oor die geskiedenis soek, moet jy n geskiedenisboek lees. As jy iets mooi romanties vir jou meisie wil lees, moet jy gedigte lees. Net so is dit ook met die Bybel; jy moet weet wat jy lees. Net soos wat jy in die alledaagse lewe onderskei tussen n brief, koerantberig, wetenskaplike artikel, n regsdokument, historiese verslag, verhaal of n gedig, moet jy ook in die Bybel tussen die volgende genres (soorte leesstof) onderskei: verhale, profesieë, psalms, wysheidsliteratuur, evangelies en briewe. Afgesien hiervan is daar ook nog die volgende vorme van literatuur: wette, drome, hoogliedere, gelykenisse, allegorieë, regsgedinge, aankondigings, verslae, ensovoorts. Hier is n geweldige groot verskeidenheid. 22 As jy byvoorbeeld Genesis lees, dan moet jy weet dit is geskiedenis. Dus is dit ware gebeure wat opgeteken is. Die Bybel sê self vir ons Genesis is geskiedenis in Genesis 2:4 Dit is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskape is. Dus as n persoon na jou toe kom en sê Genesis moet mitologies gelees word, of Genesis is slegs simbolies dan weet jy daardie persoon neem nie die genre van Genesis in ag nie. Net so ook as n persoon vir jou sê daar gaan net mense in die hemel wees, want dit staan in Openbaring 14:1 En ek het gesien, en kyk, die Lam staan op die berg Sion, en saam met Hom honderd vier en veertig duisend met sy Naam en die Naam van sy Vader op hulle 22 Van der Walt, Visie op die Werklikheid,

36 voorhoofde geskrywe. n Persoon wat dit sê, neem nie in ag dat Openbaring in n apokaliptiese vorm geskryf is nie. Apokaliptiese tekste is n literatuurvorm waarin simboliek gebruik word is dus net n simboliese getal wat dui op die volheidsgetal mense wat die Here kies om in die hemel te woon. 5.3 Hoe lees mens nie die Bybel nie? Skrifkrities Hoewel die Bybel God se Woord is en daarom nie foute het nie, beteken dit nie dat die Bybel nie moeilike gedeeltes het nie. Die foute in die Bybel is dus nie foute van God nie, maar dit is die verkeerde interpretasies van mense. Die Bybel het nie foute nie, maar die kritici het. Mense wat die Bybel skrifkrities lees, neem aan dat die Bybel nie God se Woord is nie en soek daarom foute in die Bybel. Al die kritici se aantygings teenoor die Bybel se foute is gebaseer op hulle eie foute. Hier volg n paar algemene foute wat die skrifkritiese lesers maak: 23 Fout 1: Om aan te neem dat dinge wat nie verklaar is nie, onverklaarbaar is: Daar is sekere moeilike dele in Bybel wat nog nie deur die Christene verklaar of mooi verstaan word nie. Is dit dus billik om te sê dat die gedeeltes in die Bybel nooit verklaar kan word nie? Wetenskaplikes kon ook op n tyd nie vir mens sê of die aarde rond of plat is nie. Beteken dit dat dit onmoontlik is vir die wetenskaplikes om vandag te verklaar dat die aarde rond is? Nee, glad nie, hoe meer God Homself aan ons openbaar, hoe meer begin ons te verstaan. Daarmee erken ons dat Christene nog nie alles in die Bybel verstaan nie, maar met tyd sal die Here dit aan ons openbaar. Fout 2: Om moeilike gedeeltes nie te vergelyk met ander gedeeltes in die Bybel nie: Daar is sekere gedeeltes in Bybel wat moeilik is as jy dit net op hulle eie lees, soos om te sê die Bybel leer dat mens slegs deur goeie werke te doen in die hemel kan kom (Jakobus 2). Paulus leer duidelik dat redding deur God alleen uit genade is (Efesiërs 2). Hierdie gedeeltes weerspreek nie mekaar nie, omdat Paulus verwys 23 Geisler, The Big Book of Bible Difficulties

37 na regverdiging voor God (wat deur geloof alleen is) en Jakobus wat verwys na regverdiging voor mense (mense kan slegs ons geloof sien deur ons dade). Fout 3: Om te vergeet dat die Bybel n menslike boek is met menslike eienskappe: Kritici sal sê hulle verstaan nie hoekom daar in die Bybel kan staan God het die wet met sy vinger geskryf (Eksodus 31:18) en dan op n ander plek: God is onsigbaar nie (Romeine 1:20). Hierdie mense vergeet dat God met ons in sy Woord praat in terme wat ons kan verstaan. Dit beteken nie dat God n vinger het nie, maar as God praat van sy vinger of hand, dan dui dit God se direkte betrokkenheid by die mens aan. Fout 4: Om aan te neem dat n gedeeltelike verklaring n verkeerde verklaring is: Kritici verwys soms na die belydenis van Petrus en sê dat die Bybel nie konsekwent is oor wat Petrus gesê het nie, want daar staan: Mattheus 16:16: U is die Christus, die Seun van die lewende God. Markus 8:28: U is die Christus. Lukas 9:20: Die Christus van God. Omdat hierdie verklarings verskil, beteken nie dat hulle verkeerd is nie. Ons kan die vier evangelies vergelyk met vier mense se verklaring van dieselfde gebeurtenis. As daar byvoorbeeld n motorongeluk is en vier mense moet verslag lewer oor wat hulle gesien het, gaan al vier se verklaring verskil, maar êrens gaan n ongeluk plaasvind in hulle verklaring. So ook met die vier evangelies, almal het nie eers al die gebeure met hulle eie oë gesien nie, soos byvoorbeeld Lukas, maar hy het by ander mense gaan navorsing doen oor wat hulle gesien en gehoor het toe Jesus op aarde was. Wat meer merkwaardig is, is die akkurate ooreenstemming tussen die vier evangelies, eerder as die klein verskille. Fout 5: Sommige kritici vergeet dat sondige mense wat foute maak die Bybel oorgeskryf en vertaal het: Daar is nie meer oorspronklike tekste van die Bybel beskikbaar nie en die tekste wat ons vandag het, is tekste wat oorgeskryf is deur mense, -sondige mense wat foute maak. Ons weet hoe baie foute ons maak as ons n teks moet oortik of oorskryf. Dink maar net hoe moeilik was dit vir mense in die tyd van die Bybel. Letterkunde was nog nie ontwikkel soos dit vandag is nie, tekste het byvoorbeeld nie spasies gehad tussen woorde nie. Sinne het ook nie punte of kommas gehad nie, alles was net een lang sin en die lettertjies was ook nie altyd so 37

38 duidelik gewees nie. Dit is wonderlik om te sien hoe min die tekste verskil wat ons vandag het. Klein foutjies het nie n invloed op die inhoud van die teks nie. Die kritiese ondersoek en vergelyking van tekste is n belangrike kundigheid wat goeie akademici vereis Allegories Dit is n baie ou metode uit die geskiedenis van die Christendom wat probeer om agter die letterlike betekenis van die Skrifgedeeltes na die ware of diepere betekenis daarvan te soek. Talle voorbeelde, waarvan sommige selfs lagwekkend is, kan genoem word van hoe gedeeltes van die Skrif, of selfs hele boeke uit die Bybel, op hierdie manier verklaar is Spiritualisering Dit is as n persoon alles in die Bybel op n geestelike wyse wil verklaar en dan die basiese aardse en historiese dinge waaroor die Skrifgedeelte handel, verwerp Moralisering Dit is as elke teks op n eenvoudige manier omskep word in moets en moenies. Dit is n baie eenvoudige en populêre manier om die lewensgeskiedenisse van Bybelfigure te lees. Hierdie Bybelfigure soos Dawid se goeie dade word vir ons dan as motivering vir n goeie lewe voorgehou en sy slegte dade as n waarskuwing Ensiklopedisering Dit is om die Bybel n handboek te maak wat informasie verskaf oor alles en nog wat antwoorde op elke soort probleem verskaf Hulpmiddels vir die lees van die Bybel Mense vergeet soms dat die belangrikste boek wat jy moet lees om Bybelkennis te kry, die Bybel is. Hulle gebruik baie keer talle boekies en dagstukkies, wat nie verkeerd is nie, maar dit is bloot ander mense se gedagtes oor wat hulle in die Bybel gelees het. Die Here wil self met sy kinders vanuit sy Woord praat, daarom is dit belangrik dat ons tyd maak vir Bybelstudie. 24 Van der Walt, Visie op die Werklikheid,

39 Dit is nie nodig om die Grieks en Hebreeus te verstaan om die Bybel te lees nie. Dit is hoekom die Here die Bybel vir ons laat vertaal het. Kry daarom vir jou n vertaling waarmee jy gemaklik is wat jy primêr gebruik, omdat jy ook sekere gedeeltes in die Bybel wil memoriseer en later nie verward word tussen die verskillende vertalings nie. Dit is egter goed om tydens jou Bybelstudie gebruik te maak van verskillende vertalings, omdat verskillende vertalings net jou visie op n spesifieke gedeelte kan verbreed, maar wees versigtig: Daar is ook swak vertalings wat jou maklik op die verkeerde spoor kan lei. Sommige vertalings is daarop gerig om die vertaler se eie sienswyse te beklemtoon. Woordeboeke en konkordansies is nuttige hulpmiddels wat jy kan gebruik tydens jou Bybelstudie. Dit help jou veral om woorde en gedeeltes binne die res van die Bybel te plaas. Vat maar net die woord Melgisedek. Sonder n konkordansie is dit moeilik om die naam vinnig op te spoor in die Bybel, omdat dit net op drie plekke in die Bybel voorkom. Die rekenaar is ook deel van God se openbaring en daarom moet ons dit ook gebruik vir ons Bybelstudie of om die Woord te versprei. Daar is puik programme wat jy kan gebruik soos E-Sword of Interlinear Scripture Analyzer, wat jy verniet van die internet kan aflaai. As jy vashaak by n gedeelte, kan jy altyd van verklarings gebruik maak. Daar is ook geleerde en gelowige mense wat die Bybel voor ons gelees het en daarom kan ons op hulle skouers staan en verder sien as hulle. Ons hoef nie weer die wiel uit te vind nie. n Mens moet egter versigtig wees om net van verklarings gebruik te maak omdat dit maar n menslike verstaan van die Woord is en mense ook foute kan maak. Dit is beter om die Bybel self te lees. Daar is talle agtergrond-boeke oor die tyd waarin die Bybel geskryf is. Sommige mense heg baie waarde aan hierdie boeke, amper so dat hulle nie dink ons kan die Bybel verstaan sonder hierdie boeke nie. Hulle noem dit die kultuurhistoriese verstaan van die Bybel. Agtergrond-boeke oor die kulture van die tyd van die Bybel is bloot interessante boeke, maar dra nie veel waarde om die Bybel beter te verstaan nie. Ons kandus hierdie 39

40 gebrekkige insigte oor die verlede lees en ook n sekere insig daaruit put, maar dit moet nie ons verstaan van die Bybel bepaal nie Prakties Leer kinders om te luister na die Woord van die Here, deur byvoorbeeld stilte te verwag wanneer die Bybel gelees word. Begin die Bybel lees by Genesis en werk deur die Bybel tot by Openbaring. Moet nie God se Woord betwyfel wanneer jy moeilike gedeeltes lees nie, maar doen moeite om die Bybel verder te bestudeer en antwoorde in die Bybel te soek. Maak seker dat jy weet wat jy besig is om te lees, die soort literatuur, soos Genesis, wat geskiedkundige stof is. In ons gejaagde lewe word Bybelstudie altyd op die agtergrond geskuif, daarom moet jy ook jou Bybelstudie deel van jou beplanning maak. 25 Buys, Die openbaringsleer van Schilder, 198. Wie dus die band aan die Heilige Skrif vashou, wie gehoorsaam reageer op die openbaring, is tegelykertyd besig om onder die gesag van Christus se heerskappy te buig. Dit is dus ook duidelik waarom Schilder voorrang verleen aan die Woordgesag bo die geskiedenis. Die eenheid van die geskiedenis vind hy ook in die eenheid van die Woordopenbaring en dié se geskiedenis. 40

41 Hoofstuk 6: Ons verhouding met die Here 6.1 n Bybelse verhouding Daar is talle soorte verhoudings in ons alledaagse lewe. Mens kry verhoudings tussen mense en diere, werkgewer en werknemer, vriende, vriend en vriendin, spanmaats, ouer en kind, ou en meisie, man en vrou, God en mens. So is daar nog baie soorte verhoudings om te kan noem. Die Bybel gebruik net een keer die woord verhouding. 26 In die Bybel lees ons van n meer intense woord, hiervoor, naamlik: verbond. Die woord verbond sluit die gedagte van n verhouding in, maar by die woord verbond kom n regsaspek by. Die wêreld dink baie oppervlakkig oor n verbond, omdat die fokus net op die verhoudingsdeel van die verbond val en die regterlike deel vergeet word. Om dit te verduidelik kan n mens na n huwelik verwys. n Huwelik is n verhouding tussen n man en n vrou, maar dit is meer as n verhouding, dit sluit ook n regsaspek in. Indien iemand die huwelik of verbond verbreek, is daar sekere regsimplikasies. Die Bybel praat dus eerder van n verbond, omdat God die Regter is wat verbonde tussen mense bepaal en indien daardie verbond gebreek word, is daardie mense teenoor mekaar, maar ook teenoor die Regter, God, verantwoordelik. By die Bybelse begrip verbond moet nie slegs klem gelê word op die regsaspek nie, maar ook op die verhoudingsdeel. Om dit te verduidelik kan n mens verwys na die verskil tussen n testament en verbond. n Oom het in 2012 sy testament opgestel waarin hy 35 miljoen bemaak het aan n kinderhuis in Potchefstroom. Die kinders het nie die oom geken nie, dus was hulle nie in n verhouding met die oom nie, hulle het dus nie n besondere band met die oom gehad nie. n Verbond sluit nie net die regsaspek van n testament in nie, maar ook die verhouding deel. 6.2 God se verhouding met Homself Om te sê dat God n verbond met Homself het, klink dalk vreemd, maar God is een God en drie Persone. Daarom is dit moontlik vir God om n verbond met Homself te hê. Die verbond wat God met Homself het, word die Vredeverbond genoem, omdat daar n totale 26 Job 33:6 Kyk, teenoor God staan ek in dieselfde verhouding as u: van klei is ek ook afgeknyp. 41

42 vreugde en vrede heers in God. Die Vredeverbond is die perfekte verbond wat die riglyn stel vir alle ander verbonde of verhoudings. God as Vader, Seun en Heilige Gees leef in volkome vrede met Homself. Hy vorm die perfekte samelewing vorm. In God se Woord is die eerste samelewing die verhouding wat God met Homself het. Ons glo en bely dat God die Vader, die Seun en die Heilige Gees enig is. Dus vorm hierdie drie Persone die Drie-Eenheid. Ons glo nie in drie gode nie, maar in n Enige God met drie Persone. Soos daar in Deuteronomium 6:4 staan Hoor, Israel, die HERE onse God is n enige HERE. 27 God die Vader, Seun en Heilige Gees leef al voor die skepping van die wêreld in noue verbinding met mekaar. Ons kan dus sê dat God se verbinding met Homself die eerste samelewing was. Die saamleef van God die Vader, Seun en Heilige Gees vorm die grondslag of basis van alle ander samelewings. Vanuit die Vader, Seun en Heilige Gees se samelewing leer ons dat elkeen sy eie take op Homself neem. Die Vader is nie die Seun nie en die Seun nie die Vader nie. So ook is die Heilige Gees nie die Seun of die Vader nie. Elkeen het sy eie taak. Die Vader is daarom nie belangriker as die Seun of die Gees nie, maar saam is hulle die Enige God. Hierdie samelewing van die Vader, Seun en Heilige Gees, toon n volmaakte balans tussen die individu en die groep. Die groep is nie die belangrikste nie, maar ook nie die individu nie. Hierdie is dus die balans wat in die samelewing gehandhaaf moet word. 28 Wat in hierdie samelewing heers, is agape liefde. In die Bybel lees ons van drie soorte liefde: Eros-liefde is romantiese liefde. Dit is wanneer mense sê: ek is verlief en verwys na enige iets vanaf skoenlappers in die maag tot n sterk sensuele passie. Philo liefde verwys na broederlike en vriendskaplike liefde. Dit is om saam met daardie mense te wees wat jy geniet. Dan is daar agape-liefde. In teenstelling met die bogenoemde twee tipes liefde word agape-liefde nie beïnvloed deur situasies of omstandighede nie. Die rede hoekom agape liefde bo hierdie dinge kan uit styg is, omdat hierdie liefde gebaseer is op n besluit. Dit behels onder andere die besluit om pro-aktief iemand anders se voordeel te 27 Hier word verkies om die woord enig te gebruik inplaas van een. Die woord enig sluit ook die woord uniek in. 28 Diedericks, Samelewingsleer, 2. 42

43 soek en om dienend teenoor ander op te tree. Agape-liefde is die liefde wat heers in die perfekte samelewing of verhouding van God. 6.3 God se verhouding met die mens Elke mens het n bewustheid van God. Ons sien dit in die verskeidenheid gelowe in die wêreld, soos ons in Hoofstuk 1 leer. Hoofstuk 3 wys dat die Christendom in God glo omdat God uit genade geloof aan die gelowiges geskenk het. As ons dus in die Here glo, is dit omdat Hy ons eerste genader het en die geloof in ons harte gewerk het. As dit andersom is, maak ons soos die Grieke deur self n god uit te dink. Die Here nader altyd eerste, dit is hoe Hy met sy kinders werk. Dwarsdeur die Bybel kan ons sien dat God die mens eerste nader. Kom ons kyk na n voorbeeld van hoe God n verbond sluit met een van sy kinders. In Genesis lees ons van die Here wat Abraham roep as sy kind en vir hom n belofte gee dat Hy hom sal seën en sy nageslag so baie soos die sterre van die hemel sal maak. Die Here sluit met Abraham n verbond en roep Abraham op om die verbond wat Hy met hom gesluit het, te hou. Dit is nie net Abraham wat die verbond met die Here moet hou nie maar ook Abraham se nageslag. Daarom gee die Here vir Abraham n teken deurdat almal wat manlik is onder hulle besny moet word. 6.4 Die goue lyn van God se verhouding Dwarsdeur die Bybel loop die gouelyn van God se Woord. Van Genesis tot Openbaring is daar n goue lyn wat n eenheid in die Bybel vorm. Die gouelyn van God se Woord maak dat n persoon nie net een deel in die Bybel kan uithaal en dan sy eie storie oor die gedeelte vertel nie. Wat deel vorm van die goue lyn in die Bybel is die verbond van God met die mens. Ons kan nie een deel uit die goue lyn uithaal sonder om die ander dele in die Bybel in ag te neem nie. Dus moet ons ook God se verbondsluiting met Abraham binne die gouelyn in die Bybel sien. Nege verbondsbedelings kan onderskeid word, hoewel almal nie God se verbondsluiting met die mens aantoon nie Buys, Eerstelinge van God,

44 Die Vredeverbond, God se verbond met Homself [Gen. 1:27, Hos. 6:7, Joh. 17:21, Luk. 3:38] Die verbond tussen die hemel en die aarde [Gen. 1:14-16, Jer.33:20-25, Ps. 89:39] Die Eden-verbond, God se verbond met Adam en die mensdom [Gen. 2:9] Die Noagitiese verbond, God se verbond met Noag [Gen. 9:12] Die Abrahamitiese verbond, God se verbond met Abraham [Gen. 17:11, Eks. 12] Die Sinaïtiese verbond, God se verbond met die volk Israel [Eks. 31:13] Die Levitiese verbond, God se verbond met die stam Levi [Num. 10:8-9, 25:12] Die Dawidiese verbond, God se verbond met die konings uit die geslag van Dawid [2 Sam. 3:10] Die Nuwe verbond, God se verbond met die mensdom gebore uit Jesus Christus [Luk. 3:22, Luk 9:35, 1 Kor. 15:45] Wanneer God n verbond sluit, gee Hy ook n teken saam met daardie verbond. God het ons gemaak en Hy weet dat mense van tekens en prentjies hou. In die volgende tabel is dit duidelik watter teken elke verbond, wat God gesluit het, het. 44

45 6.5 Die doop as verbondsteken Die Reformatoriese verstaan van God se verbond is dat God ook n verbond sluit met kinders. Vandat die kind in die moeder se skoot is, is daardie kind volgens die Reformatoriese beginsel ook God se kind. 30 Dus moet daardie kind ook n teken ontvang soos wat die nageslag van Abraham n teken ontvang het. Die teken wat kinders van die Here ontvang om te wys dat hulle aan die Here behoort, noem ons die doop Doop in die Bybel 1. Die doop van Johannes: Hierdie doop was vóór Jesus se kruisiging. Hierdie is die doop tot bekering van die sondes. Dit is n Ou-Testamentiese gebruik wat vervul is in Jesus. Ons moet veral pasop dat ons nie die doop verwar en dink dit is hoekom ons groot gedoop moet word nie en nie klein gedoop mag word nie. Dan sou ons nog by die verwagting van die Messias wat moet kom bly, en Hy het klaar gekom. o Voorbeelde: Matheus 3:4-5 En hy, Johannes, het n kleed gedra van kameelhare en n leergord om sy heupe, en sy voedsel was sprinkane en wilde heuning. En Jerusalem en die hele Judéa en die hele omtrek van die Jordaan het uitgegaan na hom toe. En hulle is deur hom in die Jordaan gedoop met belydenis van hulle sondes. Lukas 7:29 En toe die hele volk en die tollenaars dit hoor, het hulle God geregverdig deur hulle te laat doop met die doop van Johannes. Handelinge 19:3-5 En hy vra hulle: Met watter doop is julle dan gedoop? En hulle antwoord: Met die doop van Johannes. Daarop sê Paulus: Johannes het met die doop van bekering gedoop en aan die volk gesê dat hulle moes glo in die Een wat ná hom kom, dit is in Christus Jesus. En toe hulle dit hoor, is hulle gedoop in die Naam van die Here Jesus. 2. Die doop in die Naam van die Vader, Seun en Heilige Gees of die waterdoop: Dit is die doop wat alle Christene ontvang (jonk en oud) as teken dat hulle aan God 30 Efs 1:3-4 Geseënd is die God en Vader van onse Here Jesus Christus wat ons geseën het met alle geestelike seëninge in die hemele in Christus, soos Hy ons in Hom uitverkies het voor die grondlegging van die wêreld om heilig en sonder gebrek voor Hom in liefde te wees, 45

46 behoort. Selfs mense wat nie aan die Here behoort nie, ontvang soms hierdie doop. Hier word kinders ook gedoop, omdat die doop n teken is, dat hulle in die verbond geneem is, wat hulle ook toekom, omdat Jesus ook vir hulle sondes gesterf het. o Voorbeelde: Matheus 28:19 Gaan dan heen, maak dissipels van al die nasies, en doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees; en leer hulle om alles te onderhou wat Ek julle beveel het. Handelinge 8:12 Maar toe hulle Filippus geglo het, wat die evangelie aangaande die koninkryk van God en die Naam van Jesus Christus verkondig het, is hulle gedoop, manne sowel as vroue. Handelinge 16:13-15 En op die sabbatdag het ons uitgegaan buitekant die stad langs n rivier waar die gebruiklike bidplek was, en ons het gaan sit en met die vroue gespreek wat daar bymekaargekom het. En n vrou met die naam van Lídia, n purperverkoopster van die stad Thiatíre, n godsdienstige vrou, het geluister; die Here het haar hart geopen om ag te gee op wat deur Paulus gesê is. En toe sy en haar huisgesin gedoop is, het sy by ons aangedring en gesê: As u oordeel dat ek in die Here glo, kom dan in my huis en bly daar. En sy het ons gedwing. 1 Korintiërs 1:16 Ek het ook nog die huisgesin van Stéfanas gedoop. Verder weet ek nie of ek iemand anders gedoop het nie. 3. Doop met die Heilige Gees: Iemand kan dalk die waterdoop ontvang, maar dit beteken nie dat daardie persoon met die Heilige Gees gedoop is nie. Hoewel dit by Johannes die Doper andersom was. Hy was eers gedoop met die Heilige Gees en daarna is hy besny. Onthou hy kon nie gedoop word in die Naam van die Vader, Seun en Heilige Gees nie, want Jesus stel eers hierdie doop in nadat Hy uit die dood uit opgestaan het. Toe was Johannes al oorlede. o Voorbeelde: Johannes 1:33 En ek het Hom nie geken nie; maar Hy wat my gestuur het om met water te doop, Hy het aan my gesê: Op wie jy die Gees sien neerdaal en op Hom bly, dit is Hy wat met die Heilige Gees doop. 46

47 Handelinge 11:16 En ek het die woord van die Here onthou, hoe Hy gesê het: Johannes het met water gedoop, maar julle sal met die Heilige Gees gedoop word. Lukas 1:39-44 En in daardie dae het Maria opgestaan en haastig na die bergstreek gegaan, na n stad van Juda; en sy het in die huis van Sagaría gekom en Elisabet gegroet. En toe Elisabet die groet van Maria hoor, het die kindjie in haar skoot opgespring; en Elisabet is vervul met die Heilige Gees en het met n groot stem uitgeroep en gesê: Geseënd is jy onder die vroue, en geseënd is die vrug van jou skoot! En wat het my oorgekom dat die moeder van my Here na my toe kom? Want kyk, toe die geluid van jou groet in my ore klink, het die kindjie in my skoot van vreugde opgespring. (Johannes die Doper spring hier op in vreugde, omdat hy Christus erken en dit is wedergeboorte, Johannes is dus wedergebore voor hy gebore.) 6.6 Mense se verhoudings met mekaar Daar ontstaan baie soorte verhoudings tussen mense. Dit is duidelik dat sekere verhoudings belangriker is as ander, soos die huwelik wat belangriker is as n skaakklub. Ons moet daarom onderskei tussen verskillende verhoudings. In die algemeen deel mense die verskillende verhoudings wat vorm in twee dele, verenigings (assosiasies) en instellings van God. Verenigings is n eksterne vrywillige verhouding. Die mens kan kies of hy deel wil wees van die groep of nie. Verenigings is veel losser as instellings van God, daar is nie n gesagsverhouding tussen mense nie, omdat dit slegs uit mense, wat verhoudings met mekaar het, bestaan. Sulke verenigings is byvoorbeeld soos die verhouding tussen lede van n skaakklub, sportvereniging of tussen n koper en n verkoper. Instellings van God besit n verbondsbinding. Die binding is dus nie net n binding tussen mense nie, maar ook met God. By hierdie verhoudings kan ons insluit die gesin, die staat, die skool en die kerk. Om die begrip instellings van God beter te verstaan moet ons weer let op die begrip verbond. Soos reeds aangetoon is n verbond n verhouding, n verband of n verbinding tussen twee partye. n Verbond is n intieme verbinding, dit kan vergelyk 47

48 word met n huwelik. Twee mense wat hulle voor God aan mekaar bind. God roep n man en n vrou na mekaar toe om te trou. Hierdie verbinding tussen die man en die vrou is baie meer as net n verhouding van byvoorbeeld n kêrel en sy meisie; want hierdie verhouding word deur God saamgebind, dit is dus n verbond. Die mens se verhouding met mekaar is direk verbind met die mens se verhouding met God. Die rede vir die groot hoeveelheid egskeidings vandag is, dat die huwelik nie meer geag word as n verhouding tussen die man, vrou en God nie, maar bloot net tussen die man en die vrou. Dit veroorsaak dat die man en vrou maklik uit die huwelik kan tree sonder dat hulle werklik skuldig voel. Bandeloosheid neem dus toe onder mense wat sonder God leef, want daar is geen aanspreeklikheid teenoor God en teenoor mekaar nie. 6.7 Prakties Onderwysers moet onthou dat hulle baie fyn dopgehou word deur kinders. Dus strek die onderwyser se opvoeding verder as net sy optrede in die klas. Daarom is dit belangrik dat onderwysers ook voorbeelde in hul verhouding met die Here sal wees, asook voorbeelde in hul verhouding met hul huweliksmaat. God se verhoudings is verhoudings waar agape-liefde heers. Onderwysers moet agape-liefde teenoor die kinder bewys. Dit is liefde wat nie selfsugtig is nie. Wanneer ons die Bybel lees, moet ons altyd die gedeelte wat ons lees binne die goue lyn van die Bybel plaas, ons kan nie net n gedeelte uit die goue lyn van die Bybel haal nie; ons moet elke gedeelte binne die konteks van die Bybel lees. Leer vir kinders van die verbondsteken wat die Here vir hulle gee. 48

49 Hoofstuk 7: Wie is God? 7.1 Die naam van God Moses gaan met die gesag van die Naam Ek is om sy mense, die volk Israel, uit die magtige volk Egipte se hande te red. 31 Die Naam wat die hoeksteen en keursteen, die Alfa en Omega en die Begin en Einde van alle dinge is. Ek is, is die Naam waarmee Moses die Israeliete gaan bevry uit die mag van die Egiptenare. Dit is ook hierdie selfde Naam wat Dawid as hoeksteen en keursteen gebruik in Psalm 8 wanneer hy begin en eindig met o Here, onse Here hoe heerlik is u Naam op die ganse aarde! Moses vra vir die Here: Maar as ek by die kinders van Israel kom en aan hulle sê: Die God van julle vaders het my na julle gestuur, en hulle my vra: Hoe is sy Naam? wat moet ek hulle antwoord? En God sê vir Moses: EK IS WAT EK IS. Ook sê Hy: So moet jy die kinders van Israel antwoord: EK IS het my na julle gestuur. 32 Moses kom nie in die gesag van sy eie naam nie, ook nie in die gesag van uitgedinkte naam nie, maar in die gesag van God, met die gesag van EK IS. God het Homself Name gegee om Homself aan ons te openbaar. Daarom sê God aan Moses Ek is, wat Ek is, wat beteken dat God aktief is, God is nie stil nie, maar aktief betrokke op aarde. Die gedeelte kan ook vertaal word as, ek sal met jou wees, soos ek met jou sal wees, wat dui op die teenwoordigheid en die toekoms. Hierdie openbaring van God is dat sy Naam oop is en dus dat die heerlikheid van die Naam van God al hoe meer openbaar gaan word in God se toekomstige woorde en dade. 33 Calvyn rig ons oë op die openbaringskarakter van God deurdat Hy sy Naam en sy heerlikheid op die hemele lê. 34 Daardeur openbaar God kennis van sy karakter aan ons en wys dit na God se werke en eienskappe. 35 Vanuit hierdie groeiende openbaring van God 31 Eks. 3:12 32 Eks. 3: Van Genderen, Beknopte Gereformeerde dogmatiek Ps. 8:2 35 Calvyn, Commentary upon The Book of Psalms,

50 leer ons al hoe meer God se Naam ken en so ook God ken, 36 want om God se Naam te ken, is die ewige lewe. 37 In hoofstuk 2 van Edwards se boek Concerning the End for which God Created the World bespreek hy dat God se Naam en heerlikheid die einddoel van sy skepping is. 38 Soos wat heerlikheid gedurig in die Skrif dui op die manifestering of kennis van God se grootheid en die eer wat iemand vir Hom in die wêreld het, so is dit ook met God se Naam, want die heerlikheid van God word in die Skrif ook gesien as die Naam van God. God se heerlikheid was om te woon in die tabernakel, daarom belowe God dat die tabernakel deur sy heerlikheid geheilig word. 39 Die tabernakel of tempel is ook die woonplek van God se heerlikheid genoem. 40 Net soos wat God se heerlikheid in die tempel woon, so wandel of woon God se Naam ook in die tabernakel of tempel. Daarom lees ons gereeld in die Skrif van die plek waar God sy Naam laat woon het. Die Hebreeuse vertaling druk die gedeelte duideliker uit as God wat veroorsaak dat sy Naam woon, of in die Engels, God se Naam wat inhabit. Daar sal dus n spesifieke plek wees wat God gekies het om sy Naam te laat woon. 41 En die tabernakel en tempel is spesifiek gebou vir God se Naam. 42 Die tempel skuif met die uitstorting van die Heilige Gees na die kerk, dus God se inwoning in die kerk. God het die kerk as woonplek vir Hom uitgekies en daarom is sy Vaderlike sorg en regering meer besonder in die kerk, want sy Naam woon daar Vertrekpunt van die Christendom Die vertrekpunt van die Christendom is die vraag, wie is God? Sommige mense begin eers by die beginsels van menslike moraliteit en psigologie en dan eers dink hulle oor hoe God se morele regering van die skepping moet wees. Ons moet dit omkeer. Ons moet begin 36 Edwards, Charity and its fruits The gospel, above all things in the world, holds forth the exceeding condescension of God. No other manifestation that ever God made of himself exhibits such wonderful condescension as the Christian revelation does Joh. 5:13 38 Edwards, Concerning the End, 8:475, Eksodus 29:43 En daar sal Ek met die kinders van Israel saamkom en die tent sal deur my heerlikheid geheilig word. 40 Jes. 60:7 41 Deut. 12:11 42 Ps. 74:7 43Calvyn, Institusie,

51 by wie God is en dan eers moet ons na die menslike omstandighede kyk. As God absoluut soewerein is, soos wat die Skrif aandui, en as God ewig, alwetend en almagtig is, hoe moet ons dan na die omstandighede van die wêreld kyk? Wie God is, moet tog ons vertrekpunt wees van wat ons glo? Vanuit die Reformatoriese beginsel glo ons dat God 'n enige en enkelvoudige geestelike Wese is wat ons God noem. Hy is ewig, onbegryplik, onsienlik, onveranderlik, oneindig, almagtig, volkome wys, regverdig, goed en die alleroorvloedigste fontein van alles wat goed is. Volgens Swinburne is God nie God sonder hierdie eienskappe nie. 44 As dit ons belydenis is van wie God is, dan moet dit ook ons vertrekpunt wees van dit wat ons glo. Kom ons kyk kortliks na wat die implikasies is indien ons glo in hierdie eienskappe van God. Dit verskaf sekere beginsels wat ons lewe bepaal: God is ewig: Dus was daar niks voor God gewees nie. God is onbegryplik: Dus is daar sekere dinge wat vir ons te moeilik is om te verstaan van God, dit is soos om vir jou hond te vra om te verduidelik wie jy is. God is onsienlik: Dus mag ons nie beelde maak van God nie, want ons weet nie hoe Hy lyk nie. God is oneindig: Dus is daar nie n tyd wat God nie meer kan bestaan nie, soos wat die filosoof Nietzsche gesê het, God is dood nie. God kan ook nie beperk word in sy werk nie. God is almagtig: Dus kan ons nie sê God is nie in beheer van alle dinge nie, omdat God almagtig is en alle dinge in die wêreld bepaal. Gebeure soos Jona wat in die maag van n vis was, is dus nie vir ons moeilik om te glo nie, omdat God almagtig is en dit vir hom kinderspeletjies was, God kan selfs mense uit die dood uit opwek en die aarde skep uit niks. God is volkome wys: Dus is God se Woord die volkome wysheid en die beste riglyn vir ons lewe. God is regverdig: Dus is God nie net liefde soos baie mense dink nie, maar God is ook regverdig en verwag dat reg sal geskied. Daarom kan onreg deur n Christen in sy eie lewe en ander se lewe nie oorgesien word nie. 44 Swinburne, God,

52 God is goed: Dus is alles wat God geskep het goed en kan daar nie enige slegte dinge wees wat God geskep het nie. 7.3 God is Drie-enig Die mees ingewikkelde aspek aangaande die Christelike konsep van die Drie-eenheid is dat daar geen manier is om dit op die regte manier te verduidelik nie. Die Drie-eenheid is n konsep wat onmoontlik is vir enige menslike wese om volledig te verstaan, om nie eens te praat van verduidelik nie. God is oneindig groter as ons, daarom behoort ons nie te verwag dat ons ooit in staat sal wees om Hom volledig te verstaan nie. Die Bybel leer ons dat die Vader God is, dat Jesus God is, en dat die Heilige Gees God is. Die Bybel leer ons ook dat daar slegs een God is. Hoewel ons sommige feite oor die verhouding van die verskillende persone in die Drie-eenheid ten opsigte van Mekaar kan verstaan, is dit per slot van rekening onbegryplik vir die menslike verstand. Dit beteken egter nogtans nie dat dit nie waar is nie of nie op die Bybelse leringe gebaseer is nie. Wanneer ons hierdie spesifieke onderwerp bestudeer, moet ons in gedagte hou dat die woord Drie-eenheid nie in die Bybel gebruik word nie. Dit is n term wat gebruik word as n poging om die drie-enige God te beskryf, asook die feit dat daar drie saambestaande en mede-ewige persone is waaruit God bestaan. Ons moet egter verstaan dat dit geensins en op enige wyse drie gode suggereer nie. Die Drie-eenheid is een God wat uit drie persone bestaan. Daar is niks mee verkeerd om die term Drie-eenheid te gebruik nie, selfs al word die woord nie in die Bybel gevind nie. Deur die woord Drie-eenheid te gebruik, gebruik ons n korter manier van praat, eerder as om te verwys na drie saambestaande, mede-ewige persone waaruit een God bestaan. Indien dit dalk vir jou n probleem mag wees, dink n bietjie so daaraan: die woord oupa word ook nie in die Bybel gebruik nie. Ja, ons weet dat daar oupas in die Bybel was. Abraham was die oupa van Jakob. Ons moet dus nie van die term: Drie-eenheid opsigself afstand doen omdat die Bybel dit nie gebruik nie. Wat werklik van belang is, is dat die konsep wat deur die woord Drie-eenheid voorgestel word, wel in die Skrif bestaan. Kom ons kyk na n paar gedeeltes in die Bybel wat die Drie-eenheid beskryf. Daar is een God: Deuteronomium 6:4; 1 Korinthiërs 8:4; Galasiërs 3:20; 1 Timotheüs 2:5. 52

53 Die Drie-eenheid bestaan uit drie Persone: Genesis 1:1; 1:26; 3:22; 11:7; Jesaja 6:8; 48:16; 61:1; Matteus 3:16-17; Matteus 28:19; 2 Korinthiërs 13:14. Die lede van die Drie-eenheid word onderskei van mekaar: 1 Korinthiërs 8:6, Openbaring 4:11, Genesis 19:24; Hosea 1:4, Psalm 2:7, 12; Spreuke 30:2-4. Elke lid van die Drie-eenheid is God: Die Vader is God: Johannes 6:27; Romeine 1:7; 1 Petrus 1:2. Die Seun is God: Johannes 1:1, 14; Romeine 9:5; Kolossense 2:9; Hebreërs 1:8; 1 Johannes 5:20. Die Heilige Gees is God: Handelinge 5:3-4; 1 Korinthiërs 3: Die Drie-eenheid se implikasies vir die onderwys Die Vader is God Om te glo in God die Vader, beteken dat God n persoonlik God is, wat Skepper is van hemel en aarde en daarmee saam dat die hele skepping aan Hom behoort. Daarom moet die wetenskaplike bestudering van die skepping getuig van God as Skepper en kan die vakinhoud wat die onderwyser vir die leerlinge leer nie van iets anders getuig nie Die Seun is God Om te glo dat Jesus Christus die Seun van God is en van ewigheid af self God is en dat Hy ook die Woord van God is, beteken dat Hy die enigste Leermeester is. n Onderwyser mag dus nie iets in stryd leer met wat Jesus vir ons leer in die Bybel nie. Jesus is ook die Seun van Geregtigheid, wat beteken dat Hy met sy eie lewe betaal het, sodat ons regverdig voor die Vader se troon mag wees. Dit beteken dat Jesus werklik lief is vir ons, maar ook dat Hy die sonde en ongeloof haat omdat Hy duur daarvoor betaal het. Om dus vir kinders te leer dat Jesus net liewe Jesus is, skep by die kinders n gevaarlike beeld. Kinders moet weet dat Jesus lief is vir hulle, maar hulle moet ook weet dat Hy nie hou van sonde en van ongelowiges nie Die Heilige Gees is God Om te glo dat die Heilige Gees deel is van die Drie-eenheid met die Vader en die Seun, wat die wêreld van sonde, geregtigheid en oordeel leer, en wat herstel, heilig en met krag almal vervul wat glo in Jesus Christus, het groot implikasie vir n onderwyser se onderrig. Die Heilige Gees woon in elkeen wat glo in Jesus Christus, en Hy is n blywende Onderwyser en Helper, wat vir ons die Woord van God uitlê, sodat ons as instrumente, dit aan ander kan 53

54 onderrig. Daarom moet n onderwyser versigtig wees om sy eie gedagtes vir die kinders te wil leer. Die onderwyser moet die Woord van God bestudeer, sodat hy vervuld met die Heilige Gees die kinders kan onderrig. 7.5 Prakties Leer vir kinders n erns vir God se Naam. Omdat God se Naam heilig is, mag God se Naam nie gelaster word nie. Dit wat jy vir kinders leer van wie God is, beïnvloed hulle hele verstaan van God en ook hoe hulle na die lewe kyk. Wees dus veral versigtig om hulle te leer van liewe Jesus, hoewel dit deur baie mense opreg bedoel word om kinders te leer van liefde van Jesus. Die gevaar is dat hulle dan n verwronge beeld van Jesus ontwikkel. Hoe leer jy dan vir kinders later in hulle lewe van liewe Jesus wat mense met n sweep uit die sinagoge jaag? En dat ongelowiges die ewige straf ontvang? Vermy ook om God af te beeld, omdat God dit verbied in die Skrif. God is onsienlik en moet nie sienlik afgebeeld word nie, omdat dit dan n verkeerde God is. Omdat wie God is die Christen se standaard bepaal, kan n Christen-onderwyser nie bloot tevrede wees met wat ander mense doen nie, God se standaarde is hoër as die wêreld se standaarde. Daarom moet n Christen onderwyser homself voortdurend verdiep in sy vakgebied. 54

55 Hoofstuk 8: Wie is die mens? Dit is vreemd van n mens om te vra, wie is die mens? Dit is eintlik een van die vrae wat deur die eeue die meeste ondersoek is. Van die vroeë Griekse filosowe soos Sokrates het al hierdie vraag gevra en aangetoon hoe n moeilike vraag dit is. In die Bybel kry ons ook hierdie moeilike vraag. Dawid vra wie is die mens dat God aan hom gedink het? Die ontstaan van die mens Die onlogika van mense wat nie wil erken dat God die mens geskape het nie is soms verstommend. Mense wat glo in die evolusieteorie sê, dat die mens vanuit die aap ontwikkel het. Al hoekom hulle hierdie absurde onlogiese leuen kan glo, is omdat hulle nie glo in God nie en as jy nie in God glo nie, dan moet jy nog steeds verklaar vanwaar alles op aarde kom. Die verstommende is dat hulle nog nie iets beter uitgedink het nie. Die Christene bely soos wat die Bybel ons leer dat God die mens geskape het. God het die mens geskape op die sesde dag deur hom uit die grond of klei te vorm tot n mens en daarna het God sy asem in die mens se neus geblaas. So het die mens n lewende siel geword. Die manier wat die Here die mens gemaak het, is ook merkwaardig, omdat God die mens gemaak het as die eerste altaar. Die mens self is dus n lewende, bewegende altaar van God. Hoekom het God die mens gemaak? Was dit vir God nodig? Moes God dit doen? Die eenvoudige antwoord is dat God wou. Ja, God wou die mens maak. God was nie gedwing om die mens te maak nie, God was ook volkome gelukkig sonder die mens, omdat Hyself die volkome samelewing is. Dus het God nie nodig gehad om die mens te skep nie, maar Hy wou. n Amerikaanse teoloog, Jonathan Edwards, verskaf n duidelike verklaring oor die rede hoekom God geskep het. Volgens hom is dit die geneigdheid van God om Homself bekend te maak. God is volkome goed en daarom was God opgewonde om te skep. Dus was God se bekendmaking van Homself die doel waarvoor Hy die skepping gemaak het. God geniet dit om Homself aan ander bekend te maak, omdat Hy volkome goed is. God se liefde vir Homself het dus 45 Psalm 8:3-4 As ek u hemel aanskou, die werk van u vingers, die maan en die sterre wat U toeberei het, wat is die mens dat U aan hom dink, en die mensekind dat U hom besoek? 55

56 gemaak dat Hy geskep het, omdat Hy die perfektheid van Homself wou deel met ander. Ons kan dit vergelyk met n skilder. Die geneigdheid van n skilder om te skilder maak die skilder ook opgewonde om oor te gaan tot die maak van n fisiese produk, soos n portret. God is dus nie volkome as Hy nie geskep het nie. Omdat God Skepper is, het hy ook geskep. 46 Maak hierdie verklaring van hoekom God geskep het nie van God n selfsugtige God nie? Nee, God is die middelpunt van alle dinge en is ook volkome goed. Juis uit sy liefde maak God sy volkome goedheid aan die mens bekend. Daar is nie iets beter buiten God nie. Daarom maak God homself bekend deur te skep. God het nie nodig gehad om ons te maak nie, hy was volkome in Homself. Omdat God volkome is, wou hy Homself bekend maak aan die mens. Meer nog wou hy aan die mens die ereplek, as sy beeld, in sy skepping gee. 8.2 Die mens geskep na die beeld van God Hoe sien jy sommer in n oogopslag of jy van iemand hou of nie? Daar is baie maniere om na mekaar te kyk en mekaar te beoordeel. Meestal kyk jy na iemand se uiterlik, byvoorbeeld na die klere wat hy of sy dra. Hoe duurder die klere, hoe belangriker lyk die persoon. Of hoe meer besittings die persoon het, geld, motors of eiendom, hoe meer is jy beïndruk. Dit alles is nie so belangrik nie. Wat wel belangrik is, is hoe God jou sien en hoe jy God sien. Hoe het Hy jou gemaak? Dit is werklik belangrik. En op daardie manier moet jy ook probeer om na ander mense te kyk: hoe God hulle gemaak het en hoe God hulle sien. Die mens ontvang die ereplek van God om sy beeld te mag wees. Genesis leer ons dat die mens deur God geskape is na sy beeld en gelykenis. Die mens word verbied om van God enige beeld te maak. Tog getuig die Bybel daarvan dat die mens na die beeld van God geskep is. Dit beteken dat God Homself in die mens afgebeeld het. Daar kan dus in die mens se verskyning en optrede iets van God gesien word. Veral voor die sondeval sou die beeld van God in die mens duidelik gesien kon word. Wat n wonderlike gedagte dat God die mens as sy beeld sien. Dit is hoe God na sy kinders kyk. 46 Edwards, Concerning the End, 8:

57 Om presies te verstaan wat dit beteken om na die beeld van God geskape te wees, gaan ons kyk na die volgende voorbeeld: As ons dink aan die woord beeld assosieer ons dit meestal met 'n standbeeld. Dit is egter nie wat hier bedoel word nie. Daar kan eerder gedink word aan 'n skadubeeld (skaduwee). Wanneer ons kyk na die skaduwee van 'n persoon, kan ons sien hoe die persoon min of meer lyk. Ons kan sien of die persoon lank of kort is, hoe die persoon gebou is, ensovoorts. Die skaduwee van die persoon is dus 'n beeld (skadubeeld) van die persoon. Die skaduwee is nie die persoon nie, maar die skaduwee is gebind aan die persoon en kan nie sonder die persoon bestaan nie. Dit is in hierdie lig dat ons die mens as beeld van God moet verstaan, die mens is nie God nie, maar die mens is gebind aan God en kan ook nie bestaan sonder God nie. Daarom het ons in die vorige hoofstuk geleer is wie God, omdat die mens homself nie kan ken sonder God nie. God het die mens na sy eie beeld en gelykenis geskape. Daaruit blyk sy besondere verbintenis met die mens. Die mens is as kind van God geskep. Die mens is daarom bedoel om in n vader-kind verhouding met God te lewe. Hierdie verhouding was volkome goed, omdat alles wat aan God gebind is, volkome goed is. 8.3 God se verwagting van die mens God het nie die mens sonder n rede gemaak nie. God het met die skep van die mens ook n sekere verwagting van die mens gehad. Die Here gee vir die mens n opdrag om te heers oor alle dinge op aarde. Hierdie opdrag veroorsaak dat die mens in beweging begin kom. Die Here is ook opgewonde om die mens in beweging te sien en te sien wat die mens doen, omdat die mens deur sy besig wees Hom leer ken. Die primêre opdrag van Christene in die wêreld is om te heers oor die skepping, omdat dit God se skepping is en ons sy kinders is. As ons die implikasie van die opdrag verstaan, sal ons nie tydmors nie, maar ywerig die Here begin dien in die werk wat ons doen. n Christen moet heers, bestuur en onderhou. Oor wat alles moet die Christen dit doen? Hy moet heers oor die hele skepping, dus die stede, die dorpe, die skole, die internet, die ekonomie. Jy as individu kan nie oor al hierdie dinge heers nie, maar jy moet oor jou eie gebied heers en ook ander Christene leer om oor hulle gebied te heers. 57

58 Die manier waarop die Here vir ons leer hoe ons moet heers is deur die aarde te bewoon, te bewerk en te bewaak. Hierdie opdrag noem ons die kultuuropdrag van die Here. Die Here wil hê ons moet oor die aarde heers op hierdie drie maniere: Bewoon: Die Here wil hê ons moet oor die aarde heers deur die aarde te bewoon. God wil hê ons moet die hele aarde bewoon, want God openbaar Homself in sy hele skepping. Dus wou die Here gehad het dat die mens kinders moes kry voordat die sondeval plaasgevind het, want deur kinders te kry, kan die mense op die aarde vermeerder. As Adam en Eva die enigste mense op die aarde was met wie moes hulle kinders trou? Met wie het Kain, hulle seun, byvoorbeeld getrou? Kain moes heel waarskynlik met een van sy susters getrou het. Dit was egter nie vreemd gewees dat die vroeë mense met hulle susters of familie getrou het nie, Abraham het ook met sy suster getrou. Dit is eers later dat die Here mense verbied om met hulle susters te trou. Bewerk: Adam kry die opdrag van die Here om die aarde te bewerk reeds voor die sondeval. Baie mense sien werk as n straf op die sonde en nie as n opdrag van die Here voor die sondeval nie. Die enigste verskil na die sondeval is, dat die mens nie meer so lekker werk nie, die dorings steek ons, of mense trap dalk op ons tone by die werk, maar werk is nie n straf op die sonde nie. Al sou die sondeval nie plaasgevind het nie, sou ons steeds moes werk. n Christen mag ook nie lui wees nie, want ons leer die Here ken in die werk wat ons doen, daarom moet en wil ons ook hard werk. Bewaak: Die opdrag van God om die boom van kennis en goed te bewaak is ook n opdrag voor die sondeval. Dit is vreemd dat die Here vir hierdie opdrag reeds voor die sondeval gee. Teen wat moes ons bewaak? Teen die bose natuurlik. Teen Satan en sy bose engele. Dus moet n Christen ook in sy lewe ingestel wees om dinge te bewaak. Ons moet spesifiek ingestel wees om die kennis wat ons vir die kinders oordra te bewaak. Onderwysers moet mooi besin wat hulle vir kinders en op watter tyd hulle dit vir die kinders moet leer. Die element van bewaking is een gebied wat Christene al baie jare afgeskeep het. Die opdrag van die Here, aan sy kinders, om te heers oor die aarde kan ons in die begrip roeping opsom. Roeping sluit die aspekte van kom en stuur in. God roep ons met sy Stem 58

59 of Woord om nader te kom en te luister na sy Woord. Nadat jy geluister het stuur God jou ook om sy werk te gaan doen. Roeping is anders as beroep. Beroep is n klein aspek van jou roeping. Om n onderwyser te wees, is n beroep. Roeping sluit ook in om die gras te sny, skottelgoed te was, te kuier met vriende, om saam met jou kind te speel, om kerk toe te gaan. Ons verwar baie keer roeping en beroep. Ons roeping is iets waaroor ons seker moet wees. Ons almal ken n oom wat altyd een of ander scheme het waarmee hy vinnig wil geldmaak. Die oom val dan links en dan weer regs, hy vind net nooit rustigheid in sy lewe oor wat hy wil en moet doen nie. Dit is jammer. Die Here beveel ons dat ons ons roeping moet vasmaak. Studente is sekerlik wat betref die vasmaak van hulle roeping in die moeilikste tyd van hulle lewe, omdat baie studente worstel oor wat hulle moet doen. Die hartseer is dat baie mense nooit biddend sekerheid by die Here kry oor wat hulle moet doen nie. Dit is byvoorbeeld onderwysers wat sê ek is nie eintlik n onderwyser nie, maar ek doen dit nou maar vir tyd en wyl. Die gevaar is dat daardie persoon met kinders se lewe werk en veroorsaak dat kinders se lewens verwoes word, omdat die persoon nie eintlik n onderwyser is nie. 8.4 Waar kom al die kwaad en swaarkry in die wêreld vandaan? Hierdie is sekerlik deur al die eeue een van die mees aktuele vrae. As God dan n God van liefde is, waar kom al die kwaad en swaarkry in die lewe vandaan? In 2001 het hierdie vraag weer baie aktueel geword, omdat die wêreld geruk is toe die televisie wys hoe die Wêreldhandelsentrum in Amerika inmekaar stort. Hierdie vraag en mense se onsinnige antwoorde op die vraag het al veroorsaak dat baie mense in die lewe moed verloor het en begin twyfel het of daar enigsins n God is. As Christene moet ons erken dat daar sekere dinge in die lewe is wat ons nie verstaan nie. Daarom is een van ons vertrekpunte van ons geloof wie God is. Wie ons glo God is bepaal ook die manier wat ons na die kwaad en swaarkry in die wêreld kyk. God is almagtig, dus is Hy in beheer van alle dinge, self die slegte dinge wat met ons in die lewe gebeur, omdat slegs God met n skewe stok n reguit hou kan slaan. God is ook volkome goedheid, daarom kon Hy nie die oorsaak van die kwaad wees nie. Maar wie is dan die oorsaak van die kwaad? 59

60 8.5 Ek en jy is die oorsaak vir die kwaad en swaarkry in die wêreld Die Here het vir Adam en sy vrou, Mannin, die opdrag gegee om nie te eet van die boom van die kennis van goed en kwaad nie, maar hulle was ongehoorsaam aan die Here en hulle het geëet. Hierdie gebeurtenis word die sondeval van die mens genoem. Die verskriklike gevolge van die sondeval is nie berekenbaar nie. Alles en almal, die mensdom, diere en die hele heelal is deur die sondeval geraak. Die ergste van als is dat die beeld van God, naamlik die mens, gebreek het. Die mens as beeld van God is totaal verwoes deur die sondeval. Ons kan dit vergelyk met n spieël wat agterop n bakkie was en toe afgeval het, terwyl die bakkie op die snelweg gery het. Daardie spieël is in duisende stukkies gebreek. Almal wat daar verbystap kan duidelik sien dat dit n spieël was as hulle die stukkies sien, maar dit gaan n wonderwerk kort om die spieël weer heel te maak. Die mens is as beeld van God so geraak dat hy soos n spieël gebreek het. As ons na die mens kyk kan ons steeds sien dit is n mens, maar die mens kan glad nie meer die beeld van God reflekteer nie. Die sondeval het die mens so beïnvloed dat die mens selfs gebore word met genetiese probleme. Mense word selfs sieklik gebore. Die skuld vir die kwaad en swaarkry in die wêreld is dus nie God nie, maar die mens, ek en jy. Die Bybel leer ons dat die mens in sonde gebore word. 47 Dit beïnvloed n onderwyser se manier wat hy na die kinders kyk. Hoewel hulle na die beeld van God geskape is, neem die Christen-onderwyser voor die tyd aan dat die kind vol sonde is en tot enige bose daad in staat is. Die ondersoek na sonde begin egter nooit by ander nie, maar altyd by myself. Ek moet my eie hart ondersoek en na my eie sondes kyk. As ons dit doen, dan kom ons agter hoe ver ons te kort skiet in ons lewe. Die begrip, dat ons in sonde gebore is, word erfsonde genoem. Alle mense is na die sondeval van Adam en Eva in sonde gebore en die straf wat die Here vir die sonde het, is die dood, die ewige dood. Selfs die klein jong onskuldige babatjie het in die sonde geval en moet hul redding buite hulself soek. Selfs babatjies verdien die ewige dood. Wat staan ons mense nou te doen? Hoe kan ons gered word van hierdie aaklige situasie? 47 Psalm 51:6 Kyk, in ongeregtigheid is ek gebore, en in sonde het my moeder my ontvang. 60

61 8.6 Hoe kan ek, jy en Adam gered word? Direk na Adam en Eva gesondig het gee die Here vir hulle die belofte dat Hy iemand gaan stuur wat die slang van die sonde se kop gaan vermorsel en redding gaan bring vir almal wat in Hom glo. Adam en Eva kon dus nie vir die Here mooi dingetjies maak of mooi lewe om gered te word nie. Hulle moes glo in die Een wat gaan kom om die slang se kop af te kap. In die Ou Testament word die Persoon die Messias genoem. Almal wat dus in die Ou- Testamentiese tyd geleef het, moet glo in die Messias wat gaan kom, sodat hulle redding kon ontvang. Gaan alle mense hemel toe? Nee, slegs dié wat glo in die Messias wat die sondes van die wêreld kom wegneem het. Wanneer ons die Nuwe Testament lees openbaar God die Naam van die Messias aan ons, naamlik Jesus die Seun van God, die Verlosser. Jesus het die sonde op Hom kom geneem en ons kom verlos en almal wat in Hom glo sal nooit verlore gaan nie, maar die wat nie in Hom glo nie sal hel toe gaan. Die hel, waarheen ek en jy ook moes gaan is ons verdiende loon. Maar die wat glo in Jesus as Verlosser, word deur God se genade gered. Kan n Christen verseker sê hy is gered? Kan n Christen weet dat hy hemel toe gaan al sterf hy môre. Sommige ander gelowe sê jy kan nooit weet nie, maar eers as jy by jou god kom dan sal jy sien of hy jou in die hemel inlaat. Die Christendom is in daardie sin baie uniek teenoor die ander gelowe in die wêreld. Christene kan verseker sê dat hulle gered is, omdat die Here vir ons sê dat niemand ons uit sy hande sal ruk nie, nie eers ons eie sonde nie. Dus indien n Christen sy sondes bely en glo dat Jesus die enigste Verlosser is, is Hy gered en is die dood net vir hom n deurgang na die ewige lewe. 8.7 Prakties n Christen-onderwyser kyk met ander oë na kinders, omdat die onderwyser weet dat daardie kind na die beeld van God geskep is. Hoewel kinders na die beeld van God geskape is, neem die Christen onderwyser voor die tyd aan dat die kind vol sonde is en tot enige bose daad in staat is, Christenonderwysers los dus nie kinders om net te doen wat hulle wil nie. Christenonderwysers vorm kinders om ook hulle eie sonde in hul lewe raak te sien. 61

62 n Christen-onderwyser besef dat sy werk nie net n beroep is nie, maar dat dit ook deel vorm van sy roeping, waartoe die Here hom roep om sy taak uit te voer. n Christen-onderwyser heers oor sy eie vakgebied deur op die voorgrond te wees van die verskillende ontwikkelinge in die vakgebied. n Christen-onderwyser wys vir kinders in sy lewe dat hy uit genade deur die Here gered is en dat hy dit ook verseker weet. 62

63 Hoofstuk 9: Hoe kyk mens na die wêreld? 9.1 Elke mens het n visie op die wêreld Elke mens is gebore in verskillende omstandighede, verskillende huisgesinne, verskillende kulture, verskillende gelowe, verskillende dorpe, verskillende lande. Al hierdie aspekte het n groot invloed op die manier waarop iemand na die wêreld kyk. Onderwysers weet baie goed dat n kind se optrede in die klas direk teruggevoer kan word na die kind se huislike omstandighede. Gedagtes, idees of oortuigings gaan n persoon se optrede vooraf. Hoe ons dink, bepaal wat ons doen. Daarom is dit belangrik vir n onderwyser om buite sy wetenskapsveld ook in lewensvisies onderrig te wees. Dit stel n onderwyser in staat om die kinders se dade beter te begryp n Mens se kyk na die wêreld is die skakel tussen geloof en optrede In enige mens se lewe, of die persoon nou n Christen, Moslem, Boeddhis of ateïs is, speel geloof n belangrike rol. Die mens se geloof bepaal die rigting waarin sy lewe beweeg. Hoe n mens optree, gee voete aan sy diepste geloofsoortuigings. As n persoon byvoorbeeld nie op Sondae saam met ander gelowiges die Here wil dien nie, dan sê dit iets van daardie persoon se geloofslewe. n Mens se uitkyk op die wêreld kan vergelyk word met n bril. As die bril rooi is, gaan alles wat die persoon sien, n rooi glans hê. So ook as n persoon se lewensvisie donker en sonder n toekoms is, dan gaan daardie persoon negatief wees, alles wat daardie persoon sê gaan dus ook afbrekend wees. n Mens vorm dus sy manier wat hy na die wêreld kyk uit sy diepste geloofsoortuiging. Abraham se diepste geloofsoortuiging was dat God vir hom n groot nageslag sou gee, uit sy seun Isak. Dus toe God vir hom vra om Isak te offer, het Abraham se diepste geloofsoortuiging na vore gekom. Hy het geglo in God en God se beloftes, daarom het Abraham heel getrou aan God, Isak gevat en hom gaan offer. Die Here het toe n ram gestuur in die plek van Isak. Hierdie is n mooi voorbeeld van hoe die mens sy visie volgens sy geloof vorm en dan die wêreld sien volgens hierdie visie. 48 Van der Walt, Visie op die Werklikheid,

64 9.3 Beïnvloed jou lewensuitkyk alles in jou lewe? Vir opleidingsinstansies is hierdie een van die belangrikste vrae, want beïnvloed my lewensvisie werklik alles wat ek doen? Selfs die kos wat ek eet? Om te verduidelik dat ons lewensvisie selfs die kleinste besluite in ons lewe beïnvloed, selfs die kies van n naam, is die volgende voorbeeld nuttig. Prof. Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat, het in 2011 die leuse van Kovsies (Universiteit van die Vrystaat) verander vanaf In Deo Sapientiae na In Sapientiae. Hy het die Deo wat God beteken weggegooi. n Klein woordjie, n groot verandering. Prof. Jansen verduidelik in Rapport (15 Januarie 2011): God en universiteit moet liefs apart, die rede waarom God uit die leuse van Kovsies gehaal moet word. Hy voer aan dat die eie karakter van die universiteit bedreig word wanneer n godsdienstige filosofie in sy simbole, leuse en kurrikulum aangehang word. Volgens Jansen is die aanhang van enige religieuse filosofie fundamenteel in teenstelling met die doel waarvoor n hoëronderwysinstelling bestaan. Die wesenlike argument wat Jansen aanvoer is dat n universiteit neutrale wetenskap moet beoefen. Die beoefening van neutrale wetenskap is die visie dat jou lewensvisie nie n invloed op jou beoefening van wetenskap het nie. Maar hoe kan dit? Wêreldwyd is dit tog bekend dat daar nie iets soos neutrale wetenskapsbeoefening bestaan nie? Wêreldbekende professore Strauss, Clouser en Stoker lewer bewyse van die absurditeit van sogenaamde neutraliteit in wetenskap. Strauss (Fakulteit Geesteswetenskappe, Kovsies) sal nie saamstem met sy rektor se standpunt oor neutrale wetenskap nie. In verskeie studies het Strauss bewys dat die geloofsoortuiging van die wetenskaplike sy studie beïnvloed. Om geloof en wetenskapsbeoefening te skei is om te sê God het niks met die wêreld te doen nie. 9.4 Wiskunde is mos wiskunde? Beïnvloed my lewensvisie selfs die manier waarop ek wiskunde doen? As mens met wiskunde-onderwysers praat oor Christelike wetenskap dan antwoord baie jou: Wiskunde bly wiskunde, of jy nou n Christen of n ongelowige is. Party sal bysê jy moet net jou geloof uitleef, deur soos n Christen op te tree. By Christelike skole kan jy ook n plakkaat aan die bokant van die bord kry wat sê: God is n God van orde en in Wiskunde 64

65 leer ons meer van God se orde. Hoewel die res van die kurrikulum dieselfde as enige ander skool lyk. n Mens hoef nie veel van wiskunde af te weet om vanuit die geloof te kan sê 1+1+1=1 en dat irrasionele (verkeerde) getalle op die sondeval dui nie, omdat God se skepping nie irrasioneel kan wees nie. Verder, dat n beginsel van die eenheid binne die geheel ook vir wiskunde (asook ander vakfilosofieë) geld. Die wiskunde som moet binne die raamwerk van die groot prentjie gesien word. Dit kan moontlik ook n goeie wiskundeonderwyser van n swak onderwyser onderskei. Die een onderwyser het die vermoë om die som binne die geheel te verduidelik en die swak onderwyser kan bloot net die stappe van die som op sy eie verduidelik, sonder om dit te verbind met die geheel. n Christelike wiskundeonderwyser wat glo in Christelike wetenskap moet dus ook hulself verdiep in die geskiedenis van wiskunde, sodat hy ook kan verstaan vanwaar die somme kom. 49 Dit is dus duidelik dat jou lewensvisie, selfs die wyse waarop jy wiskunde doen, jou lewe kan beïnvloed. 9.5 Vyf belangrike komponente van n lewensvisie 1. Elke mens dien God of n afgod. 2. Elke mens gaan met die natuur om soos wat hy glo sy God/god van hom verlang. 3. Elke mens gehoorsaam die wil van sy god/god soos wat dit in verskillende wette, gebooie of riglyne na vore kom. 4. Elke mens word al hoe meer soos die God wat hy dien. 5. Die mens skep saam met ander mense van dieselfde oortuiging n menslike samelewing Twee botsende lewensvisies in Suid-Afrika In Suid-Afrika is daar twee groot lewensvisies wat bots. Hierdie twee lewensvisies is die Westerse lewensvisie en die Afrika-lewensvisie. 49 As jy graag meer wil lees oor die geskiedenis van Wiskunde kyk gerus na die volgende bronne: Benacerraf, Philosophy of Mathematics. Boyer, A History of Mathematics. Lakoff, Where Mathematics Comes From Strauss, Ooraftelbaarheid. Weyl, A Half-Century of Mathematics. 50 Van der Walt, Visie op die Werklikheid,

66 9.6.1 Westerse lewensvisie Die Weste was vroeër bekend met die Griekse denke. Die wortels van die Westerse lewensvisie lê by die vroeë Griekse filosowe soos Sokrates, Plato en Aristoteles. Hoewel die Westerse lewensvisie se wortels geleë is in die Griekse denke het latere invloede van die Romeine en die Christene en gebeure soos die Renaissance, Reformasie en Verligting n groot rol gespeel in die ontwikkeling van die Westerse lewensvisie soos ons dit vandag ken. Die denke wat ontwikkel het vanuit die Griekse denke het oor die algemeen die denke van die Europese kultuur gevorm. Wanneer daar dan vandag verwys word na die denke van die Weste word na Europese denke verwys. En natuurlik ook na Noord-Amerikaanse denke, omdat Noord-Amerika grotendeels deur Europese setlaars bevolk is. In die denke van die weste lê die begeerte om dinge te ontdek en te ontwikkel. Daarom was daar so baie ontdekkingsreise vanuit die Westerse lewensvisie. Dit het veroorsaak dat daar vandag in die Ooste van die wêreld Westerse denke is, soos in Australië en Nieu-Seeland Kenmerke van die Westerse lewensvisie vandag Bekend vir sy idees rondom materialisme en kapitalisme. Individualisties ingestel. Norme ontstaan uit individuele selfbelang. Die individu se vryheid word bo die groep gestel. Min behoefte aan gemeenskaplikheid. Die natuur word beskou as los van die mens en moet slegs gebruik word vir welvaart. Geloof in rasionele wetenskap en tegnologie. Tyd is daar vir eie belang en moet gebruik word vir vooruitgang. Toekomsgerig en rasioneel Totstandkoming van ideologieë waarmee n beter toekoms sonder God in die vooruitsig gestel word Beoordeling van die Westerse lewensvisie Die Westerse denke word deur baie mense, asook Afrikaanssprekendes, gesien as die norm, omdat hulle self Westerlinge is. Die Westerse lewensvisie moet egter nie as die norm 66

67 gesien word nie, maar moet beoordeel word vanuit die Woord. Die individualistiese ingesteldheid van die Weste veroorsaak n selfgesentreerdheid wat maak dat alles oor die mens en sy eie belange gaan. Daar is n gebrek aan gemeenskaplikheid by die Westerse denke en dit lei tot totalitarisme. Totalitarisme beteken dat die een samelewings-instelling oor n ander regeer. Die Westerling is ook kapitalisties en materialisties ingestel. Die gevolg is dat die mens se aard so ingestel is en geneig is om hulle nie teenoor God en sy Woord te verantwoord nie. Hierdie materialistiese ingesteldheid veroorsaak dat die mens die natuur uitbuit en slegs materiële welvaart najaag. Die najaag van welvaart lei tot n ekologiese krisis, omdat die natuur net gebruik word vir eie gewin en nie ter opbouing van die samelewing en bewaking van God se skepping nie Afrika-lewensvisie Die Afrika kultuur ontwikkel soos die naam sê uit Afrika. Daar is ongeveer 2000 etniese groepe in Afrika. Om dus alle Afrika-stamme oor dieselfde kam te skeer is inkonsekwent. Om die tradisionele Afrika-lewensvisie te beskryf, is oorvereenvoudigend. Daar is egter n paar gemeenskaplike kenmerke. Min inligting is deur die mense van Afrika self oor hul lewensvisie op skrif gestel, veral as dit met die 2500 jarige geskiedenis van die Westerse filosofie vergelyk word. Meeste Afrika-kulture is geheel anders as Westerse kulture. Kenmerke is die geloof en praktyk van die oorspronklike volke van Midde-Afrika, sekere streke van Noord- en Suid- Amerika, Indonesië en van die inboorling-volke van Australië en Nieu-Seeland. Hierdie mense is nie wilde, kultuurlose mense nie. So getuig hul kuns van n eie kultuur. Die holisme speel n sterk rol in die Afrika-lewensvisie. Met holisme word bedoel dat alles n eenheid vorm. Die tradisionele Afrika-lewensvisie dink kommunalisties. Die mens is dus in die eerste plek n mens in die gemeenskap. Ek is, omdat ons is. Die menslike gemeenskap is egter deel van die geesteswêreld dit maak daarvan n organistiese en holistiese lewensvisie. Of, anders gestel, die geestewêreld (geeste, gode, voorvaders) sluit die gemeenskap in. Die Afrika-lewensvisie onderskei geen vorme of terreine van ervaring nie. Alle handelinge, van maaltyd tot huwelik, van oorlog tot dans, het vir hulle n 67

68 godsdienstige betekenis. As die mense van die Afrika-lewensvisie n huis bou of gaan jag, is dit deurtrek van religieuse elemente Kenmerke van die tradisionele Afrika-lewensvisie God is op n afstand en onbetrokke by die wêreld. God vereis nie verantwoordelikheid van die mens nie. n Onvoorspelbare geesteswêreld vervang God. Die mens is slegs n mens ten opsigte van die groep. In die gemeenskap kom kommunale gelykheid eerste. Die natuur word holisties beskou. Die mens is deel van die natuur. Daarom moet die natuur gerespekteer word. Tyd moet saam met ander gedeel en geniet word Beoordeling van die Afrika-lewensvisie In die Afrika-lewensvisie word alles gesien as een groot geheel met min ruimte vir diversiteit. Naas die samehang word verskeidenheid nie ewe sterk erken nie. Ons het in die vorige hoofstukke gesien dat die samelewing verstaan moet word vanuit die Drieeenheid. Dus dat daar n eenheid is tussen die verskillende persone, maar dat die persone nie dieselfde is nie. Die Bybel leer nie net die samehang van alles soos by die Afrikalewensvisie nie. Dit lê ook nie net klem op die verskeidenheid, soos die Weste geneig is om te doen nie. Die Bybel beklemtoon ook die verskeidenheid in die samehang. 9.7 Hoe maak ek my lewensvisie reg? Om n Bybelse lewensvisie te ontwikkel moet n persoon eers sy eie lewensvisie identifiseer. Om dit te doen, moet jy jou eie geskiedenis ken. Uit watter kultuur is jy gebore? Van waar kom jou ouma en oupa? Hierdie soort historiese agtergrond is belangrik om jou eie lewensvisie te identifiseer. Dus as jy weet dat jy met n Westerse lewensvisie gebore is, dan weet jy ook dat jy dalk moet kyk na jou ingesteldheid oor materialisme, want miskien is geld en materiële dinge jou afgod. So ook as jy dalk gebore is met n Afrikalewensvisie. Miskien maak jy nog n groot opheffing van die voorvaders en word die voorvaders jou afgod. Dit is volgens die Bybel verkeerd, omdat daar slegs een ware God is. 68

69 Jesus het ook vir ons die nagmaal ingestel, wat as teken dien dat sy verlossingswerk deel word van ons lewe. Met die instelling van die nagmaal roep die Here ons ook op dat ons weer krities na onsself moet kyk, na ons woorde, gedagtes en dade, dus na ons lewensvisie. Ons moet na ons lewensvisie kyk met die bril van God se Woord. Ons moet as t ware ons woorde, gedagtes en dade aan die Woord van God, die maatstok van ons lewe, meet. Die Here soek ook n eerlike hart, wat eerlik voor Hom staan en erken dat ons lewensvisie ver te kort skiet. Daarom moet ons ook voor God erken waar ons tekortskiet, of waar ons in ons woorde, gedagtes en dade in stryd met God se Woord optree. In hierdie ondersoek moet ons ook ons verkeerde optrede of lewensvisie voor God bely en vra vir vergifnis. Die Here wil n ware en opregte hart hê, want die hart is die uitgange van die lewe. n Mens se hart bepaal dus n mens se lewensvisie. Daarom wil die Here hê dat ons voortdurend ons harte moet ondersoek, sodat ons kan sien waar ons teenoor God oortree. Die Here het ook n welbehae aan gebroke harte wat hulle swaarkry en sondes na Hom toe neem, sodat hy weer daardie gebroke harte kan genees. Ons kan dus ons lewensvisie regmaak deur tot bekering te kom oor ons sondes en ons lewe rig in lyn met die Woord van God. 9.8 Hoe verander ek iemand anders se lewensvisie? Die verandering en vorming van kinders se lewensvisies is die kern van n Christenonderwyser se taak. Soos wat die Here ons harte vorm (soos wat n pottebakker klei vorm), so is die onderwyser ook besig om kinders te vorm. Daarom die waarskuwing in die Bybel dat elkeen wat een van die kleintjies wat in Jesus glo, laat struikel, dit beter vir hom sal wees as n meulsteen aan sy nek gehang word en hy in die see gegooi word (Matt. 18:6). Onderwysers se primêre taak is nie om kinders bloot die inhoud van n vak te leer nie, maar is voortdurend besig om aan kinders se harte te karring. Dit is wat onderwys moeilik maak vir sommige mense, omdat onderwys nie vir sissies is nie. Kinders gaan in n goeie onderwyser se klas begin huil, omdat daardie onderwyser besig is om aan die mees sensitiewe spier van n kind te karring, die hart van die kind. Om aan n kind se hart te karring of die kind se lewensvisie te verander of te vorm, moet die onderwyser ten eerste weet waarheen en hoe die kind se hart moet verander. Die onderwyser moet dus goed onderrig wees in die Woord van God, sodat hy ook vir iemand 69

70 se vrae oor sy geloof kan beantwoord indien dit verlang word. Ten tweede moet die onderwyser ook die lewensvisie van die kind ken. Dus moet die onderwyser die lewensomstandighede van die kind ondersoek. En derdens moet die onderwyser elke geleentheid aangryp om die kind na die Woord van God te lei, sonder om dweperig oor te kom en daardeur die kind af te skrik. 9.9 Prakties Ontleed eers die skool, klas of instansie by wie jy werk. Kyk na die skool se lewensvisie. Dit kan maklik gedoen word deur na die skool se beleide en praktyke te kyk. Kyk ook na die kinders se lewensomstandighede of die omgewing waarin die kinders bly. Daaruit sal jy ook weet watter aspekte van n lewensvisie jy kan aanspreek. Die groot probleem in Suid-Afrika is dat baie van die onderwysers vanuit die Westerse lewensvisie vir kinders vanuit n Afrika-lewensvisie probeer onderrig. Onderwysers moet die lewensvisie van die kinders in ag neem, maar ook nie bloot akkommodeer nie, want of die lewensvisie Westers of van Afrika is, moet die lewensvisie aan die Bybel gemeet word. Die onderwyser moet self sterk staan in n Bybelse lewensvisie, deur voortdurend Bybelstudie te doen. Die onderwyser moet sy oë oophou vir geleenthede om aan n kind se hart te karring. Die onderwyser moet nie bang wees vir kinders se trane nie, want om aan kinders se harte te karring bring dalk trane, maar moontlik ook bekering. 70

71 Hoofstuk 10: Reformatoriese opvoedkunde 10.1 Reformatories of Christelik In die wêreld is daar honderde, dalk duisende, verskillende denominasies van die Christendom. Die begrip Christelik is n baie wye begrip. Die ideaal is om te sê dat n organisasie Christelik is, maar as gevolg van die sondeval verskil Christene ook onder mekaar oor wat hulle met Christelik bedoel. Daarom die nadere benadering van Christelik, byvoorbeeld Reformatories, Rooms-Katoliek, Metodisties, Arminiaans of Charismaties. Al hierdie benaderings sien hulleself as Christelik, maar verskil oor wat hulle as Christelik beskou en ook hoe hulle hul Christelike lewensbeskouing uitoefen Wat is n Reformatoriese Christelike beskouing? Die Reformasie van die 16de eeu in Europa is gekenmerk deur die terugkeer na die Woord van God. Toe dit blyk dat die Rooms-Katolieke kerk die gesag van God se Woord verwerp het, het reformatore soos Luther, Calvyn en Zwingli weer Christus se gesag deur sy Woord oor alles, ook in die kerk, begin verkondig. Die terugkeer na die gesag van die Woord het die menslike gesag van die pous met al sy hiërargiese strukture in die Rooms-Katolieke kerk verwerp. Hierdie Reformasie is deur die reformatore direk na die gelowiges geneem. Toe Luther sy 95 stellings op 31 Oktober 1517 teen die kerkdeur van Wittenberg vasgespyker het, het die beginsels van die Reformasie vinnig deur die hele Europa versprei. Die rede hoekom die woord so vinnig begin versprei het, was onder andere omdat die Woord vir die eerste keer deur die mense in hulle eie taal gelees kon word, dus moedertaalonderrig. In die sestiende eeu het die kerk enige leke (onkundiges) verbied om die Bybel te lees. Die Bybel was net in Latyn beskikbaar en vertalings van die Bybel was verbied. Sascha toon aan dat veral Luther en Calvyn se uitroep dat mense die Bybel in hul eie taal ontvang, daartoe gelei dat leer lees n noodsaaklikheid geword het. 51 Luther se ywer en dryf om die Woord van God in die hande van die Duitse volk te kry, was so groot dat hy die Bybel in rekordtyd in Duits vertaal het. Dit was n besondere gebeurtenis in die geskiedenis. Omdat die Woord van God nou by die mense was, kon mense self die Woord lees. Martin Luther se ywer dat elke Christen die Bybel moet kan lees, het groot 51 Sascha, Protestantism and Entrepreneurship,

72 entoesiasme by die reformatore ontlok. Skole het ontstaan, reformatoriese ouers het hulle kinders skool toe gestuur, en so het die reformatories gesinde op die voorgrond van onderrig gestaan. Moedertaalonderrig is een van die kern-waardes van n Reformatoriese ingesteldheid. Mense moet God se Woord in hulle eie taal hoor. n Kind kan eers werklik iets verstaan as dit in die kind se hart ingang vind. Daarom is dit nodig dat n kind in sy eie taal onderrig moet word, sy hartstaal, die taal waarin hy die Here aanbid. Tydens die uitstorting van die Heilige Gees het die mense die Here se Woord gehoor in hulle eie taal, die taal waarin hulle gebore is. So lees ons in Handelinge 2:8 En hoe hoor ons hulle, elkeen in ons eie taal waarin ons gebore is? Die Reformatore het veral gefokus op die gesag van God se Woord en vanuit die Woord het hulle die vyf sola s geformuleer. Sola beteken enkel en alleen. Hier volg die vyf Sola s van die Reformasie en dit is ook die Reformatoriese beginsels: Solus Christus - Slegs Christus. Die enigste weg tot verlossing is deur die kruisdood en opstanding van Jesus Christus, geen daad of optrede van die mens kan enige bydrae tot sy verlossing bring nie. Sola Fide - Slegs geloof. God skenk aan die mens deur die Heilige Gees die ware geloof ons kan Hom ken en vertrou en deur hierdie geloof alleen word die mens gered. Sola Scriptura - Slegs die Skrif. God openbaar Hom in die Skrif. Ook openbaar Hy aan ons alles wat ons nodig het vir ons verlossing. Daar is geen openbaring of woord van enige mens of selfs n engel wat kan byvoeg by die Bybel nie. Sola Gratia - Slegs die Genade. Geen daad van die mens verdien enige guns of gawe van God nie en beslis nie verlossing nie. Omdat God die mens liefhet, begenadig Hy Sy kinders, en word hulle verlos. Soli Deo Gloria - Aan God alleen die eer. Die mens se doel op die aarde is om te leef tot eer van die volkome en volmaakte God. Alles wat die mens dus dink, doen en sê moet tot God se eer en heerlikheid wees. Reformasie is bekering. "Ecclesia reformata semper reformanda..." Hier het ons 'n reformatoriese spreuk waarmee die bewaring van die gesag van die Woord in die kerk tot 72

73 uitdrukking kom. Dit beteken die mense wat glo in die Reformatoriese beginsels moet altyd weer reformeer, terug na die Woord. Om die Woord van God suiwer te bewaar hou ook genade in. Openbaring 2:5 leer ons duidelik dat as ons die Woord bewaar sal God ons ook bewaar. Daarom die dringende noodsaaklikheid om God se Woord altyd te leer, oor en oor te lees en daarvolgens te lewe Vestiging van die Reformatoriese onderwysbeginsel in Suid-Afrika ( ) Die Reformatoriese onderwysbeginsel is die beginsel van die Woord alleen. Behr stel dit as die beginsel wat lei dat alle aspekte van die lewe, ook opvoeding, gedoen moet word in ooreenstemming met die Woord van God. 52 Die Reformatoriese beginsel het die grondslag gevorm vir alle onderwyspogings gedurende die eerste 150 jaar in Kaapland. 53 Al vanaf die eerste nasionale sinodes in Nederland is die belang van die skool as instrument vir die bevordering van die Reformasie raakgesien. 54 Jan van Riebeeck en sy metgeselle het in 1652 in die Kaap gekom met as agtergrond die Nasionale Sinode van die Gereformeerde Kerke van Nederland wat in Dordrecht gehou is. By hierdie sinode is die Reformatoriese beginsel vasgestel in drie belydenisskrifte, naamlik. die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls. 55 Volgens Venter was die Dordtse sinode een van die belangrikste sinodes wat Reformatoriese onderrig bespreek het. 56 Baie van die besluite wat by die sinode geneem is, het n radikale invloed op die onderrig in Nederland en sodoende ook in die Kaap gehad. 57 Die eerste 150 jaar van onderwys in Suid-Afrika word deur Barnard gekenmerk as n noue samewerking tussen die staat, kerk en ouer wat die opvoeding van kinders 52 Berh, Education in South Africa, Barnard, Onderwys in Transvaal, Malherbe, Education in South Africa, 1: Praamsma, De Kerk van alle tijden, Venter, History of Education, ibid. 73

74 betref. Die primêre doelstelling van die skoolopvoeding was om die kinders voor te berei vir die aflegging van hul geloofsbelydenis. Die tweede doel was om die kinders voor te berei vir hul dagtake. Naas die Hollandse Statebybel was die reeds genoemde belydenisskrifte in die 17de eeu die hoofinhoud van die onderwys aan die Kaap Kort agtergrond van die tersiêre Reformatoriese opleiding in Suid- Afrika In Suid-Afrika het die Reformatoriese tersiêre opleiding n kort geskiedenis. Dit het begin in 1877 toe die Letterkunde departement in Potchefstroom gestig is. In 1905 het die Gereformeerde teologiese skool van Burgersdorp geskuif na Potchefstroom en is by die Letterkunde departement gevoeg. Hierdie onderrig was gebou op die vyf Reformatoriese beginsels. In 1919 skei die fakulteite, om staatsgeld te bekom en word die Letterkunde departement n staatsinstansie. In 1921 word die Potchefstroom n Universiteitskollege deel van Unisa. In 1933 word die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys gestig, die PU vir CHO. In 1935 skryf Professor H.G. Stoker sy bekende brief oor Waarom die PU vir CHO n Christelike universiteit wil wees. In 1951 word die PU vir CHO n onafhanklike universiteit. In 2003 word Aros (Akademie Reformatoriese Opleiding en Studies) gestig en vorm n samewerkingsooreenkoms met die PU vir CHO. In 2004 verander die PU vir CHO onder staatsdruk sy naam na die Noordwesuniversiteit (NWU) en verloor daarmee sy Reformatoriese karakter. In 2010 begin die vennootskap tussen Aros en NWU uitfaseer. In 2012 ontvang Aros sy eie akkreditasie as n tersiêre onderwysopleidingsinstansie Watter model is die tersiêre Reformatoriese opleidingsmodel? Drie soorte tersiêre modelle kan onderskei word: n Geslote model 58 Barnard, Onderwys in Transvaal, 3. 74

75 n Oop model n Gemengde model Geslote model In 1088n.C. is die Universiteit van Bolonga in Italië gestig. Dit was uit die aard van die saak n Middeleeuse universiteit en ook n geslote universiteit. Met geslote word bedoel dat die universiteit of tersiêre instansie sekere geloofstandpunt inneem en sy wetenskapsbeoefening daarvolgens doen. Hierdie opleiding was ook n soort monnik- of katedraalskool, dus Christelike onderrig met min aanraking met die buite wêreld. Vandag is daar steeds sulke skole of opleidings. Dit is ook logies dat daar sulke skole is. Mense wil tog nie hê dat hulle kinders te vinnig aan die boosheid van die wêreld blootgestel word nie. Dit is tog hoekom daar beperking op flieks is. Selfs ongelowige ouers pleit vir n gesonde omgewing om hulle kinders groot te maak. Met gesonde omgewing word bedoel geslote, beskermde omgewings met mense wat soos jy dink en dieselfde beginsels en waardes as jy het. Die vraag is egter of n geslote omgewing by die universiteit of tersiêre opleiding pas? Daar is duidelik plek vir hierdie soort geslote opleiding by skole, omdat kinders nog self nie werklik weet wat hulle glo nie. So n soort opleiding hoort ook by teologiese skole waar predikante opgelei word vir gemeentes. Die teologiese studente kan dus nie ongelowig wees nie; net so kan die dosente ook nie ongelowig wees nie. Dus met n geslote opleiding word bedoel die dosent en die student moet van dieselfde geloof wees Oop model n Oop opleidingsmodel is baie bekend in die Suid-Afrikaanse opset. Dit is universiteite soos NWU, Stellenbosch, Tukkies, Kovsies, UJ en UCT. In hierdie universiteite maak dit nie saak of die dosent n Hindoe, Baptis, Boeddhis, Moslem, Mormoon, Christen is nie, enigiemand is welkom; so ook enige student. Alle gelowe is aanvaarbaar en daar is nie iets soos die waarheid nie, behalwe die wetenskap wat die persoon self beoefen. Opleiding in hierdie model is baie moeilik omdat die dosente of studente nie vanuit dieselfde beginsel werk nie. Dus kan n student se antwoord in die een dosent se klas reg wees en dieselfde soort antwoord in die ander dosent se klas verkeerd. 75

76 Ook met hierdie opleiding slaan die Here n reguit hou deur sy wil te laat geskied, omdat hy gelowige dosente en studente op die soort opleidingsinstansies plaas om hulle lig te laat skyn en so die evangelie uit te dra. Hierdie model is egter n baie oneffektiewe manier van evangelisasie, want sodra n dosent te veel sy geloof uitleef, begin hy op die studente te tone te trap en kan die dosent selfs afgedank word Gemengde model Met n gemengde opleidingsmodel word bedoel dat die opleidingsinstansie nie sy identiteit of beginsels verloor ter wille van die student wat by hom kom studeer nie, maar die student hoef ook nie sy geloofsoortuiging te verloor of op te gee om by die opleidingsinstansie kan kom studeer nie. Om n gemengde model te verduidelik, kan die volgende voorbeeld dien: n Rooms- Katolieke priester het sy meestersgraad voltooi by Calvin College oor Calvyn. Ja, dit is vreemd, want Calvyn was in die 16de eeu heeltemal gekant teen die Rooms-Katolieke kerk. Die rede hoekom hy dit daar gedoen het, is omdat hy meer van Calvyn wou leer en waar beter kan hy gaan leer oor Calvyn as by Calvin College? n Gemengde model is n eerlike opleidingsmodel en pas by die uitgangspunte van n tersiêre Reformatoriese opleiding. Dit is ook die opdrag van die Here in sy Woord, jy mag nie vals getuig nie. Daarom moet n Christelike opleidingsinstansie ook eerlik wees oor die opleiding wat hy bied, anders skei die opleiding sy geloof en beginsels van sy dade. Enige student is egter welkom om by n gemengde model te studeer en die student weet ook presies watter soort opleiding hy gaan ontvang. Alle dosente en personeel wat by die gemengde model doseer of werk, moet egter die beginsels van die opleidingsinstansie onderteken en uitleef, omdat hulle die beginsels van die opleiding moet kan integreer in hulle werketiek en vakinhoud Prakties Elke onderwyser moet eerlik wees en erken in watter Christelike denominasie hy/sy staan. Die onderwyser moet die kernbeginsels van die Reformasie in sy vakgebied integreer. 76

77 Die onderwyser moet die taal van die leerlinge in ag neem. In Suid-Afrika is dit moeilik, omdat ons in ons sonde soos by Babel almal een taal probeer praat. Die onderwyser moet dit in ag neem en die leerlinge probeer help in hulle eie taal. Die opset van opleiding moet in ag geneem word. As die skool n geslote skool is, byvoorbeeld n privaat skool, moet die onderwyser daarvolgens werk. Die onderwyser moet sy eie leermateriaal versamel en saamstel, maar ook vir die kinders kritiese blootstelling gee aan ander gelowe en ander denominasies, om op die manier vir die kind te leer om vanuit sy eie beginsel te leer dink. As n onderwyser by n oop skool klas gee, byvoorbeeld by Suid-Afrika se staatskole, dan moet die onderwyser ook eerlik sy beginsels in die klas toepas, byvoorbeeld met klasreëls. Die onderwyser moet in sy beoordeling van leerstof altyd die beginsels en waardes waarvoor hy of sy staan aan die kinders noem. 77

78 Bibliografie Barnard, S.S Onderwys in Transvaal. In Historiese Pedagogiese Perspektief. Pretoria: Dieter Ziemmermann (Edms.). Bencerraf, P. & Putnam, H (Eds). Philosophy of Mathematics, Selected Readings. Oxford: Basil Blackwell. Berh, A.L. & Macmillan, R.G Education in South Africa. Pretoria: J.L. Van Schaik, Ltd. Boyer, C.B A History of Mathematics, Hersiene uitgawe deur Uta C. Merzbach. New York: Wiley. Buys, A.L.A Eerstelinge van God. Pretoria: Aros Uitgewery. Buys, A.L.A. & Strauss, S.A Die openbaringsleer van Schilder. Acta Theologica Suplementum, 5: Calvyn, J. 1984[1559]. Institusie van die Christelike Godsdiens, Boek 1. (Uit Latyn in Afrikaans vertaal deur prof. H.W. Simpson.) Potchefstroom: CJBF. Calvyn, J Commentary upon The Book of Psalms by John Calvin. Translated from the original Latin, and Collated with the author s French version, by the Rev. James Anderson. Grand Rapids: Baker Book House. Clark, G.H Logic. Unicoi: The Trinity Foundation. Copernicus, N On the Revolutions of the Celestial Spheres. Last visited 23/11/2012./ Diedericks, M Samelewingsleer, aspekte van n Christelike samelewing. Pretoria: Juventus. Du Toit, H.D.A Vyf Godsdienste van die Wêreld. Pretoria: N.G. Kerkboekhandel. Edwards, J Concerning the End for which God Created the World, Works 8: Ethical Writings, ed. Paul Ramsey (New Haven: Yale University Press). 78

79 Edwards, J Charity and its fruits. Carlisle, Pennsylvania: The Banner of Truth Trust. Galli, M Christian History How We Got Our Bible. Brentwood: J.E. Miles, A Bookseller. Geisler. N.L. & Brooks, R.M When Skeptics Ask. A Handbook on Christian Evidences. Michigan: BakerBooks. Geisler. N.L. & Howe, T The Big Book of Bible Difficulties. Michigan: BakerBooks. Jordaan, G.J.C Die New Age van God. God se nuwe wêreld as antwoord op die New Age-beweging. Pretoria: Atlas uitgewers. Lakoff, G. & NÚÑEZ, R.E Where Mathematics Comes From, How the Embodied Mind Brings Mathematics into Being. New York: Basic Books. Locke, J. 1824[1669]. The works, vol 1. An Essay concerning Human Understanding Part 1, 12th ed. Londen: Rivington. Malherbe, E.G Education in South Africa, Vol. 1. Cape Town: Juta & Co., Ltd. Marsden, G.M Jonathan Edwards, A Life. New Haven & Londen: Yale University Press. Piper, J God s Passions for His Glory. Living the Vision of Jonathan Edwards, with the Complete Text of The End for Which God Created the World. Wheaton: Crossway Books. Praamsma, L De kerk van alle tijden. Tweede deel. Franeker: T.Wever. Sascha, O.B Protestantism and Entrepreneurship: Evidence from the Pre-Industrial and from the Industrial Era. Munich: CESifo Working Paper. Schulze, L.F Geloof deur die eeue. Pretoria: N.G. Kerkboekhandel. Siyavula, U History for primary school. Houston, Texas: Rice University. Strauss, D.F.M Ooraftelbaarheid Hoe eksak is die wiskunde? Koers, 76(4). 79

80 Swinburne, R God. In: Taliaferro, C. & Griffiths, P.J. (eds.) Philosophy of Religion. An Anthology. Malden: Blackwell Publishing. Van der Walt, B.J Visie op die Werklikheid. Die bevrydende krag van n Christelike lewensbeskouing en filosofie. Potchefstroom: Pro Rege. Van Genderen, J. & Velema, W.H Beknopte Gereformeerde dogmatiek. Kampen: J.H. Kok. Venter, I.S.J History of Education. Pretoria: University of South Africa. Waltke, B How We Got Our Old Testament. Christian History, 433(13):3-34. Weyl, H A Half-Century of Mathematics. In: American Mathematical Monthly, 58: