Attos de sos Apostolos
|
|
|
- Dulcie Glenn
- 9 years ago
- Views:
Transcription
1
2
3 Su libru de sos Attos de sos Apostolos in su canone, ossiat in sa lista de sos Libros de sa Sacra Iscrittura, est istadu postu sempre pustis de sos Evanzelios e prima de sas litteras de Santu Paulu. Custu libru nos faeddat de sas origines de s Ecclesia Cristiana dae su primu momentu chi Gesùs, prima de pigare a su chelu, hat imbiadu sos apostolos a preigare s Evanzeliu in su mundu intreu, peri s annu 30, finas a s arrivu de Paulu a Roma, peri s annu 60. Sos Attos de sos Apostolos non faeddan però de tottu sos apostolos, ma in sa prima parte faeddan solu de Pedru, cun calchi notissia de Giuanne e de Giagu; faeddan puru de persones chi no appartenian a su gruppu apostolicu: Istevene, Tilippu, Barnabas. In s atera parte de su libru si faeddat subra e tottu de Paulu e de s opera sua d evanzelizassione. Sa tradissione antiga de s Ecclesia est totta de accordu, dae sos primos seculos, chi s autore de sos Attos de sos Apostolos est s evangelista Luca, meigu Antiochenu e cumpanzu de apostoladu de Paulu. Su Canone Muratori, peri s annu 180, fentomat su libru cun su titulu Acta omnium Apo- Apostolorum e narat chi s autore est Luca. Su prologu Antimarcionista de su 160/180 dat notissias de Luca e de s opera sua e affirmat chi A s assegus hat iscrittu sos Attos de sos Apostolos. In sos Attos de sos Martires de Lione peri s annu 180, tzitados dae Eusebiu de Cesarea, b hat unu riferimentu a su testu de At 7,60 chi descriet sa morte de Istevene, su primu martire cristianu. Ireneu de Lione, chi iscriet a sa fine de su e duos seculos, in polemica contr a sos erezes, nessi chimbanta oltas tzitat sos Attos de sos Apostolos. Sos Attos de sos Apostolos sun iscrittos in limba greca, nada Koinè, limba populare impitada in cussos tempos non solu in Grecia ma fintzas in s Asia Minore, in s Egittu e a Roma. S opera si podet partire in chimbe partes printzipales: Origine de s Ecclesia in Gerusalemme. Sos (fideles) cristianos pregan ancora in su templu e osservan sa leze de Moisè; dan esemplu de unione fraterna e de caridade, de distaccu dae sos benes mundanos e de corazu in dogni persecutzione (1,1 finas a 5,42). Attos de sos Apostolos 1
4 Introdutzione Persecutzione e missione: dae Gerusalemme a Antiochia. Persecutzione e morte de Istevene. Missione in Samaria, Giudea e Siria. Paulu si cunvertit e comintzat a preigare. Pedru est persighidu, ma Deus lu salvat e lu liberat dae manos de Erode (6,1 finas a 12,25). Primu viazu missionariu de Paulu e Barnabas. Conversione de sos paganos. Cuntziliu de Gerusalemme. (13,1 finas a 15,35). Su e duos ei su e tres viazos missionarios e fundassione de s Ecclesia in Grecia e in s Asia Minore (15,36 finas a 20,38). Paulu, presoneri de Cristos: dae Gerusalemme a Roma. In sa capitale de s imperu romanu, tzentru de su mundu de cussos tempos, Paulu annuntziaiat cun franchesa e corazu sa Paraula de Deus (21,1; 28,31). S opera est istada iscritta peri s annu 80, pustis de s Evanzeliu. Tzertos autores naran chi siet istada iscritta peri sos annos 60 63, ca naran chi in su libru non si contat nudda de su protzessu contr a Paulu in Roma, inue est mortu, su 67. S iscopu de su libru est, a su matessi tempus, istoricu e teologicu. Luca hat cherfidu faghere un opera seria, istorica, contende su ch hat bidu cun sos o gros suos, su chi hat ischidu dae Paulu e consultende documentos iscrittos, in modu chi tottu sos cristianos e non solu Teofilu, si potan render contu de cantu sun solidos, seguros, veros sos insinzos retzidos in sa catechesi, comente narat Luca etotu in su printzipiu de s evanzeliu sou. S iscopu teologicu est de mustrare chi sas comunidades noas de s Asia Minore, de sa Grecia e de s Europa tenen raighinas ispirituales profundas, ca sun fundadas in s Ecclesia de Cristos e de Gerusalemme, cun sa mediassione de sos apostolos, imbiados dae su divinu Magistru a preigare s Evanzeliu in tottu su mundu. Su libru de sos Attos de sos Apostolos no est solu unu libru istoricu de su passadu, ma inditan una via chi si devet percurrere fintzas oe, si cherimus essere fizos de s Ecclesia. Sa fide in Cristos biu e resuscitadu, sa dotzilidade a s Ispiritu Santu, s ubbidientzia a sos apostolos e a sos sutzessores issoro, sa caridade fraterna, s isperantzia ei su gosu in sas proas, s abertura ecumenica e universale a tottu sos populos, sun parte essentziale de su disignu divinu de s Ecclesia de onzi tempus, chi cheret restare fidele a sas origines apostolicas. 2 Attos de sos Apostolos
5 At 1, 1-11 Gesùs promittit s Ispiritu Santu 1 1Teofilu istimadu, in su primu libru meu hapo contadu tottu su chi Gesùs hat fattu e insinzadu, comintzende dae printzipios de s attividade sua, 2 finas a cando no est istadu assuntu a su chelu. Prima de pigare a su chelu Isse, per mesu de s Ispiritu Santu, haiat dadu istrutziones a sos ch haiat eligidu comente apostolos. 3 Pustis de sa morte sua Gesùs s est presentadu a issos e in diversas maneras s est mustradu iu. Pro baranta dies est apparfidu a issos, medas bias, faeddende de su regnu de Deus. 4 Una die, in su mentres chi fin in mesa, li s hat fattu custa raccumandassione: Non bos ch istresiedas dae Gerusalemme, ma isettade su donu chi su Babbu Celeste hat promissu e de su cale bos hapo faeddadu. 5 Giuanne infattis hat battizadu cun abba; bois invetze, da inoghe a pagas dies, hazis a essere battizados cun s Ispiritu Santu. Gesùs altzat a su chelu 6 Tando sos chi fin cun Gesùs l han dimandadu: Segnore, est custu su momentu in su cale deves ristabilire su regnu de Israele?. 7 Gesùs hat rispostu: Non toccat a bois ischire cando custu hat a sutzedere: solu Babbu lu podet detzidere. 8 Ma ois hazis a retzire subra ostra sa fortza de s Ispiritu Santu, chi est accant a falare. Tando hazis a diventare testimonzos mios in Gerusalemme, in totta sa Giudea, in sa Samaria e in tottu su mundu. 9 Nadu custu, Gesùs hat comintzadu a pigare in altu, ei sos apostolos lu fin abbaidende. Poi est bennida una nue, e issos non l han bidu piusu. 10 Fin ancora mirende su chelu, a ue fit pigadu Gesùs, cando duos omines, bestidos de biancu, si sun accurtziados a issos 11 e lis hana nadu: Omines de Galilea, aite istades inoghe mirende su chelu? Custu Gesùs chi bos hat lassadu pro pigare a su chelu, una die hat a torrare comente l hazis bidu tucchendesiche. 1 1 Teofilu non s ischit chie siat; podet essere unu numen inventadu pro indicare sa comunidade a sa cale Luca dedicat su presente libru. S ateru libru de su cale faeddat est su e tres Evanzelios. 4 Gerusalemme est sa tzittade, tzentru de sos avvenimentos de sa salvesa nostra. In su templu de Gerusalemme comintzat s Evanzeliu segundu Luca e in custu templu etotu finit. Inie istaian sos apostolos sempre laudende e ringrassiende a Deus, pustis de sa dispedida dae Gesùs Nazarenu. Su donu promissu est s Ispiritu Santu (cfr. Lc 24,47-49). Su libru de sos Attos de sos Apostolos est istadu nadu fintzas Evanzeliu de s Ispiritu Santu, proite s Ispiritu de Deus est s attore printzipale ei s ispiradore de tottu sos avvenimentos. Est s Ispiritu Santu chi ghiat s Ecclesia e la faghet andare in caminos mai idos ne connottos. 11 Sa prima olta Gesùs est bennidu in s umilidade e in sa povertade, sa e duas boltas, a sa fine de su mundu, hat a torrare in sa gloria pro giudicare sos bonos ei sos malos. Attos de sos Apostolos 3
6 At 1,12-26 Mattias leat su postu de Giudas 12 Tando sos apostolos han lassadu su monte de sas Olias e sun torrados a Gerusalemme. Custu monte est accurtzu a sa tzittade: a mes ora de caminu a pé. 13 Cando sun arrividos, sun pigados a su pianu de subra de sa domo inue abitaian. Custos sun sos numenes de sos apostolos: Pedru e Giuanne, Giagu e Andria, Tilippu e Tomas, Portolu e Matteu, Giagu, fizu de Alfeu, Simone, chi fit istadu de su partidu de sos zelotas, e Giudas fizu de Giagu. 14 Fin tottu cuncordos e si riunian regularmente pro sas orassiones cun sas feminas, cun Maria, sa mama de Gesùs e cun sos frades. 15 In cussas dies, sas persones reunidas fin unos chentuvinti. Pedru si nd est pesadu ritzu in mesu e tottu e hat nadu: 16 Frades mios, fit netzessariu chi si cumpreret su chi s Ispiritu Santu haiat nadu in sa Bibbia. Per mesu de Davide isse haiat faeddadu de Giudas, chi diventeit su capu de sos chi arrestein a Gesùs. 17 Giudas fit unu de nois, e comente a nois fit istadu eligidu pro custa missione. 18 Cun sos soddos balanzados dae su delittu sou, Giudas si comporeit unu cunzadu e inie b hat agattadu sa morte ruende a cuccuru in giosso: su corpus sou s est isquarteradu ei su mattamine s est ispartu in terra. 19 Su fattu est gai notoriu a tottu sos abitantes de Gerusalemme, ch in limba issoro, ai cussu cunzadu li naran Akeldamà, chi cheret narrere: campu de sambene. 20 Ammentadebos su chi b est iscrittu in su libru de sos Salmos: Est iscrittu puru: Sa domo sua restet lichida e neune bi potat abitare. S ingarrigu sou lu leet un ateru. 21 Est netzessariu duncas chi un ateru enzat cun nois pro si fagher testimonzu de sa resurretzione de su Segnore Gesùs. Devet essere unu de cuddos chi nos han accumpanzadu daghi su Segnore Gesùs caminaiat a pè in terra cun nois, 22 dae cando Giuanne preigaiat e battizaiat finas a cando Gesùs est istadu assuntu a su chelu, in su mentres chi fit cun nois. 23 Sun istados presentados tando duos omines: unu tzertu Zuseppe, chi li naraian Barsabbas e fintzas Giustu, e unu tzertu Mattias. 24 Poi han pregadu goi: O Segnore, chi connosches su coro de tottu, faghe nos ischire cale de custos duos tue has eligidu. 25 Giudas nos hat lassadu ed est andadu a su destinu sou. Chie de custos duos hat a dever leare su postu de custu ministeriu e apostoladu?. 26 Han bettadu sa sorte, ei sa sorte est rutta subra de Mattias, chi est istadu azuntu a sos undighi apostolos. 15 Pedru enit sempre numenadu a prima in sa lista de sos apostolos. Est isse chi faeddat pro primu in mesu a sos apostolos, dende a bidere chi, finas dae sos primos passos de s Ecclesia, est isse su pastore vicariu de sas berveghes e de sos anzones de s ama de Cristos. 21 Sos apostolos deven essere testimonzos de sa risurretzione de Cristos. Deven testimoniare chi su Cristos biu e resuscitadu est su matessi Gesùs de Nazaret chi est mortu in sa rughe e chi caminaiat a pè in terra cun sos apostolos in sos caminos solianos de sa Palestina. 4 Attos de sos Apostolos
7 At 2,1-18 S Ispiritu Santu falat subra de sos Apostolos 2 1Cando est bennida sa die de Pentecoste, fin tottu umpare cungregados in su matessi logu. 2 De repente s est intesu in chelu unu rumore, comente cando si pesat unu mummuione de entu e nd hat prenadu totta sa domo inue fin issos. 3 Tando han bidu limbas comente de fogu chi si cumpartian e falaian subra a donzunu de issos. 4 Tottu sun istados prenados de Ispiritu Santu e si sun postos a faeddare in ateras limbas, comente s Ispiritu Santu lis daiat sa fortza de si esprimere. 5 In Gerusalemme b haiat ebreos, omines meda religiosos, bennidos dae onzi parte e logu. 6 Appenas s est intesu cussu rumore, s est reunidu unu fiottu mannu de zente e no ischian ite nde pensare. 7 Onzunu infattis los intendiat faeddare in sa propria limba. Pro cussu, ispantados e meravizados, naraian: Custos omines chi sun faeddende non sun tottu Galileos? 8 Comente mai tando los intendimus faeddende in limba nostra? 9 Semus Partos, Medos, Elamitas, abitantes de sa Mesopotamia, de sa Giudea e de sa Cappadocia, de su Pontu e de s Asia, 10 de sa Frigia e de sa Panfilia, de s Egittu e de sa Cirenaica, Romanos istranzos, 11 Giudeos cunvertidos a sa religione ebraica, Cretesos e Arabos, eppuru tottu cantos los intendimus annuntziare in limba nostra sas cosas mannas chi Deus hat fattu. 12 Tottu fin ispantados e no ischian ite nde pensare e si dimandaian pari pari: Ite cheret narrere tottu custu?. 13 Ateros invetze si nde fin riende e naraian: Sun imbriagos a mustu. Pedru annuntziat sa resurretzione de Gesùs 14 Tando Pedru si nd est pesadu paris cun sos ateros undighi apostolos e, a boghe manna, hat faeddadu goi: Omines de Giudea e tottu ois chi sezis in Gerusalemme: iscultade cun attentzione sas paraulas mias e hazis a ischire it est sutzedende. 15 Custos omines non sun imbriagos, comente sezis pensende ois, de su restu est chito sun solu sas noe de manzanu. 16 Si cumprit invetze su chi Deus haiat annuntziadu per mesu de su profeta Gioele: 17 In sas ultimas dies - narat su Segnore - hap a imbiare s Ispiritu meu subr a tottu sos omines: fizos bostros e fizas bostras han a profetizare, ei sos giovanos bostros han a bider bisiones, ei sos antzianos bostros han a bider sonnios. 18 A subra e tottu sos servidores ei sas servidoras mias 2 1 Si cumprit sa promissa de Gesùs. S Ispiritu Santu falat subra sos apostolos cungregados cun Maria, Mama de Gesùs e como mama issoro. Est sa die de Pentecoste, una festa chi sos ebreos tzelebrian a chimbanta dies dae sa Pasca. Sos apostolos sun trasformados: prima timian fintzas a bogare conca dae sa domo inue fin inserrados; poi infiammados dae s Ispiritu Santu han ziradu su mundu incontrende zente de onzi ratza e limba. 9 Tottu su mundu est rappresentadu in Gerusalemme in cussa die memoranda in sa cale s Ecclesia movet sos primos passos sutta s atzione de s Ispiritu Santu. 17 Gl 3,1-5. Attos de sos Apostolos 5
8 At 2,19-31 in cussa die hap a imbiare s Ispiritu meu e han a faeddare comente profetas. 19 Hap a fagher prodigios subra in chelu e meracolos giosso in terra, sambene, fogu, nues de fumu. 20 Su sole s hat a iscurigare ei sa luna hat a diventare ruja che sambene, prima chi enzat sa die manna e gloriosa de su Segnore. 21 Tando chiesisiat hat a invocare su numene de su Segnore hat a esser salvu. 22 Omines de Israele, iscultade su chi bos so nende. Gesùs de Nazareth fit un omine mandadu dae Deus pro bois. Deus l hat dadu autoridade cun meraculos, prodigios, signos, chi su Segnore, per mesu de isse, hat fattu in mesu a bois, comente bene ischides. 23 Cust omine pro voluntade e provvidentzia divina, est istadu postu in manos bostras e bois, per manu de omines impios, l hazis mortu incravendelu a sa rughe. 24 Ma Deus l hat torradu a bida, liberendelu dae su podere de sa morte: proite non fit possibile chi Gesùs resteret in podere de sa morte. 25 Unu salmu de Davide narat infattis de isse: Bidia de continu su Segnore indainanti meu: isse mi sustenet a fines chi non rua. 26 Pro cussu so meda cuntentu e canto cun allegria: mancari sia mortale, hap a reposare in isperantzia. 27 Proite tue non m has a abbandonare in su regnu de sos mortos, e nos has a permittere chi su servidore fidele tou bidat sa corrutzione. 28 Tue m has ammustradu sas camineras de sa vida, e gosu mannu pro me est sa presentzia tua. 29 Frades, lassade chi bos nerza craramente chi su patriarca nostru Davide est mortu e sepultadu, ei sa tumba sua est ancora oe in mesu a nois. 30 Isse però fit profeta e ischiat bene su chi Deus l haiat promissu cun giuramentu: unu de s erentzia sua deviat diventare re che a isse. 31 Pro cussu, previdende su tempus benidore, hat faeddadu de sa resurretzione de Cristos, cando hat nadu chi Isse no est istadu abbandonadu in su regnu de sos mortos, ei su corpus sou no hat bidu sa corrutzione. 19 Discursu de genere apocalitticu chi non si devet leare in sensu litterale. 25 Cfr Sal 16, Cfr. 2 Sam 7,12 in riferimentu a sa profetzia de Natan. 6 Attos de sos Apostolos
9 At 2, Custu Gesùs, Deus l hat torradu a bida e tottu nois nde semus testimonzos. 33 Isse est istadu inaltziadu approbe a Deus e hat retzidu dae su Babbu s Ispiritu Santu chi fit istadu promissu, Como isse nos donat cussu matessi Ispiritu comente ois puru podides bidere e intendere. 34 Davide infattis no est pigadu a su chelu, eppuru isse narat: Su Segnore hat nadu a su Segnore meu: setzi accurtzu a mie 35 Finas chi eo ponza sos inimigos tuos comente banchittu sutta sos pes tuos. 36 Tottu su populu de Israele lu devet ischire cun tzertesa: custu Gesùs chi ois hazis crutzificadu, Deus l hat fattu Segnore e Messia. 37 Intesas custas paraulas, sos presentes s han sentidu trapassare su coro e hana nadu a Pedru e a sos ateros apostolos: Frades caros, ite devimus faghere?. 38 Pedru hat rispostu: Cambiade vida e onzunu de ois si fattat battizare in numen de Gesù Cristu. Hazis a retzire su perdonu de sos peccados bostros ei su donu de s Ispiritu Santu. 39 Pro bois infattis est sa promissa, pro fizos bostros e pro tottu sos chi che sun attesu e chi su Segnore Deus nostru hat a cramare. 40 Cun medas ateras paraulas Pedru los cumbinchiant e los esortaiat, nendelis: Salvadebos dae sa sententzia de cundenna chi est pro falare subra custa generassione malinna. 41 Sos chi han postu mente a Pedru sun istados battizados, e gai, in cussa die, guasi tremiza persones si sun azuntas a sa comunidade. Sa vida de sa prima comunidade 42 E partitzipaian fittianos a sas istrutziones de sos apostolos, a sa vida comune, a sa chena de su Segnore e a sas orassiones. 43 Tottu fin ispantados e leados dae unu sensu de religiosu timore pro sos numerosos meraculos e prodigios chi Deus faghiat per mesu de sos apostolos. 44 Tottu sos fideles istaian umpare e tenian onzi cosa a cumone. 45 Bendian sas propriedades issoro e nde faghian parte a tottu, segundu su bisonzu de onzunu. 46 Onzi die, tott umpare, andaian a su templu e in sas domos cumpartian su pane e manigaian cun allegria e simplitzidade de coro, 47 laudende a Deus; fin bene cherfidos dae tottu su populu. 48 De die in die su Segnore faghiat creschere sa comunidade cun cuddos chi atzetaian sa salvesa. 32 Su dovere de sos apostolos est de essere testimonzos de sa resurretzione de Cristos. 38 Su battisimu est su signu de su cambiamentu de sa vida, de sa cunversione interiore. 42 Sos primos cristianos istaian umpare, si cherian bene, iscurtaian sas preigas de sos apostolos, pregaian e partitzipaian a s Eucarestia: chena de su Segnore, cumpartende su pane cunsagradu. Fractio panis est su numene antigu de sa missa. 46 Luca descriende sa vida de sos primos cristianos nos faeddat de fraternidade e de cominione de benes, de allegria e de simplitzidade de coros e de mentes. Sa prima comunidade cristiana vivet umpare, ca pregat umpare. Est una comunidade chi pregat e creschet, cun s azudu de su Segnore, ca onzi die ateros omines intran a sa vida noa de Deus, attirados dae s esemplu e dae su fervore de sos discipulos de Cristos. Attos de sos Apostolos 7
10 At 3,1-13 Pedru sanat su paraleticu 3 1Una die Pedru e Giuanne fin pighende a su templu. Fin sas tres de sero, s ora de s orassione. 2 Approbe a sa Janna de su templu chi si narait Janna Bella b haiat un omine, paraleticu dae sa naschida. Che lu jughian onzi die a inie, e isse pediat sa limusina a tottu sos chi intraian a su templu. 3 Appenas hat bidu a Pedru e Giuanne chi fin pro intrare, lis hat pedidu sa limusina. 4 Ma Pedru, umpare a Giuanne, l hat abbaidadu in cara e hat nadu: Abbaid a nois!. 5 Cuss omine los hat abbaidados, isperende de retzire da issos calchi cosa. 6 Pedru invetze l hat nadu: Dinari non nd hapo, ma su chi hapo ti do de bonu coro: in numen de Gesùs Cristu, su Nazarenu, pesadinde e camina. 7 Poi l hat leadu a manu tenta e l hat azuadu a si nde pesare. In s istante sas ancas ei sos cambutzos de su malaidu sun diventados sanos. 8 Si nd est pesadu ritzu a unu brincu e hat comintzadu a caminare. Poi est intradu a su templu cun sos apostolos: caminaiat, antzis brincaiat dae s allegria e laudaiat a Deus. 9 Bidendelu caminare e laudare a Deus, totta sa zente l hat reconnottu: 10 fit propriu isse, cuddu ch istaiat in sa Janna Bella de su templu. E gai fin tottu ispantados e meravizados pro su chi fit capitadu. Pedru annuntziat sa potentzia de Gesùs resuscitadu 11 In su mentres chi cuss omine chircaiat de trattennere a Pedru e Giuanne, sa zente, totta ispantada, est curta a ue fin issos in su porticu de Salomone. 12 Pedru, bidende custu, s est postu a faeddare a su populu: Omines de Israele, proite bos meravizades de custu fattu? Nos sezis annotende comente chi esseremus istados nois a faghere caminare cust omine, nois cun sas fortzas nostras e cun sas pregadorias nostras. 13 Invetze est istadu Deus, su Deus de Abramu, de Isaccu, de Giacobbe, su Deus de babbos nostros chi l hat sanadu, manifestende gai su podere gloriosu de Gesùs, servidore sou: propriu cuddu Gesùs chi ois hazis intregadu a sas autoridades e hazis accusadu ingiustamente indainanti de Pilatu, mentres chi isse haiat deztisu de lu liberare. 3 6 Pedru e Giuanne han unu postu de preminentza in sa prima comunidade cristiana. Issos dirigin sas assembleas liturgicas preghende e fattende pregare sos ateros. Nd haian potidu profettare de su ministeriu issoro pro s irricchire; invetze poveros fini e poveros sun restados; poveros de benes mundanos ma riccos de fide e de isperantzia in Deus e in Gesùs Salvadore. Ed est propriu in numene de Gesùs Salvadore chi Pedru sanat s omine paraleticu. Est Gesùs chi donat salvesa e liberassione, sos apostolos sun solu mediadores e ministros de custa salvesa. 12 Su e duos discursos de Pedru. S apostolu dat prima e tottu s interpretassione de su fattu meraculosu a su cale su populu hat assistidu. Non sun istados sos apostolos, ma est istadu Deus matessi chi hat sanadu su paraleticu. Ma custu meraculu Deus l hat fattu per mesu de sa persone de Gesùs, Messia, chi sos capos religiosos haian cundennadu a morte e chi Deus hat resuscitadu, ca proite non fit possibile chi su mere de sa vida esseret binchidu dae sa morte. Custa est duncas s ora pro su populu ebreu de si cunvertire, de si pentire e de cambiare vida. 8 Attos de sos Apostolos
11 At 3, Bois hazis fattu cundennare su Santu ei su Giustu e hazis dimandadu sa grassia pro unu criminale. 15 Gai hazis mortu a Gesùs, chi dat sa vida a tottu. Ma Deus l hat fattu torrare a bida dae sos mortos, e nois nde semus testimonzos. 16 Est pro sa fide in Gesùs chi cust omine, chi ois bidides e connoschides, est istadu sanadu. Gesùs l hat dadu sa fide e cun sa potentzia sua l hat sanadu cumpletamente in presentzia de tottu ois. 17 Frades, eo isco chi ois ei sos capos bostros l hazis fattu pro ignorantzia. 18 Ma Deus, propriu in custu modu, hat cumpridu su ch haiat annuntziadu per mesu de sos profetas, ossiat chi su Messia sou deviat suffrire. 19 Pentidebos duncas e torrade a su Segnore, a fines chi perdonet sos peccados bostros! 20 Gai su Segnore hat a fagher bennere pro ois su tempus de su consolu e bos hat a mandare su Messia, Gesùs, chi isse bos haiat destinadu. 21 Però, pro su momentu, Gesùs devet restare in chelu finas a cando no hat a bennere su tempus in su cale tottu sas cosas han a esser rennovadas, comente haiat nadu Deus matessi per mesu de sos santos profetas. 22 Moisè infattis hat nadu: Su Segnore Deus bostru, bos hat a mandare unu profeta che a mie e hat a esser unu de su populu ostru. L hazis a iscultare in tottu su chi isse bos narat. 23 Chie no hat a iscultare custu profeta hat a esser chirriadu dae mesu su populu e hat a esser isperdidu. 24 E tottu sos profetas, dae Samuele in poi, tottu cantos nd han faeddadu e han annuntziadu su ch est capitadu in custas dies. 25 Pro bois han faeddadu sos profetas, pro bois Deus hat fattu unu pattu de alleantzia cun babbos nostros cando hat nadu a Abramu: In s erentzia tua han a esser beneittas tottu sas nassiones de sa terra. 26 Pro custu Deus hat fattu torrare a bida su servidore sou Gesùs e l hat mandadu a bos battire sa benedissione, a bois aprima de sos ateros, a fines chi onzunu si cunvertat dae sa vida mala. 22 Gesùs est su profeta de su cale faeddaiat Moisè. Gesùs est su nou Moisè chi cumprit sas profetzias de s Antigu Testamentu; isse faeddat a numene propriu ca est profeta, Messia e Deus a su matessi tempus. 26 In Gesùs, a sa fine e su mundu, Deus hat a renovare s universu, e como in su tempus presente accumpanzat s Ecclesia pilligrina cun sa santa benedissione sua. Attos de sos Apostolos 9
12 At 4,1-18 Pedru e Giuanne indainanti de su tribunale 4 1Pedru e Giuanne fin ancora faeddende a su populu, cando sun accudidos sos satzerdotes ei sos sadduceos umpare a sos cumandantes de sa guardia de su templu. 2 Issos fin airados proite sos apostolos insinzaian a su populu, ma pius de tottu ca annuntziaian chi Gesùs fit torradu a bida e chi sos mortos puru torran a bida. 3 Pro cussu los han arrestados e che los han postos in presone finas a s incras, ca oramai fit già sero. 4 Ma medas de cuddos ch haian iscultadu sa paraula han cretidu ei su numeru de sos fideles, chentza contare sos omines, est aumentadu a guasi chimbemiza persones. 5 S incras sos capos de sos ebreos, sos antzianos, sos mastros de sa leze si sun reunidos in Gerusalemme, 6 umpare a su capu de sos satzerdotes Anna cun Caifas, Giuanne e Lissandru e cantos appartenian a sas familias de sos capos de sos satzerdotes. 7 Han fattu ennere sos apostolos e han comintzadu a los interrogare: Da inue o dae chie hazis retzidu su podere de faghere custu?. 8 Tando Pedru, prenu de Ispiritu Santu, lis hat rispostu: Capos de su populu e antzianos de custu tribunale, iscultademi. 9 Bois oe nos dimandades contu de su bene chi hamus fattu a unu poveru malaidu; e de pius cherides ischire comente mai cust omine est sanadu. 10 Ebbenes, una cosa devides ischire bois e tottu su populu de Israele: cust omine est indainanti a bois, sanu e salvu, ca hamus invocadu a Gesù Cristu, su Nazarenu, cuddu Gesùs chi ois hazis postu in rughe e chi Deus hat fattu torrare a bida dae sos mortos. 11 Su libru e sos Salmos faeddat de isse cando narat: Sa pedra chi ois, fraigamuros, hazis refudadu, est diventada pedra angulare. 12 Gesù Cristu e nessun atere podet dare sa salvesa: infattis no esistit ater omine in su mundu a su cale Deus hat dadu su podere de nos salvare. 13 Sos membros de su tribunale ebraicu, bidende su corazu de Pedru e de Giuanne, e cumprendende, dae atera parte, chi fin omines legos e simplitzes, fin ispantados e si rendian contu chi issos fin cuddos chi fin istados cun Gesùs. 14 In presentzia de cuss omine sanadu, chi fit accurtzu a issos, no ischian ite narrere. 15 Tando han cumandadu a Pedru e a Giuanne de si ch essire a fora dae su tribunale e si sun postos a chistionare tra issos goi: 16 Ite podimus faghere como cun custos omines? Infattis tottu sos abitantes de Gerusalemme ischin chi issos han fattu custu meraculu pubblicamente, e nois de zertu non podimus narrere chi no est beru. 17 Ma però, devimus proibire a issos in modu assolutu de faeddare in numene de Gesùs: gai sa notissia de custu meraculu non s hat a isparghere ancora de pius in mesu a sa zente. 18 Los han fattos cramare dae nou e lis han cumandadu de non faeddare assolutamente de Gesùs e de non 4 4 Luca si cumpiaghet de ponnere in risaltu sa creschimonia de s Ecclesia; custa olta lu faghet cando dia parrere chi b hat pagu afficu, proite sos apostolos sun istados arrestados. 10 Gesù Cristu, su Messia, hat fattu su meraculu: Isse ebbia podet dare sa salvesa, ca proite a isse ebbia Deus hat dadu onzi podere, torrendelu a bida dae sos mortos Attos de sos Apostolos
13 At 4,19-31 insinzare pius in numene sou. 19 Ma Pedru e Giuanne han rispostu: Giudicade bois matessi su chi est giustu indainanti e Deus: devimus iscultare a bois o puru devimus ubbidire a Deus? 20 In cantu a nois non podimus faghere a mancu de faeddare de custas cosas chi hamus bidu e intesu. 21 Sos de su tribunale ebraicu los han minettados dae nou, poi los han lassados andare liberos, ca non resessian a agattare un motivu pro los poder punire. Fin timende fintzas su populu: tottu infattis ringrassiaian ancora a Deus pro su meraculu ch haian fattu. 22 S omine sanadu meraculosamente teniat già pius de barant annos. 23 Predu e Giuanne sun istados lassados liberos, sun torrados a ue fin sos cumpanzos issoro e han contadu tottu su ch haian nadu sos capos de sos satzerdotes ei sos antzianos de su populu. 24 Tottu han iscultadu, poi si sun reunidos a pregare cun custas paraulas: O Deus, tue has criadu su chelu ei sa terra, su mare e tottu su chi b est in issos. 25 Tue per mesu de s Ispiritu Santu has fattu narrere a Davide, babbu nostru e servidore tou custas paraulas profeticas: Proite sos paganos si sun inchiberados ei sos populos han ordiminzadu cumplottos inutiles? 26 Sos res de sa terra si sun suguzados ei sos capos de sos esercitos si sun accordados tra issos contr a su Segnore e contr a su Messia sou. 27 E de abberu inoghe in Gerusalemme Erodes e Pontziu Pilatu si sun postos de accordu cun sos furisteris e cun su populu de Israele contr a su servidore tou Gesùs, chi tue has eligidu comente Messia. 28 Gai issos han cumpridu su chi tue, o Segnore, haias detzisu e istabilidu. 29 Ma como, o Segnore, abbaida comente nos minettan, e cuntzede a nois, servidores tuos, de poder annuntziare sa paraula tua cun grande corazu. 30 Mustra sa potentzia tua pro faghere ancora sanaduras, meraculos, prodigios, in numene de su santu fizu tou Gesùs. 31 In su mentre chi fin preghende, su logu in su cale fin cungregados s est tremidu: s Ispiritu Santu est bennidu subra a donzunu de issos e han comintzadu a annuntziare sa paraula de Deus chentza timoria. 19 Su primu dovere de sos apostolos est de dare testimonia a Cristos biu e resuscitadu, ca est istadu isse matessi a bi lis dimandare (cfr. At 1,8). Contr a custu cumandu non balet minetta umana peruna. 25 (cfr. Sal 12) Luca comente hat faeddadu de sa pregadoria de Gesùs in s evanzeliu, faeddat a s ispissa de sa pregadoria de sa prima Ecclesia. Su salmu est una profetzia messianica chi s applicat a sa passione de Gesùs. Sos paganos sun sos romanos, sos populos sun sos israelitas, sos res ei sos capos sun Erodes e Pontziu Pilatu chi han congiuradu contr a Gesùs prima e como persighin s Ecclesia de Gesùs. 31 S est tremidu : est unu signu esternu de sa ennida de s Ispiritu Santu, comente in sa die de sa prima Pentecoste. Attos de sos Apostolos 11
14 At 4,32-5,8 Comuniones de coros e de benes 32 Sa comunidade de sos ch haian abbratzadu sa fide fit unu coro e un anima sola, ei cuddos chi possedian calchi cosa non la cunsideraian comente propria, ma la ponian a cumone. 33 Sos apostolos annuntziaian cun convintzione e corazu sa resurretzione de su Segnore Gesùs. 34 Non b haiat tra issos mancunu bisonzosu, ca proite cuddos chi possedian campos e domos, las bendian, ei su inari ricavadu lu ponian a dispositzione e tottu: 35 Lu cunsignaian a sos apostolos e poi beniat divisu a donzunu segundu su bisonzu. 36 Fintzas Zuseppe, unu levita naschidu in Cipru e chi sos apostolos naraian Barnabas, ossiat fizu de consolassione, 37 teniat unu campu, l hat bendidu e hat cunsignadu su inari a sos apostolos. Ananias e Saffira 5 1Unu zertu Ananias invetze, de accordu cun sa muzere Saffira, hat bendidu una tanca 2 ma s hat mantesu pro isse una parte de su inari ricavadu e a sos apostolos hat cunsignadu solu s atera parte. Sa muzere ischiat tottu e fit de accordu. 3 Ma Pedru s est abbizadu de su fattu e hat nadu: Ananias, comente mai has intregadu s anima tua a Satana? T has trattesu una parte de su inari ricavadu dae s endisione, ma fattende gai non ses istadu sintzeru cun s Ispiritu Santu! 4 Prima de la endere, sa tanca fit sa tua e fintzas pustis chi l has bendida ti podias benissimu mantennere tottu su inari pro te: già l ischis bene. Proite invetze, has pensadu de fagher un atzione simile? Tue non ses istadu faularzu cun sos omines, ma cun Deus. 5 Appenas hat intesu custas paraulas, Ananias ch est ruttu a terra mortu. E a tottu sos chi fin iscultende lis hat bennidu timoria manna. 6 Poi, giovanos han imboligadu in d unu lentolu su corpus de Ananias e che l han giuttu a l interrare. 7 Pustis de unas tres oras est accudida fintzas sa muzere de Ananias. Issa no ischiat su chi fit appenas capitadu. 8 Predu li preguntat: Narami, Saffira, sa tanca l hazis bendida propriu ai custa presiu?. Issa hat rispostu: Emmo, ai custu presiu. 32 Duas sun sas caratteristicas de sa prima comunidade cristiana: sa fide ei s unione. Sa fide in sa resurretzione de Cristos, chi sos apostolos annuntzian cun corazu e convintzione, ispinghet sos primos cristianos a formare tra issos una comunione profunda, tantu chi in sa comunidade non b haiat ne poveros e ne riccos, ma tottu fin che pare, proite chie teniat calchi propriedade, si bi fit sa netzessidade, bi rinuntziaiat pro azuare chie fit in su bisonzu. 36 Barnabas beniat nadu fizu de sa consolassione pro sa capatzidade sua de cunfortare sos animos. 5 1 Su fattu de Anania e Saffira est sa prima umbra mala chi attraessat sa comunidade cristiana, bantada prima dae Luca e istimada dae tottu su populu. 5 Ananias e Saffira sun istados punidos pro sa faula a s Ispiritu Santu. Sa faula issoro est un offesa grave a s autoridade de sos apostolos, sa cale hat origine in Deus matessi Attos de sos Apostolos
15 At 5, Tando Pedru l hat nadu: Proite bos sezis postos de accordu ambos duos, pro isfidare s Ispiritu de su Segnore? Accòllos sun recuende cuddos chi han interradu a maridu tou: como issos che lean a tie puru. 10 In cussu matessi istante Saffira est rutta a terra indainanti e Pedru ed est morta. Cando sos giovanos sun intrados l han agattada morta; tando che l han leada pro la sepultare approbe a su maridu. 11 A totta s Ecclesia e a tottu cuddos chi sun bennidos a connoschentzia de custos fattos lis hat intradu timoria manna. Sos meraculos de sos apostolos 12 Sos apostolos faghian meraculos e prodigios in mesu a su populu. Tottu sos ch haian abbratzadu sa fide fin solitos de si reunire sutta su porticu de Salomone. 13 Nessun atere s attriviat de s unire a issos, eppuru su populu nde teniat istima manna de issos. 14 Sa comunidade creschiat sempre de pius, c aumentaiat su numeru de sos omines e de sas feminas chi creian in su Segnore. 15 Sos malaidos ch enian bogados a sas piattas, los ponian subra un isterrimenta o una lettiga in modu chi Pedru passende los haeret toccados nessi cun s umbra sua. 16 B accudiat zente meda fintzas dae sas biddas accurtzu a Gerusalemme: battian sos malaidos ei cuddos chi fin tormentados dae sos ispiritos malignos e tottu cantos benian sanados. Sos apostolos benin persighidos dae s autoridade 17 Tando su capu de sos satzerdotes e tottu sos chi fin cun isse, ossiat cuddos chi fin de su partidu de sos sadduceos, prenos de rezelu, 18 han fattu arrestare sos apostolos e che los han postos in presone. 19 Ma, a denotte, un anghelu de su Segnore hat abertu sa janna de sa presone, nde los hat fattos bessire e lis hat nadu: 20 Andade a su templu e preigade a su populu sa dottrina de sa vida noa. 21 Sos apostolos han ubbididu: a manzanu chito sun andados a su templu si sun postos a insinzare. Imperistantu, su capu de sos satzerdotes ei cuddos chi fin cun isse han reunidu sos capos de su populu pro seere in tribunale. Poi han cumandadu de nd ogare sos apostolos dae presone e de bi nde los battire addainanti. 22 Ma cando sas guardias sun andadas a presone non b han agattadu sos apostolos. Tando sun torrados luego insegus e hana nadu: 23 Sa presone l hamus agattada bene serrada ei sas guardias fin ritzas indainanti de sas jannas. Ma cando hamus abertu sas jannas, intro non b haiat neune. 11 Su castigu est un ammonimentu a sa comunidade intrea, chi pro sa prima olta benit cramada dae Luca Ecclesia. 17 Su populu cheriat bene a sos apostolos e los istimaiat; sos capos invetze los abbaidaian a ogru tortu e los han fattos arrestare. 20 Sa dottrina de sa vida noa est sa dottrina cristiana chi dat sa vida eterna e, a su matessi tempus, est un esperientza e vida. Attos de sos Apostolos 13
16 At 5, Intendende custas cosas su cumandante de sas guardias de su templu ei sos capos de sos satzerdotes no ischian ite nde pensare e si dimandaian ite bi podiat haere capitadu. 25 Tando s est presentadu un omine e hat nadu: Iscultade: cussos omines chi ois ch hazis postu in presone, como sun in su templu insinzende a su populu. 26 Su cumandante de sas guardias est tuccadu luego cun sos omines pro arrestare torra sos apostolos, però non cun sa fortza, ca fin timende de essere accrastiados dae sa zente. 27 Che los han leados e los han setzidos in su bancu de su tribunale. Su capu de sos satzerdotes hat comintzadu a los accusare: 28 Nois bos haimus proibidu severamente de preigare in numene de cuss omine, e bois invetze hazis sighidu a preigare in totta Gerusalemme. E de pius, che cherides bettare subra nostra sa neghe de sa morte sua. 29 Ma Pedru ei sos apostolos han rispostu: Si devet ubbidire prima a Deus chi no a sos omines. 30 Como, su Deus de babbos nostros hat fattu torrare a bida a Gesùs, cuddu chi ois haizis mortu incravendelu in sa rughe. 31 Deus l hat inaltziadu cun sa destra sua, comente capu e Salvadore nostru, pro dare a su populu de Israele sa grassia de cambiare vida e de retzire su perdonu de sos peccados. 32 Nois semus testimonzos de custos fattos: nois ei s Ispiritu Santu, chi Deus hat dadu ai cuddos chi li ubbidin. 33 Sos zuighes de su tribunale, intendende custas cosas, airados cherian bocchire sos apostolos. 34 Ma tra issos b haiat unu fariseu, chi si naraiat Gamaliele, mastru de sa leze, istimadu dae su populu. Si nd est pesadu in mesu a su tribunale e hat cumandadu de che ogare a fora, pro un iscutta, sos apostolos. 35 Poi hat nadu: Omines de Israele, pensade ene a su chi hazis in bidea de faghere ai custos omines. 36 No est dae meda, ammentadebonde, chi s est presentadu unu tzertu Teudas chi si creiat cosa meda e li sun andados infattu unos battoschentos omine. Poi però l hana mortu, ei sos chi li sun andados infattu si sun isperdidos e sun torrados a nudda. 37 Pustis de isse, a su tempus de su tzensimentu, s est presentadu Giudas su Galileu. Isse est resessidu a cumbinchere unu fiottu mannu de zente a li andare infattu, ma a isse puru l hana mortu, e tottu sos chi li sun andados infattu si sun isperdidos. 38 Como bos naro duncas: non bos occupedas pius de custos omines e lassadelos de sesi: proite si custu est unu progettu o un impresa umana hat a iscumparrere a sa sola; 39 si invetze Deus est dae sa parte issoro, no hazis a esser bois a los arruinare. Istade attentos a non gherrare cun Deus. Sos zuighes de su tribunale han postu mente a Gamaliele. 40 Han fattu cramare torra sos apostolos e los han fattos atzottare; poi lis han cumandadu de non faeddare pius in numene de Gesùs e a s assegus che los han dispatzados. 41 Sos apostolos sun bessidos dae su tribunale e si che sun andados tottu cuntentos, ca haian hapidu s unore de essere maltrattados pro su numene de Gesùs. 42 Onzi die in su templu o in sas domos sighian a insinzare e a annuntziare chi Gesùs est su Messia. 29 Pedru hat sa preminentza in sa prima Ecclesia, però no operat ne rispondet a sa sola, ma paris cun sos ateros. 34 Gamaliele est unu famadu mastru de sa leze, omine sabiu, dottu e tollerante. Est istadu fintzas mastru de Paulu apostolu. 36 Teudas fit unu rivolutzionariu; nde faeddat fintzas Zuseppe Flaviu, istoricu ebreu. 37 Giudas su Galileu est un ateru rivolutzionariu contr a sos romanos e fundadore, segundu Zuseppe Flaviu, de sos zelotas Attos de sos Apostolos
17 At 6,1-15 Sos Doighi ei sos Sette 6 1In cussas dies, creschende su numeru de sos discipulos, sos fideles de limba greca han incomintzadu a murrunzare contr a sos de limba ebraica ca, in sa distributzione cotidiana, sas viudas issoro benian trascuradas. 2 Tando sos apostolos, reunida s assemblea des sos discipulos, hana nadu: No est giustu chi nois trascuremus de preigare sa paraula de Deus pro nos occupare de sa distributzione de sos viveres. 3 Seberade piusprestu in mesu a bois, o frades caros, sette omines de bona fama, prenos de Ispiritu Santu e de sapientzia, e nois hamus a affidare a issos cust ingarrigu. 4 Gai nois nos hamus a dedicare, a tempus prenu, a s orassione e a su ministeriu de sa paraula. 5 Custa proposta est piaghida a totta s assemblea e han eligidu a Istevene, omine prenu de fide e de Ispiritu Santu, Tilippu, Pròcoru, Nicànore, Timóne, Parmenàs e Nicolau, un istranzu de Antiochia. 6 Han presentadu poi custos sette omines a sos apostolos; sos cales, pustis de haere pregadu, lis han postu sas manos in conca. 7 Intantu sa paraula de Deus s isparghiat sempre de pius e creschiat meda su numeru de sos discipulos in Gerusalemme e fintzas medas satzerdotes abbratzaian sa fide. Istevene benit arrestadu 8 Deus fit cun Istevene e li daiat sa fortza de fagher meraculos mannos e prodigios in mesu a su populu. 9 Ma paritzos li sun andados contra: fin de sa comunidade ebraica, nada de sos Libertos, cun ateros de Tzirene e de Alissandria e ateros de sa Cilicia e de s Asia. Custos si sun postos a chistionare cun Istevene, 10 ma non li podian parare fronte, ca isse faeddaiat cun sa sapientzia chi li eniat dae s Ispiritu Santu. 11 Tando han pagadu omines pro narrere chi l haian intesu nende frastimos contr a Moisè e contr a Deus. 12 Gai han postu in buluzu su populu, sos capos de su populu ei sos mastros de sa leze. Poi li sun lompidos, l han tentu e che l han trazadu a su tribunale. 13 Han presentadu testimonzos faltzos chi naraian: Cust omine est sempre faeddende contr a su logu santu, a su templu e contr a sa leze nostra. 14 Antzis l hamus intesu nende chi Gesùs Nazarenu hat a destruere su templu e hat a cambiare sas lezes chi nos hat dadu Moisè. 15 Tottu sos chi fin setzidos in tribunale, fissende sos ogros subra de isse, han bidu sa cara sua risplendente chei sa cara de un anghelu. 6 1 Incomintzan sas primas difficultades pro sa comunidade cristiana. Sos discipulos (goi enin nados pro sa prima olta in sos Attos sos ch haian abbratzadu sa fide) sun creschende de numeru e comintzan sos murrunzos ei sos cuntrastos tra sos cristianos de cultura greca (Ellenistas) ei sos de cultura ebraica. Sos doighi apostolos los ponen de accordu e in paghe istituende unu gruppu de sette omines chi retzin s ingarrigu de assistere sos poveros. Sos apostolos invetze si dedican a s orassione e a su servissiu de sa paraula divina. 10 Si avverat como pro Istevene sa promissa de Gesùs: Bos hap a dare una tale sapientzia chi tottu sos avversarios bostros no han a poder resistere ne contraighere. (Lc 21,15). 11 Sos testimonzos faltzos comente sun presentes in su protzessu de Gesùs, su modellu de tottu sos martires, gai si presentan puru a testimoniare contr a Istevene, su primu martire cristianu. Sas accusas sun sas matessi: de frastimare e de essere contr a su templu. Attos de sos Apostolos 15
18 At 7,1-16 Discursu de Istevene 7 1Su capu de sos satzerdotes hat preguntadu a Istevene: Beru est su chi naran sos accusadores tuos?. 2 Istevene tando hat rispostu: Frades e babbos, iscultademi! Su Deus, a su cale appartenen s unore ei sa gloria, est apparfidu a babbu mannu nostru Abramu, cando fit in Mesopotamia e non fit andadu ancora a abitare in sa terra de Canaan. 3 L hat nadu: Essi dae sa terra tua, lassa sa familia tua e anda a sa terra chi t hap a mustrare. 4 Abramu tando hat abbandonadu sa terra de sos Caldeos ed est andadu a abitare in Canaan. Poi su babbu de Abramu est mortu e Deus l hat fattu emigrare ai custa terra in sa cale abitades bois. 5 Ma in issa non l hat dadu perunu possessu, manc unu cantigheddu pro bi ponner su pè nde l hat dadu; ma l hat promissu de bi la dare in propriedade pius a tardu, a isse e a s erentzia sua: ma in cussu tempus Abramu non teniat fizos. 6 Poi Deus l hat nadu: S erentzia tua hat a abitare in terra furistera; e inie hat a diventare isclava e hat a esser maltrattada pro battoschentos annos. 7 Ma eo hap a punire su populu chi los hat a fagher diventare isclavos. Pius a tardu issos han a poder bessire e m han a adorare in custu logu. 8 Gai hat nadu su Segnore, poi hat fattu cun Abramu cuss alleantzia chi hat pro sinnu sa tzircuntzisione. E gai Abramu hat hapidu unu fizu, Isaccu, e l hat tzircontzisu a sa e otto dies. Poi Isaccu hat generadu a Giacobbe e Giacobbe hat generadu sos doighi patriarcas. 9 Sos Patriarcas pro invidia han bendidu a Zuseppe, chi ch est istadu giuttu a s Egittu. Ma Deus fit cun isse, 10 e l hat liberadu dae tottu sas tribulassiones: li hat dadu grassia e sapientzia de fronte a su Faraone, re d Egittu, su cale pro cussu hat nominadu a Zuseppe guvernadore de s Egittu e amministradore de tottu sos benes suos. 11 Poi in s Egittu e in sa terra de Canaan b hat hapidu una caristia manna. Sa miseria fit manna e babbos nostros non tenian nudda a manigare. 12 Giacobbe però, hapende ischidu, chi in s Egittu b haiat trigu, b hat mandadu sos fizos a nde comporare. 13 Cando bi sun torrados sa segunda ia, Zuseppe s est fattu connoschere dae sos frades, e gai su Faraone est bennidu a ischire de cale istirpe fit Zuseppe. 14 Zuseppe tando hat mandadu a cramare su babbu Giacobbe e totta sa parentela: settantachimbe persones in tottu. 15 Giacobbe est faladu a s Egittu, inue est mortu isse e tottu sos mannos nostros. 16 Poi sun istados trasportados a Sichem e postos in su sepulcru chi Abramu haiat comporadu e pagadu in dinari de prata dae sos fizos de Emor, in Sichem. 7 2 Custu discursu de Istevene est unu riassuntu de s istoria de s Antigu Testamentu. Istevene est istadu accusadu dae sos avversarios de essere contr a su templu e a sa leze. Isse si servit de branos de sa Genesi e de s Esodu pro dimostrare chi su templu no est essentziale pro su cultu divinu, proite su cultu divinu bi fit fintzas a su tempus de sos patriarcas, prima de s esistentzia de su templu. E cando Salomone hat fraigadu su templu, Deus hat declaradu ch isse non abitat in domos de pedra, fraigadas dae sos omines. Istevene dimustrat de no essere ne contr a su templu ne contr a Deus, ne contr a sa leze sua; antzis sun sos Giudeos matessi a essere contr a sa leze, ca si sun dados a s idolatria, han bendidu a Zuseppe, han refudadu a Moisè e han persighidu sos profetas. 10 Zuseppe est figura de Gesùs. Deus fit cun isse, Luca lu narat de Zuseppe e de Gesùs (At 7,9). Zuseppe hat grassia e sapientzia de fronte a su Faraone, comente Gesùs fit prenu de sapientzia ei sa grassia de Deus fit cun isse (Lc 2,40; 2,52) Attos de sos Apostolos
19 At 7, Accurtziendesinde su tempus de su cumprimentu de sa promissa chi Deus haiat fattu solennemente a Abramu, su populu creschiat e si multiplicaiat in s Egittu. 18 Unu die inie est pigadu a tronu un ateru re chi no haiat connottu a Zuseppe. 19 Custu re hat persighidu cun astutzia e malignidade sa zente nostra e hat custrintu sos mannos nostros a abbandonare sas criaduras issoro pro las fagher morrere. 20 In cussu tempus est naschidu Moisè, unu piseddu divinamente bellu. Pro tres meses est istadu pesadu in domo de su babbu. 21 Ma cando est istadu abbandonadu, sa fiza de su Faraone nde l hat collidu e l hat pesadu che chi esseret fizu sou. 22 Gai Moisè hat imparadu tottu sas iscientzias de sos egitzianos ed est diventadu un omine importante, siat pro su chi naraiat, siat pro su chi faghiat. 23 Cando teniat barant annos, Moisè hat sentidu su disizu de connoschere sa zente sua, su populu de Israele. 24 Est andadu a ue fin issos e, bidende unu chi eniat maltrattadu dae un egitzianu, lu difendet e pro lu vindicare, bocchit s egitzianu. 25 Moisè pensaiat chi sos frades de sa ratza sua dian haer cumpresu chi, per mesu de isse, Deus los cheriat salvare dae sos egitzianos. Ma issos no han cumpresu. 26 Sa die pustis s est presentadu in mesu a issos in su mentres chi duos fin gherrende e s est postu a los ponnere in paghe. Lis naraiat: No l ischides chi sezis frades? Proite bos insultades pari pari?. 27 Ma cuddu chi fit maltrattende su ighinu che l hat respintu nendeli: Chie t hat postu a capu e zuighe subra de nois? 28 Mi cheres forsis bocchire, comente eris has mortu cudd egitzianu?. 29 Intendende custas paraulas Moisè est fuidu ed est andadu a abitare in sa terra de Madian e inie hat hapidu duos fizos. 30 Pustis de barant annos, cando fit in su desertu de su Sinai, l est apparfidu un anghelu in mesu a sas framaridas de unu ruarzu alluttu. 31 Ai cussa isione, Moisè est restadu ispantadu, e in su mentres, chi si fit accurtziende a sa magra pro idere menzus, hat intesu sa oghe de su Segnore chi naraiat: 32 Eo su Deus de sos mannos tuos, su Deus de Abramu, de Isaccu e de Giacobbe. Tottu tremendesi, Moisè non s attriviat a altziare sos ogros. 33 Ma su Segnore l hat nadu: Bogadinde sas sandulas, proite su logu inue ses est terra santa. 34 Hapo idu su populu meu maltrattadu in s Egittu, hap intesu sos tunchios issoro e so ennidu a los liberare. E como, beni chi ti cherzo mandare a s Egittu. 35 Cust omine, Moisè, est cuddu chi sos israelistas haian rinnegadu, nende: Chie t hat fattu capu e zuighe?, propriu a isse Deus hat mandadu comente capu e Salvadore, per mesu de s anghelu chi fit apparfidu in su ruarzu. 36 Isse los hat fattos bessire dae s Egittu fattende meraculos e prodigios in cussa nassione, in su mare ruju e in su desertu, pro baranta annos. 37 Isse est cuddu Moisè chi hat nadu a su populu de Israele: Deus hat a suscitare in mesu a frades bostros unu profeta che a mie. 38 Isse est cuddu chi, daghi fin reunidos in su desertu, hat fattu de intermediariu tra s anghelu chi li faeddaiat dae su monte Sinai e babbos nostros. Isse hat retzidu dae Deus paraulas de vida pro las dare a nois. 39 Ma babbos nostros non l han cherfidu iscultare, ant 35 Fintzas Moisè est figura de Gesùs: Luca narat chi Moisè fit profeta potente in operas e in paraulas; sa matessi espressione est impitada dae sos discipulos de Emmaus, faeddende de Gesùs (Lc 24,19). Moisè est istadu rinnegadu comente Gesùs est istadu rinnegadu dae sos Giudeos. Moisè est istadu costituidu capu e liberadore, operadore de prodigios e de meraculos, prototipu e figura de su profeta messianicu : Gesùs, su Cristos. Attos de sos Apostolos 17
20 At 7,40-53 zis l han respintu e si che cherian torrare a s Egittu. 40 Naraian infattis a Aronne: Faghenos deos chi pottan caminare indainanti nostru, ca no ischimus ite l hat capitadu ai custu Moisè chi nos nd hat bogadu fora dae s Egittu. 41 E in cussas dies s han fattu unu itellu de oro, han offertu sacrifissios ai cuss idolu e fin cuntentos de cantu haian fattu cun sas manos issoro. 42 Tando Deus lis hat furriadu sas palas e los hat abbandonados a issos matessi, e gai han adoradu sos isteddos de su chelu, comente est iscrittu in su libru de sos profetas: M hazis forsis offertu vittimas e sacrifissios pro barant annos in su desertu, populu de Israele? 43 Hazis piusprestu giuttu a pala sa tenda de Moloc, ei s istella de su Deus Refan, sas mazines chi bos hazis fattu pro l has adorare. Pro cussu eo bos ch hap a leare ai cudd ala de Babilonia. 44 Sos mannos nostros in su desertu tenian sa tenda de s alleantzia, in sa cale Deus faeddaiat cun Moisè. Deus matessi haiat cumandadu a Moisè de la faghere segundu su modellu ch haiat bidu. 45 Issa poi est istada intregada a sos mannos nostros e issos, a su tempus de Giosuè, si l han afferrada infattu cando han conchistadu sa terra de sos paganos chi Deus ch haiat bogadu a fora addainanti de issos. Gai est restada finas a su tempus de Davide. 46 Davide bene cherfidu dae Deus, hat dimandadu de poder fraigare una domo pro su Deus de Giacobbe. 47 Ma est su re Salomone chi hat fraigadu una domo a su Segnore. 48 Deus soberanu però no abitat in domo fraigadas dae sas manos de sos omines. Lu narat fintzas su profeta: 49 Su chelu est su tronu meu ei sa terra su banchittu de sos pes mios. Cale domo m hazis a poder mai fraigare, narat su Segnore, o cale deet essere su logu de su reposu meu? 50 Non so istadu forsis eo chi hapo fattu tottu custas cosas? 51 Ostinados, duros de coro e surdos de origras! Bois resistides sempre a s Ispiritu Santu, comente han fattu sos mannos bostros gai faghides bois puru. 52 Cal est su profeta chi sos mannos bostros no han persighidu? Issos han mortu sos profetas chi annuntziaian sa ennida de Gesùs, su Giustu, cussu chi ois hazis traitu e mortu. 53 Bois hazis retzidu sa leze per mesu de anghelos, ma non l hazis osservada!". 51 E como sos fizos de sos giudeos si cumportan chei sos babbos, resistende a s Ispiritu Santu, no osservende sa leze, traighende e bocchende a Gesùs, su profeta santu e giustu Attos de sos Apostolos
21 At 7,54-8,6 Istevene benit lapidadu 54 Iscultende custas cosas, sos de su tribunale ebraicu, intzegados de fele, fin arrodende sas dentes contr a Istevene. 55 Ma isse, prenu de Ispiritu Santu, fissende sos ogros a chelu, hat bidu sa gloria de Deus e Gesùs chi fit ritzu a sa destra sua. 56 Hat nadu: "Accò, so idende sos chelos abertos ei su Fizu de s omine chi est ritzu a sa destra de Deus". 57 Tando s han tuppadu sas origras e han abboghinadu a boghe manna; poi li sun lompidos tottu umpare, 58 che l han trazadu a fora de sa tzittade pro lu occhire a colpos de pedra. Sos testimonzos han postu sos mantos issoro in pes de unu giovanu chi si naraiat Saulu, pro los custodiare. 59 Addaghi li fin addobbende sas pedras, Istevene pregaiat goi: "Segnore Gesùs accolli s ispiritu meu". 60 E imbrenugadu, abboghinaiat forte: "Segnore, no imputes a issos custu peccadu". Poi est mortu. Persecutzione de s Ecclesia 8 1Saulu fit unu de cuddos chi approvaiat sa morte de Istevene. In cussa die est comintzada una persecutzione manna contr a s Ecclesia chi fit in Gerusalemme. Tottu, francu sos apostolos, si sun isperdidos in sas campagnas de sa Giudea e de sa Samaria. 2 Persones pias han sepultadu a Istevene e han prantu meda pro sa morte sua. 3 Saulu intantu arruinaiat s Ecclesia: intraiat a sas domos, nde trazaian a fora omines e feminas e che los faghiat bettare in presone. Tilippu faeddat de Gesùs a sos Samaritanos 4 Ma sos chi si fin disperdidos andaian a sas biddas e annuntziaian sa paraula de Deus. 5 Tilippu, faladu a una tzittade de sa Samaria, hat comintzadu a faeddare de su Cristos. 6 Sa zente istaiat totta attenta a sos discursos de Tilippu, pro su chi naraiat e ca idiat sos mera 56 Sa proclamassione de fide in Gesùs resuscitadu e zuighe de s istoria est su motivu determinante de sa cundenna. Fintzas Gesùs est istadu cundennadu ca si fit proclamadu fizu de Deus (cfr. Lc 22,71). 58 Saulu est su primu numene de Paulu Apostulu. 59 Istevene morit repitende sa pregadoria de fidutzia chi Gesùs hat dadu morzende in sa rughe (Lc 23,46). 60 Istevene morit perdonende che a Gesùs chi est mortu perdonende sos chi l haian crutzificadu (Lc 23,34) 8 5 Tilippu: unu de sos sette (At 6,5) nadu puru Evangelista (At 21,8) hat evanzelizadu sa Samaria. Sos samaritanos fin cunsiderados dae sos Giudeos comente paganos. Attos de sos Apostolos 19
22 At 8,8-25 culos chi faghiat. 7 Meda turmentados dae sos ispiritos malignos fin a pregones ei sos ispiritos si nde essian dae sos malaidos; fintzas medas paraleticos e toppos sun istados sanados. 8 Pro cussu, sos abitantes de sa idda fin meda cuntentos. Su majarzu Simone 9 Già dae su tempus b haiat in cussa tzittade un omine chi si naraiat Simone, chi faghiat sas majas e fit ammiradu meda dae sa populassione de sa Samaria, ca passaiat pro unu grand omine. 10 Tottu dae su pius mannu a su pius minore li ponian mente, e naraian: In cust omine si manifestat sa potentzia divina, sa potentzia manna de Deus. 11 Li ponian mente ca dae tempus meda che los haiat tottu ammacchiados cun sas majas suas. 12 Cando però han cretidu a Tilippu chi annuntziaiat a Gesù Cristu ei su regnu de Deus, omines e feminas si sun fattas battizare. 13 Fintzas Simone hat cretidu ed est istadu battizadu: antzis isse istaiat sempre cun Tilippu, e bidende sos meraculos mannos e prodigios chi si sutzedian, nde restaiat ispantadu. 14 Sos apostolos chi fin restados in Gerusalemme sun bennidos a ischire chi sos abitantes de sa Samaria haian atzettadu sa paraula de Deus: pro cussu han mandadu a ue fin issos a Pedru e Giuanne. 15 Cando issos sun arrividos a sa Samaria, han pregadu a fines chi sos samaritanos retzeren s Ispiritu Santu. 16 Neune de issos infattis haiat retzidu s Ispiritu Santu, ma fin istados solu battizados in nomen de su Segnore Gesùs. 17 Tando Pedru e Giuanne lis han postu sas manos in conca ei cuddos han retzidu s Ispiritu Santu. 18 Simone, bidende chi cando sos apostolos ponian sas manos in conca a calecunu, cussu retziat s Ispiritu Santu, hat offertu inari a sos apostolos, 19 nende: Dade a mie puru custu podere, faghide in modu chi tottu cuddos subra sos cales eo hap a ponner sas manos retzan s Ispiritu Santu. 20 Ma Pedru hat rispostu: Bae in ora mala, tue ei su inari tou, ca tue has pensadu chi cun su inari si podet comporare su donu de Deus. 21 Non b hat ne parte ne sorte pro te in tottu custu, ca proite su coro tou no est giustu addainanti de Deus. 22 Finila de pensare in custu modu e prega su Segnore chi ti perdonet s intentzione maligna chi has hapidu. 23 M abbizo difattis chi ses de intragnas malas e imboligadu in su male. 24 Tando Simone hat rispostu: Pregade ois su Segnore pro me a tales chi non mi capitet nudda de su chi m hazis nadu. 25 Gai Pedru e Giuanne daian sa testimoniantzia issoro e preigaian sa paraula de su Segnore. Poi sun torrados a Gerusalemme: caminu fattende preigaian fintzas in medas ateras biddas samaritanas. 14 S Ecclesia de Gerusalemme, inue istaian sos apostolos est unu puntu de riferimentu obbligadu. Est issa chi imbiat a Pedru e a Giuanne apostolos pro cunfirmare sos cristianos battizados dae Tilippu. 19 Simone, su majarzu, est in bidea de comporare su donu de s Ispiritu Attos de sos Apostolos
23 At 8,26-40 Tilippu ei s Etiope 26 Un anghelu de su Segnore hat faeddadu goi a Tilippu: Pesadinde e anda a sa banda de giosso, in su caminu chi falat dae Gerusalemme a Gaza: est unu caminu desertu. 27 Tilippu si nd est pesadu e s est postu in caminu. Tottinduna hat abbojadu un Etiope: fit un eunucu, un altu uffitziale de Candace reina de s Etiopia, amministradore de tottu sos tesoros de issa. Fit bennidu a Gerusalemme pro adorare a Deus 28 e como si che fit torrende a sa patria sua. Setzidu subra su carru fit lezende unu branu de su profeta Isaia. 29 Tando s Ispiritu de Deus hat nadu a Tilippu: Anda addainanti e sighi cussu carru. 30 Tilippu ch est andadu currende e intendende chi cuss omine fit lezende unu branu de su profeta Isaia, li hat nadu: A lu cumprendes su chi ses lezende?. 31 Ma cuddu hat rispostu: Comente lu poto cumprendere si neunu mi l ispiegat?. Poi hat pregadu a Tilippu de pigare a su carru e de si seere accurtzu a isse. 32 Su branu de sa Bibbia chi fit lezende fit custu: Comente un erveghe ch est istada giutta a masellu, e comente un anzone, mudu, indainanti de chie lu tundet, gai isse no hat abertu ucca. 33 Est istadu umiliadu ma hat ottennidu giustissia. Chie hat a faeddare de s erentzia sua? Ca proite che l han leadu sa vida dae mundu. 34 Rispondende a Tilippu s eunucu hat nadu: Narami, pro piaghere: custas cosas su profeta de chie las narat? De isse matessi o de atere?. 35 Tando Tilippu leende sa paraula e comintzende dae custu branu de sa Bibbia li hat faeddadu de Gesùs. 36 Caminu fattende, sun arrividos a unu logu inue b haiat abba ei s Etiope hat nadu: Mi...inoghe ch hat abba! Ite m impedit chi sia battizadu?. 37 Tilippu hat nadu: Si crees cun tottu su coro, podes retzire su battisimu. Ei cuddu hat rispostu: Emmo, creo chi Gesù Cristu est fizu de Deus. 38 Tando s eunucu hat fattu frimmare su carru: Tilippu ei s eunucu sun falados umpare a s abba e Tilippu l hat battizadu. 39 Cando si nde sun bessidos dae s abba, s Ispiritu de su Segnore si ch hat pinnigadu a Tilippu ei s eunucu non l hat bidu pius. Però isse hat sighidu su viazu sou, meda cuntentu. 40 Tilippu poi si ch est agattadu in Azotu; dae cussa tzittade finas a Cesarea isse preigaiat a tottu. 27 Est un africanu de s Etiopia, paganu, eunucu e pro cussu esclusu dae sa comunidade santa de sos ebreos (cfr. Dt 32,2). 32 (Cfr. Is 53,7). Est una profetzia messianica subra sa passione de Gesùs, chi comente un anzone immaculadu est mortu in sa rughe pro s umanidade. 40 Azotu: a 32 km a sud de Giaffa. Cesarea a 50 km dae Tel Aviv; fit sa capitale politica de sa Palestina e residentzia de su guvernadore romanu. Attos de sos Apostolos 21
24 At 9,1-19 Saulu diventat cristianu 9 1Saulu intantu sighiat a minettare sos discipulos de su Segnore e faghiat de tottu pro che los isperdere. S est presentadu a su capu de sos satzerdotes, 2 e l hat dimandadu una littera de presentassione pro sas sinagogas de Damascu, in modu de essere autorizadu, si mai b haeret agattadu omines e feminas ch haian abbratzadu sa fide noa, pro che los leare arrestados a Gerusalemme. 3 In caminu, cando che fit accurtzu a Damascu, tottinduna una lughe de su chelu l hat illuminadu. 4 Luego est ruttu a terra e hat intesu una oghe chi li naraiat: Saulu, Saulu, proite mi persighis?. 5 Saulu hat rispostu: Chie ses, Segnore?. Ei cuddu hat nadu: Eo so Gesùs chi tue ses persighende! 6 Pesadinde però e anda a sa tzittade: inie bi deet haere calecunu chi t hat a narrere su chi deves faghere. 7 Sos cumpanzos de Saulu sun restados chentza alenu: sa oghe già l haian intesa, ma però no haian bidu a neunu. 8 Poi Saulu si nd est pesadu dae terra. Hat abertu sos ogros ma non bidiat. Sos cumpanzos tando l han leadu a manu tenta e che l han accumpanzadu a Damascu. 9 Inie hat passadu tres dies chentza idere; e pro tottu cussu tempus no hat manigadu ne buffadu. 10 In Damascu b haiat unu discipulu chi si naraiat Ananias. Su Segnore in bisione l hat cramadu: Ananias!. E isse hat rispostu : Accomi, Segnore!. 11 Ei su Segnore l hat nadu: Pesadinde e bae a sa carrela chi si narat Dritta. Intra a domo de Giudas e chirca un omine de Tarsu chi si narat Saulu. Isse est preghende 12 e hat bidu in bisione un omine, de numene Ananias, intrende e ponzendeli sas manos in ogros pro li torrare sa vista. 13 Ananias hat rispostu: Segnore, hapo intesu zente meda faeddende male de cust omine e isco cantu male hat fattu a sos fideles tuos in Gerusalemme. 14 Isco puru chi hat ottennidu dae sos capos de sos satzerdotes s autorizassione de arrestare tottu cuddos chi invocan su numene tou. 15 Ma su Segnore l hat nadu: Bae, ca eo hapo eligidu custu omine. De isse m hap a servire pro mi faghere connoschere a sos furisteris, a sos res, e a sos fizos de Israele. 16 Eo matessi l hap a mustrare cantu hat a dever suffrire pro su numene meu. 17 Tando Ananias est tuccadu, est intradu a sa domo e ponzendeli sas manos in conca, hat nadu: Saulu frade meu! Est su Segnore chi mi mandat: cuddu Gesùs chi t est apparfidu in su caminu, inue fis benzende. Isse mi mandat a fines chi ti torret sa vista e retzas s Ispiritu Santu. 18 Subitu dae sos ogros che l hat ruttu comente iscazas e hat torradu a bidere. Si nd est pesadu ed est istadu battizadu. 19 Poi hat manigadu e li sun torradas sas fortzas. 9 1 Benit contada sa conversione de Paulu. Isse est cunvertidu direttamente dae Deus e inseridu in sa comunidade cristiana, rappresentada dae Ananias. 3 Damascu est s antiga capitale de sa Siria, una de sas tzittades pius famadas de s Oriente antigu. 5 Gesùs resuscitadu ei sos fideles persighidos sun accumunados dae unu matessi destinu: Chie dispresiat a bois dispresiat a mie (Lc 10,16). 16 Paulu cheriat fagher suffrire sos cristianos chi invocaian su numen de Gesùs; como toccat a isse a suffrire pro su matessi numene Attos de sos Apostolos
25 At 9,20-31 Saulu preigat in Damascu Saulu est restadu pagas dies in Damascu umpare a sos discipulos, 20 e subitu s est postu a preigare de Gesùs in sas sinagogas, proclamende: Isse est Fizu de Deus. 21 Tottu sos chi l iscultaian restaian ispantados e naraian: Ma no est cuddu ch in Gerusalemme persighiat tottu sos chi invocaian su numene de Gesùs? No est bennidu a inoghe propriu pro los arrestare e pro che los leare a sos capos de sos satzerdotes?. 22 Saulu intantu leaiat sempre pius animu nende a boghe manna chi Gesùs est su Messia, ei sos ebreos de Damascu no ischian pius ite li rispondere. 23 Passadas paritzas dies, sos ebreos si sun postos de accordu pro occhire a Saulu. 24 Ma isse est bennidu a l ischire. Pro che lu poder leare dae mesu ia, sos ebreos faghian sa guardia, fintzas a sas portas de sa tzittade, die e notte. 25 Ma una notte sos amigos l han leadu, che l han postu in d un isporta e che l han fattu falare serente su muru. Saulu arrivat a Gerusalemme 26 Arrividu a Gerusalemme, Saulu chircaiat de si unire a sos discipulos de Gesùs. Tottu però lu fin timende ca no creian ancora chi s esseret cunvertidu de abberu. 27 Ma Barnabas si l hat leadu cun isse e l hat presentadu a sos apostolos. Lis hat contadu ch in caminu su Segnore fit apparfidu a Saulu e li haiat faeddadu, e chi in Damascu haiat preigadu chentza timoria in numene de Gesùs. 28 Dae tando Saulu est potidu restare cun issos in Gerusalemme, che in domo sua, faeddende cun corazu in numene de su Segnore. 29 Faeddaiat e chistionaiat fintzas cun sos ebros de limba greca, ma custos fin chirchende de lu occhire. 30 Sos frades, bennidos a connoschentzia de custos fattos, che l han accumpanzadu a Cesarea e da inie l han fattu partire a Tarsu. 31 S Ecclesia tando fit in paghe in totta sa Giudea, sa Galilea e sa Samaria. Si consolidaiat e caminaiat in s ubbidientzia a su Segnore e s affortiat cun s azudu de s Ispiritu Santu. 23 Paulu benit persighidu dae sos giudeos che a Istevene matessi, de su cale Paulu est s erede spirituale. 27 Paulu benit atzetadu dae s Ecclesiade Gerusalemme ca est presentadu dae Barnabas, omine meda istimadu dae tottu. 30 Tarsu est una tzittade de sa Cilicia, sa idda de Paulu. Attos de sos Apostolos 23
26 At 9,32-43 Pedru sanat unu paraleticu 32 In cussu tempus Pedru, andende a visitare tottu sas comunidades, est faladu puru a saludare sos cristianos de Lidda. 33 Inie b hat agattadu un omine chi si naraiat Enea chi fit in taulas de lettu dae otto annos, ca fit paraleticu. 34 Pedru l hat nadu: Enea, Gesù Cristos ti sanat: pesadinde e faghedi su lettu. Subitu su paraleticu si nd est pesadu. 35 Sos abitantes de Lidda e de sa pianura de Saròn han bidu custu fattu e si sun cunvertidos a su Segnore. Pedru torrat a vida una viuda 36 In Giaffa b haiat una discipula chi si naraiat Tabità (in grecu Dorca) chi cheret narrere: Gazella: issa faghiat medas operas bonas e medas limusinas. 37 Propriu in cussas dies s est ismalaidada e si ch est morta. Tando sos parentes han leadu sa morta, l han samunada e l han campionada in d un apposentu de su pianu de subra de sa domo. 38 Lidda fit una tzittade accurtzu a Giaffa. Sos discipulos ischende chi Pedru fit inie hana mandadu duos omines a ue fit isse; custos l hana nadu: Coitta a bennere a domo nostra. 39 Pedru s est postu luego in viazu cun issos. Appenas arrividu che l han pigadu a su pianu de subra de sa domo. Si li sun inghiriadas tottu sas viudas pranghende e ammustrendeli tottu sas tunicas ei sos mantos chi Tabità faghiat cando fit bia. 40 Pedru c hat fattu essire a tottu dae s apposentu, s est imbrenugadu e hat pregadu. Poi abbaidende in cara sa morta, l hat nadu: Tabità, pesadinde!. Sa femina hat abertu sos ogros, hat abbaidadu a Pedru e s est setzida. 41 Leendela a manu tenta, Pedru nde l hat fatta pesare, poi hat cramadu sos fideles ei sas viudas e l hat presentada a issos bia. 42 In totta sa tzittade de Giaffa s est bennidu a ischire custu fattu e medas han cretidu in su Segnore. 43 Pedru est restadu in Giaffa paritzas dies in domo de unu zertu Simone chi fit contzadore de peddes. 32 Lidda est una idda a 40 km dae Gerusalemme. In die de oe si narat Lod, inue b est s aereoportu de Tel Aviv. 34 Gesu Cristu si servit de sa mediassione de Pedru pro fagher su meraculu Attos de sos Apostolos
27 At 10,1-23 Pedru e Corneliu 10 1B haiat in Cesarea un omine chi si naraiat Corneliu; fit un uffitziale de s esercitu romanu chi cumandaiat su repartu italianu. 2 Isse fit un omine religiosu e cun totta sa familia sua creiat in Deus. Daiat limusinas medas a su populu e pregaiat de continu a Deus. 3 Una die, a ora de sas tres de sero, Corneliu hat bidu craramente in bisione un anghelu de su Segnore chi est intradu a s istantzia sua e lu cramaiat a numene: "Corneliu!". 4 Isse l hat fissadu e timende hat nadu: "Ite b hat, Segnore?". S anghelu hat rispostu: "Sas pregadorias ei sas limusinas tuas sun pigadas a chelu e sun aggradessidas dae su Segnore. 5 E como manda omines a Giaffa e faghe ennere unu tzertu Simone, chi si narat fintzas Pedru. 6 Isse est istranzu in domo de un ateru Simone, contzadores de peddes chi tenet sa domo in s oru de su mare. 7 Cando s anghelu chi l haiat faeddadu si ch est andadu, Corneliu hat cramadu duos teraccos e unu soldadu chi creiat in Deus, tra sos pius fideles, 8 lis hat contadu tottu e los hat mandados a Giaffa. 9 Sa die pustis, addaghi issos fin in caminu e si fin accurtziende a sa tzittade, Pedru est pigadu a sa terratza a pregare: fit guasi mesudie. 10 L hat bennidu famine e gana de manigare. In su mentres chi li fin preparende s ustu Pedru hat bidu in bisione 11 su chelu abertu e calchi cosa chi nde fit falende: un ispetzie de tiaza manna, mantesa in sos battor pittos, chi est lompida finas a terra. 12 Intro b haiat onzi zenia de animales, de rettiles e de puzones. 13 Tando una oghe l hat nadu: Pedru, pesadinde, bocchi e maniga!. 14 Ma Pedru hat rispostu: Non l hap a a fagher mai, Segnore, ca eo no hapo manigadu mai nudda de proibidu e de impuru. 15 Cussa oghe pro sa e duas boltas li narat: Non deves cunsiderare impuru su chi Deus hat declaradu puru. 16 Custu est capitadu pro tres boltas; poi tottinduna cussa cosa ch est pigada a su chelu. 17 In su mentres chi Pedru fit chirchende de cumprendere su significadu de su ch haiat bidu, sun accudidos sos omines de Corneliu. Issos haian dimandadu inue istaiat Pedru e cando fin accurtzu a sa janna 18 han dimandadu a boghe alta si istaiat incue Simone, cramadu Pedru. 19 Mentres Pedru fit pensende a su ch haiat bidu, s Ispiritu l hat nadu: Mi...chi ch hat tres omines chi ti sun chirchende. 20 Pesadinde e anda cun issos chentza timire, proite so eo chi los hapo mandados. 21 Pedru est faladu a ue fin sos omines e lis hat nadu: So eo su chi sezis chirchende. Ite cherides?. 22 Cuddos han rispostu: Semus benzende a contu de Corneliu, uffitziale romanu. Isse est un omine giustu chi creet in Deus ed est istimadu dae tottu sos ebreos. Un anghelu de su Segnore l hat consizadu de ti fagher benner a domo sua e de iscultare su chi tue has de li narrere. 23 Pedru tando los hat fattos intrare e los hat istranzados pro sa notte. S incras Pe 10 1 Benit contadu in custu capitulu un avvenimentu de sos pius importantes de s Ecclesia: s ammissione de sos paganos e sa comunione cristiana, chi finas a tando fit cumposta solu de ebreos. Corneliu fit unu centurione, un uffitziale chi cumandaiat unu fiottu de chentu soldados. Attos de sos Apostolos 25
28 At 10,24-41 dru s est postu in viazu cun sos omines imbiados dae Corneliu. Fintzas pagos cristianos de Giaffa l han cherfidu accumpanzare. 24 Sa die pustis sun arrividos a Cesarea. Corneliu haiat reunidu in domo sua sos parentes ei sos amigos pius intimos e fin isettendelos. 25 Daghi Pedru fit pro intrare a domo, Corneliu est andadu a l attopare e s est bettadu a pes suos. 26 Ma Pedru nde l hat pesadu, nendeli: Pesadinde, eo puru so un omine che a tie!. 27 Poi, chistionende cun isse est intradu a intro de domo. Inie b hat agattadu tottu sos chi fin reunidos 28 e lis hat nadu: Bois ischides chi no est litzitu a un ebreu istare cun d unu paganu o intrare a domo sua. Ma Deus m hat mustradu chi non si devet evitare perunu omine comente impuru. 29 Pro cussu, appenas cramadu, so ennidu chentza dubbiu perunu. Como cherzo ischire pro cale motivu m hazis fattu ennere. 30 Corneliu li narat: Battor dies faghet, propriu ai cust ora, fia in domo e fia resende s orassione de su olta e die, cando si m est presentadu un omine in bestes biancas nidas. 31 Isse m hat nadu: Corneliu, Deus hat esaudidu sas pregadoria tua e s est ammentadu de sas limusinas tuas. 32 Manda duncas omines a Giaffa e faghe ennere unu tzertu Simone, nadu puru Pedru; est istranzu in domo de Simone, su contzadore de peddes, accurtzu a su mare. 33 Eo hapo mandadu subitu calecunu a ti chircare e tue has fattu ene a bennere a inoghe. Como semus tottu inoghe reunidos indainanti de Deus pro iscultare su chi su Segnore t hat cumandadu de narrere. Pedru faeddat in domo de Corneliu 34 Pedru tando hat comintzadu a faeddare e hat nadu: De abberu mi so abbizende chi Deus trattat a tottu che pare: 35 Isse amat a tottu cuddos chi creen in isse e viven segundu sa voluntade sua, chentza abbaidare su populu a su cale appartenen. 36 Isse hat imbiadu sa paraula sua a su populu de Israele annuntziende a issos sa salvesa per mesu de Gesù Cristos, chi est su Segnore de tottu sos omines. 37 Bois ischides su chi est capitadu in Galilea prima e poi in Giudea, pustis chi Giuanne fit bennidu a preigare e a battizare. 38 Hazis intesu de Gesùs de Nazaret, chi Deus hat cunsagradu cun s Ispiritu Santu e cun sa potentzia sua. Isse est passadu in tottue fattende ene e sanende tottu cuddos chi fin sutta su podere de su dimoniu: Deus infattis fit cun isse. 39 De su restu, nois semus testimonzos de tottu cuddu chi Gesùs hat fattu in sa idda de sos ebreos e in Gerusalemme. L hana mortu incravendelu a una rughe, 40 ma Deus l hai fattu torrare a bida a sa e tres dies e hat cherfidu chi s esseret fattu idere 41 no a tottu su populu, ma a nois, seberados dae Deus comente testimonzos. Infattis 25 S incontru de Pedru cun Corneliu est su momentu tzentrale de tottu s episodiu. Ma cust incontru no est fruttu de voluntade umana, ma de voluntade divina: s Ispiritu Santa illuminat sa mente de Pedru e un anghelu cumandat a Corneliu de andare a cramare a Pedru. 35 S Ecclesia de Gesùs est aberta campu campu a tottu sos omines, chentza distintzione peruna de ratza, de limba e de nassionalidade. 40 Custa est sa notissia pius bella chi sos apostolos sun ingarrigados de fagher connoschere in donzi parte e logu de sa terra: Gesùs, mortu e crutzificadu est torradu a bida a sa e tres dies Attos de sos Apostolos
29 At 10,42-48 pustis de sa resurretzione dae sos mortos, nois hamus manigadu e buffadu cun Gesùs; 42 poi isse nos hat cumandadu de annuntziare a su populu e de proclamare chi isse est cuddu chi Deus hat postu comente zuighe de sos bios e de sos mortos. 43 Tottu sos profetas han faeddadu de Gesùs nende chi chiesisiat creet in isse retzit su perdonu de sos peccados: isse infattis tenet su podere de perdonare. 44 Pedru no haiat mancu finidu de faeddare, chi s Ispiritu Santu est faladu subra cuddos chi lu fin iscultende. 45 Sos fideles de origine ebraica chi fin bennidos cun Pedru fin trassidos pro su fattu chi su donu de s Ispiritu Santu beniat dadu fintzas a sos paganos. 46 Infattis los intendian faeddare in limbas furisteras e laudare a Deus. Tando Pedru hat nadu: 47 Comente si podet impedire chi sien battizados cun s abba custos chi han retzidu s Ispiritu Santu che a nois?. 48 Tando hat cumandadu de los battizare in nomen de Gesù Cristu. Issos poi han pregadu a Pedru de restare cun issos ancora pagas dies. 42 Cun sa resurretzione Gesùs est diventadu su Segnore de tottu sos omines e de conseguentzia su zuighe universale. Non devimus però timire: isse est zuighe, ma prima e tottu est Salvadore chi hat su podere de perdonare, ossiat est unu zuighe prenu de misericordia. 44 S Ispiritu Santu falat a subra de sos paganos a s improvvisu, chentza chi Pedru haeret finidu de faeddare, pro fagher a cumprendere chi sos iscultantes fin gia prontos pro su battisimu, chentza bisonzu de dever passare peri sos ritos ebraicos. Attos de sos Apostolos 27
30 At 11,1-18 Pedru si difendet de fronte a s Ecclesia de Gerusalemme 11 1Sos apostolos ei sos frades chi vivian in Giudea sun bennidos a ischire chi fintzas sos paganos haian retzidu sa paraula de Deus. 2 Pro cussu sos fideles de origine ebraica han rimproveradu a Pedru cando est torradu a Gerusalemme. 3 Li naraian: Tue ti ses attrividu de intrare a domo de zente non tzircuntzisa e has manigadu cun issos!. 4 Tando Pedru hat comintzadu a contare cun ordine comente fin andadas sas cosas. Lis hat nadu: 5 Fia preghende in sa tzittade de Giaffa, cando in estasi hapo idu una isione. Hapo idu una cosa comente una tiaza manna, mantesa a sos battor pittos, chi dae su chelu falaiat a s ala mia. 6 L hap abbaidada ene e hapo idu chi intro b haiat donzi ispetzie de bestias, de animales arestes, de rettiles e de puzones. 7 Tando hap intesu una oghe chi mi naraiat: Pedru pesadinde! Bocchi e maniga!. 8 Ma eo hapo rispostu: Non l hap a fagher mai, Segnore, ca eo no hapo mai manigadu nudda de proibidu e de impuru. 9 Cussa oghe pro sa e duas bias mi narat: Non deves cunsiderare comente impuru su chi Deus hat declaradu puru!. 10 Custu est capitadu pro tres bias; poi tottu ch est istadu pigadu dae nou a su chelu. 11 Ma propriu in cussu momentu, tres omines si sun presentados a sa janna de sa domo inue i staia. Fin benzende dae Cesarea e fin chirchende a mie. 12 S Ispiritu de Deus m hat nadu de andare cun issos chentza falta. Cun megus su bennidos fintzas custos ses frades nostros e semus intrados a domo de Corneliu. 13 Isse nos hat contadu chi in domo sua haiat bidu un anghelu nendeli: Manda omines a Giaffa e faghe ennere a Simone, cramadu Pedru. 14 Isse t hat a faeddare de cuddu chi attit salvesa a tie e a totta sa familia tua. 15 In su mentres chi fia incomintzende a faeddare, s Ispiritu Santu est faladu subr a issos, comente in printzipiu fit faladu subra de a nois. 16 Tando mi so ammentadu de su chi su Segnore nos haiat nadu: Giuanne hat battizadu cun abba, ma ois hazis a esser battizados in Ispiritu Santu. 17 Duncas Deus hat dadu a issos su matessi donu chi hat dadu a nois, cando hamus cretidu in su Segnore Gesù Cristu: ed eo chie fia pro mi poder opponnere a Deus?. 18 Intesas custas paraulas sos fideles de Gerusalemme si sun asseliados, antzis glorificaian a Deus cun custas paraulas: Duncas fintzas a sos paganos Deus hat offertu s occasione de si cunvertire a tales chi potan partitzipare a sa vida sua Luca torrat a repitere su chi haiat già contadu in su cap. 10 pro faghere a cumprendere s importantzia de s avvenimentu chi hat abertu sa janna de sa fide a sos paganos. 18 Sa Santa Mater Ecclesia de Gerusalemme cunfirmat e approvat su cumportamentu de Pedru, proite da inie est partida sa missione de Pedru e inie istan sos apostolos, ossiat sos rappresentantes autorevoles de Gesùs e de s Ecclesia Attos de sos Apostolos
31 At 11,19-30 S Ecclesia de Antiochia 19 Pustis de sa persecutzione de su tempus de Istevene, medas cristianos haian abbandonadu Gerusalemme, e si fin tuccados, unos a sa Fenicia, ateros a Tzipru, ateros a Antiochia. Issos però preigaian sa paraula de Deus solu a sos Ebreos. 20 Tzertos unos de issos, però, chi fin de Tzipru e de Tzirene, appenas lompidos a Antiochia si sun postos a preigare fintzas a sos paganos, annuntziende a issos su Segnore Gesùs. 21 Sa potentzia de su Segnore fit cun issos e gai unu numeru mannu de persones han cretidu e s est cunvertidu a su Segnore. 22 Sos fideles de Gerusalemme sun bennidos a ischire custas cosas: tando han mandadu Barnabas a Antiochia. 23 Isse b est andadu e hat bidu su chi Deus haiat operadu cun sa grassia sua. Si nd est allegradu e accunnortaiat a tottu a restare fideles a su Segnore cun coro frimmu. 24 Barnabas fit un omine onu, prenu de Ispiritu Santu e de fide. Zente meda tando s est cunvertida a su Segnore. 25 Barnabas poi est andadu a Tarsu pro chircare a Saulu. 26 L hat agattadu e si l hat aggantzadu a Antiochia. In custa comunidade sun restados umpare pro un annu intreu e han istruidu zente meda. Propriu in Antiochia, pro sa prima olta, sos discipulos sun istados cramados cristianos. 27 In custu periodu de tempus calecunos profetas sun falados dae Gerusalemme a Antiochia. 28 Unu de issos chi si naraiat Agabu si nd est pesadu, e movidu dae s Ispiritu Santu, hat annuntziadu chi fit pro arrivare una carestia manna in totta sa terra, sa chi poi est avvennida, a su tempus de s imperadore Claudiu. 29 Sos discipulos tando han detzisu de inviare recatu a sos frades chi abitaian in Giudea, onzunu segundu sa possibilidade sua. 30 Gai han fattu: per manu de Barnabas e de Saulu han imbiadu azudos a sos responsabiles de cussa comunidade. 19 Sa Fenicia est su Libanu de oe. Tzipru est s isula de su mediterraneu, tra sas costas de sa Siria ei sas de sa Turchia, patria de Barnabas. Antiochia, tzittade de sa Siria (oe si ch agattat in Turchia) est sa e tres tzittades pro mannesa de tottu s imperu romanu, cun guasi abitantes. 22 Barnabas, a numene de s Ecclesia de Gerusalemme e de sos apostolos, approvat cantu enit fattu in Antiochia. 29 Sos donos materiales de s Ecclesia de Antiochia a sas Ecclesias de sa Giudea, e prima e tottu a Gerusalemme, sun espressione de s unione ispirituale inter sas Ecclesias fundadas in s unica fide. Attos de sos Apostolos 29
32 At 12,1-13 Erode faghet bocchire a Giagu e impresonat a Pedru 12 1In cussu tempus Erodes hat comintzadu a maltrattare a calecunu de s Ecclesia. 2 Hat fattu occhire a ispada a Giagu, frade de Giuanne. 3 Bidende chi sos ebreos fin cuntentos, hat fattu arrestare fintzas a Pedru, propriu in sas dies de Pasca. 4 Erodes duncas hat fattu arrestare a Pedru e che l hat bettadu in presone. Fit in bidea de li fagher su protzessu pustis de sas festas de Pasca: intantu hat cumandadu a battor isquadras de battor soldados onzuna de custodire su presoneri. 5 Addaghi Pedru che fit in presone, s Ecclesia pregaiat de continu a Deus pro isse. Pedru liberadu dae presone 6 Si nde fit accurtziende sa die in sa cale Erodes cheriat giudicare a Pedru indainanti de su populu. Sa notte innanti de su protzessu Pedru fit drommende in mesu a duos soldados, presu a cadena doppia. Indainanti de sa janna de sa presone sas sentinellas faghian sa guardia. 7 E accò tottinduna est intradu un anghelu de su Segnore ei sa tzella s est totta illuminada. S anghelu hat toccadu a Pedru, nde l hat ischidadu e l hat nadu: Lestru! Pesadinde!. E subitu sas cadenas che li sun ruttas dae brussos. 8 Poi s anghelu l hat nadu: Bestidi e ponedi sas sandulas. E gai hat fattu. Poi l hat nadu: Bettadi su mantu e beni infattu a mie. 9 Pedru l est andadu infattu, ma non si rendiat contu ne ite fit fattende s anghelu ne ite fit sutzedende a isse. Non li pariat mancu beru: pensaiat de idere una isione. 10 Pedru ei s anghelu che sun passados derettos in su primu e in su e duos postos de guardia. Poi sun arrividos a una janna de ferru, chi che leat a sa tzittade. Sa janna s est aberta a sa sola indainanti issoro e issos nde sun bessidos. Han caminadu unu pagu in su caminu e tottinduna s anghelu est iscumparfidu. 11 Tando Pedru s est rendidu contu de su chi fit sutzedende e hat nadu: Como cumprendo: est propriu su Segnore chi m hat mandadu s anghelu pro m illiberare dae manos de Erodes e dae tottu su male chi su populu mi cheriat faghere. 12 Est restadu un iscutta pensende, poi est andadu a su chirru de sa domo de Maria sa mama de Giuanne, nadu puru Marcu. Inie si fit riunidos medas cristianos pro pregare umpare. 13 Pedru hat tzoccadu sa janna de s intrada e una pisedda chi si naraiat Rosa est bennida a aberrere Erodes est Giuliu Agrippa I, nadu Erodes dae Luca; est nebode de Erodes Antipa e hat regnadu dae su 41 a su Giagu est s apostolu, nadu Su Mazore, distintu dae Giagu Su Minore e dae Giagu, fradile de su Segnore (At 12,17) 12 Maria est sa mama de s evanzelista Marcu, cumpanzu de apostoladu de Barnabas e de Paulu in su primu viazu missionariu Attos de sos Apostolos
33 At 12, Issa hat connottu luego sa oghe de Pedru e pro s allegria no hat pensadu nemmancu de aberrere sa janna ma est torrada insegus a narrere chi Pedru fit in fora indainanti de sa janna. 15 Ma sos ateros l hana nadu: Tue ses macca. Sa pisedda invetze insistiat e naraiat chi fit de abberu. Tando l hana nadu: Deet esser s anghelu sou. 16 Pedru intantu sighiat a tzoccare sa janna. Cando assasegus li hana abertu, han bidu chi fit isse de abberu e sun restados atturdidos. 17 Ma Pedru lis hat fatto tzinnu cun sa manu de istare mudos; poi lis hat contadu comente su Segnore nde l haiat illiberadu dae presone. Posca hat nadu: Dadelu a ischire a Giagu e a sos ateros frades. Poi si ch est bessidu et est andadu a ateru logu. 18 Fatta die, sos soldados fin in buluzu mannu; e tottu si dimandaian ite l haiat capitadu a Pedru. 19 Erodes hat mandadu a lu chircare cun cuidadu, ma no est resessidu a l agattare. Tando hat protzessadu sas guardias e hat cumandadu de las bocchire. Poi Erodes dae sa Giudea est faladu a Cesarea e inie s est trattesu. Morte de Erodes 20 In cussu tempus Erodes fit in cuntierra forte cun sos abitantes de Tiru e de Sidone. Issos si fin postos de accordu e sun andados a ue fit isse. Han hapidu fintzas s amparu de unu tzertu Blastu, omine de fidutzia de su re. Cherian sa paghe ca tenian bisonzu de si attire viveres dae sa idda de su re. 21 Sa die istabilida pro s attopu, Erodes s hat postu su mantu regiu, s est setzidu in tronu e hat comintzadu a faeddare in discursu. 22 Sa zente abboghinaiat: Unu Deus est faeddende, no un omine!. 23 Ma tottinduna un anghelu de su Segnore hat percussadu a Erodes ca si ch haiat leadu sa gloria chi est devida solu a Deus. Isse est mortu devoradu dae sos bermes. 24 Sa paraula de Deus s isparghiat sempre de pius e creschiat su numeru de sos cristianos. 25 Intantu Barnabas e Saulu sun torrados a Gerusalemme, hapende cumpridu sa missione issoro. Sun torrados a Antiochia e han leadu cun issos fintzas a Giuanne Marcu. 17 Custu Giagu, fradile de su Segnore Gesùs, non fit apostolu però fit a capu de s Ecclesia de Gerusalemme, cando Pedru fit assente. 20 Tiru e Sidone: tzittades costeras de sa Fenicia. Attos de sos Apostolos 31
34 At 13,1-15 Barnabas e Paulu retzin s ingarrigu nou 13 1B haiat in s Ecclesia de Antiochia profetas e mastros: Barnabas, Simeone, a ditzu su Nieddu, Luciu de Tzirene, Manaen, cumpanzu de pitzinnia de Erodes, e Saulu. 2 Una die chi fin tzelebrende su servissiu liturgicu de su Segnore e fin zeunende, s Ispiritu Santu li s hat nadu: Ponidemi a un ala a Barnabas e Saulu ca los hapo destinados a una missione ispetziale. 3 Tando, pustis de haer zeunadu e pregadu lis han impostu sas manos e los han lassados partire. Paulu e Barnabas in sas tzittades de Tzipru 4 Imbiados dae s Ispiritu Santu, Barnabas e Saulu sun andados a sa tzittade de Seleucia e da inie si sun imbarcados pro Tzipru. 5 Sun arrividos poi a sa tzittade de Salamina e han comintzadu a annuntziare sa paraula de Deus in sas sinagogas de sos ebreos. Haian cun issos fintzas a Giuanne Marcu chi los azuaiat. 6 Han attraessadu totta s isula finas a sa tzittade de Pafu; inie han agattadu un ebreu chi si creiat profeta e faghiat sas majas. Si naraiat Bar Jesus (in grecu Elimas) 7 e fit amigu de Sergiu Paulu, guvernadore de s isula, su cale fit un omine intelligente. Custu hat fattu cramare a Barnabas e Saulu ca fit disizosu de iscultare sa paraula de Deus. 8 Ma Elimas su majarzu, si opponiat a issos e faghiat de tottu in modu chi su governatore no haeret cretidu. 9 Tando Saulu, nadu puru Paulu, prenu de Ispiritu Santu, hat fissadu sos ogros de su majarzu e hat nadu: 10 O omine prenu de ingannu e de malissia, tue ses fizu de su dimoniu e inimigu de onzi giustissia. Cando est chi la finis de intortigare sos caminos drittos de su Segnore? 11 Ma como sa manu de su Segnore est subra de a tie: has a esser tzegu, e pro unu tzertu tempus no has a poder bider pius sa lughe de su sole. Subitu l est faladu s iscurigore: e isse andaiat a s appalpidu, chirchende a calecunu pro lu giughere a manu tenta. 12 Tando su guvernadore, bidende su chi fit capitadu, hat abbratzadu sa fide, conchistadu dae sa dottrina de su Segnore. Barnabas e Paulu in Antiochia de Pisidia 13 Paulu ei sos cumpanzos han lassadu sa tzittade de Pafu e sun arrividos a Perge, tzittade de sa Panfilia. Inie Giuanne s est separadu da issos e si ch est torradu a Gerusalemme. 14 Issos invetze sun partidos dae Perge e sun arrividos a Antiochia, capitale de sa Pisidia. In die de sapadu sun intrados a sa sinagoga e si sun setzidos. 15 Pustis de sa lettura de sa leze de Moisè e de sos iscrittos de sos profetas, sos capos de sa sinagoga lis han mandadu a narrere: Frades, si hazis de narrere calchi paraula de Antiochia de Pisidia pro la distinghere dae s atera pius famada, Antiochia de Siria Attos de sos Apostolos
35 Su primu viazu missionariu
36 At 13,16-34 esortassione pro su populu faghidelu liberamente. 16 Tando Paulu si nd est pesadu, hat fattu unu tzinnu cun sa manu e hat nadu: Omines de Israele, e tottu ois chi adorades a Deus, iscultademi! 17 Su Deus de su populu de Israele hat eligidu sos mannos nostros. Daghi su populu fit in esiliu in s Egittu, l hat fattu diventare unu populu numerosu; poi, cun potentzia manna, nde l hat fattu essire dae cussa terra. 18 Pro guasi barant annos, in su desertu los hat assistidos. 19 Hat destruidu sette populos in sa terra de Canaan e hat dadu sas terras issoro in eredade a su populu sou. 20 Pro guasi battoschentoschimbant annos sas cosas sun andadas gai. Poi Deus hat istabilidu zuighes subra de su populu finas a su tempus de Samuele. 21 Cando sos mannos nostros han dimandadu unu re, Deus li s hat dadu a Saul, fizu de Cis, unu de sa tribù de Beniaminu. Isse hat regnadu pro barant annos. 22 Ma poi Deus l hat depostu dae su tronu e hat eligidu pro su populu sou un ateru re, Davide. De isse hamus custa testimonia in sa Bibbia: Hap agattadu a Davide, fizu de Iesse, omine segundu su coro meu, chi hat a fagher in tottu sa voluntade mia. 23 Deus est fidele a sas promissas suas: pro cussu dae s erentzia de Davide hat fattu naschire pro Israele unu salvadore, Gesùs. 24 Giuanne hat peparadu sa ennida sua preighende unu battisimu de cunversione a tottu su populu de Israele. 25 Cando fit pro finire sa missione sua Giuanne naraiat: Eo non so su chi sezis pensende chi sia, ma mizi: benit a pustis de me unu a su cale eo non so dignu mancu de li isolvere sas sandulas. 26 Frades, fizos de sa repula de Abramu, e tottu ois chi adorades a Deus: est a nois chi Deus hat imbiadu custa paraula de salvesa. 27 Sos abitantes de Gerusalemme ei sos capos issoro no han cumpresu chi Gesùs fit su Salvadore. Eppuru cundennende a Gesùs, issos han cumpridu cuddas profetzias chi si lezen onzi sapadu. 28 No han agattadu perunu motivu pro lu poder cundennare a morte. 29 Gai han cumpridu tottu su ch haian iscrittu sos profetas de Gesùs. Poi nde l han faladu dae sa rughe e che l han postu in d unu sepulcru. 30 Deus però l hat fattu torrare a bida dae sos mortos, 31 e isse pro medas dies est apparfidu ai cuddos chi fin bennidos cun isse dae sa Galilea a Gerusalemme. Custos, como, sun testimonzos suos indainanti de su populu. 32 E nois puru bos battimus custa Paraula de salvesa: Deus hat resuscitadu a Gesùs, e gai sa promissa chi isse haiat fattu a babbos nostros 33 Deus l hat cumprida pro nois chi semus sos fizos issoro. Gai est iscrittu fintzas in su e duos salmos: Tue se fizu meu eo oe t hapo ingeneradu. 34 Deus hat resuscitadu a Gesùs dae sos mortos liberendelu una olta pro sempre dae sa potentzia de sa morte. Custu puru fit iscrittu in sa Bibbia: 16 Primu discursu de Paulu a sos ebreos subra de sa messianidade de Gesùs Salvadore. 26 Sa paraula de salvesa est sa paraula de sa remissione de sos peccados, de sa salvesa dae s ira de Deus sa die de su giudissiu, ottennida in virtude de Gesù Cristu, mortu e resuscitadu. 30 Sa resurretzione de Gesùs est s annuntziu tzentrale de onzi preiga de sos apostolos. 33 cfr. Sal 2, Attos de sos Apostolos
37 At 13,35-48 Hap a esser fidele: bos hap a dare sa salvesa promissa a Davide. 35 E fintzas un ateru testu de sa Bibbia narat: Tue nos has a permittere chi su santu tou bidat sa corrutzione. 36 Davide, in bida sua, hat fattu sempre sa voluntade de Deus; ma poi est mortu et est istadu sepultadu, ei su corpus sou est andadu in pruere. 37 Ma cuddu chi Deus hat resuscitadu no est andadu in pruere. 38 Ischedas duncas, o frades: per mesu de sa leze de Moisè non podiaizis essere liberados dae sos peccados bostros: 39 per mesu de Gesùs invetze hazis su perdonu de sos peccados, proite chie creet in isse est salvadu. 40 Istade attentos duncas chi non capitet a bois puru su chi han iscrittu sos profetas: 41 Bois, zente abituada a dispresiare, abbaidade ene! Mirade ene e bessidemiche dae ia! In dies bostras eo cherzo cumprire un opera: un opera de non bi creere si calecunu bos la contat. 42 A sa essida dae sa sinagoga, calecunu lis hat dimandadu de torrare a faeddare de custas cosas su sapadu enzende. 43 Dispatzada s assemblea, medas ebreos e fintzas medas de cuddos chi si fin cunvertidos a sa religione ebraica, han accumpanzadu a Paulu e Barnabas, sos cales sighende a faeddare cun issos los esortaian a perseverare in sa grassia de Deus. 44 Su sapadu enzende guasi tottu sos abitantes de Antiochia si sun riunidos pro iscultare sa paraula de su Segnore. 45 Ma sos ebreos, bidende totta cussa zente, fin crebende de rezelu: si opponian a tottu su chi Paulu naraiat e l insultaian. 46 Ma Paulu e Barnabas rispondian a issos cun corazu. Naraian: Nois devimus annuntziare sa paraula de Deus a bois, prima de tottu sos ateros; ma sigomente ois la refudades e dades a bider chi non bos importat nudda de sa vida eterna, eallu chi nois nos boltamus a sos paganos. 47 Gai infattis nos hat cumandadu su Segnore: Eo cherzo chi tue sias comente una lughe pro sos paganos a tales chi tue che giuttas sa salvesa a tottu su mundu. 48 Intendende custas cosas sos paganos fin meda cuntentos e si sun postos a laudare sa paraula de su Segnore. E tottu sos chi fin destinados han abbratzadu sa fide. 35 Cfr. Sal 16, Ab 1,5. 47 Is 49,6. Paraulas riferidas a Gesùs in Lc 2,32. Attos de sos Apostolos 35
38 At 13,49-14,11 49 Intantu sa paraula de su Segnore s isparghiat in totta cussa zona. 50 Sos ebreos però han istigadu sas feminas divotas de sa nobilesa ei sos printzipales de sa tzittade. Gai han comintzadu una persecuzione contr a Paulu e a Barnabas e che los han bogados a fora dae su territoriu issoro. 51 Tando issos s han iscutinadu su pruere dae sos pes contr a issos e si che sun andados a Iconiu. 52 Intantu sos cristianos de Antiochia fin meda cuntentos e prenos de Ispiritu Santu. Paulu e Barnabas in sa tzittade de Iconiu 14 1Fintzas in Iconiu, Paulu e Barnabas sun intrados in sa sinagoga de sos ebreos. Han faeddadu gai ene chi medas ebreos e grecos han abbratzadu sa fide. 2 Ma sos ebreos, sos chi non han cherfidu creere, han cunvintu sos paganos a si ponnere contr a sos cristianos. 3 Paulu e Barnabas, però sun restados ancora pro unu pagu tempus in Iconiu e cun corazu annuntziaian sa paraula de Deus. Issos haian fidutzia in s azudu de su Segnore, ei su Segnore cunfirmaiat s annuntziu de sa grassia sua cun meraculos e prodigios. 4 Sos abitantes de sa tzittade si sun divisos in duos partidos: unos fin dae sa parte de sos ebreos, ateros invetze fin dae sa parte de sos apostolos. 5 A unu tzertu puntu tra paganos e ebreos b hat hapidu un accordu cun sos capos issoro pro maltrattare sos apostolos e poi occhirelos a pedra. 6 Ma Paulu e Barnabas, bennidos a l ischire, sun fuidos a sas tzittades de sa Licaonia, Listra e Derbe, e in sos territorios issoro. 7 Fintzas inie han sighidu a annuntziare s Evanzeliu. Attividade de Paulu e Barnaba in sa tzittade de Listra 8 In Listra b haiat un omine paraleticu a sas ancas e toppu dae sa naschida: fit sempre setzidu e no haiat postu mai unu passu. 9 Isse fit iscultende su discursu de Paulu, cando Paulu l hat fissadu in ogros e s est abbizadu chi teniat fide pro esser sanadu. 10 Pro cussu l hat nadu a boghe manna: Pesadinde ritzu in pes tuos!. Cuss omine hat brincadu e s est postu a caminare. 11 Sa zente chi fit inie a corona, bidende su chi Paulu haiat fattu, s est posta a abboghinare: Sos deos in forma umana sun falados tra nois. Issos abboghinaian in sa limba 51 Iscutinaresi su pruere est unu gestu simbolicu de su cale faeddat Gesùs in Lc 9,5 e Lc 10,11; cheret narrer chi como sos missioneris cristianos non b han pius nudda ite faghere cun sos ebreos, proite custos han respintu sa paraula de Deus. 52 Iconiu (oe Konis) est una tzittade a 140 km dae Antiochia Listra: tzittade a 40 km dae Iconiu, in su caminu dae Efesu a Antiochia de Siria. Derbe: tzittade a 50 km dae Listra Attos de sos Apostolos
39 At 14,12-28 de sa Licaonia; 12 naraian chi Barnabas fit Zeus; Paulu invetze Hermes, ca faeddaiat pius bene. 13 In s istrada de sa tzittade b haiat unu templu dedicadu a Zeus; tando su satzerdote de cussu templu hat battidu traos e coronas de fiores addainanti de su templu. Umpare a sa zente cheriat offerrere unu sacrifissiu in unore de Paulu e de Barnabas. 14 Appenas si nde sun abbizados, sos apostolos s han istratzadu sas bestes e sun curtos a mesu de sa zente 15 abboghinende: Ite sezis fattende? Nois puru semus omines mortales che a bois! Semus bennidos solu a bos battire custa paraula de salvesa: bois devides abbandonare custos idolos chentza valore e bos devides cunvertire a su Deus vivente. Est isse chi hat fattu su chelu ei sa terra, su mare e tottu sas cosas chi in issos s agattan. 16 In su tempus passadu Deus hat lassadu chi onzi populu leeret su caminu sou; 17 ma fintzas tando s est dadu sempre a connoschere, antzis s est sempre mustradu comente benefattore. Infattis dae su chelu hat mandadu sas abbas ei sas istajones riccas de fruttos, bos hat dadu su nutrimentu e bos hat prenadu sos coros de allegria. 18 Cun custu discursu Paulu e Barnabas sun resessidos azigu a trattennere cussa zente dae faghere unu sacrifissiu in unore issoro. 19 Poi, dae Antiochia e dae Inconiu b hat bennidu ebreos chi sun resessidos a si fagher sa zente a s ala issoro. Han leadu a Paulu a pedra e poi che l han trazadu a fora de sa tzittade, cretende chi fit mortu. 20 Ma sos discipulos si sun postos tottu a inghiriu a isse e tando Paulu si nd est pesadu ed est intradu a bidda. Sa die pustis, paris cun Barnabas, est partidu a sa tzittade de Derbe. Paulu e Barnabas torran a Antiochia in Siria 21 Paulu e Barnabas han evanzelizadu sa tzittade de Derbe e han fattu medas discipulos. Poi sun torrados insegus a Antiochia de Pisidia passende per Listra e Iconiu. 22 In tottue accunnortaian sos discipulos e los esortaian a perseverare in sa fide, nendelis chi pro intrare a su regnu de Deus si deven passare tribulassiones de onzi zenia. 23 In donzi comunidade Paulu e Barnabas han eligidu e lassadu antzianos responsabiles. Pustis de haer zeunadu e pregadu los han reccumandados a su Segnore, in su cale haian cretidu. 24 Poi han attraessadu sa Pisidia e sun arrividos a sa Panfilia. 25 Inie han preigadu sa paraula de Deus a sos abitantes de Perge e poi sun falados a sa tzittade de Attalia. 26 Da inie si sun imbarcados pro Antiochia de Siria, sa tzittade da ue fin partidos e inue fin istados affidados a sa grassia de Deus pro cussa missione chi como haian cumpridu. 27 Appenas arrividos, han reunidu sa comunidade e han contadu su chi Deus haiat operadu per mesu issoro. Hana nadu chi Deus haiat dadu a sos paganos sa possibilidade de creere. 28 Poi Paulu e Barnabas sun restados pro unu bellu tempus cun sos cristianos de Antiochia. 13 Zeus e Hermes sun divinidades paganas de sos grecos. Sos romanos a Zeus li naraian Jupiter e a Ermes Mercuriu. 15 Est su primu discursu de Paulu a zente pagana de cultura greca. Est unu breve discursu chi mustrat sa vanidade de su paganesimu e de sos idolos ei sa netzessidade de si cunvertire a su Deus vivente, criadore e Segnore de tottu. 22 Barnabas e Paulu ischin pro esperientzia ite cheret narrere suffrire pro sa fide ei s evanzeliu, pro cussu esortan sas comunidades a suffire cun passentzia pro leare parte a sa missione e a sa passione de Cristos. Attos de sos Apostolos 37
40 At 15,1-15 Su Cuntziliu de Gerusalemme 15 1In cussu tempus cristianos falados dae sa Giudea a Antiochia consizaian goi a sos frades: Si non bos faghides tzircuntzidere, comente cumandat sa leze de Moisè, non podides essere salvados. 2 Paulu e Barnabas li sun andados contra e b hat hapidu una briga tra issos. Tando han detzisu de mandare a Paulu e Barnabas cun ateros a Gerusalemme inue fin sos apostolos ei sos antzianos, pro presentare sa chistione. 3 Issos duncas, imbiados dae s Ecclesia, han attraessadu sa Fenicia ei sa Samaria contende sa cunversione de sos paganos. Custa nova procuraiat cuntentesa manna a tottu sos cristianos. 4 Arrividos a Gerusalemme, benin retzidos dae sa comunidade, dae sos apostolos e dae sos responsabiles de cussa Ecclesia. A issos han riferidu tottu su chi Deus haiat fattu per mesu issoro. 5 Però, fariseos chi fin diventados cristianos, si nde sun pesados a narrere: Est netzessariu chi enzan tzircuntzisos fintzas sos paganos e si devet imponnere a issos puru de osservare sa leze de Moisè. 6 Tando sos apostolos ei sos responsabiles de sa comunidade si sun reunidos pro esaminare custa chistione. 7. A pustis de una discussione longa si nd est pesadu Pedru e hat nadu: Frades, comente ois ischides bene, est dae tantu tempus chi Deus m hat eligidu tra bois e m hat affidadu sa missione de annuntziare fintzas a sos paganos sa paraula de s Evanzeliu a fines chi issos puru abbratzen sa fide. 8 Ebbenes, Deus chi connoschet su coro de sos omines, hat mustradu de los accollire cun piaghere: infattis hat dadu a issos puru s Ispiritu Santu, propriu che a nois. 9 Isse no hat fattu distintzione peruna tra nois e issos: issos han cretidu e pro cussu Deus los hat liberados dae sos peccados. 10 Edducas proite provocades a Deus ponzende subra de su trugu de sos discipulos unu juale chi ne nois ne babbos nostros hamus potidu ajulare? 11 Ischimus bene chi nois puru semus istados salvados dae sa grassia de su Segnore Gesùs, a su matessi modu che a issos. 12 Totta s assemblea s est istada a sa muda. Poi han iscultadu a Paulu e a Barnabas chi fin contende sos meraculos ei sos prodigios chi Deus haiat fattu per via issoro tra sos paganos. 13 Cando issos han finidu de faeddare, Giagu hat nadu: Frades, iscultademi! 14 Simone nos hat contadu comente finas dae printzipiu Deus est istadu cuidadosu cun sos paganos, pro accollire a issos puru in su populu sou. 15 Custu cuncordat cun sas paraulas de sos profetas. Est iscrittu infattis in sa Bibbia: 15 1 Custos giudeos cristianos naraian chi pro diventare cristianos si deviat prima abbratzare sa leze de Moisè. 2 Paulu e Barnabas invetze naran chi sa fide in Cristos est s unica condissione pro diventare cristianos: chie creet in Isse e si faghet battizare diventat cristianu. 8 Pedru faeddat de sa conversione de Corneliu, uffitziale romanu (cfr. At 10,44) Attos de sos Apostolos
41 At 15, Pustis de custos avvenimentos eo hap a torrare; hap a fraigare torra sa domo de Davide chi che fit rutta; nd hap a pesare sos muros derruttos, nde l hap a ritzare. 11 Tando sos ateros omines han a chircare su Segnore, fintzas sos paganos han a esser populu cunsagradu a su Segnore. Goi narat su Segnore. Isse faghet custas cosas, 18 ca las cheret dae sempre. 19 Pro custu eo penso chi non si deven molestare cuddos paganos chi si cunvertin a Deus. 20 A issos si devet prescriere de non manigare sa petta de sos animales sacrificados a sos idolos. Si deven puru astennere dae sos disordines sessuales. Non deven manigare sambene e petta de animales mortos de soffogamentu. 21 Custas normas dadas dae Moisè, finas dae sos tempos antigos sun connottas in donzi tzittade. Infattis in tottue b hat omines chi, onzi sapadu, in sas sinagogas preigan sa leze de Moisè.. Sa littera apostolica 22 Tando sos apostolos ei sos responsabiles de s Ecclesia de Gerusalemme, umpare a totta s assemblea han detzisu de seberare duos omines tra issos e de che los imbiare a Antiochia paris cun Paulu e Barnabas. Nd han seberadu Giudas, nadu Barsabbas, e Sila, chi fin sos primos in cussa comunidade. 23 A issos est istada intregada custa littera: Sos apostolos ei sos responsabiles de sa comunidade de Gerusalemme saludan sos frades cristianos de Antiochia, de Siria e de Cilicia, chi enin dae su paganesimu. 24 Hamus ischidu chi tzertos unos de sa comunidade nostra sun bennidos tra bois pro bos turbare e ponner confusione, chentza chi nois lis haeremus dadu perunu ingarrigu. 25 Pro cussu, hamus detzisu, tottu de accordu, de seberare omines e de los mandare a bois umpare a sos carissimos nostros Barnabas e Paulu, 26 sos cales han arriscadu sa vida pro su Segnore nostru Gesù Cristu. 27 Nois duncas bos mandamus Giudas e Sila: issos bos han a riferire a boghe sas matessi cosas chi bos hamus iscrittu. 28 Hamus detzisu infattisi, s Ispiritu Santu e nois, de non bos imponnere perunu ateru obbligu, francu custas cosas chi sun netzessarias: 29 Non manighedas petta de animales chi sun istados sacrificados a sos idolos; non manighedas sambene o petta de animales mortos pro suffogamentu; astenidebos dae sos disordines sessuales; istadeche attesu dae tottu custas cosas e hazis a essere in bonu caminu. Saludos!. 16 (Cfr. Am 9,11) Giagu in su discursu sou narat chi Simon Pedru s est cumportadu cun Corneliu cunforme a sa Sacra Iscrittura. 20 In numene de sa caridade e pro amore de s unidade de s Ecclesia sos paganos deven atzettare tzertas regulas de sa leze mosaica. 22 Barsabbas: de isse non s ischit ateru. Sila hat a essere su cumpanzu de Paulu in su e duos viazos missionarios. 28 Han detzisu tottu de accordu: sos apostolos, sos antzianos ei s assemblea; tottu unidos e dotziles a sa oghe de s Ispiritu Santu. Su Contziliu de Gerusalemme est istadu fattu tra su 49 e su 50. Attos de sos Apostolos 39
42 At 15, Sos ingarrigados sun partidos e sun arrividos a Antiochia. Inie han reunidu sa comunidade e han cunsignadu sa littera. 31 Cando l han lezida fin tottu cuntentos, pro su consolu chi lis haiat dadu. 32 Fintzas Giudas e Sila fin profetas: pro cussu han faeddadu a longu a sos frades cristianos pro los incorazare e accunnortare. 33 Sun restados ancora inie pro unu pagu de tempus; poi, sos ateros lis han auguradu bonu viazu e los han lassados torrare a Gerusalemme dai cussos chi los haian imbiados; 34 ma Sila hat detzisu de restare inie, Giudas tando si ch est torradu a sa sola. 35 Paulu e Barnabas sun restados in Antiochia. Umpare a medas ateros, issos preigaian e annuntziaian sa paraula de su Segnore. Paulu e Barnabas si separan 36 Pustis de pagas dies Paulu hat nadu a Barnabas: Ajò chi torramus a visitare sos frades in tottu sas tzittades inue hamus annuntziadu sa paraula de su Segnore, a bidere comente istan. 37 Barnabas cheriat leare cun isse fintzas a Giuanne Marcu. 38 Paulu invetze fit contrariu, ca in su viazu de sa Panfilia los haiat abbandonados e non los haiat azuados pius in sa missione issoro. 39 Su disaccordu est arrividu a tale puntu chi a s assegus si sun separados: Barnabas hat leadu cun isse a Marcu e s est imbarcadu pro andare a Tzipru; 40 Paulu invetze s hat seberadu a Sila ed est partidu, raccumandadu dae sos frades a sa protetzione de su Segnore. 41 Paulu hat attraessadu totta sa Siria ei sa Cilicia accunnortende tottu sas Ecclesias. 37 Giuanne Marcu est s evanzelista, fradile de Barnabas e cumpanzu de Paulu in sa prima parte de su viazu missionariu. 41 Su viazu chi comintzat inoghe est su e duos de sos viazos missionarios de Paulu (At 15,36-18,22). Semus tra su 50 ei su Attos de sos Apostolos
43 At 16,1-14 Paulu attraessat s Asia Minore 16 1Paulu est arrividu a sa tzittade de Derbe e poi a Listra. Inie b haiat unu discipulu chi si naraiat Timoteu: sa mama fit un ebrea cunvertida, su babbu invetze fit grecu. 2 Sos cristianos de Listra e de Iconiu tenian un istima manna pro Timoteu. 3 Paulu si l hat cherfidu leare comente cumpanzu de viazu. Però, pro riguardu a sos ebreos chi vivian in cussos logos, l hat fattu tzircuntzidere: tottu ischian chi su babbu de Timoteu fit grecu. 4 Passende dae una tzittade a s atera, issos faghian connoschere a sas varias comunidades sas detzisiones leadas dae sos apostolos e dae sos responsabiles de s Ecclesia de Gerusalemme e lis raccumandaian de las osservare. 5 Gai sas Ecclesias si affortian in sa fide e sos cristianos creschian de numeru onzi die. Troade: sa isione de Paulu 6 S Ispiritu Santu no hat permissu a Paulu, Sila e Timoteu de annuntziare sa paraula de Deus in sa provintzia de s Asia; pro cussu han attraessadu sos territorios de sa Frigia e de sa Galatzia. 7 Sun arrividos accurtzu a su territoriu de sa Misia, e dian essere cherfidos andare a s ala de sa Bitinia, ma s Ispiritu Santu non bis li hat permissu. 8 Tando han attraessadu sa Misia e sun falados a sa tzittade de Troade. 9 Inie Paulu a denotte hat bidu una isione: un abitante de sa Matzedonia, ritzu, lu supplicaiat cun custas paraulas: Passa in Matzedonia e azuanos. 10 Pustis de custa isione hamus detzisu de partire e de andare a sa Matzedonia: fimus cumbintos chi Deus nos cramaiat pro annuntziare sa paraula de Deus a sos abitantes de cussu territoriu. Filippi: sa conversione de Lidia 11 Nos semus imbarcados in Troade e semus arrividos derettos a s isula de Samotratzia, ei s incras a Neapoli. 12 Da inie semus tuccados a Filippi, chi est una colonia romana e capitale de sa Matzedonia. In Filippi nos semus frimmados pagas dies. 13 Su sapadu semus bessidos dae sa tzittade pro andare a pregare: pensaimus difattis chi accurtzu a su riu b esseret unu logu pro s orassione. Arrividos a inie, nos semus setzidos e nos semus postos a faeddare a sas feminas chi fin inie già reunidas. 14 Una de issas si naraiat Lidia: beniat dae sa tzittade de Tiatira e fit negossiante de purpura. Issa creiat in Deus e fit ascultende. Su Segnore l hat Samotratzia: isula chi s agattat tra Troade e Neapoli. Neapoli: portu de sa Matzedonia. 12 Filippi: tzittade a 17 km dae Neapoli. 14 Tiatira: tzittade de sa Lidia, famada pro sa purpura. Sa femina teniat su matessi numene de sa patria de origine. Attos de sos Apostolos 41
44 Su e duos viazos missionarios
45 At 16,15-26 abertu su coro, a fines chi creteret a sas paraulas de Paulu. 15 Tando s est fatta battizare, issa e totta sa familia sua. Poi nos hat invitadu a domo sua cun custas paraulas: Si sezis cumbintos chi eo hapa accollidu sintzeramente su Segnore, benide a istare in domo mia. E nos hat custrintu a atzettare. Paulu e Sila impresonados in Filippi 16 Un atera die, addaghi fimus andende torra a su logu de s orassione, est bennida a nos abbojare un isclava giovana. Un ispiritu malignu si fit impossessadu de issa e li daiat su podere de indovinare su tempus benidore. Faghiat s indovina e procuraiat dinari medas a sos meres. 17 Cussa pisedda est andada infattu a Paulu e abboghinaiat: Custos omines sun servidores de su Deus Soberanu. Issos bos faghen connoschere su caminu chi che giughet a sa salvesa. 18 Cust iscena s est repitida pro medas dies, finas a cando Paulu non l hat potida pius supportare. S est furriadu de bottu e hat nadu a s ispiritu malignu: Essi dae custa femina! Ti lu cumando in numene de Gesù Cristu. In cussu matessi istante s ispiritu malignu si ch est bessidu dae s isclava. 19 Ma sos meres, bidende chi fit isvanessida s isperantzia de su alanzu issoro, han catturadu a Paulu e Sila e che los han trazados addainanti de sas autoridades. 20 Los han presentados a sos zuighes e hana nadu: Custos omines sun ponende in buluzu totta sa tzittade. Issos sun ebreos 21 e sun preighende usantzias chi nois, sende romanos, non podimus atzettare, ne ponnere in pratica. 22 Tando sa zente s est truvada contr a Paulu e Sila; sos zuighes han cumandadu de los ispozare e de los mazare. 23 Pustis de los haer mazados a fuste, che los han postos in presone. A sa guardia han raccumandadu de los custodiare in su modu pius seguru possibile. 24 Ponzende mente ai cussu cumandu, sa guardia che los hat bettados in sa tzella pius a s ala de intro de sa presone e lis hat postu puru sas travas a sos pes. Paulu e Sila liberados dae sa presone 25 A ora de mesanotte Paulu e Sila fin preghende e cantende innos de laude a Deus, ei sos ateros presoneris los fin iscultende. 26 Tottinduna b hat hapidu unu terremotu tantu forte chi sa presone s est tremida dae sos fundamentos. Tottu sas jannas si sun abertas de su tottu ei sas cadenas de sos presoneris si sun isoltas. 19 Est sa prima olta chi sos missioneris cristianos benin persiguidos dae sas autoridades romanas. Finas a tando fin sos ebreos a persighire sos cristianos. Attos de sos Apostolos 43
46 At 16, Sa guardia si nd est ischidada e bidende chi sas jannas de sa presone fin abertas, hat pensadu chi sos presoneris si che fin tottu fuidos. Tando hat leadu s ispada e fit pro si occhire. 28 Ma Paulu, cun totta sa oghe chi teniat in bula hat abboghinadu: Non ti fattas male! Mi! Chi semus tottu inoghe!. 29 Sa guardia hat pedidu una lanterna, ch est curtu a sa tzella de Paulu e de Sila e tottu tremendesi s est bettadu a pes issoro. 30 Poi che los hat bogados a fora e lis hat dimandadu: Segnores, ite devo faghere pro essere salvadu?. 31 Issos han rispostu: Cree in su Segnore Gesùs. Has a essere salvadu tue ei sa familia tua. 32 Poi Paulu e Sila han annuntziadu sa paraula de su Segnore a sa guardia e a totta sa familia sua. 33 Isse che los hat leados a un oru, in cussa matessi notte, e lis hat curadu sas piaes. Subitu s est fattu battizare, isse e totta sa familia sua. 34 Poi los hat invitados a bustare in domo sua e umpare a totta sa familia han fattu festa pro s allegria de haer cretidu in Deus. 35 Fatta die, sos zuighes hana mandadu sas guardias a narrere: Lassalos andare cussos omines!. 36 Sa guardia est andada a ue fit Paulu pro l informare. L hat nadu: Sos zuighes han cumandadu de bos iscappare! Podides duncas bessire e andareboche in paghe. 37 Ma Paulu s est boltadu a sas guardias e lis hat nadu: Prima nos hana mazadu in pubblicu e chentza protzessu e poi nos ch han bettadu in presone, nois chi semus omines romanos. Como nos che cheren fagher bessire a cua! No! Deven benner issos personalmente a nos nde fagher bessire da inoghe. 38 Sas guardias han riferidu custas paraulas a sos zuighes, e issos si sun assucconados, appenas han intesu chi Paulu e Sila fin romanos. 39 Sun andados luego a presone pro dimandare iscusa. Poi nde los han fattos bessire dae presone e los han pregados de lassare sa tzittade. 40 Paulu e Sila, lassada sa presone, sun andados a domo de Lidia. Inie han incontradu sos cristianos de Filippi e los han cunfortados. Poi sun partidos. 27 Sa guardia fit responsabile personalmente de sos presoneris e si che li fuian, fit cundennada a sa matessi pena. 37 Sa leze romana proibiat de mazare unu chentza essere prima protzessadu, e de pius Paulu e Sila fin tzittadinos romanos Attos de sos Apostolos
47 At 17,1-12 Paulu e Sila arrivan a Tessalonica 17 1Paulu e Sila andende in su caminu chi passat peri Anfipoli e Apollonia, sun arrividos a Tessalonica. In custa tzittade sos ebreos b haian una sinagoga. 2 Comente a su solitu, Paulu est andadu a agattare sos ebreos e pro tres sapados est restadu a chistionare cun issos de su chi b est iscrittu in sa Bibbia. 3 Ispiegaiat sas profetzias e dimustraiat a sos ebreos presentes chi su Messia deviat suffrire e poi torrare a bida dae sos mortos. E concludiat goi: Custu Gesùs chi eo bos annuntzio, est isse su Messia. 4 Calecunu de sos presentes s est lassadu cumbinchere e s est unidu a Paulu e a Sila; gai puru unu fiottu de grecos chi creian in Deus e medas feminas de sa nobiltade. 5 Ma sos ebreos, prenos de rezelu, s han fattu a sa manu pagos delinquentes, collidos in sas piattas, e han fattu unu tumultu e han postu in buluzu sa tzittade. Poi han assaltadu sa domo de unu tzertu Giasone, pro catturare a Paulu e Sila e learechelos addainanti de su populu. 6 Sigomente non los han agattados, han leadu a Giasone e pagos cristianos e che los han trazados addainanti de sos responsabiles de sa tzittade e si sun postos a boghes: Custos omines han postu in buluzu su mundu intreu e como sun bennidos a ue semus nois. 7 Millos inoghe! E Giasone los accollit in domo sua, totta custa zente sun contr a sa leze de s imperadore: naran difattis chi b hat un ateru re, Gesùs. 8 Cun custas accusas sos ebreos han atzumadu sa truma de sa zente ei sos capos de sa tzittade. 9 Giasone ei sos ateros han devidu pagare una contravinsione a sas autoridades e gai los han lassados liberos. Paulu e Sila in sa tzittade de Berea e in Atene 10 Intro de notte sos cristianos de Tessalonica han fattu partire in presse a Paulu e Sila a sa tzittade de Berea. Appenas lompidos, sun intrados a sa sinagoga de sos ebreos. 11 Sos ebreos de cussa tzittade però fin menzus de sos de Tessalonica: infattis han accollidu sa paraula cun meda entusiasmu. Onzi die esaminaian sas profetzias de sa Bibbia a bider si sas cosas fin comente naraiat Paulu. 12 Medas tra sos ebreos han cretidu e fintzas tra sos grecos; medas omines e medas feminas 17 1 Anfipoli: tzittade a 44 km dae Filippi. Apollonia: tzittade a 46 km dae Anfipoli. Tessalonica: tzittade a 57 km dae Anfipoli, tzentru commerciale meda importante. 10 Berea, tzittade a 65 km dae Tessalonica, capitale de su e tres distrettos de sa Matzedonia. Attos de sos Apostolos 45
48 At 16,13-27 de sa nobiltade. 13 Ma sos ebreos sun bennidos a ischire chi Paulu fit preighende sa paraula de Deus fintzas in Berea: tando sun curtos ai cussa tzittade pro ponnere in buluzu sa zente e pro la furriare contr a isse. 14 Ma sos cristianos de Berea han fattu partire subitu a Paulu a s ala de su mare. Sila e Timoteu invetze sun restados in sa tzittade. 15 Sos chi fin accumpanzende a Paulu sun andados cun isse finas a Atene, inie Paulu los hat ingarrigados de narrere a Sila e a Timoteu de lu sighire a su pius prestu possibile. 16 In su mentres chi Paulu isettaiat a Sila e Timoteu in Atene, s animu sou fit indignadu bidende cussa tzittade prena de idolos. 17 In sa sinagoga invetze chistionaiat cun sos ebreos e cun sos grecos chi creian in Deus. E onzi die, in sa piatta, chistionaiat cun cuddos chi abbojaiat. 18 Fintzas tzertos filosofos, epicureos e istoicos, si sun postos a chistionare cun Paulu. Unos naraian: Ite pretendet de nos imparare custu barrosu?. Ateros invetze intendende chi annuntziaiat Gesùs ei sa resurretzione naraian: A cantu paret est bennidu a nos faeddare de divinidades furisteras. 19 Pro custu l han tentu e che l han trazadu a su tribunale de s Areopagu. Poi l hana nadu: A podimus ischire ite est custa dottrina noa chi ses preighende?. 20 Infattis sas cosas chi naras tue nos paren istranas. Cherimus ischire de ite si trattat. 21 Infattis pro tottu sos ateniesos e pro sos furisteris chi b abitaian su divertimentu pius bellu fit custu: ascultare e contare sas ultimas novas. 22 Paulu tando si nd est pesadu in mesu a s Areopagu e hat nadu: Ateniesos, so idende chi sezis zente religiosa meda dae onzi puntu de vista. 23 Infattis passende e osservende sos monumentos bostros, hap agattadu fintzas un altare in su cale b haiat iscrittu: a su Deus non connotu. Ebbenes, eo enzo a bos annuntziare cuddu Deus chi ois adorades ma non connoschides. 24 Isse est cuddu chi hat fattu su mundu e tottu su chi isse cuntenet. Isse est su Segnore de su chelu e de sa terra, e no abitat in templos fraigados dae sos omines. 25 Non si faghet servire dae sos omines che chi haperet bisonzu de calchi cosa, antzis est isse chi dat a tottu sa vida, su respiru e tottu su restu. 26 Dae un omine solu hat fattu tottu sos populos e los hat fattos abitare in totta sa terra. Hat istabilidu pro issos sos periodos de sas istajones ei sas lacanas de sos territorios abitados da issos. 27 Deus hat fattu tottu custu a fines chi sos omines lu chirchen e s isfortzen de l agattare, 15 Atene: a su tempus de Paulu, custa tzittade famada haiat perdidu s antiga gloria, sendesi reduida a pagas mizas de abitantes. 18 Sos epicureos fin filosofos materialistas. Sos stoicos invetze insinzaian chi onzi omine fit un ischintidda de su fogu universale e invitaian donzunu a vivere segundu sa propria dignidade. Ambas filosofias negaian un interventu subrannaturale divinu in s istoria umana. 19 Aeropagu: montrigu a oriente de s Acropoli inue, a su tempus de sa repubblica, si riuniat su tribunale pro trattare sas causas criminales, cramadu poi isse puru Areopagu. 26 Faeddat de Adamu, chentza lu fentomare, ca proite sos ateniesos non connoschian sa Bibbia Attos de sos Apostolos
49 At 16,28-34 mancari a s appalpidu, pro lu poder incontrare. In veridade Deus non ch est attesu dae onzunu de nois. 28 In isse infattis nois vivimus, nos movimus e esistimus, comente hat nadu calchi poeta ostru: Nois semus fizos de Deus. 29 Si duncas nois benimus dae Deus non podimus pensare chi Deus siat simile a un istatua de oro, de prata o de pedra iscolpida dae s arte e criada dae sa fantasia de sos omines. 30 Ebbenes, Deus como non faghet pius contu de su tempus passadu cando sos omines vivian in s ignorantzia. Como invetze faghet ischire a tottu sos omines chi tottu e in tottue si deven cunvertire. 31 Deus infattis hat fissadu una die in sa cale hat a giudicare su mundu cun giustissia. E l hat a fagher per mesu de un omine chi isse hat istabilidu e hat approvadu indainanti de tottu, fattendelu torrare a bida dae sos mortos. 32 Appenas han intesu faeddare de resurretzione de sos mortos, tzertos unos de sos presentes han comintzadu a lu beffare. Ateros invetze l hana nadu: Subra de custu argumentu t hamus a intendere un atera olta. 33 Gai Paulu si ch est istresiadu da issos. 34 Pagos però li sun andados infattu e han cretidu. Tra issos b haiat unu tzertu Dionisi, unu de su consizu de s Areopagu, una femina chi si naraiat Damaris e ateros paris cun issos. 28 Si trattat de su poeta e filosofiu istoicu Aratu (240 a.c.) e de Cleante chi haiat iscrittu un innu a Zeus. 32 In custu discursu Paulu s est adattadu a sa mentalidade de sos ateniesos, leende s ispuntu dae sa religiosidade issoro e chirchende de fagher incontrare sa dottrina biblica e cristiana cun sa cultura greca e pagana, chi issa puru fit animada de sentimentos religiosos. Sa veridade de sa resurretzione però est iscandalu e istolidesa pro sa filosofia greca, sa cale insinzaiat chi appenas s anima si separaiat dae su corpus, custu fit mortu pro sempre. Attos de sos Apostolos 47
50 At 18,1-15 Paulu in sa tzittade de Corintu 18 1Poi Paulu hat lassadu Atene et est andadu a Corintu. 2In cussa tziddade b haiat un ebreu chi si naraiat Aquila, naschidu in sa provintzia de su Pontu. Cun Priscilla muzere sua, fit appena arrividu dae s Italia, ca s imperadore Claudiu ch haiat bogadu fora dae Roma tottu sos ebreos. Paulu est andadu a domo issoro, 3 e sigomente fit de sa matessi arte, est restadu cun issos e los azuaiat a faghere tendas. 4 Onzi sapadu però andaiat a sa sinagoga, si poniat a chistionare e chircaiat de cumbinchere sos ebreos ei sos grecos. 5 Poi sun accudidos Sila e Timoteu dae sa Matzedonia: tando Paulu s est dadu a preigare ebbia. De fronte a sos ebreos testificaiat chi Gesùs est su Messia imbiadu dae Deus. 6 Sos ebreos lu fin contrariende e irrocchende. Tando Paulu s hat iscutinadu su pruere daes sas bestes e hat nadu: Su sambene ostru ch hat a ruere in conca ostra etotu: eo no nd hapo gulpa. Dae custu momentu mi ch hap a andare a sos paganos. 7 Poi Paulu hat lassadu sa sinagoga ed est andadu a domo de unu tale chi si naraiat Titziu Giustu: fit un omine religiosu ei sa domo sua fit approbe a sa sinagoga. 8 Crispu, su capu de sa sinagoga, hat cretidu in su Segnore umpare a totta sa familia sua. Fintzas ateros abitantes de Corintu han iscultadu a Paulu e gai han cretidu e si sun fattos battizare. 9 Una notte su Segnore est apparfidu in sonniu a Paulu e l hat nadu: Non timas, sighi a preigare e no istes a sa muda, 10 ca Eo so cun tegus. Neune t hat a poder fagher male. Antzis, medas abitantes de custa tzittade appartenen già a su populu meu. 11 Ed est restadu in Corintu un annu e mesu annuntziende a issos sa paraula de Deus. 12 Sende Gallione governadore romanu de sa provintzia de s Acaia, sos ebreos si sun truvados tottu paris contr a Paulu: l han leadu e che l han giuttu addainanti de su tribunale, 13 nende: Cust omine chircat de cumbinchere sa zente a adorare a Deus in modu contrariu a sa leze. 14 Paulu fit pro rispondere, ma Gallione hat nadu a sos ebreos: Si si tratteret de unu delittu o de una gulpa grave, o ebreos, eo bos dia iscultare cun passentzia, comente cheret sa leze. 15 Ma si si trattat de chistiones de paraulas o de numenes de sa leze, bididebolla tra bois: eo non cherzo esser zuighe de custas cosas Corintu: capitale de sa provintzia romana de s Acaia, teniat duos portos: Cencre in su mare Egeu e Lencheu in su mare Adriaticu. Cun abitantes fit unu tzentru cummerciale de primaria grandesa. 2 Aquila e Priscilla sun ammentados puru in sas litteras de Paulu (Rom 16,3; I Co 16,19; 2 Tm, 4,19). S edittu de Claudiu chi ch hat bogadu a fora dae Roma sos ebreos est ammentadu dae s istoricu romanu Svetoniu. 6 Paulu faghet su gestu de s iscutinare su pruere dae sas bestes pro fagher bidere chi sa responsabilidade de s abbandonu de s evanzelizassione de sos ebreos che ruet subra de issos etotu, ca non han cherfidu iscultare a Paulu. 12 Gallione, frade mazore de Seneca su filosofu, est istadu proconsole in s Acaia dae su 51 a su 52. S Acaia a su tempus de sos romanos cumprendiat su Peloponnesu, sa Grecia tzentrale ei sas isulas de accurtzu. 15 Sas autoridades romanas no agattan nudda de illegale in s opera de Paulu Attos de sos Apostolos
51 Su e tres viazos missionarios
52 At 18, E che los hat fattos bessire dae su tribunale. 17 Tando tottu han afferradu a Sostene, capu de sa sinagoga e si sun postos a l addobbare indainanti de su tribunale. Gallione però non s est cherfidu interessare de custas cosas. Paulu lassat sa Grecia 18 Paulu est restadu in Corintu ancora unu pagu tempus. Poi s est dispedidu dae sos cristianos de cussa tzittade e s est imbarcadu pro andare a sa Siria, paris cun Priscilla e Aquila. Sigomente haiat fattu votu, in Cencre si ch hat fattu segare tottu sos pilos. 19 Arrividos a Efesu, Paulu hat lassadu inie sos duos coniuges. Intradu a sa sinagoga s est postu a chistionare cun sos ebreos. 20 Issos l han pregadu de si trattenere de pius, ma Paulu no hat atzettadu. 21 Ma los hat saludados nende: Si Deus cheret ch hap a torrare un atera olta. Dae Efesu s est imbarcadu 22 a s ala de Tzesarea. Da inie est andadu a saludare s Ecclesia de Gerusalemme, poi est faladu a Antiochia. 23 In cussa tzittade b est restadu unu pagu tempus. Da inie est partidu torra attraessende, una infattu de s atera, sas leadas de sa Galatzia e de sa Frigia. In tottue isse affortiat sos discepulos in sa fide. Apollo preigat in Efesu 24 In cussas dies est arrividu a Efesu un ebreu chi si naraiat Apollo, naschidu in Alissandria de s Egittu. Faeddaiat bene e fit espertu in sa Bibbia. 25 Isse fit bene istruidu in sa via de su Segnore e, prenu de fervore, preigaiat e insinzaiat cun pretzisione sas cosas chi si riferian a Gesùs, ma connoschiat solu su battisimu de Juanne Battista, 26 Apollo hat comintzadu a preigare cun franchesa in sa sinagoga. Priscilla e Aquila l han intesu faeddare, tando si l han leadu cun issos e l han preparadu menzus in sa fide cristiana. 27 Apollo haiat disizu de andare a sa Grecia; sos frades tando l han accunnortadu e han iscrittu a sos cristianos de cussa provintzia de li fagher bona accoglientzia. Appenas arrividu, Apollo, sustennidu dae sa grassia de su Segnore, est istadu de azudu mannu a sos ch haian abbratzadu sa fide. 28 Isse infattis ischiat rispondere cun seguresa a sas obietziones de sos ebreos e pubblicamente, cun sa Bibbia in manu, dimustraiat chi Gesùs est su Messia promissu dae Deus. 23 Incomintzat inoghe su e tres viazos missionarios de Paulu dae su 52 a su De Apollo nde faeddat fintzas Paulu in sas litteras suas: I Co 1,2; 3, Attos de sos Apostolos
53 At 19,1-16 Paulu in Efesu 191 In su mentres chi Apollo fit in Corintu, Paulu hat attraessadu sos territorios montagnosos de s Asia Minore ed est arrividu a Efesu. Incue hat agattadu pagos discipulos e 2 lis hat dimandadu: Retzidu l hazis s Ispiritu Santu cando sezis diventados cristianos?. L han rispostu: Non l hamus mai mancu intesu narrere chi esistat un Ispiritu Santu. 3 Paulu lis hat dimandadu ancora: Ma cale battisimu hazis retzidu?. Cuddos han rispostu: Su battisimu de Juanne Battista. 4 Tando Paulu lis hat ispiegadu: Su de Giuanne fit unu battisimu pro sos chi atzettaian de cambiare vida; isse esortaiat sa zente a creere in cuddu chi deviat bennere a pustis de isse, ossiat in Gesùs. 5 Pustis de custa ispiegassione sos discipulos de Efesu si sun fattos battizare in nomen de su Segnore Gesùs. 6 Poi Paulu ponet sas manos a subra de issoro e issos han retzidu s Ispiritu Santu. Han comintzadu a faeddare in ateras limbas e a profetitzare. 7 Fin in tottu unos doighi omines. 8 Pro tres meses Paulu est potidu andare regolarmente a sa sinagoga. Chistionaiat cun franchesa de su regnu de Deus e chircaiat de cumbinchere cuddos chi l iscultaian. 9 B haiat però tzertos unos chi si dimustraian ostinados e si refudaian de creere; antzis in pubblicu faeddaian male de sa fide cristiana. Tando Paulu los hat abbandonados e hat separadu sos cristianos dae sa sinagoga. Onzi die si poniat a chistionare in s iscola de unu tale chi si naraiat Tirannu. 10 Gai Paulu bi l hat sighida pro duos annos: tottu sos abitantes de s Asia Minore, ebreos e grecos, han potidu iscultare sa paraula de su Segnore. Sos fizos de Sceva 11 Deus intantu faghiat meraculos istraordinarios pro opera de Paulu. 12 Sa zente leaiat muccadores e faldittas chi Paulu haiat toccadu, las ponian subra de sos malaidos e los sanaian. Fintzas sos ispiritos malignos nde essian dae sos malaidos. 13 Tando tzertos ebreos chi andaian in giru a che fagher bessire sos ispiritos malignos dae sos malaidos, han pensadu de si servire de su numene de Gesùs in sos esorcismos. Naraian a sos ispiritos malignos: In nomen de cuddu Gesùs chi Paulu preigat, eo bos cumando de nde essire dae custos malaidos. 14 Tra sos chi faghian gai, bi fin fintzas sos sette fizos de Sceva, ebreu e capu de sos satzerdotes. 15 Ma una olta s ispiritu malignu lis hat rispostu: A Gesùs lu connosco e Paulu isco chi est! Ma bois chie sezis?. 16 Poi s omine possididu dae s ispiritu malignu si ch est imboladu a subra issoro e los hat tentos: los hat 19 l Efesu fit tando una tzittade cun abitantes, una de sas pius mannas e importantes de s imperu romanu, portu cummerciale in su mare Egeu de primaria importantzia pro sos iscambios tra oriente e occidente. 6 Est su matessi gestu de Pedru e de Giuanne subra de sos cunvertidos de Samaria (At 8,17). 9 Tirannu probabilmente fit unu filosofo o un oratore chi prestaiat sa sala de s iscola a Paulu pro poder faeddare. Attos de sos Apostolos 51
54 At 19,17-31 addobbados gai forte chi issos sun fuidos nudos e tottu istroppiados. 17 Tottu sos abitantes de Efesu, ebreos e grecos, sun bennidos a ischire custu fattu. Fin ispantados e naraian: Su Segnore Gesùs est mannu!. 18 Medas de cuddos chi fin diventados cristianos benian e reconnoschian indainanti de tottu su male ch haian fattu. 19 Ateros ch haian fattu majias han battidu sos libros e los brusiaian in presentzia de tottu. Su valore de cussos libros, segundu sos calculos fattos, fit de guasi chimbantamiza monedas de prata. 20 Gai sa paraula de su Segnore s isparghiat e s affortiat sempre de piusu. Su tumultu de Efesu 21 Pustis de custos fattos, Paulu hat detzisu de attraessare sas provintzias de sa Matzedonia e de sa Grecia. Naraiat: Prima ando a Gerusalemme, poi hap a andare a Roma puru. 22 Pro su momentu, però, hat mandadu a sa provintzia de sa Matzedonia duos azudantes suos, Timoteu e Erastu. Isse invetze est restadu pro unu pagu tempus in Asia. 23 In cussu periodu, in Efesu b hat hapidu unu tumultu mannu a causa de custa dottrina noa. 24 Unu tzertu Deamitu, chi fit oreri, faghiat templos minoreddos de prata de sa dea Diana, un arte chi procuraiat a sos artejanos un alanzu onu. 25 Isse hat reunidu tottu sos oreris ei sos artejanos e tottu sos chi faghian un arte de su genere e lis hat nadu: Amigos, ischides chi su profettu nostru dipendet dae cust arte. 26 Ma hazis intesu narrere chi custu Paulu sighit a ripitere chi non sun divinidades sas chi faghimus cun sas manos nostras. E gai hat cumbintu e iscaminadu zente meda, non solu inoghe in Efesu ma in totta s Asia Minore. 27 Duncas b est su perigulu chi s arte nostra andet in ruina. Ma b hat de pius: neunu s interessat pius de su templu de sa manna Diana; sa dea chi s Asia ei su mundu intreu a doran, hat a perdere sa grandesa sua. 28 Intendende custu discursu fin tottu airados e si sun postos a boghes: Manna Diana est; sa dea de sos Efesinos!. 29 Sa tzittade fit totta in buluzu, sa zente est curta in massa a su teatru, trazende cun issa a Gaiu e Aristarcu, matzedones e cumpanzos de viazu de Paulu. 30 Paulu si cheriat presentare a su populu, ma sos cristianos de Efesu non bi l han permissu. 31 Fintzas funtzionarios de sa provintzia de s Asia, li han mandadu a narrere de no andare a su teatru. 19 Sas majias fin meda diffusas in Efesu. Sos libros de majias si naraian ta ephesia grammata. Una moneda de prata o dracma, fit sa paga de una zoronada de tribagliu. 21 S idea de andare a Roma est espressa fintzas in sa Littera a sos Romanos (Rm 1,10-15 e 15,22-32). 24 Su templu de Artemide (o Diana comente li naraian sos romanos) sa dea de sa fecundidade, fit tando una de sas sette meravizas de su mundu antigu. Sos oreris nde faghian modellos minoreddos pro los bendere a sos divotos. 29 S agattan finas oe sos restos de custu teatru mannu chi podiat cuntennere unas 25 miza persones Attos de sos Apostolos
55 At 19, Intantu in su teatru chie abboghinaiat una cosa e chie un atera. In s assemblea b haiat confusione manna ei sos piusu non ischian mancu proite bi fin andados. 33 Tzertos unos de sa turba cherian fagher faeddare unu tzertu Lissandru chi sos ebreos nd haian ispintu addainanti. Isse hat fattu tzinnu cun sa manu pro lis ponner su silentziu e faeddare a su populu. 34 Ma appenas si sun abbizados chi fit unu ebreu, tottu si sun pesados a boghes: Manna Diana est sa dea de sos Efesinos e han abboghinadu in coro pro guasi duas oras. 35 A sa fine su gantzelleri de sa tzittade est resessidu a fagher istare sa zente a sa muda e hat nadu: Tzittadinos de Efesu, cale est mai cuss omine chi no ischit chi sa tzittade de sos Efesinos est sa custode de sa manna Diana e de s istatua sua, rutta dae su chelu? 36 Neunu podet contraighere custos fattos! Asseliadebos duncas e non fattedas macchines. 37 Bois nd hazis trazadu a inoghe custos omines, ma issos no han irrobbadu su templu e no han frastimadu contr a sa dea nostra. 38 Si Deamitu ei sos cumpanzos de tribagliu han calchi accusa contr a calecunu, pro custu bi sun sos tribunales ei sos zuighes. Anden a tribunale a pretare. 39 Si invetze b hat atera chistione de presentare, s hat a detzidere in d un assemblea lezittima. 40 Pro sos fattos de oe b est su perigulu de essere accusados de haer provocadu disordines. Non b hat perunu motivu chi potat giustificare custa reunione. 41 Cun custas paraulas su gantzelleri de sa idda hat dispatzadu s assemblea. 37 Sa paraula de su gantzelleri de Efesu est a favore de sa missione cristiana. Custu est su chi cheret fintzas Luca: chi siat reconnotta s innotzentzia de sos missioneris cristianos. Attos de sos Apostolos 53
56 At 20,1-13 Paulu andat a sa Matzedonia e a sa Grecia 201 Cando est sensadu su tumultu, Paulu hat reunidu sos cristianos e los hat accunnortados; poi s est dispedidu ed est partidu a sa Matzedonia. 2 Attraessendela, Paulu cunfortaiat sos cristianos fattende discursos medas de esortassione. A s assegus est arrividu a sa Grecia 3 e b est restadu tres meses. Daghi fit partende a sa Siria, est bennid a ischire chi tales unos ebreos haian preparadu unu cumplottu contr a isse. Tando hat detzisu de fagher su viazu de sa torrada passende dae nou peri sa Matzedonia. 4 L accumpanzaiat Sopratu, fizu de Pirru, abitante in sa tzittade de Berea, Aristarcu e Segundu de Tessalonica, Gaiu de Derbe e Timoteu, Tichicu e Trofimu de sa provintzia de s Asia. 5 Custos però sun partidos prima de nois e nos han isettadu in Troade. 6 Nois invetze hamus lassadu sa tzittade de Filippi, pustis de sa festa de Pasca. Cun chimbe dies de viazu los hamus sighidos in Troade. Inie semus restados pro una chida. Paulu visitat sos cristianos de Troade 7 Su sapadu sero nos semus reunidos pro sa tzelebrassione de sa chena de su Segnore, e Paulu est restadu a faeddare cun sos discipulos. Sigomente sa die pustis deviat partire, est restadu a faeddare finas a mesanotte. 8 B haiat lampadas medas in s istantzia de su pianu de subra inue fimus reunidos. 9 Unu piseddu chi si naraiat Euticu e fit setzidu in su liminarzu de su bracone, si ch est drommidu, in su mentres chi Paulu sighiat a faeddare. A unu tzertu momentu nd est ruttu dae su e tres pianos e nde l han accollidu mortu. 10 Tando Paulu b est faladu, si che l est imboladu a subra e abbratzendelu hat nadu: Non bos assustedas, Euticu est biu. 11 Poi est torradu a pigare a sa sala, hat segadu su pane e l hat manigadu cun issos. Poi hat faeddadu ancora a longu e cando est bessidu su sole est partidu. 12 Intantu su piseddu che l haian intradu a domo sanu e salvu e gai sun restados tottu consolados. Paulu in viazu dae Troade a Miletu 13 Nois fimus partidos a primos, cun sa nave, e fimus andados a s ala de sa tzittade de Assu. Incue deviaimus leare a Paulu. Est isse chi hat detzisu gai, ca proite cheriat fagher su 20 5 Troade: tzittade a 18 km dae Troia, immortalada dae Omero. 7 Est sa die cramada dominiga dae sos cristianos, in ammentu de sa resurretzione de Cristos; segundu su computu ebraicu sa die comintzat a sas ses de su sero innanti. 13 Assu: tzittade in sa costa de s Asia Minore, a sud de Troade Attos de sos Apostolos
57 At 20,15-32 viazu a pè. 14 Cando nos hat sighidu in Assu, Paulu est pigadu a bordu de sa nave cun nois e semus arrividos a sa tzittade de Mitilene. 15 S incras semus partidos dae Mitilene e semus arrividos a Chiu. Cun d un atera die de viazu semus arrividos a s isula de Samu, ei sa die pustis a Miletu. 16 Paulu infattis haiat detzisu de non si frimmare a Efesu, pro non si trattenner meda in Asia. Teniat presse de arrivare a Gerusalemme, possibilmente pro sa die de Pentecoste. Paulu faeddat a sos antzianos de s Ecclesia de Efesu 17 Dae Miletu, Paulu hat imbiadu missos a Efesu pro fagher bennere sos responsabiles de cussa comunidade. 18 Cando sun arrividos, Paulu lis hat nadu: Bois ischides comente mi so cumportadu cun bois pro tottu custu tempus: dae sa prima die chi so arrividu a s Asia finas a oe. 19 Hapo tribagliadu pro su Segnore cun profunda umilidade. Hapo suffertu e fintzas prantu pro sas proas chi sas insidias de sos ebreos m han procuradu. 20 Bois ischides chi no hapo mai trascuradu su chi bos podiat essere utile; non mi so mai istraccadu de preigare e de bos ammaestrare, siat in pubblicu che in domos bostras. 21 A tottu, ebreos e grecos, hapo raccumandadu cun insistentzia de cambiare vida, de torrare a Deus e de creere in su Segnore Gesùs. 22 E como, eallu: eo devo andare a Gerusalemme chentza ischire su chi m hat a capitare. Est s Ispiritu Santu chi m ispinghet. 23 Isco solu chi s Ispiritu Santu mi avvertit e mi narat chi m isettan cadenas e tribulias. 24 Ma su chi m importat de pius no est sa vida mia, ma giughere a cumprimentu sa cursa mia ei sa missione chi su Segnore Gesùs m hat affidadu: annuntziare a tottu chi Deus amat sos omines. 25 Eo so passadu in mesu a bois annuntziende su regnu de Deus; como isco chi tottu ois no hazis a bidere pius sa cara mia. 26 Pro cussu, oe, eo bos attesto chi si calecunu de ois no accollit su Segnore, eo non nd hapo gulpa. 27 Infattis no hapo mai trascuradu de bos annuntziare totta sa voluntade de Deus. 28 Dade attentu a bois e a tottu sos fideles: s Ispiritu Santu bos los hat affidados e bos hat fattu pastores issoro. Deus hat acchistadu s Ecclesia cun sa morte de su Fizu e como toccat a bois de la ghiare che pastores. 29 Eo isco, chi cando mi ch hap a esser partidu, ateros han a benner in mesu a bois e s han a comportare che lupos manigantes. Issos han a fagher male a s ama mia. 30 Fintzas in mesu a bois s han a suguzare tzertos unos chi han a insinzare dottrinas perversas e han a chircare de si trazare ateros discipulos in fatt issoro. 31 Pro cussu istade ene attentos e ammentadebos chi pro tres annos, notte e die, mi so isfortzadu de ammonire, pranghende, onzunu de ois. 32 E como bos affido a Deus e a sa paraula chi bos annuntziat s amore sou. Isse hat 14 Mitilene: portu de s isula de Lesbu. 15 Miletu: antiga tzittade commerciale, a 60 km a sud de Efesu. 22 Custu discursu est comente su testamentu ispirituale de Paulu. Pustis de haer ammentadu su chi hat fattu pro sas Ecclesias de s Asia Minore, Paulu preannuntziat sas sufferentzias chi l isettan in su ministeriu sou. Sas avvertentzias ei sas ammonissiones chi dat a sos presbiteros de Efesu balen pro onzi preideru e pastore de s Ecclesia universale Attos de sos Apostolos
58 At 20,33-21,11 su podere de bos faghere creschere in sa fide e de bos dare tottu cuddu chi hat promissu a sos chi li appartenen. 33 Eo no hapo disizadu ne prata, ne oro, ne bestes de neunu. 34 Bois ischides bene chi a sas netzessidades mias e de tottu cuddos chi fin cun megus hapo provvididu cun su tribagliu de custas manos mias. 35 Bos hap ammustradu chi bisonzat de tribagliare pro succurrere sos debiles, ammentendenos de su chi hat nadu su Segnore Gesùs: B hat pius gosu in su dare che in su retzire. 36 Nadas custa cosas, Paulu s est imbrenugadu cun sos responsabiles de s Ecclesia de Efesu, e umpare si sun postos a pregare. 37 Fin tottu pranghende, s affranzaian a Paulu e lu asaian. 38 Fin dispiaghidos massimu pro su chi lis haiat nadu: No m hazis a bidere pius. Poi l han accumpanzadu finas a sa nave. Paulu in viazu a sa ala de Gerusalemme 211 Est bennidu poi su momentu de nos dispedire da issos e semus partidos cun sa nave. Semus andados derettos a Cos, sa die pustis a Rodi e s assegus a Patara. 2 Inie hamus agattadu una nave chi fit tucchende a sa Fenicia, bi semus pigados e hamus armadu sa ela. 3 Lompidos in vista de s isula de Tzipru, l hamus lassada a manca e hamus puntadu a sa Siria. Poi semus arrividos a sa tzittade de Tiru, inue si deviat lassare a terra su arriu de sa nave. 4 Hamus visitadu sos cristianos de cussa tzittade e semus restados cun issos una chida. Pro consizu de s Ispiritu, issos naraian a Paulu de non pigare a Gerusalemme. 5 Ma, passadas cussas dies semus partidos. Totta sa comunidade, cun feminas e piseddos, nos hat accumpanzadu finas a fora de sa tzittade, imbrenugados in s oru de su mare, hamus pregadu, 6 e poi nos semus saludados pari pari. Nois semus pigados a sa nave e issos si che sun torrados a dom issoro. 7 Dae Tiru semus andados a Tolemaide e gai s est congruidu su viazu nostru peri su mare. Semus andados a saludare sos cristianos de Tolemaide, restende cun issos una die. 8 S incras semus partidos dae nou pro andare a Tzesarea. Inie nos hat istranzadu s evanzelista Tilippu 9 chi fit unu de sos sette diaconos. Isse teniat battor fizas baghianas, ch haian su donu de sa profetzia. 10 Fimus paritzas dies in Tzesarea, cando est faladu dae sa Giudea unu tzertu Agabu, profeta. 11 Isse est bennidu a nos fagher visita. A unu tzertu puntu hat leadu sa chintorza de Paulu, 21 1 Cos e Rodi sun isulas. Patara: portu in sa costa meridionale de s Asia Minore, in sa Licia. 7 Tolemaide: portu de sa Palestina. 11 Sa passione ch isettat a Paulu in Gerusalemme hat a esser simile a sa de Gesùs. Che a Gesùs, Paulu hat a esser cunsignadu in manos de sos paganos (cfr. Lc 18,32); che a Isse s apostolu est prontu a morrere e a fagher sa voluntade de su Soberanu. Attos de sos Apostolos 53
59 At 21,12-26 s hat ligadu manos e pes, e poi hat nadu: Accò ite narat s Ispiritu Santu: s omine a su cale appartenet custa chintorza hat a essere ligadu in custa matessi manera dae sos ebreos de Gerusalemme e hat a essere cunsignadu in manos de sos paganos. 12 Intendende custa paraulas, nois ei sos ateros presentes hamus pregadu a Paulu de no andare a Gerusalemme. 13 Ma Paulu hat risposte Proite sezis pranghende e trunchendemi su coro? Eo so prontu non solu a essere arrestadu, ma fintzas a morrere in Gerusalemme pro amore de su Segnore Gesùs. 14 E sigomente Paulu non si lassaiat cumbinchere, nois, resignados hamus nadu: Siat fatta sa voluntade de su Segnore. 15 Pustis pagas dies, nos semus approntados e semus partidos a Gerusalemme. 16 B hat bennidu paris cun nois cristianos de Tzesarea: issos nos ch han leadu a sa de unu tzertu Mnasòne pro nos allozare. Isse fit de Tzipru, e fit istadu unu de sos primos a si fagher cristianu. Paulu andat a fagher visita a Giagu 17 Appenas arrividos a Gerusalemme, sos cristianos nos han accollidu cun piaghere. 18 Sa die pustis, Paulu est bennidu cun nois a sa de Giagu, e hamus agattadu, tottu cungregados, sos responsabiles de sa comunidade. 19 Paulu los hat saludados e poi lis hat riferidu, a una a una, tottu sas cosas chi Deus haiat fattu tra sos paganos per mesu de su tribagliu missionariu sou. 20 Sos responsabiles l han iscurtadu e han ringrassiadu a Deus. Poi hana nadu a Paulu: Tue ses bidende, o frade, cantas mizas de ebreos sun diventados cristianos e tue ischis chi sun restados meda attaccados a sa leze de Moisè. 21 Ebbenes, issos han intesu narrere chi tue insinzas a tottu sos ebreos chi viven cun sos paganos de abbandonare sa leze de Moisè; naras de non tzircuntzidere pius sos fizos e de non si cumportare segundu sas usantzias. 22 Como it hat a sutzedere, cando sos ebreos de custa tzittade benin a ischire chi tue ses arrividu? 23 Faghe duncas su chi ti namus: che tenimus inoghe battor omines chi han fattu votu de non biere inu e de non si che segare sos pilos pro unu pagu tempus. 24 Bae a su templu cun issos e umpare a issos faghe sas purificassiones. Poi paga sas ispesas pro sos sacrifissios netzessarios a cumprire s impinnu. Gai tottu han a ischire chi sas boghes chi han intesu a riguardu de a tie sun tottu faulas e chi tue invetze caminas in s osservantzia de sa leze de Moisè. 25 A sos paganos chi sun diventados cristianos hamus fattu ischire per littera sas detzisiones ch hamus leadu: issos non deven manigare petta de animales sacrificados a sos idolos; non deven manigare sambene o petta de animales mortos suffogados; e si deven astennere dae sos disordines sessuales. 26 Paulu s est fattu accumpanzare dae cussos battor omines e cun issos, sa die pustis, hat partitzipadu a su ritu de sa purificassione. Poi est intradu a su templu pro fagher ischire a sos satzerdotes cando iscadiat su votu issoro: pro sa die infattis onzunu de issos deviat offerrere su sacrifissiu. 21 No est beru chi Paulu fit contrariu a sa leze de Moisè pro sos Giudeos chi si cunvertian; issos fin liberos de la osservare. Isse esigiat solu chi sos paganos chi si cunvertian no esseren obbligados a osservare sa leze de Moisè Attos de sos Apostolos
60 At 21,27-40 Paulu arrestadu in su templu 27 Fin pro finire sas sette dies, cando sos ebreos de sa provintzia de s Asia han bidu a Paulu in su templu. Han intzidiadu sa zente contr a isse e sun resessidos a lu catturare. 28 Abboghinaian: Israelitas, ajutoriu! Custu est s omine chi est preighende a tottu e in tottue contr a su populu de Israele, contr a sa leze de Moisè e contr a su templu de Deus. Como in pius, hat fattu intrare grecos a su templu e gai hat profanadu custu logu santu. 29 Unu pagu prima infattis issos haian bidu a Paulu in ziru in sa tzittade in cumpanzia de Trofimu de Efesu, e fin pensende chi Paulu l haiat fattu intrare a su templu. 30 Tando totta sa tzittade fit in buluzu ei su populu est curtu dae onzi chirru. Han leadu a Paulu e che l han trazadu a fora de su templu. 31 Sa zente fit chirchende de lu occhire, ma calecunu est pigadu in presse a sa de su cumandante romanu e l hat nadu: Totta Gerusalemme est in buluzu. 32 Subitu su cumandante hat leadu soldados e uffitziales ed est andadu a totta fua a ue fit sa zente. Bidende su cumandante ei sos soldados, sos ebreos l han bogadu de cabu de mazare a Paulu. 33 Tando su cumandante s est accurtziadu, hat arrestadu a Paulu e l hat ligadu cun duas cadenas. Intantu dimandaiat a sa zente: Chi est custu? It hat fattu?. 34 Ma in mesu a sa zente chie abboghinaiat una cosa chie nd'abboghinaiat un'atera: e non resessende su cumandante, pro sa confusione, a cumprendere cun tzertesa de ite si trattaiat, hat cumandadu de che leare a Paulu a sa fortalesa. 35 Cando sun arrividos a sas gradinas de sa fortalesa, sa zente fit ispinghende cun tanta furia chi sos soldados s'han devidu ponnere a Paulu subra de sas palas. 36 Una truma manna de zente infattis beniat infattu e abboghinaiat: "Bocchilu!". Paulu si difendet de fronte a sos ebreos de Gerusalemme 37 Daghi che lu fin leende a sa fortalesa, Paulu hat nadu a su cumandante: "A ti poto narrere una cosa?". Su cumandante tando l hat nadu: "Comente, tue ischis faeddare in grecu? 38 Ma tando non ses cudd egitzianu chi dae pagu hat fattu unu tumultu e ch hat giuttu a su desertu battomiza sicarios?". 39 Paulu hat rispostu: " Eo so un'ebreu, naschidu in Tarsu, una tzittade de non paga importantzia de sa Tzilitzia. Como ti prego, permittimi de faeddare a su populu". 40 Ottennidu su permissu, Paulu, istende ritzu in sas gradinas, hat fattu tzinnu a su populu de s'istare a sa muda. Cando han fattu silentziu, Paulu hat comintzadu a faeddare in ebraicu goi: 28 Fintzas Gesùs (Mc 14,58) e Istevene (At 6,11-14) sun istados accusados de essere contr a su templu. 29 A sos paganos fit proibidu de intrare a sas cortes internas de su templu; pro chie b intraiat bi fit sa pena de morte. S accusa contr a Paulu fit però chentza fundamentu. 38 Sicarios: sun sos natzionalistas chi occhian a cua, cun d unu pugnale curtzu chi si naraiat sica, sos amigos de sos romanos. Attos de sos Apostolos 55
61 At 22,1-18 Discursu de Paulu 22l Frades e babbos, iscultade su chi so pro bos narrere in difesa mia. 2 Cando han intesu chi fit faeddende in ebraicu han fattu silentziu pius de prima. Paulu hat sighidu a narrere: 3 Eo so ebreu. So naschidu in Tarsu, una tzittade de sa Tzilitzia e so creschidu in Gerusalemme. Gamaliele est istadu su mastru meu e m hat imparadu a osservare rigorosamente sa leze de babbos nostros. So restadu sempre fidele a Deus, comente lu sezis bois oe. 4 Hapo percussadu a morte cuddos chi osservan custa dottrina noa. Hap arrestadu e bettadu in presone omines e feminas cristianos. 5 Fintzas su capu de sos satzerdotes e tottu sos capos de su populu poden testimoniare chi so nende sa veridade: da issos infattis hapo retzidu una littera pro sos ebreos de Damascu. Tando so partidu cun s intentzione de arrestare e de nde attire a Gerusalemme fintzas sos cristianos de Damascu, pro los punire. 6 Ma cando fia in caminu, a ora de mesudie, prima de intrare a Damascu, accò tottinduna dae su chelu est bennida una lughe manna. 7 So ruttu a terra e hap intesu una oghe chi naraiat : Saulu, Saulu, aite mi ses persighende?. 8 Tando eo hapo dimandadu: Chie ses, Segnore?. E cussa oghe m hat nadu: Eo so Gesùs su Nazarenu chi tue ses persighende. 9 Fintzas sos cumpanzos mios de viazu han bidu sa lughe, ma sa oghe chi mi faeddaiat non l han intesa. 10 Tando eo hapo dimandadu: Ite devo faghere, Segnore?. E su Segnore m hat rispostu: Pesadinde, intra a Damascu: inie calecunu t hat a narrere su chi Deus cheret dae te. 11 Sa lughe fit gai forte chi eo non bidiat pius. Tando sos cumpanzos mios de viazu m han leadu a manu tenta e gai so lompidu a Damascu. 12 In cussa tzittade b abitaiat unu tzertu Ananias, un omine meda religiosu, chi ubbidiat a sa leze de Moisè. Tottu sos ebreos de Damascu l istimaian meda. 13 Isse est bennidu a m agattare, s est accurtziadu e m hat nadu: Saulu, frade meu, abbaidami!. In cussu matessi istante m est torrada sa vista e b hapo idu. 14 Ananias tando m hat nadu: Su Deus de babbos nostros t hat eligidu pro chi connoscas sa voluntade sua, pro chi idas su Cristos, su Giustu e iscultes una paraula dae ucca sua. 15 Tue infattis deves diventare testimonzu sou pro annuntziare a tottu sos omines su chi has bidu e intesu. 16 Duncas, ite ses isettende? Pesadinde e faghedi battizare! Invoca su numene de su Segnore e has a essere liberadu dae sos peccados tuos. 17 Tando eo so torradu a Gerusalemme, e in su mentres chi fia preghende in su templu hapo 18 idu su Segnore in bisione, nendemi: Lestru! Essi luego dae Gerusalemme, ca proite sos abitantes suos non han a iscultare sa testimonia tua riguardu a mie Benit repitidu inoghe su contu de sa isione accurtzu a Damascu (cfr. At 9,1-19). 15 Paulu benit reconnottu comente un apostolu lezittimu, ca isse puru devet cumprire sa missione de testimoniantza finas a sos cunfines de sa terra, chi Gesùs haiat affidadu a sos apostolos Attos de sos Apostolos
62 At 22, Ma eo hapo rispostu: Segnore, tottu ischin chi eo andaia a sas sinagogas pro che ponner in presone e atzottare cuddos chi creen in te. 20 E cando hana mortu a Istevene, testimonzu tou, bi fia presente eo puru. Fia de accordu cun sos chi lu fin bocchende e fia mantenzende sos mantos issoro. 21 Ma su Segnore m hat nadu: Bae! Eo t hap a mandare a logos attesu, tra zente furistera. Paulu in sa fortilesa Antonia 22 Finas ai custu puntu l han iscultadu, ma poi han comintzadu a abboghinare: Leachelu dae mesu ia! Non tenet dirittu de vivere. 23 Sa zente abboghinaiat, s istratzaiat sas bestes e pesaiat pruere in aria. 24 Tando su tribunu de sos soldados hat cumandadu de che giughere a Paulu a sa fortalesa, de l atzottare e de l interrogare. Isperaiat gai de resessire a ischire aite sos ebreos fin gai airados contr a Paulu. 25 Appenas chi l han ligadu, prontu pro essere atzottadu, Paulu hat nadu a s uffitziale chi li fit accurtzu: A podides bois atzottare unu tzittadinu romanu, chentza li fagher prima su protzessu?. 26 S uffitziale est curtu luego a informare su cumandante. L hat nadu: Ite ses fattende? Cust omine est unu tzittadinu romanu!. 27 Tando su cumandante est andadu a ue fit Paulu e l hat dimandadu: De abberu ses tzittadinu romanu?. Paulu hat rispostu: Emmo. 28 Su cumandante hat nadu ancora: Pro poder essere tzittadinu romanu eo hapo devidu pagare una summa manna de inari. Eo invetze hat nadu Paulu so tzittadinu romanu dae sa naschida. 29 Subitu cuddos chi fin pro l atzottare si che sun istresiados da isse. Fintzas su cumandante fit timende, ca l haian fattu ligare chentza ischire chi fit romanu. Paulu indainanti de su tribunale ebraicu 30 Ma su cumandante romanu cheriat ischire cun pretzisione proite sos ebreos accusaian a Paulu. Pro cussu s incras che l hat bogadu sas cadenas e hat cumandadu a tottu sos capos de sos satzerdotes e a tottu sos membros de su tribunale ebraicu de si reunire. Poi hat fattu ennere a Paulu e l hat presentadu a issos. 25 Non fit fatzile a ottennere sa cittadinantzia romana. Sa Lex porcia proibiat severamente de ligare e de atzottare unu tzittadinu romanu. Attos de sos Apostolos 57
63 At 23, Paulu, fissende sos ogros subra de issos, hat nadu: Frades, finas a oe eo hapo servidu a Deus in perfetta bona cussentzia. 2 Su summu satzerdote Ananias hat cumandadu a sos chi fin accurtzu a Paulu de lu mazare a bucca. 3 Paulu tando hat nadu: Deus hat a ferrere a tie, mur imbianchidu. Propriu tue chi sezis incue pro giudicare segundu sa leze, contr a sa leze cumandas de mi mazare?. 4 Sos presentes hana nadu: Ma tue insultas su summu satzerdote de Deus!. 5 Tando Paulu hat nadu: Frades, eo no ischia chi isse est summu satzerdote. Isco ch in sa Bibbia b hat iscrittu: No offendas su capu de su populu tou. 6 Paulu ischiat chi sos membros de su tribunale ebraicu fin de diversas ideas; unos fin fariseos e ateros sadduceos. Pro cussu hat iscramadu indainanti issoro: Frades, eo so fariseu, fizu de fariseos e mi cheren cundennare ca ispero in sa resurretzione de sos mortos. 7 Appenas nadas custas paraulas est naschida una cuntierra tra fariseos e sadduceos, ei s assemblea s est divisa. 8 Sos sadduceos infattis naran chi sos mortos non torran a bida e chi no esistin ne anghelos ne ispiritos. Sos fariseos invetze creen ai custas cosas. 9 B haiat duncas confusione manna. Poi mastros de sa leze de su partidu de sos fariseos si nde sun pesados e han protestadu: Nois no agattamus nudda de male in cust omine. Non si diat poder dare chi un ispiritu o un anghelu li hapat faeddadu?. 10 Ai custu puntu su cuntrastu est diventadu gai forte chi su cumandante, timende chi Paulu esseret isquarteradu dae issos, hat cumandadu a sa truppa de falare a che lu leare dae mes issoro e de che lu torrare a sa caserma. 11 Sa notte enzende, su Segnore est apparfidu a Paulu e li hat nadu: Corazu! Tue ses istadu testimonzu meu in Gerusalemme: deves essere testimonzu meu fintzas in Roma. Congiura contr a Paulu 12 Fatta die, sos ebreos han fattu una congiura e si sun impinnados de non manigare e de non buffare finas a cando non bocchian a Paulu. 13 Sos ch haian fattu custa congiura fin pius de baranta. 14 Issos si sun presentados a sos capos de sos satzerdotes e a sos capos de su populu e hana nadu: Hamus fattu un impinnu de non manigare nudda finas a cando non bocchimus a Paulu. 15 Bois, duncas, de accordu cun su tribunale ebraicu, nade a su cumandante de bos nd attire a Paulu a inoghe. Su pretestu diat poder essere custu: chi ois cherides esaminare unu paghu menzus sa chistione chi lu riguardat. Nois intantu nos mantenimus prontos a lu occhire prima chi arrivet a inoghe. 16 Ma su fizu de una sorre de Paulu est bennidu a nde leare oru de custa congiura. Pro cussu est andadu a sa fortalesa, b est intradu e hat informadu a Paulu. 17 Tando Paulu hat 23 2 Ananias est istadu summu satzerdote dae su 47 a su Tzit. de Es 22, Haian fattu votu invochende subra de issoro sa maledissione divina si no haeren cumpridu su chi devian faghere. 16 Est s unica notissia chi ischimus de sa familia de Paulu Attos de sos Apostolos
64 At 23,18-34 cramadu unu de sos uffitziales e l hat nadu: Accumpanza custu giovanu a sa de su cumandante; isse hat calchi cosa de li narrere. 18 S uffitziale l hat leadu cun isse e che l hat giuttu a su cumandante e l hat nadu: Su presoneri Paulu m hat fattu cramare e m hat pregadu de accumpanzare a ue ses tue custu giovanu proite tenet calchi cosa de ti narrere. 19 Su cumandante hat leadu a manu tenta cussu giovanu, s est ritiradu a un ala e l hat dimandadu: Ite tenes de mi narrere?. 20 Isse hat rispostu: Sos ebreos, tottu de accordu, t han a dimandare de che giughere cras a Paulu addainanti de su tribunale issoro cun su pretestu de esaminare menzus sa chistione chi lu riguardat. 21 Tue però non ti lasses cumbinchere da issos, ca b hat pius de baranta ebreos chi sun ordiminzende un ingannu a Paulu. Issos han impinnadu de non manigare e de non buffare finas a cando non l han a haer mortu. E como sun già prontos, isettende chi tue lu fattas bessire dae sa fortalesa. 22 Tando su cumandante l hat raccumandadu: Non contes nudda a neune de sas cosas chi m has nadu!. Poi che l hat dispatzadu. Paulu enit trasferidu a Tzesarea 23 Su cumandante hat cramadu duos uffitziales e lis hat nadu: Approntade pro istasero a sas noe dughentos soldados, settanta cadderis e dughentos omines armados de lantza: deven andare a Tzesarea. 24 Approntade puru caddos pro bi seere a Paulu: isse devet arrivare sanu e salvu a domo de su guvernadore Felitze. 25 Poi hat iscrittu una littera chi naraiat goi: 26 Claudiu Lisia a s eccellentissimu guvernadore Felitze, salude. 27 Cust omine chi ti imbio l han arrestadu sos ebreos. Fin pro lu occhire, cando so intervennidu cun sas guardias mias. Benzei a ischire chi fit tzittadinu romanu e l hapo liberadu. 28 Poi cheria ischire aite sos ebreos l accusaian, e pro custu lu giuttei addainanti de su tribunale issoro. 29 Hapo potidu istabilire chi contr a cust omine non b haiat accusas dignas de morte o de presone: si trattaiat solu de chistiones chi riguardaian sa leze issoro. 30 So ennidu però a ischire chi sos ebreos fin preparende una congiura contr a isse: pro cussu ti lu so mandende subitu. A su matessi tempus fatto ischire a sos accusadores chi si tenen calchi cosa de narrere benzan a ue ses tue. 31 Sos soldados duncas, segundu s ordine retzidu, han leadu in cunsigna a Paulu e che l han giuttu a denotte a Antipatride. 32 S incras han lassadu partire cun isse solu sos cadderis. Sos ateros si che sun torrados a sa caserma. 33 Sos cadderis sun arrividos a Tzesarea, han cunsignadu sa littera a su guvernadore e li han presentadu fintzas a Paulu. 34 Su guvernadore hat lezidu sa littera e hat dimandadu a Paulu in cale provintzia fit naschidu. Paulu hat rispostu: So de sa Tzilitzia. Tando Felitze l hat nadu: T hap a iscultare cando han a esser inoghe sos chi t accusana. Poi hat cumandadu de ch inserrare a Paulu in su palattu de Erodes. 25 Sa littera de su cumandante est una testimoniantza uffitziale de s innotzentzia de Paulu. 31 Antipatride: a 60 km dae Gerusalemme e a 40 km dae Tzesarea. Attos de sos Apostolos 59
65 At 24,1-17 Paulu protzessadu indainanti de Felitze 241 Chimbe dies pustis, Ananias, su summu sacerdote, est arrividu cun pagos capos de su populu e un avvocadu chi si naraiat Tertullu. Si sun presentados a su guvernadore Felitze pro declarare sas accusas issoro contr a Paulu. 2 Est istadu cramadu fintzas isse. Poi Tertullu hat comintzadu s accusa nende: Pro meritu tou, o eccellentissimu Felitze, nois gosamus de meda paghe. Tue has provvididu a cuntzedere ai custa nassione riformas e mezoros. 3 In tottu e per tottu nois ti torramus grassias cun sa pius profunda gratitudine. 4 Ma como non ti cherzo fagher perdere tempus meda, pro cussu ti prego de iscultare, cun clementzia, su chi in breve hamus de ti narrere. 5 Cust omine, segundu nois est meda perigulosu. Isse est capu de sos Nazarenos e provocat disordines in tottue tra sos ebreos ispartos in su mundu. 6 Hat tentadu fintzas de profanare su templu, ma nois l hamus arrestadu e lu cheriaimus giudicare segundu sa leze nostra. 7 Ma su cumandante Lisia est intervennidu e cun violentzia forte nos l hat leadu dae manos. 8 Poi Lisia hat cumandadu a sos accusadores de cust omine de si presentare addainanti de te. Si tue 1 interrogas has a benner a ischire da isse sa veridade de sas cosas chi nois l accusamus. 9 Fintzas sos ebreos fin tottu aunidos cun Tertullu in s accusa, nende chi sas cosas fin propriu gai. Difesa de Paulu 10 Su guvernadore hat fattu tzinnu a Paulu de faeddare. Tando isse hat comintzadu a narrere: Isco chi ses zuighe de custu populu dae medas annos. Pro cussu cun fidantzia hap a faeddare in difesa mia. 11 So ennidu a Gerusalemme appenas doighi dies faghet, pro pregare in su templu; est unu fattu chi tue etotu podes controllare. 12 Sos ebreos non m hana mai agattadu in su templu chistionende cun calecunu e ponzende confusione tra sa zente. Nemmancu in sas sinagogas e peri sa tzittade. 13 Issos non ti poden battire proas de su chi como mi accusan. 14 Ma ti declaro custu: chi eo abbratzo cussa dottrina noa chi issos cunsideran faltza. Eo però reconnosco e servo solu su Deus de babbos nostros e atzetto tottu su chi est iscrittu in sa leze de Moisè ei su ch est iscrittu in sos profetas. 15 Che a issos, eo hapo custa segura isperantzia in su Segnore: chi tottu sos omines, siat bonos che malos, han a torrare a bida dae sos mortos. 16 Pro cussu chirco eo puru de cunservare sempre una cussentzia netta indainanti de Deus e indainanti de sos omines. 17 Como, pustis de medas annos, so torradu pro dare azudos a su populu meu e pro offerrere sacrifissios Felitze: procuratore de sa Giudea dae su 52 a su 59. Fit libertu, frade de Pallante, potente ministru de Nerone. 5 Nazarenos: discipulos de Gesùs de Nazaret. 17 Sun passados dae battor a ses annos dae s ultima visita chi Paulu hat fattu a Gerusalemme (cfr. At 18,22); sun passados otto o noe annos dae cando b est andadu paris cun Barnabas pro su cuntziliu, (cfr. At 15,4) Attos de sos Apostolos
66 At 24, Goi m han agattadu sos ebreos in su templu: fia partitzipende a su ritu de sa purificassione e non b haiat ne zente meda, ne tumultu de populu. 19 B haiat però ebreos de sa provintzia de s Asia: custos eia chi devian esser istados inoghe indainanti tou pro mi accusare si propriu han calchi cosa contr a mie. 20 O si no, lu nerzan cuddos chi sun como inoghe, si han agattadu in me calchi gulpa cando mi ch han giuttu a su tribunale ebraicu. 21 S unica cosa chi dian poder narrere est chi una olta, sende in mesu issoro, hap abboghinadu: Oe eo enzo protzessadu indainanti ostru, ca creo in sa resurretzione de sos mortos. 22 Felitze fit bene informadu subra de sa fide cristiana; pro cussu ch hat dispatzadu sos accusadores de Paulu, nende: Cando hat a benner su cumandante Lisia, tando hap a isaminare sa chistione ostra. 23 Poi hat cumandadu a su capu de sos soldados de fagher sa guardia a Paulu e de li cuntzedere una tzerta libertade. Tottu sos amigos de Paulu podian andare a ue fit isse pro l azuare. v Paulu in presone s incontrat cun Felitze e Drusilla 24 Pustis pagas dies, Felitze hat fattu cramare a Paulu pro l intendere faeddende de sa fide in Cristos Gesùs: fit presente fintzas sa muzere Drusilla chi fit ebrea. 25 Ma cando Paulu hat comintzadu a faeddare de su giustu modu de vivere, de su dovere de dominare sos istintos e de su giudissiu futuru de Deus, Felitze s est assucconadu e hat nadu: Bastat! Pro como podet andare. Cando tenzo tempus t hap a cramare. 26 Intantu isperaiat de poder buscare dae Paulu unu pagu de inari. Pro cussu li ettaiat boghe cun frequentzia e faeddaiat cun isse. 27 Gai sun passados ateros duos annos. Poi a su postu de Felitze est bennidu Portziu Festu. Ma Felitze cheriat faghere un ateru favore a sos ebreos e gai ch hat lassadu a Paulu in presone. 24 Drusilla fit fiza de Erodes Agrippa. 27 Sun passados duos annos dae sa presonia de Paulu. Portziu Festu est istadu guvernadore dae su 59 a su 62, annu de sa morte. Attos de sos Apostolos 61
67 At 25,1-15 Paulu s appellat a s imperadore 251 Su guvernadore Festu, duncas est arrividu a sa provintzia sua e pustis de tres dies est pigadu dae Tzesarea a Gerusalemme. 2 Subitu sun bennidos a domo sua sos capos de sos satzerdotes ei sos capos de sos ebreos e han presentadu sas accusas issoro contr a Paulu. Poi, cun meda insistentzia, 3 pro s odiu ch haian contr a Paulu, han dimandadu a Festu su piaghere de che lu fagher leare a Gerusalemme. Fin infattis preparende una congiura pro lu occhire in caminu. 4 Ma Festu hat rispostu: Paulu devet restare in presone in Tzesarea. Eo puru b hap a torrare luego. 5 Cuddos tra bois chi han autoridade benzan cun megus a Tzesarea, e si cust omine est inculpadu de calchi cosa, inie l han a poder accusare. 6 Festu est restadu in Gerusalemme ateras otto o deghe dies, poi est torradu a Tzesarea. Sa die a poi s est setzidu in tribunale e b hat fattu cumparrere a Paulu. 7 Appenas accudidu, sos ebreos bennidos dae Gerusalemme si l han bene inghiriadu e han bogadu contr a isse accusas medas e graves. Issos però non fin capatzes de las proare. 8 Paulu tando hat faeddadu dendesi sas resones suas: Eo no hapo fattu nudda de male ne contr a sa leze de sos ebreos, ne contr a su templu, ne contr a s imperadore romanu. 9 Festu però cheriat faghere unu piaghere a sos ebreos: pro cussu hat preguntadu a Paulu: A bi cheres andare a Gerusalemme? Su protzessu pro custas accusas si diat poder faghere inie, indainanti meu. 10 Ma Paulu hat rispostu: Eo m agatto indainanti de su tribunale de s imperadore: inoghe devo essere protzessadu. Eo no hapo fattu perunu tortu a sos ebreos e tue l ischis bene meda. 11 Si duncas so inculpadu e hapo fattu calchi cosa chi si meritat sa morte, eo non recuso de morrere. Ma si non b hat nudda chi siat beru in su chi issos mi accusan, neune hat su podere de mi cunsignare a issos. Eo m appello a s imperadore. 12 Tando Festu hat consultadu sos consizeris e poi hat detzisu: A s imperadore ti ses appelladu, a s imperadore andas. Paulu indainanti de su re Agrippa e de Berenice 13 Pustis pagas dies, su re Agrippa ei sa sorre Berenice sun arrividos a Tzesarea pro saludare a Festu. 14 Sigomente si sun frimmados paritzas dies, Festu hat contadu a su re sa chistione de Paulu. L hat nadu: Su governadore Felitze m hat lassadu inoghe unu presoneri. 15 Cando fia in Gerusalemme sun bennidos in podere meu sos capos de sos satzerdotes ei sos capos de sos ebreos pro l accusare e m han dimandadu de lu cundennare Daghi Festu non si detzidit de lu liberare, Paulu pro isfuire a sos ordiminzos de sos giudeos, s appellat a s imperadore. Gai s Evanzeliu leat su caminu de Roma e si cumprit su disignu divinu chi cheret sos apostolos testimonzos de sa resurretzione de Cristos finas a sas estremas lacanas de sa terra. 13 Su re Agrippa: Marcu Giuliu Agrippa II, fizu de su re Erodes Agrippa I e frade de Drusilla, muzere de Festu; hat regnadu tra su 49 ei su Attos de sos Apostolos
68 At 25, Hapo rispostu chi sos romanos no tenen s abitudine de cundennare un omine prima ch isse hapat sa possibilidade de si difendere indainanti de sos accusadores suos. 17 Sos capos de sos satzerdotes ei sos capos de sos ebreos sun bennidos duncas in podere meu, ed eo, chentza perder tempus, sa die pustis hapo comintzadu su protzessu e b hapo fattu attire fintzas a Paulu. 18 Sos chi l accusaian si sun postos tottu a inghiriu a isse ed eo pensaia chi l haeren accusadu de calchi delittu. Invetze no: 19 si trattaiat solu de chistiones chi si riferin a sa religione issoro e a unu tzertu Gesùs chi fit mortu, ma Paulu naraiat chi fit biu. 20 De fronte a una chistione chei custa eo no ischia ite detzisione leare; pro cussu hapo dimandadu a Paulu si atzettaiat de andare a Gerusalemme pro essere protzessadu in cussa tzittade. 21 Ma Paulu s est appelladu e hat cherfidu chi sa causa sua esseret riservada a s imperadore. Tando hapo cumandadu de lu mantennere in presone finas a cando no che l hap a poder mandare a s imperadore. 22 Ai custu puntu su re Agrippa hat nadu a su guvernadore Festu: Diat piaghere fintzas a mie de iscultare cust omine. E Festu l hat rispostu: Cras l has a poder iscultare. 23 S incras, Agrippa e Berenice sun intrados tottu pazosos a sa sala de sas audientzias, accumpanzados dae sos cumandantes e dae sos printzipales de sa tzittade. Festu hat fattu ennere fintzas a Paulu 24 e hat nadu: Re Agrippa e bois omines tottu chi sezis presentes cun nois: custu est s omine pro su cale su populu de sos ebreos s est presentadu a mie in Gerusalemme e in custa tzittade, abboghinende chi non devet vivere pius; 25 eo invetze mi so cunvintu chi isse no hat fattu nudda de male chi meritet sa morte. Como isse s est appelladu a s imperadore ed eo hapo detzisu de bi che l imbiare. 26 Subra de su contu sou però no hapo nudda de pretzisu de iscriere a s imperadore. Pro cussu nde l hapo cherfidu attire a inoghe addainanti ostru e massimu addainanti tou, o re Agrippa, in modu chi, fattu s interrogu, hapa calchi cosa de iscriere. 27 Mi paret assurdu infattis imbiare a Roma unu presoneri chentza indicare sas accusas fattas a garrigu sou. 18 Festu reconnoschet s innotzentzia de Paulu riguardu a sos delittos chi podian interessare sa leze romana. 25 Noa declarassione de s innotzentzia de Paulu. Pro tres bias Paulu est declaradu innotzente (At 23,29; 25,18; 25,25). Su protzessu de Paulu s assimizat a su de Gesùs, primu martire a modellu de onzi martiriu. Fintzas Gesùs est cumparfidu prima addainanti de su procuratore romanu e poi addainanti de su re Erodes, chi haiat disizadu de lu idere, comente su re Agrippa hat disizadu de idere a Paulu. Attos de sos Apostolos 63
69 At 26,1-19 Paulu si difendet in cara de Agrippa 261 Su re Agrippa hat nadu a Paulu: Como ti podes difendere. Tando Paulu hat fattu tzinnu cun sa manu e s est difesu goi: 2 So cuntentu, o re Agrippa, de mi poder difendere oe, indainanti tou, de tottu sas accusas chi sos ebreos lantzian contr a mie. 3 Isco chi tue connosches bene meda sas usantzias ei sas chistiones religiosas de sos ebreos. Pro cussu ti prego de iscultare cun passentzia. 4 Tottu sos ebreos ischin cale fit sa vida mia finas dae sa pitzinnia, passada in mesu a su populu meu in Gerusalemme. 5 E tottu ischin fintzas, dae tempus meda, chi eo fia fariseu e vivia in su gruppu pius rigorosu de sa religione nostra. Si cheren, issos lu poden testimoniare. 6 Como invetze so sutta protzessu, ca ispero in sa promissa chi Deus hat fattu a babbos nostros. 7 Fintzas sas doighi tribus de su populu nostra servin a Deus cun perseverantzia, die e notte, ca isperan de idere cumprida custa promissa. Propriu pro custa isperantzia, o re, eo so accusadu dae sos ebreos. 8 Proite bos paret incredibile chi Deus fattat torrare a bida sos mortos? 9 Eo puru una olta creia de dever cumbattere contr a Gesùs su Nazarenu, 10 ed est su chi hapo fattu in Gerusalemme. Medas cristianos che los hapo ettados in presone cun s autorizassione chi m haian dadu sos capos de sos satzerdotes, e cando si trattaiat de los bocchire, eo puru votaia contr a issos. 11 Cun frequentzia andaia dae una sinagoga a s atera pro los custringhere, punendelos, a frastimare. Eo fia crudele contr a sos cristianos chentza rispettu perunu e los persighia fintzas in sas tzittades furisteras. 12 Una die però fia andende a Damascu: sos capos de sos satzerdotes m haian autorizadu, dendemi tottu sos poderes. 13 In caminu, o re Agrippa, eo hapo idu, a ora de mesudie, una lughe chi falaiat dae su chelu e brillaiat a inghiriu a mie e a tottu sos chi mi accumpanzaian: fit pius forte de su sole. 14 Tottu semus ruttos a terra, ed eo hap intesu in ebraicu una oghe chi mi naraiat: Saulu, Saulu, proite mi persighis? Duru est a calchidare contr a su puntorzu. 15 Eo hapo preguntadu: Chie ses Segnore?. Tando su Segnore hat rispostu: Eo so Gesùs, cuddu chi tue ses persighende. 16 Ma como pesadinde e ista ritzu. Eo ti so apparfidu pro fagher de te unu servidore e unu testimonzu de sas cosas chi t hap a rivelare ancora. 17 E t hap a liberare da onzi perigulu, cando t hap a mandare a sos ebreos e a sos paganos. 18 Has a andare tra issos pro lis abberrere sos ogros e pro los fagher passare dae s iscurigore a sa lughe e dae su podere de Satana a su servissiu de Deus. Cuddos chi han a creere in me han a retzire su perdonu de sos peccados e han a fagher parte de su populu santu meu. 19 Pro cussu, o re Agrippa, eo no hapo disubbididu ai cussa isione celeste, 26 2 Est su e tres discursos de difesa de Paulu; de sos ateros duos, unu fit indainanti de sos giudeos in Gerusalemme (At 22,1-2,1), s ateru indainanti de su guvernadore Felitze in Tzesarea (At 24,10-21). 14 Duru est: est unu ditzu antigu pro narrere chi Paulu non si devet opponnere a sa voluntade de Deus Soberanu Attos de sos Apostolos
70 At 26, ma mi so postu a preigare prima a sos abitantes de Damascu e de Gerusalemme e poi a sos de sa provintzia de sa Giudea e fintzas a sos paganos. A tottu naraia de si cunvertire a s unicu Deus, fattende operas de vera penitentzia. 21 Custu est su motivu pro su cale sos ebreos m han arrestadu daghi fia in su templu e han chircadu de mi occhire. 22 Ma Deus m hat dadu s azudu sou finas a oe: pro custu so testimonzu de Cristos indainanti a tottu, minores e mannos. Eo naro solu su chi sos iscrittos de sos profetas ei sa leze de Moisè haian prevididu pro su tempus benidore: 23 ossiat chi su Messia deviat suffrire, chi deviat esser su primu a torrare a bida dae sos mortos e chi deviat battire a su populu de Israele e a sos paganos una luminosa isperantzia. Paulu invitat su re Agrippa a creere 24 Daghi Paulu fit faeddende goi pro si difendere, su guvernadore Festu hat nadu a boghe manna: Tue ses maccu, Paulu! Has istudiadu troppu e has furriadu sos cherveddos!. 25 Ma Paulu hat rispostu: Eo non so maccu, illustrissimu Festu; eo so nende cosas veras e sensadas. 26 Su re Agrippa connoschet bene custas cosas e a isse poto faeddare cun franchesa. Custos fattos, de sos cales so faeddende, non sun capitados in segretu: pro cussu penso chi isse los connoscat tottu. 27 Re Agrippa, a bi crees tue a sas promissas de sos profetas? Eo isco chi tue bi crees!. 28 Agrippa hat rispostu: Ancora unu pagu e m has a cumbinchere a mi faghere cristianu. 29 Paulu l hat nadu: O pagu o meda, cherferat Deus chi non solu tue ma fintzas sos chi oe mi sun iscultende diventen che a mie, francu custas cadenas. 30 Tando su re, su guvernadore, Berenice e tottu sos chi fin setzidos cun issos, si nde sun pesados. 31 Andendesiche faeddaian tra issos e naraian: Cust omine no hat fattu nudda chi meritet sa morte o sa presone. 32 Agrippa hat nadu a Festu: Si cust omine no haperet fattu appellu a s imperadore, podiat essere liberadu. 24 Festu non cheret atzettare sa veridade de sa resurretzione de Cristos, però non podet negare sa cultura de Paulu e tando li narat chi s istudiu l hat fattu furriare sa conca. 31 Ambas autoridades reconnoschen s innotzentzia de Paulu. Attos de sos Apostolos 65
71 Su e battor viazos missionarios
72 At 27,1-17 Viazu de Paulu a Roma 271 Cando han detzisu de nos fagher partire a s Italia han cunsignadu Paulu e ateros pagos presoneris a un uffitziale, unu tzertu Giuliu, chi apparteniat a su reggimentu imperiale. 2 Semus pigados a una nave de sa tzittade de Adramittu, chi fit partende a s ala de sos portos de sa provintzia de Asia, e semus tuccados. Bi fit cun nois Aristarcu, unu matzedone de Tessalonica. 3 Sa die a poi semus approdados a Sidone. Inie Giuliu, chi est istadu umanu de abberu, hat permissu a Paulu de andare a ue fin sos amigos chi l han istranzadu e azuadu cun cuidadu. 4 Poi semus partidos dae Sidone. Su entu fit andende in sensu contrariu e tando nois hamus navigadu serente s isula de Tzipru. 5 Costeggende sa Tzilitzia ei sa Panfilia semus arrividos a Mira in sa Litzia. 6 Inie s uffitziale Giuliu hat agattadu una nave de Alissandria chi fit andende a s ala de s Italia e nos hat fattu pigare a subra. 7 Hamus navigadu allente allente pro medas dies e azigu semus arrividos a ogros a sa tzittade de Cnidu. Ma su entu non nos fit favorevole; pro cussu hamus navigadu serente s isula de Creta, aprobe a Capu Salmone; 8 costeggende cun meda difficultade s isula, semus resessidos a s assegus a arrivare a una localidade, nada Bonos Portos, accurtzu a sa tzittade de Lasèa. 9 Haimus perdidu tempus meda. Fit già passadu fintzas su tempus de su jeunzu ebraicu de s atunzu e fit oramai perigulosu sighire a navigare. Paulu haiat ammonidu sos marineris nendelis: 10 A bisu meu custu viazu est diventende meda perigulosu, non solu pro sa nave ei s arriu ma fintzas pro tottu nois chi semus arrischende sa vida. 11 Ma Giuliu s uffitziale romanu, hat postu mente pius a su capitanu e a su mere de sa nave chi no a Paulu. 12 De pius sa localidade Bonos Portos fit pagu adatta pro bi passare s ijerru: pro cussu sa mazore parte hat detzisu de torrare a partire pro arrivare possibilmente a Fenice, portu de Creta, abertu a sud ovest e a nord ovest: inie si podiat passare s ijerru. Sa tempesta ei su naufragiu 13 Intantu s hat pesadu unu entigheddu de su sud e issos han cretidu de poder cumprire s intentu issoro. Nd han leadu s ancora e si sun postos a navigare peri sas costas de s isula de Creta. 14 Ma luego s hat pesadu subra s isula unu entu furiosu, cramadu Euroaquilone. 15 Custu entu trazaiat sa nave e non fit possibile a li resistere, pro cussu nos semus lassados 27 2 Adramittu (oe Adramit) in sa Misia, a sud de Troade. 3 Sidone: portu de sa Fenicia. 5 Mira: su portu commerciale pius importante in sa via dae s Egittu a Roma. Inoghe Paulu cambiat sa nave. 7 Cnidu: tzittade chi s agattat in sa punta de sa penisula omonima a nord de Rodi. 14 Euroaquilone: bentu de nord ovest Attos de sos Apostolos
73 At 27,18-38 trasportare dae sa currente in altu mare. 16 Passende serente un isuledda, nada Caudas, azigu semus resessidos a leare su canottu de reserva. 17 Sos marineris nde l han pigadu a susu e cun sos trastos han comintzadu a chinghere cun funes sa nave pro l affortire. Poi, timende de ch andare a finire in sos bancos de rena de sa Libia, sos marineris han bettadu sa olza e gai beniaimus trasportados in altu mare dae sa currente. 18 Sa tempesta sighiat a nos che addobbare da inoghe a cuddae cun violentzia: pro cussu s incras han comintzadu a che ettare in mare su arriu. 19 Su arigadu, sos marineris han isvarriadu a manos fintzas s attrassa de sa nave. 20 Pro paritzas dies non si resessiat a bidere su sole nei sas istellas ei sa tempesta sighiat sempre pius forte. Non b haiat pius isperu de nos salvare. 21 Dae tempus meda neune fit manighende. Tando Paulu si nde est pesadu ritzu in mes issoro e hat nadu: Amigos, si m haizis postu mente e non fimus partidos dae Creta, haimus potidu evitare custu perigulu ei custu dannu. 22 Como però eo bos raccomando de bos fagher corazu. Solu sa nave hat a andare perdida: ma neunu de nois hat a morrere. 23 Ista notte infattis m est apparfidu un anghelu de cuddu Deus chi eo servo e a su cale eo appartenzo. 24 Isse m hat nadu: Non timas, Paulu! Tue has a dever cumparrere addainanti de s imperadore, e Deus in sa clementzia sua, ti donat fintzas sa vida de sos cumpanzos tuos de viazu. 25 Pro cussu faghidebos corazu, amigos, hapo fidutzia in Deus; so seguru chi hat a andare comente m est istadu nadu. 26 Ch hamus andare a finire in calchi isula. 27 Fin già duas chidas chi fimus andende in mare trazados dae sa currente, cando a ora de mesanotte sos marineris han hapidu s impressione chi si fin accurtziende a sa terra. 28 Han bettadu s iscandagliu e han misuradu guasi baranta metros de profundidade. Pustis de unu pagu tempus han torradu a bettare s iscandagliu e han mesuradu guasi trinta metros de profundidade. 29 Tando timende de si ch addobbare a sos iscoglios han bettadu dae puppa battor ancoras e han isettadu, oriolados, sa prima lughe de sa die. 30 Ma sos marineris fin chirchende de si che fuire dae sa nave: pro cussu che fin imbolende in mare su canottu, cun su pretestu de ch ettare sas ancoras dae prua. 31 Tando Paulu hat nadu a s uffitziale e a sos soldados: Si sos marineris non restan in sa nave, bois non bos podides ponnere in salvu. 32 Subitu sos soldados han segadu sas funes chi sustenian su canottu e che l han lassadu ruere in mare. 33 Isettende de fagher die, Paulu esortaiat tottu a manigare, nende: Sun già battordighi dies chi sezis zeunos, chentza manigare. 34 Pro cussu bos prego de manigare: lu devides faghere si bos cherides ponnere in salvu. Neunu de ois hat a perdere nemmancu unu pilu. 35 Nadas custas Paraulas, Paulu hat leadu su pane, hat torradu grassias a Deus indainanti e tottu, l hat segadu e hat incomintzadu a manigare. 36 Tottu tando s han fattu corazu e si sun postos a manigare issos 16 Caudas: (oe Gaudos) a 40 km dae Fenice. 17 sa olza: àncora chi gallizat. 19 attrassas: sos trastos de sa nave. 21 Paulu est s unicu chi no hat perdidu sa calma ei su corazu, grassias a s azudu de su Segnore. 35 Su manigare in cussa tzircustantzia est un attu de isperantzia e de fidutzia in sa vida. Attos de sos Apostolos 67
74 At 27,39-28,6 puru. 37 In sa nave b haiat in tottu dughentas settantases persones. 38 Cando si sun tottu zibados, ch han bettadu su trigu in mare pro illebiare sa nave. Su naufragiu 39 Fatta die, sos marineris no han reconnottu sa terra a sa cale nos fimus accurtziados. Han bidu però una cala cun d un ispunda e han detzisu de fagher su possibile pro b ispingher sa nave. 40 Han distaccadu sas ancoras e che las han lassadas falare in mare. A su matessi tempus han isligadu sas funes de sas timonas, han ispinnigadu a su entu sa vela printzipale e gai si sun potidos movere a s ala de s oru de su mare. 41 Ma sun andados a si ch addobbare a unu bancu de rena, ei sa nave s est incagliada: sa prua incastrada in su fundu restaiat immobile, ei sa puppa beniat chimentada dae sa violentzia de sas undas. 42 Sos soldados han pensadu tando de occhire sos presoneris: fin timende de si che fuire bettendesiche in mare. 43 Ma s uffitziale cheriat salvare a Paulu e pro cussu lis hat impedidu de ponnere in esecutzione cussu propositu. Antzis hat cumandadu a sos chi fin bonos a nadare de si ch imbolare pro primos in s abba pro lompere a terra. 44 Sos ateros han fattu sa matessi cosa, azuendesi cun taulas e arvures de sa nave. In cussa manera tottu sun arrividos a terra sanos e salvos. Paulu in s isula de Malta 281 Iscampados finalmente a su perigulu, semus bennidos a ischire chi cuss isula si naraiat Malta. 2 Sos abitantes nos han trattadu cun benevolentzia chi menzus de gai non benit bene: sigomente fit pioende e fattende frittu nos ch han postu a inghiriu de unu fogarone ch haian alluttu. 3 Fintzas Paulu haiat collidu una fasche de chimas de linna e che la fit imbolende a su fogu, cando una pibera, bessida pro su calore, si l est attaccada a sa manu. 4 Sa zente de su logu, coment hat bidu sa pibera pendende dae sa manu de Paulu, naraiat tra issos: De tzertu cust omine est un assassinu: infattis s est salvadu dae su mare, ma como sa giustissia de Deus non lu lassat pius vivere. 5 Ma Paulu cun d unu colpu, c hat bettadu sa pibera in su fogu e no hat hapidu perunu male. 6 Sa zente invetze si fit isettende de idere sa manu de Paulu unfiada, oppuru chi isse esseret ruttu a terra mortu a 28 l Malta: isula a sud de sa Sicilia. A su tempus de Paulu fit colonia romana e dipendiat dae s amministradore de sa Sicilia Attos de sos Apostolos
75 At 28,7-20 colpu. Han isettadu unu pagu, a s assegus han bidu chi Paulu non teniat perunu male. Tando han cambiadu parrere e naraian: Cust omine est unu Deus. 7 Accurtzu ai cussu logu teniat sos possessos su guvernadore de s isula, unu tzertu Publiu. Isse nos hat accollidu e nos hat istranzadu de bonu coro pro tres dies. 8 Una die su babbu de Publiu s est ismalaidadu e fit in su lettu a dolore de matta e cun frebba alta. Paulu est andadu a lu visitare e pustis de haer pregadu l hat impostu sas manos e l hat sanadu. 9 Pustis de custu fattu fintzas sos ateros abitantes malaidos de s isula andaian a ue fit Paulu e benian sanados. 10 Sos Maltesos nos han trattadu cun tottu sos unores e a su momentu de sa partentzia nos han dadu tottu su chi fit netzessariu pro su viazu. Paulu arrivat a Roma 11 Pustis de tres meses nos semus imbarcados in d una nave de sa tzittade de Alissandria chi haiat passadu s ijerru in cuss isula. Sa nave si naraiat Dioscuros. 12 Semus arrividos a Siracusa e inie bi semus restados tres dies. 13 Poi navighende serente sa costa, semus arrividos a Reggiu. Sa die pustis s est pesadu su entu de sud e gai in duas dies semus arrividos a Potzuoli. 14 Inie b hamus agattadu cristianos chi nos han invitadu a restare una chida cun issos. A s assegus semus partidos a Roma. 15 Sos cristianos de Roma chi fin avvertidos de s arrivu nostru sun bennidos a nos abbojare a su Foru Appiu e a sas Tres Tavernas. Appenas los hat bidos, Paulu hat ringrassiadu su Segnore e s est accurnortadu. 16 Arrividos a Roma, han permissu a Paulu de abitare pro contu sou, cun d unu soldadu de guardia. Paulu preigat in Roma 17 Tres dies pustis, Paulu hat invitadu a domo sua sos capos de sos ebreos de Roma. Cando fin reunidos lis hat nadu: Frades, eo no hapo fattu nudda contr a su populu nostru e a sas usantzias de sos mannos nostros. Eppuru in Gerusalemme sos ebreos m han arrestadu e m han cunsignadu a sos romanos. 18 Sos romanos m han interrogadu e mi cherian bogare liberu ca no agattaian in me peruna gulpa chi meritet sa morte. 19 Ma sos ebreos si opponian ai custa detzisione e tando so istadu custrintu de m appellare a s imperadore. Eo però no hapo nudda de rimproverare a su populu meu. 20 Est pro custu motivu chi bos hapo fattu ettare oghe pro bos bidere e pro bos faeddare. Difattis eo giutto custas cadenas 13 Potzuoli: accurtzu a Napoli, a 35 km dae Reggiu. In sos tempos antigos fit unu portu importante pro su commerciu cun s oriente. 15 Foru Appiu: a 72 km dae Roma; Tres Tavernas a 49 km dae Roma. 17 Roma, capitale de s imperu, teniat tando unu millione e mesu de abitantes; sos giudeos podian essere unos 50 miza. Attos de sos Apostolos 69
76 At 28,21-31 a motivu de cuddu chi su populu de Israele hat sempre isettadu. 21 L han rispostu: Nois no hamus retzidu dae sa Giudea peruna littera chi ti riguardat e neunu de frades nostros est bennidu a nos contare o a nos faeddare male de a tie. 22 Nois però diamus cherrer iscultare dae te su chi pensas: ca hamus ischidu chi su gruppu a su cale appartenes in donzi logu agattat opposissione. 23 Poi s han dadu un attopu. Sa die fissada, sun bennidos in medas a sa domo inue fit allozadu Paulu. Dae su manzanu a su sero Paulu daiat ispiegassiones e annuntziaiat a sos presentes su regnu de Deus. Partende dae sa leze de Moisè e dae sos profetas, chircaiat de los cumbinchere a creer in Gesùs. 24 Unos si sun lassados cumbinchere dae sas paraulas de Paulu, ateros invetze no han cherfidu creere. 25 Poi si che sun andados, chentza essere de accordu tra issos. Tando Paulu hat azuntu solu custas paraulas: S Ispiritu teniat rejone cando, per mesu de su profeta Isaia, hat nadu a babbos bostros: 26 Anda ai custu populu e faeddali goi: Hazis a iscultare cun sas origras bostras, ma no nazis a cumprendere; hazis a abbaidare cun sos ogros bostros ma no hazis a bidere, 27 ca proite su coro de custu populu est diventadu insensibile: sun diventados duros de origras, e han tancadu sos ogros issoro, pro non bidere cun sos ogros, pro non intendere cun sas origras, pro non cumprendere in su coro issoro e non si cunvertire a Deus ed eo los hap a salvare! 28 Poi Paulu hat azuntu: Ischedas chi custa salvesa Deus la offerit como a sos paganos, e issos l han a accollire. [29] 30 Paulu est restadu duos annos intreos in sa domo ch haiat leadu in allogu e retziat tottu cuddos chi b andaian. 31 Isse annuntziaiat su regnu de Deus e insinzaiat tottu su chi riguardaiat su Segnore Gesù Cristu cun corazu e chentza impedimentu perunu. 25 Tzit. de Is 6, Custu versettu mancat in sos manoscrittos pius antigos. 31 Pustis de duos annos Paulu est istadu liberadu. Arrestadu dae nou a su tempus de sa persecutzione de Nerone est mortu martire forsis s annu Attos de sos Apostolos
UNIDADE DE VALUTATZIONE Su virus
Totu sas paràulas Cursu Initziale de Limba Sarda Ghia didàtica UNIDADE DE VALUTATZIONE Su virus Su virus Edelmiru fit unu fenòmenu de s informàtica. Faghiat cosa de ispantu cun sa computadora sua, comente
ANTONINU (Tonino Mario) RUBATTU Gianni Trois Editore Cagliari 1993 Gianni Trois Editore Cagliari 1993
ANTONINU (Tonino Mario) RUBATTU Gianni Trois Editore Cagliari 1993 Gianni Trois Editore Cagliari 1993 MASSIANA..PRITE? Custas sunu, o bona zente, sas contàscias d una tia ch at connottu in bajania sufferèntzias
Ass ociazione Culturale Poetas Improvvisadores ZIZI BERNARDU MASALA MARIO ASSOCIAZIONE POETAS IMPROVVISADORES. LADU SALVATORE MUREDDU CELESTINO
2007 Ass ociazione Culturale Poetas Improvvisadores POETAS: OTTANA SAS AMORADAS 19 febbraio 2007 ZIZI BERNARDU RIMAS A BOLU VOLUME 5. ASSOCIAZIONE POETAS IMPROVVISADORES. MASALA MARIO LADU SALVATORE MUREDDU
Ass ociazione Culturale Poetas Improvvisadores ZIZI BERNARDU MASALA MARIO ASSOCIAZIONE POETAS IMPROVVISADORES. 1 TEMA: CULLA BARA
2006 Ass ociazione Culturale Poetas Improvvisadores POETAS: RUINAS SANTU TEODORO 19 maggio 2006 ZIZI BERNARDU RIMAS A BOLU VOLUME 1. ASSOCIAZIONE POETAS IMPROVVISADORES. MASALA MARIO 1 TEMA: CULLA BARA
su murru craru e su sole fiat infoghende petzi sa chimas artas de su monte, arbu de granidu. A s àtera ala, in sa marina belle deserta, s istentaiant sos chi aiant allutu su fogu desinnende de colare sa
SA MUNDANA CUMMEDIA A MUNDANE COMEDY
Salvatore Poddighe SA MUNDANA CUMMEDIA Salvatore Poddighe A MUNDANE COMEDY Prima Parte First Part 1. 1. De Dante su poeta de Toscana By Dante the Tuscan poet Sa Divina Cummedia leggimos; We've all read
PREDU MURA POESIAS. (sezioni D e E del dattiloscritto Z)
PREDU MURA POESIAS (sezioni D e E del dattiloscritto Z) NOTA AL TESTO L edizione che segue delle poesie presenti in Z ma non comprese nella prima edizione (perché appartenenti alla lunga fase di formazione
PROGETTU. Istadu e zitadinos Energia Informatzione Economia Trasportos Sa Salude Imparamentu
PROGETTU Istadu e zitadinos Energia Informatzione Economia Trasportos Sa Salude Imparamentu PROGETTU pàgina 2 de 15 Istadu e zitadinos...3 Energia...4 Informatzione...7 Economia...9 Trasportos...11 Sa
Michele Ladu Gianfranca Piras* PRO IMPARARE 2. * in collaboratzione cun Barbara Murru
Michele Ladu Gianfranca Piras* PRO IMPARARE 2 * in collaboratzione cun Barbara Murru 1 Dischente (òpera in ses volùmenes): 1. Dischente 1: Sa tutela de sas limbas de minoria, Sa situatzione linguìstica
SOS SINNOS. 4. Sa cramada de sos mortos
SOS SINNOS 4. Sa cramada de sos mortos Arrivana a bidda sos onorevoles dae Roma e dae Casteddu chin duna vrusa de impiegatos e de autistas. Sar macchinas sono totu nieddas e bene lavatas e luzidatas. E
Nuovi domini di primo livello - Registra nuove estensioni con FabsWeb_HOST
Oltre 700 nuove estensioni per domini personalizzati Il conto alla rovescia è terminato! Finalmente più di 700 nuove estensioni di dominio gtld stanno per arrivare sul mercato e sono destinate a rivoluzionare
Lesson 201: Use of il quale
Lesson 201: Use of il quale by Keith A Preble, [email protected] Il quale can be used as a relative pronoun when it is combined with the definite article, il, la, i, le or when it is articulated with a simple
Routledge Intensive Italian Course
Routledge Intensive Italian Course Contents How to use this book Acknowledgements Glossary Unit 0 COMINCIAMO DA ZERO Introduction Alphabet Spelling Capital letters Pronunciation and stress Written accents
Concorso di poesia in lingua sarda Peppinu Mereu Anno 2011
Concorso di poesia in lingua sarda Peppinu Mereu Anno 2011 Poesias 1 Edizione a cura di: Comune di Tonara Viale della Regione 8 08039 Tonara (NU) Tel. 0784/63823 Fax 0784/63246 www.comune tonara.org Associazione
Listening Guide for Claudio Monteverdi, L'Orfeo, favola in musica
Listening Guide for Claudio Monteverdi, L'Orfeo, favola in musica A concordance between the 1609 printed score, Anne Ridler s English translation (in volume two of the sourcebook), and the recording by
Put the human back in Human Resources.
Put the human back in Human Resources A Co m p l et e Hu m a n Ca p i t a l Ma n a g em en t So l u t i o n t h a t em p o w er s HR p r o f essi o n a l s t o m eet t h ei r co r p o r a t e o b j ect
1.- L a m e j o r o p c ió n e s c l o na r e l d i s co ( s e e x p li c a r á d es p u é s ).
PROCEDIMIENTO DE RECUPERACION Y COPIAS DE SEGURIDAD DEL CORTAFUEGOS LINUX P ar a p od e r re c u p e ra r nu e s t r o c o rt a f u e go s an t e un d es a s t r e ( r ot u r a d e l di s c o o d e l a
Lifelong Learning Languages Scheme of Work. University of Southampton 2015
Language: Italian Level: 2a, 2b & 2c Tutor: Bianca Belgiorno Course dates: 06.10.2015 June 2016 Course book title: Arrivederci 2 F.Colombo,C.Faraci,P.De Luca Edilingua ISBN: 978-960-693-082-9 2A Week Topic
Như ng kiê n thư c câ n biê t vê giâ y phe p cư tru điê n tư (eat)
Như ng kiê n thư c câ n biê t vê giâ y phe p cư tru điê n tư (eat) www.bamf.de/eaufenthaltstitel Mu c lu c Mu c lu c 1 Giâ y phe p cư tru điê n tư 5 2 Tâ m a nh va ca c dâ u ngo n tay 7 3 Ca c qui đi
Beginning Italian. Benvenuti!!!
Beginning Italian Benvenuti!!! Che cosa impariamo in questo corso? How to pronounce Italian How to make simple conversation Some phrases to get by in your travels Some Italian culture Your interests? Required
Hadn t he been there before?
Past perfect simple Forma affermativa sogg. + had ( d) + participio passato interrogativa had + sogg. + participio passato? negativa sogg. + had not (hadn t) + participio passato interrogativo-negativa
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E-
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E- EG Z IA B H ER e d it o r s N ) LICA TIO N S A N D M ETH O D S t DVD N CLUDED C o n t e n Ls Pr e fa c e x v G l o b a l N a v i g a t i o n Sa t e llit e S y s t e
Telling and asking for the time.
Lesson: : telling and asking for the time General: : Objectives: Structures: Target Vocab: 40 mins - 1 hour Telling and asking for the time. " Qué hora es?" "Por favor Podrías decirme la hora?" "Es la
Public Affairs & Communication Huawei Italia
Security Level: Talent Lab A training program sponsored by Huawei and MIUR Public Affairs & Communication Huawei Italia www.huawei.com HUAWEI TECHNOLOGIES CO., LTD. The project : TALENT LAB Talent Lab
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y and KB rl iak s iol mi a, hme t a ro cp hm a5 a 2k p0r0o 9f i,e ls hv oa nr t ds eu rmv oedye l o nf dae cr
C o a t i a n P u b l i c D e b tm a n a g e m e n t a n d C h a l l e n g e s o f M a k e t D e v e l o p m e n t Z a g e bo 8 t h A p i l 2 0 1 1 h t t pdd w w wp i j fp h D p u b l i c2 d e b td S t
Troviamo una cosa bella in proporzione alla sua idoneità a una funzione. We find a thing beautiful in proportion to its appropriateness.
Troviamo una cosa bella in proporzione alla sua idoneità a una funzione. We find a thing beautiful in proportion to its appropriateness. Ezra Pound 02 03 Catalogo illuminazione / Lighting catalogue Arte
ni - do_in che la mia fe - ni - ce
anto = h É questo l ni in che la mia fenice Oratio igrini 792, no. 8 É que - sto_ l ni - _in che la mia fe - ni - ce Mi - se l au - ra - te_et Sesto lto Quinto In che la mia fe - ni - ce Mi - se l au -
The HIGH BAROQUE: George Frederic HANDEL (1685-1759)
The HIGH BAROQUE: George Frederic HANDEL (1685-1759) George Frederic HANDEL Born and dying in the same year as J. S. Bach, Handel s career is the opposite of Bach s: Handel is cosmopolitan while Bach is
Nearer, My God, to Thee
, My Thee as pformed by BYU ocal Point (feat. BYU Men's horus) Original hymn lyrics by SARA F. ADAMS Latin lyrics by AMES L. STEENS Music by LOWELL MASON and AMES L. STEENS Arranged by AMES L. STEENS ocal
1. Oblast rozvoj spolků a SU UK 1.1. Zvyšování kvalifikace Školení Zapojení do projektů Poradenství 1.2. Financování 1.2.1.
1. O b l a s t r o z v o j s p o l k a S U U K 1. 1. Z v y š o v á n í k v a l i f i k a c e Š k o l e n í o S t u d e n t s k á u n i e U n i v e r z i t y K a r l o v y ( d á l e j e n S U U K ) z í
Unit 21 Il passato e il presente (Then and now)
Unit 21 Il passato e il presente (Then and now) MFL Italian Year 6 About the unit In this unit children learn to describe places in a town and compare modern-day settlements with those in the late 1940s.
Italian Continuers Speaking Skills Examination Training Package. Samples
Italian Continuers Speaking Skills Examination Training Package Samples Published by Board of Studies NSW GPO Box 5300 Sydney 2001 Australia Tel: (02) 9367 8111 Fax: (02) 9367 8484 Internet: http://www.boardofstudies.nsw.edu.au
THE WAY MARKETING & COMMUNICATION IN TRAVEL SHOULD BE DONE. Mirko Lalli @mkl
THE WAY MARKETING & COMMUNICATION IN TRAVEL SHOULD BE DONE. Mirko Lalli @mkl Travel Appeal 2014 BIG DATA FOR TRAVEL INDUSTRY THE WAY WE TRAVEL IS CHANGING PEER-TO-PEER TRUST (c) www.briansolis.com/tag/umot/
Come stà. Domenico Maria Ferrabosco (Bologna 1513-1574) Cantus. - ta, _e vo - lon - tie - ri M'al -le-gro _e can -to _en. Io mi son gio vi.
Cantus Altus Io mi son giovinetta Come stà Domenico Maria Ferrabosco (Bologna 1513-1574) Io mi son gio - vi -net - ta, _e vo - lon - tie - ri M'al -le-gro _e can -to _en Io mi son gio - vi - net - ta,
Lesson 4 (A1/A2) Present simple forma interrogativa e negativa FORMA. + infinito senza to. Does he / she / it. No, I / you / we / they don t.
Lesson 4 (A1/A2) Present simple forma interrogativa e negativa FORMA Interrogativa Negativa Do I / you / we / they Does he / she / it I / you / we / they do not/don t He / she / it does not/doesn t + infinito
SCHOOL PESTICIDE SAFETY AN D IN TEG R ATED PEST M AN AG EM EN T Statutes put into law by the Louisiana Department of Agriculture & Forestry to ensure the safety and well-being of children and school personnel
Riepilogo regole inglese sui tempi - classe 2H
Riepilogo regole inglese sui tempi - classe 2H Il verbo essere Tempo presente del verbo essere (to be): I am You are He / She / It is We are You are They are Esempio: Io sono un ragazzo italiano I am an
Banners Broker è una. Compagnia di pubblicità online
Banners Broker è una? Compagnia di pubblicità online un nuovo metodo di guadagnare online. Il nostro Prodotto è Impressioni Banner. 1 Advertising Parliamo dell Industria pubblicitaria online La pubblicità
DIRECTORS AND OFFICERS PROPOSTA DI POLIZZA
DIRECTORS AND OFFICERS PROPOSTA DI POLIZZA La presente proposta deve essere compilata dall`amministratore o dal Sindaco della Societa` proponente dotato di opportuni poteri. La firma della presente proposta
PRESTIGE 01 NOTTE NEWS
PRESTIGE NOTTE NEWS PRESTIGE 01 NOTTE NEWS _ PRE STI GE _ 03 Reinterpretare un classico con un approccio razionale e moderno mescolando rigore ed eleganza per raggiungere una qualità estetica capace di
Six Minute Walk Test Protocol GEIRD project THE GEIRD PROJECT SIX-MINUTE WALK TEST PROTOCOL
THE GEIRD PROJECT SIX-MINUTE WALK TEST PROTOCOL Researchers using these materials are requested to inform the GEIRD Coordinating Centre and cite the source appropriately. For further information and contacts,
Present Simple vs Present Continuous
Present Simple vs Present Continuous Do all the exercises below and then check your answers. (the answers follow the exercises) Exercise 1: Sottolinea la forma verbale corretta. 1. Drive carefully. It
Class contents and exam requirements Code 30131 Italian Language First Language, Second exam Module P1
a.y. 2013 2014 Class contents and exam requirements Code 30131 Italian Language First Language, Second exam Module P1 Program Degree course Bachelor BIEMF (taught in English) Teaching activity 2 year,
User Manual ZMONITOR. Tool for managing parametric controllers
User Manual ZMONITOR Tool for managing parametric controllers INDICE 1. PRESENTATION... 4 MINIMUM SYSTEM REQUIREMENTS... 4 DEVICES TO BE MANAGED ZMONITOR... 5 2. INSTALLATION... 6 3. LANGUAGE... 8 4. MAIN
Chi sono in quattro punti.
vsphere 5 Licensing Chi sono in quattro punti. Massimiliano Moschini Presales/Postsales and Trainer VMUG IT Board Member VCP, VSP VTSP,VCI, V http://it.linkedin.com/in/massimilianomoschini @maxmoschini
How To Read Investire In Borsa Con I Trend Pdf
INVESTIRE IN BORSA CON I TREND PDF ==> Download: INVESTIRE IN BORSA CON I TREND PDF INVESTIRE IN BORSA CON I TREND PDF - Are you searching for Investire In Borsa Con I Trend Books? Now, you will be happy
Curso de Inglés Para Hispanos
Curso de Inglés Para Hispanos Cuando mire este signo: Pare de escuchar y haga el examen. Cuando mire este signo: Estudiamos conversaciones. Cuando mire este signo: Estudiamos vocabulario nuevo. Cuando
Versione: 2.1. Interoperabilità del Sistema di Accettazione di SPT
Versione: 2.1 Interoperabilità del Sistema di Accettazione di SPT INDICE 1 Definizione del tracciato di scambio... 2 1.1.1 XML SCHEMA...... 3 1 Definizione del tracciato di scambio Il documento riporta
New Media Advertising Agency
Direct Advertising i New Media Advertising Agency 2 Straight to the heart Dada's New Media agency, Dada Ad, is focused on direct, display and performance-based digital products. Direct ADV: Dada Ad offers
-Italian- Archive Audio in the Barbara Ann Ward Language Center Page 1. Call # Title 1 2 3 4 5 6 7. N I/TXT-3 Drawer M
-Italian- Archive Audio in the Barbara Ann Ward Language Center Page 1 Call # Title 1 2 3 4 5 6 7 Da Capo 6 th ed. 201/202/204 S/F D N I/TXT-3 Drawer M Thomson & Heinle I/TXT.ac-1 Audio to accompany I/ACD-4.1
BIG DATA IN TRANSPORT RESEARCH: LEGAL AND PRIVACY CHALLENGES
BIG DATA IN TRANSPORT RESEARCH: LEGAL AND PRIVACY CHALLENGES P R E S ENTATION T R A F I KF DOR A GE MEETING 2 0 1 5 AALBORG 29 TH OF AUGUST NT K R I S T I A N H E G N E R R E I N A U, K R I SJ TO IHA N
Verbos modales. In this class we look at modal verbs, which can be a tricky feature of English grammar.
Verbos modales In this class we look at modal verbs, which can be a tricky feature of English grammar. We use Modal verbs in English to show: Probability,Possibility, Capability, Permission, ObligaCon,
Hello, Vic! Unit. 2 C1 (26) S1 (26) Ascolta e ripeti. Listening
Unit Hello, Vic! Vic Hi, Bob! You re late! Bob Hi, Vic. Sorry. Are you ready? Vic Yes, I am. Just a sec. Mrs Bond Hi, Bob. Bob Good morning, Mrs Bond. Vic Mum, where s my helmet? Mrs Bond It s here, on
He Will Hold Me Fast (When I Fear My Faith Will Fail)
? 9? 1? Full Hope (h = 66) (v:fm7) 1. When. Those. (v:fm7) Till When Pre ust? I ll I cious ice could not Raed ith Bought by / love Him faith fear saves life tempt / nev let Him at are /C faith H bled /C
G ri d m on i tori n g w i th N A G I O S (*) (*) Work in collaboration with P. Lo Re, G. S av a and G. T ortone WP3-I CHEP 2000, N F N 10.02.2000 M e e t i n g, N a p l e s, 29.1 1.20 0 2 R o b e r 1
Beauty College Cartoon Denim
per saperne di più - read more www.pegperego.com www.pegperego.com Un sito tutto nuovo per essere più vicini alle mamme e ai papà di tutto il mondo. A completely new website to bring us closer to mothers
How To Implement Scholastic Big Day For Prek
Scholastic Big Day for PreK English/Spanish: Ensure Kindergarten Readiness by Building a Foundation for Success www.scholastic.com/bigday To order, contact Karen Stahlman at 1-800-221-3312 or [email protected]
FOR TEACHERS ONLY The University of the State of New York
FOR TEACHERS ONLY The University of the State of New York I REGENTS HIGH SCHOOL EXAMINATION COMPREHENSIVE EXAMINATION IN ITALIAN Tuesday, June 22, 2010 1:15 to 4:15 p.m., only SCORING KEY Updated information
PREPOSITION OF PLACE
PREPOSITION OF PLACE UNDER = sotto OVER = sopra (senza contatto) IN = dentro ON = sopra (con contatto) IN FRONT OF = davanti BEHIND = dietro NEXT TO = a fianco BETWEEN = fra due cose AMONG = fra una moltitudine
Love in Italian Literature
Italian 320: Writing About Italian Literature Spring 2012 Taught in Italian Recommended preparation: ITAL 224 Office Hours: Mon.: 1-2 / Tue.: 12-1 / Wed. 1-2/ and by appointment/ Lab: Mon. 12-1 (THH 314)
AP SPANISH LANGUAGE 2013 PRESENTATIONAL WRITING SCORING GUIDELINES
AP SPANISH LANGUAGE 2013 PRESENTATIONAL WRITING SCORING GUIDELINES SCORE DESCRIPTION TASK COMPLETION TOPIC DEVELOPMENT LANGUAGE USE 5 Demonstrates excellence 4 Demonstrates command 3 Demonstrates competence
LINIO COLOMBIA. Starting-Up & Leading E-Commerce. www.linio.com.co. Luca Ranaldi, CEO. Pedro Freire, VP Marketing and Business Development
LINIO COLOMBIA Starting-Up & Leading E-Commerce Luca Ranaldi, CEO Pedro Freire, VP Marketing and Business Development 22 de Agosto 2013 www.linio.com.co QUÉ ES LINIO? Linio es la tienda online #1 en Colombia
TDD da un capo all altro. Matteo Vaccari [email protected] [email protected] (cc) Alcuni diritti riservati
TDD da un capo all altro Matteo Vaccari [email protected] [email protected] (cc) Alcuni diritti riservati 1 Introduzione Quando si parla di Test-Driven Development spesso si sente dire facciamo
ACCORDI PER CHITARRA PDF
ACCORDI PER CHITARRA PDF ==> Download: ACCORDI PER CHITARRA PDF ACCORDI PER CHITARRA PDF - Are you searching for Accordi Per Chitarra Books? Now, you will be happy that at this time Accordi Per Chitarra
MOTORI ELETTRICI TRIFASE SERIE MS MOTORI ELETTRICI MONOFASE SERIE MY
RI RI OORI RICI OO RI Y Caratteristiche tecniche / echnical characteristics I mo to ri ran stec no se rie e Y sono chiu si e do ta ti di ven to la di raf fred da men to. and Y se ries ran stec no mo tors
Dante Alighieri Society of Massachusetts Progetto Lingua Italiana Dante Alighieri - PLIDA 101
Dante Alighieri Society of Massachusetts Progetto Lingua Italiana Dante Alighieri - PLIDA 101 The PLIDA program PLIDA stands for Progetto Lingua Italiana Dante Alighieri (Dante Alighieri Project for Italian
scale per l arredamento d interni stairs for interior design www.scalainteriors.com
scale per l arredamento d interni stairs for interior design www.scalainteriors.com scale per l arredamento d interni stairs for interior design www.scalainteriors.com Collezione Scala. Una varietà di
The Economic Outlook Il quadro economico INTELLIGENCE ON THE WORLD, EUROPE, AND ITALY LO SCENARIO DI OGGI E DI DOMANI PER LE STRATEGIE COMPETITIVE
Session/Sessione The Economic Outlook Il quadro economico ELECTRONIC POLL RESULTS RISULTATI DEL TELEVOTO INTELLIGENCE ON THE WORLD, EUROPE, AND ITALY LO SCENARIO DI OGGI E DI DOMANI PER LE STRATEGIE COMPETITIVE
WPI Venice Project Center The IQP student s useful Italian words and phrases
WPI Venice Project Center The IQP student s useful words and phrases To be learned since that s the way you ll need to know it in Venice! Adjectives and Adverbs again di nuovo ancora all tutti almost quasi
Ricercare l efficienza operativa facilitando il cambiamento con soluzioni enterprise avanzate
Ricercare l efficienza operativa facilitando il cambiamento con soluzioni enterprise avanzate Fabio Della Lena Principal Solutions Designer, Infor 27 Giugno 2013 1 www.infor.com 2 Ricerca dell efficienza
Kranky Kids Theater Script - Sei Favole / Six Fables - 1
Kranky Kids Theater Script - Sei Favole / Six Fables - 1 Biancaneve / Snow White Cast In Order Of Appearance: Regina Mirror Narrator Biancaneve Happy Sleepy Dopey Doc Principe REGINA : MIRROR : Specchio
LEARNING MASTERS. Explore the Northeast
LEARNING MASTERS Explore the Northeast Explore the Northeast BUILD BACKGROUND Reading Expeditions: Language, Literacy & Vocabulary Five Regions Map Use the information on page 4 of Explore the Northeast
Frog Street Pre-K Curriculum/Themes at a Glance Curriculum Frog Street de Pre-K/Temas a un año de vistazo
Frog Street Pre-K Curriculum/Themes at a Glance Curriculum Frog Street de Pre-K/Temas a un año de vistazo Theme Tema 1 My School and Me This Way to PreK! Physical Me My Senses I Think, I feel Mi escuela
A «San Francisco» Un atto (Italian Edition) [ebook Kindle]
A «San Francisco» Un atto (Italian Edition) [ebook Kindle] Download: A «San Francisco» Un atto (Italian Edition) [ebook Kindle] PDF ebook A «San Francisco» Un atto (Italian Edition) [ebook Kindle] PDF
LEGENDA LEGEND. Dimensione cassonetto Cassette size. Installazione esterna External installation. Con spazzolino antivento Anti-wind brush
l LEGEND LEGEND Dimensione cassonetto assette size Prodotto su misura ustom-made product Scorrimento laterale Lateral sliding Installazione esterna External installation Installazione ad incasso uilt-in
Our analysis of the results of the experiment did not provide an explanation of its failure, because our data collection lacked the precision needed.
ESERCIZI DI STILE Errori di stile ESERCIZIO 1 Our analysis of the results of the experiment did not provide an explanation of its failure, because our data collection lacked the precision needed. i verbi
STAMPI PER CIOCCOLATO CATALOGO STAMPI PER CIOCCOLATO CHOCOLATE MOULDS CATALOG
STAMPI PER CIOCCOLATO CATALOGO STAMPI PER CIOCCOLATO CHOCOLATE MOULDS CATALOG 2015 30 ANNI DI ESPERIENZA SPECIFICA La nostra azienda nasce nel 2012, ma può vantare un esperienza di oltre 30 anni nella
INVESTIRE BITCOIN PDF
INVESTIRE BITCOIN PDF ==> Download: INVESTIRE BITCOIN PDF INVESTIRE BITCOIN PDF - Are you searching for Investire Bitcoin Books? Now, you will be happy that at this time Investire Bitcoin PDF is available
The New Luxury World: l identità digitale nel lusso fa la differenza
The New Luxury World: l identità digitale nel lusso fa la differenza Massimo Fubini Founder & CEO di ContactLab 7 Luxury Summit, Il Sole 24ORE, 10 giugno 2015 It may not be modified, organized or reutilized
Progetto Ombra Milano propone un nuovo progetto dal design tutto italiano. Una SCALA di prestigio accessibile a tutti.
la crisi è la migliore benedizione che ci può accadere, tanto alle persone quanto ai paesi, poiché questa porta allo sviluppo personale e ai progressi. Crisis is the best blessing that could ever happen,
Unit 3 Le feste (Celebrations)
Unit 3 Le feste (Celebrations) MFL Italian Year 3 About the unit In this unit children learn language relating to celebrations of special occasions and of their achievements in activities and games. They
N ON AVRÀ MA PIETÀ/QUANDO CON GRAN TEMPESTA/NON VIVAM ULTRA
N ON ARÀ MA PIETÀ/QUANDO CON GRAN TEMPESTA/NON IAM ULTRA T.T.B.B. voices LANSING MCLOSKEY Lansing McLoskey SATTBB Duration: approximately 4 minutes Scored for a six part chamber choir (solo voices to no
The New Luxury World: l identità digitale nel lusso fa la differenza
The New Luxury World: l identità digitale nel lusso fa la differenza Massimo Fubini Founder & CEO di ContactLab 7 Luxury Summit, Il Sole 24ORE, 10 giugno 2015 It may not be modified, organized or reutilized
Serialization and Good Distribution Practices: Regulatory Impacts, Opportunities and Criticalities for Manufacturers and Drugs Distribution Chain
Serialization and Good Distribution Practices: Regulatory Impacts, Opportunities and Criticalities for Manufacturers and Drugs Distribution Chain INTRODUCTION ISPE Italian Affiliate Bologna, April 17th
III Bienal de Autismo Página 1 / 43
III Bienal de Autismo Página 1 / 43 A Direcção da APPDA N ort e dá -v os as B oas V in das à I I I B ien al de Au t is m q u e es t a corres p on da à s v os s as ex p ect at iv as com o t em a em deb
TripAdvisor: the world s largest travel community pioneering the Web 2.0 travel revolution
TripAdvisor: the world s largest travel community pioneering the Web 2.0 travel revolution Lorenzo Brufani, portavoce di TripAdvisor in Italia Destinazione Italia 2020 - Torino, 30 Gennaio 2009 Web 2.0:
Grammar units I. He is coming out of the building over there. heard about it. He s is disagreeing with you in the politest way possible.
Grammar units I 1. Present Simple and Present Continuous 2. and Present Perfect 3. and Past Continuous 4. Present Perfect and Present Perfect Continuous 5. will and going to 1. Present Simple and Present
EUROPEAN CURRICULUM VITAE FORMAT
EUROPEAN CURRICULUM VITAE FORMAT PERSONAL INFORMATION Name Address Nationality WORK ESPERIENCE Matteo Urzia Roma 00134 (Roma) Italy 2006 Teatro Titolo: Lungotevere sorride e s'incanta Nome Ruolo: Rughetta
English 333: Instructed SLL
Instructed Second Language Learning Instructed Second Language Learning A model for the study of classroom teaching Classroom discourse Does classroom instruction make a difference? Focus on form Teaching
School Fees 2015-2016
School Fees - 2016 Nursery... Kindergarten... Prep... Grade 1... Grade 2... Grade 3... Grade 4... Grade 5... Grade 6... Grade 7... Grade 8... 10.600,00 euro 10.600,00 euro 13.600,00 euro 15.000,00 euro
www.var-vitor.com w w w. a r t e f e r r o. c o m
www.var-vitor.com w w w. a r t e f e r r o. c o m by Il Futuro del Ferro Battuto Gonzato Design è una linea di pannelli pre-assemblati che facilita il lavoro dell artigiano. Infatti gli basterà unire i
PATIENT HEALTH QUESTIONNAIRE PHQ-9 FOR DEPRESSION
PATIENT HEALTH QUESTIONNAIRE PHQ- FOR DEPRESSION USING PHQ- DIAGNOSIS AND SCORE FOR INITIAL TREATMENT SELECTION A depression diagnosis that warrants treatment or treatment change, needs at least one of
Subject: Ms. Brandee Calendar: Trimeframe: 1st Semester Level/Grade: Spanish I O'Mary Year 2008 2009 School 1st 6 weeks Secondary Exprésate!
Subject: Ms. Brandee Calendar: Trimeframe: 1st Semester Level/Grade: Spanish I O'Mary Year 2008 2009 School 1st 6 weeks Secondary Chapeter 2 A conocernos Vocabulario Chapter 1 Empecemos! Vocabulario *
