SYLLABUS I PROGRAMIT MËSIMOR INFERMIERI CIKLI AKADEMIK. Prishtinë, 2013 HYRJE

Transcription

1 UNI VERSI TETI I P R ISHTINËS FAKULTETI MJ EKËSISË Degët I NFERMIERI D HE MAMI SYLLABUS I PROGRAMIT MËSIMOR INFERMIERI CIKLI AKADEMIK Prishtinë, 2013 HYRJE Infermierët e diplomuar në profesionin shëndetësor të infermierit, janë punonjës të cilëve u përkasin detyrat (kompetencat) dhe përgjegjësit në ofrimin e ndihmës së përgjithëshme infermierore në përgjigje të problemeve shëndetësore të individit dhe të komunitetit, njëherit janë të aftë të ofrojnë kujdes infermieror parandalues, kurues, qetësues dhe rehabilitues. Infermierët janë operatorë që kryejnë me autonomi profesionale veprimtari të drejpërdrejta në parandalimin, në kurimin, në mbrojtjen e shëndetit individual dhe kolektiv, duke kryer funksionet e përcaktuara nga profili profesional relativ dhe nga kodi etik, duke përdorur metodologji të planifikimit për objektivat e kujdesit infermieror. Funksionet e tyre kryesore janë parandalimi ndaj sëmundjeve, ndihma ndaj të sëmurëve, ndaj të handikepuarve, të moshave të ndryshme dhe edukimi shëndetësor. Infermieria: 1

2 o o o o o o marrin pjesë në identifikimin e nevojave shëndetësore të individit dhe të komunitetit, identifikojnë nevojat e kujdesit infermieror të individit dhe të komunitetit dhe formulojnë objektiva relative, planifikojnë, drejtojnë dhe vlerësojnë ndërhyrjen e ndihmës së infermierit, garantojnë aplikimin korrekt të udhëzimeve/recetave diagnostiko terapeutike, veprojnë në mënyrë individuale dhe në bashkëpunim me profesionistë tjerë shëndetësorë e socialë, ndihmojnë në krijimin e personelit mbështetës dhe bashkëpunojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë në përmirësimin e rolit të tyre profesional dhe në kërkimet shkencore. Infermierët mund të kryejnë aktivitetin e tyre në strukturat shëndetësore, publike ose private, në spital, në terren dhe në ndihmën në shtëpi, të varur ose të pavarur. Programi i studimeve Programi i studimeve në infermieri është 3 vite (180 ECTS) i ndarë në 6 semestra (1 semester ka 30 ECTS). Te gjitha lendet janë të ngarkuara me vlerën e ECTS, dhe se një (1) ECTS është e barabartë me 30 orë mësimi. Në fund të studimeve 3 vjeçare studenti mbron punën e Diplomës. Kurrikula e plotë përmban orë mësim në total, nga të cilat orë në auditor (ligjërata, seminare, ushtrime seminarike, ushtrime laboratorike) nga 45 minuta, orë praktikë në institucionet shëndetësore (ambulancë, spital, klinikë), dhe orë për vetëmësim. Në çdo vit akademik studentët kryejnë në semestrin e parë 15 javë mësimore dhe në semsetrin e dytë 15 javë mësimore. Java mësimore = 30 orë (6 h /ditë), Java e praktikës = 40 orë (8 h /ditë). Studentët, në përfundim të ciklit akademik, do të marrin Diplomën Bachelor, listën e notave dhe të krediteve për çdo lëndë dhe Programin Mësimor. 2

3 Plani dhe Programi i Infermierisë 2013 Viti I rë Orët Mësimdhënësi Semestri I rë L S US PL PK Σ VS ECTS 1 Anatomia dhe Prof. Dr. Hysni Daka, Prof. Fiziologjia me Fiziologji patologjike Dr. Halil Ahmetaj, Prof. Dr. Bajtam Nuraj 2 Kujdesi Infermieror I Prof. Dr. Halil Ahmetaj, 3 Etika Infermierore me Prof. Assoc. Naser Legjislacion Ramadani 4 Hulumtimi dhe Informatika në Infermieri Biokimi, Biofizikë dhe Farmakologji Gjithsej në semestrin e I rë Semestri II të 6 Mikrobiologjia me Parazitologji dhe Higjienë Prof. Assoc. Merita Koçinaj Berisha Prof. Dr. Luljeta Begolli, Prof. Ass. Meleq Bahtijari, Prof. Ass. Shaip Krasniqi Prof. Ass. Lul Raka, Prof. Dr. Selvete Krasniqi 7 Anglishte e Infermierisë Prof. Hysen Kasumaj 8 Programi Prof. Ass. Shaip Krasniqi, Diagnostik/Terapeutik Prof. Valdete Topçiu, MSc. Naime Brajshori 9 Infermieria Geriatrike dhe Rehabilitimi Lëndë zgjedhore Gjithsej në semestrin e II të Gjithsej në vitin e I rë Prof. Assoc. Hajrije Hyseni 3

4 VITI i II të Orët kontaktuese Profesoret Semestri III të L S US PL PK Σ VS ECTS 11. Kujdesi Infermieror tek Prof. Dr. Ejup Pllana, MSc pacientët internistik Fatmire Mustafa 12. Infermieria Kirurgjike 90 Prof. Dr. Avdyl Krasniqi dhe Onkologjike 13. Monitorimi në MSc. Petrit Beqiri Infermieri 14. Shëndeti Publik me Prof. Assoc. Isme Humolli Epidemiologji dhe Prof. Ass. Sabit Bajçinovci Nutricioni 15. Kujdesi Infermieror II MSc. Eglantina Kraja Gjithsej në semestrin e III të Semestri i IV të 16. Metodologjia e Prof. Ass. Ilir Begolli Edukimit dhe Promovimit Shëndetësor Sociologjia e Shëndetit Prof. Ass. Sabit Bajçinovci dhe e Sëmundjes 18. Psikologjia në Prof. Dr. Neki Juniku Infermieri 19. Praktika Klinike II MSc. Idriz Sopjani 20. Lëndë zgjedhore të përgjithshme (2 lëndë) Gjithsej në semestrin e IV të Gjithsej në vitin e II të

5 VITI i III të Orët kontaktuese Profesoret Semestri i V të L S US PL PK Σ VS ECTS Prof. Assoc. Syheda Infermeria Obstetrike Latifi, MSc. Naime Gjinekolgjike Brajshori Infermieria Pediatrike dhe e Adoleshentëve Infermieria Psikiatrike dhe Shëndeti Mendor Infermieria Teritoriale (Komuniteti) jashtë ambulancave klinike Praktika Klinike III/ Gjithsej në semestrin e V të Prof. Ass. Ludvana Spahiu, MSc. Elvana Podvorica Prof. Ass. Mimoza Shahini MSc. Niman Bardhi MSc. Idriz Sopjani Naime Brajshori Semestri i VI të Organizimi dhe 26 Menaxhimi në Infermieri 27 Kujdesi Infermieror në rastet kritike Praktika Klinike III/ Punë Diplome Lëndë zgjedhore profesionale (3 lëndë) Gjithsej në semestrin e VI të Gjithsej në vitin e III të Gjithsej Shkurtesat: L Ligjërata S Seminare US Ushtrime Seminarike PL Praktika Laboratorike PK Praktika Klinike VS Vetëmësim i Studentit ECTS European Credit Transfer System (credit points) Sistemi Europian itransferit të Krediteve (pikë krediti) Prof. Assoc. Merita Koçinaj Berisha Prof. Ass. Nehat Baftiu Msc. Naime Brajshori Msc. Fikrije Hasani MSc. Hasan Gashi 5

6 Lëndët Zgjedhore të përgjithsme * Profesori 1 Didaktika në Edukimin Shëndetësor Prof. Asoc. Naser Ramadani 2. Praktika në Shkencat kompjuterike Prof. Assoc. Merita Berisha 3. Menaxhimi në Shëndetësi Prof. Ass. Ilir Begolli 4. Bashkëpunimi ndërprofesional Dr Sc. Drita Zajmi Salihu 5. Biologjia molekulare dhe Gjenetika Prof. Dr. Muharrem Jakupi 6. Kujdesi Shëndetësor sipas perspektivës së pacientit Prof. Assoc. Merita Berisha 7. Komunikimi Publik Prof. Asoc. Naser Ramadani 8. Biostatistika Prof. Ass. Ilir Begolli 9. Metodat dhe strategjitë mësimit Prof. Assoc. Merita Berisha 10. Personaliteti dhe dallimet individuale Prof. Dr Zylfije Hundozi Dr. Sc. Mimoza Shahini 11. Psikologjia e zhvillimit Prof. Dr Zylfije Hundozi Dr. Sc. Mimoza Shahini 12. Dinamika e grupit Prof. Dr Zylfije Hundozi Dr. Sc. Mimoza Shahini 13. Sindroma e stresit Prof. Dr Zylfije Hundozi Dr. Sc. Mimoza Shahini 14. Kujdesi Kolistik/Përkrahja e familjes Prof. Dr Zylfije Hundozi Dr. Sc. Mimoza Shahini 16. Çrregullimet e ushqimit Prof. Ass. Sabit Bajqinovci Lëndët zgjedhore profesionale 1. Hyrje në Kujdesin Infermieor Msc. Eglantina Kraja 2. Fëmijët me nevoja të veçanta Prof. Ass. Lidvana Spahija 3. Infermieria në Neurologji Prof. Ass. Afrim Blyta 4. Argumentimi në Infermieri Dr. Sc. Mimoza Shahini 5. Komunikimi ne Infermieri Dr. Sc. Mimoza Shahini 6. Hulumtimet Klinike në infermieri Prof. Ass. Hasime Bytyqi 7. Risitë në Shëndetin Publik Prof. Ass. Ilir Begolli 8. Kujdesi infermieror i plagës Prof. Dr. Mehmet Maxhuni Msc. Lirije Beqiri 9. Infermieria onkologjike Prof. Dr. Mehmet Maxhuni Msc. Fatmire Mustafa 10. Fëmijet me sëmundje kronike Prof. dr. Mehmedali Azemi Msc. Elvana Podvorica 11. Infermieria paliative Msc Naime Brajshori 12. Parandalimi i infeksioneve intrahospitalore Prof. Ass. Lul Raka 13. Psikologjia e pacientit Prof. Ass. Afrim Blyta 14. Kujdesi Infermieror në Perianestezi Prof. Ass. Nehat Baftiu 15. Kujdesi inferemierot te sëmundjet e sistemit Prof. Dr. Ejup Pllana kardiovaskular 16. Kujdesi i fëmijëve gjatë procedurave diagnostike Prof. Dr. Luljeta Begolli 17. Administrimi i barnave në infermieri Prof. Ass. Hasime Bytyqi 22. Kujdesi infermieror operativ Prof. dr. Mehmedali Azemi Msc. Lirije Beqiri 6

7 Emërtimi i lëndës: Anatomia dhe Fiziologjia me Fiziologji patologjike Përshkrimi i lëndës: Studenti do të përvetësojë njohje me ndërtimin antomik dhe funksionin normal të organizmit të njeriut si dhe mekanizmat e shfaqjes dhe zhvillimit të çrregullimeve sipas sistemeve. Anatomi normale (forma dhe ndërtimi i trupit të njeriut, duke filluar nga qelizat, indet, organet dhe sistemet e organeve) Anatomia topografike e trupit të njeriut; ndarja e saj në zonat (rajonet), topografia dhe marrëdhëniet nervore dhe elementet vaskulare, bazuar në pikat e tyre ne sipërfaqe të trupit dhe udhëzimeve të prekshme dhe konvencionale. Anatomia funksionale; ndërlidhja e formës se trupit dhe funksionet e sistemit të organeve. Anatomia klinike; problemet më të zakonshme klinike të organeve dhe trupit në përgjithësi dhe rrugët më të sigurta për të eliminuar ndërhyrjen e tyre. Të miratojë emrat latine sipas terminologjisë anatomike (Nomenklatura anatomike 1998) që do të ndihmojnë ata per të komunikuar në mënyrë efektive. Plani mësimor i lëndës së Fiziologjisë dhe Fispatologjisë bazohet në konceptin e përmbajtjes së mësimit klinik të orentuar të Fakultetit të Mjekësisë. Kjo lendë mund të konsiderohet si urë lidhëse në mes disiplinave mjekësore paraklinike dhe atyre klinike. Përmes mësimit të kësaj lënde studentët marrin bazat shkencore për kuptimin e mekanizmave të zanafillës së sëmundjeve të veçanta dhe shenjave të tyre, të cilat do ti vërejnë më pas në lëndët klinike. Përmes kësaj lënde mund të njihen faktorët e vaçantë etiologjik, posaçërisht vetitë e tyre të cilat mund të inicojnë procesin patologjik. Kjo lendë ndihmon të fitohen njohuri mbi mekanizmat patogjenikë, të cilët janë të përbashkët për sëmundjet e shumta dhe njëherit zhvillohet kuptimi për qasje integrative të procesit patologjik te i sëmuri e jo vetëm kah organet e veçanta të sëmura. Qëllimet e mësimit: janë njohja e studentëve me ndërtimin dhe funksionin normal të indeve, organeve dhe krejt organizmit si dhe me çrregullimet e funksioneve fiziologjike të organizmit si pasojë e veprimit të shkaktarëve të ndryshëm patologjik. Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e lëndës, studentët do të jenë në gjendje të: kuptojnë përmbajtjen e lëndës, objektin e studimit dhe rëndësinë e saj dhe aplikimin e saj në jetën e përditshme. të njihen me ndërtimin dhe funksionin themelor të njeriut, t i dallojnë ndryshimet dhe faktorët e ndryshimeve në trupin e njeriut. Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike laboratorike Alush Gashi, Agim Vela: Osteologjia, 1984 Agim Vela Sadi Bexheti: Sistemi nervor qendror, 1987 Alush Gashi: Kafazi i kraharorit, 1989 Hilmi Dauti, Bajram Nuraj: Kombliku, 1995 Bajram Nuraj: Sistemi nervor periferik, 1998 Agim Vela, Bajram Nuraj: Koka dhe Qafa, 2000 Agim Vela: Abdomeni,

8 Totozani D. etj. Anatomia Normale e Njeriut (për Infermierinë), Tiranë The Human Body An Introduction to Structure and Function 2004 Çakëri L., Bregu R. Fiziologjia Mjekësore, Tiranë Vander s Fiziologjia Humane 2013 Fiziologjia Mjekësore (Hall Guyton) Anatomia dhe Fiziologjia. Seeley Patton Tate, Botimet Sorbona Milano Artan Shkoza: Fiziologjia e njeriut Teksti Fispatologjia nga autorët: Stjepan Gamulin, Matko Marushiq dhe Sllavko Kërvarica. i përkthyer në gjuhën shqipe në vitin Si dhe botimi i 6-të i përtërirë, Teksti Praktikum i Fiziologjisë Patologjike nga autorët: Mazllum Belegu, Halil Ahmetaj, Ymer Mekaj, Hakif Hoxha, Neshet Rizvanolli, Shqipe Devaja Kumnova, Burim Neziri. Prishtinë, 2002 McCance LK me bp. Pathophysiology-the biologic basis for disease in adults and children, ed. 6, St. Louis, 2010, Mosby. Stephen J. McPhee, Vishwanath R. Lingappa, and William F. Ganong McPhee Pathophysiology of Disease: An Introduction to Clinical Medicine, 4th Edition OkDoKeY Handbook of Pathophysiology (January 15, 2001): by Springhouse Corporation Emërtimi i lëndës: KUJDESI INFERMIEROR I Përshkrimi i lëndës: Kjo lëndë do t i njoh studentët e infermierisë me konceptet e kujdesit infermieror modern dhe dëshminë e praktikës themelore. Do të ketë një përbërje të shqyrtimit të historisë së infermierisë për të lehtësuar kuptimin e mënyrës në të cilën ky profesion modern është zhvilluar. Studentët do të marrin njohuri mbi kontributin kryesor të kujdesit infermieror ndaj, individit, klientit pacientit, familjes dhe komunitetit me qëllim të ruajtjes së shëndetit. Përcaktimin e rëndësisë të stileve të jetës, duke ndihmuar në kutpimin e ndryshimeve personale, subjektive dhe ambientale, përgjegjës të efekteve të këtyre faktorëve mbi shëndetin. Qëllimet e mësimit: Qëllimi i studimeve është të përcaktojë caqet dhe kufijtë e aftësive profesionale nëpërmjet një rruge njohëse dhe me eksperiencë që lejon përballjen e koncepteve dhe tematikave relative në takimin me tjetrin, duke nënvizuar vështirësinë e lidhjes dialoguese me të ndryshmen, njëherit të pregatitë ata si infermiere te pergjithshem te afte per pune te pamvarur pas mbarimit te studimeve. -Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e këtij moduli studentët do të jenë në gjendje të : Shpjegojnë parimet e kujdesit infermieror, Të përshkruajnë rolin dhe bashkëpunimin në mes të punëtorëve shëndetësorë në shoqëri 8

9 Praktikojnë kujdesin themelorë infermierik për individin, klientin-pacientin, familjen dhe komunitetin Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike laboratorike Bazat e infermieristikёs Fundamentales of nursing fundamental skills in patient care Emërtimi i lëndës: ETIKA INFERMIERORE ME LEGJISLACION Përshkrimi i lëndës: Nga kjo lëndë studentëve u mundësohet të fitojnë njohuri dhe shkathtësi të reja në çështjet etike, filozofike dhe legjislative. Lënda është bazuar në shkencën e infermierisë, me integrimin e njohurive nga shkencat tjera relevante. Lënda zhvillohet, nëpërmjet komentit të kodit deontologjik të infermierit, duke nxjerrë në pah aspektet etike dhe deontologjike që karakterizojnë profesionin e infermierit. Studentët do të mësojnë të vlerësojnë në mënyrë kritike përvojën e tyre dhe praktikën Infermierore në bashkëpunim me kolegët e tyre dhe mentorët dhe të shpijnë tutje propozimet për zhvillim në lëmi të ndryshme të infermierisë. Qëllimet e mësimit : Legjislacioni dhe shëndeti ka për qëllim arritjen e standardeve më të mira shëndetësore, për të siguruar qasje të barabartë në shërbime shëndetësore dhe për të ngritur investime në sektorin publik. Studentët mësojnë të analizojnë ndryshimet dhe sfidat në punë dhe do të vetëdijesohen për rëndësinë sociale të profesionit të tyre dhe do të kërkojnë të ndikojnë në shëndetin publik dhe në politikat e mjedisit -Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do të jenë në gjendje të : Krahasoj teoritë e ndryshme mbi etikën, vendimarrjen e bazuar në etikë, të shpjegojë kodin e etikës Shfrytëzoj modelet e Roper Logan Thierny dhe atë të Leininger it Shqyrtoj çështjet dhe strategjitë në ofrimin e kujdesit shëndetësor Kontribojnë në ofrimin e shërbimeve sa më cilësore në sistemin shëndetësor o Rregullojnë statusin e tyre profesional dhe legjislativ. o Kompetenca multikulturale. o Dëshmojnë punën e tyre bazuar në praktikë/evidencë. o Promovojnë cilësinë dhe arritja e standardeve më të mira shëndetësore, sigurimi dhe qasja e barabartë në shërbime shëndetësore, ngritja e investimeve në sektorin publik. o o Kuptojnë dhe aplikojnë parimin e pëlqimit të informuar. Vlerësojmë rëndësinë e parimeve etike që qeverisin marrëdhëniet mjek pacient (, konfidencialiteti, beneficioni, drejtësia, thëniae se vërtetes, pranimi i gabimeve) o Të jenë të sensibilizuar për dilemat e përbashkëta etike gjatë praktikës së tyre klinike. Përcaktojnë kompetencën etike dhe kulturore të profesionistëve të kujdesit shëndetësor 9

10 Format/ Metodat e mësimdhënies Mësimi është i rregullt dhe organizohet në formë të ligjëratave në grupe më të mëdha duke shfrytëzuar metodat moderne të mësimdhënies si diskutimin interaktiv, përdorim i video-ve, Prof. Dr. Naser Ramadani: Shëndetësia Publike& Etika, Prishtinë, Arras JD, Steinbock B: Ethical Issues in Modern Medicine, 4 ed. Mayfield Publishing Company, Mountain Wiew, California, 1995 Durand G. La bioethique, Paris, Cerf, Gelfand, M: Philosophy and Ethics of Medicine. Livingston, London, Emërtimi i lëndës: Hulumtimi dhe Informatika në Infermieri Përshkrimi i lëndës: Kjo lëndë informon studentët me përcaktimet statistikore, metodologjinë e Informatikës mjekësore, të dhënat e organizimit në kompjuter, përgatitja e të dhënave për përpunim elektronik, përpunimin dhe paraqitjen e të dhënave. Probabiliteti i ndodhjes dhe shpërndarjen normale. Qëllimet e mësimit : Studentët do të mësojnë për të llogaritur parametrat statistikore si madhësi mesatare, masat e korrelacionit, ndryshueshmërin lineare, studimi i serive kohore me metodat prirje, llogaritjen e regresionit linear. Gjithashtu do të mësohen për testimin e hipotezes me ane te testeve statistikore të tilla si T testit dhe X2 test Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e këtij moduli studentët do të jenë në gjendje të : Zbatojne dhe shpjegojnë parimet baze te interpretimit sasior, Të përshkruajnë interpretimet sasiore te fenomeneve biologjike, si nga pikemapmja fizike ashtunga ajo sasiore, Praktikojnë njohurite themelore infermierik për vlerat statistikore. Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike laboratorike Berisha M dhe bashkautoret, Biostatistika Nuhiu, R., Bazat e statistikës, Prishtinë, 1997 Paca, A., Statistika, 2002 Roshi, E, Hyska J, Bara P, Burazeri G, Kuneshka L, : Statistika, Tiranë, 2004 Paca, A., Permbledhje detyrash nga statistika, 2002 Beqiri E. Baza e informatikës, Prishtinë, 1999 Jekel, Katz, Elmore.: Epidemiology, Biostatistics and Preventive Medicine 10

11 Emërtimi i lëndës: Biokimi, Biofizikë dhe Farmakologji Përmbajtja: Kjo lëndë është një hyrje në biokimi, biofizikë dhe farmakologji. Ajo do të mbuloj bazat e përgjithshme nga përbërja kimike e jetës. Këtu jepen bazat e fizikës atomike, biotransporti, potencialet membranor, sinjalet nervore, biomekanika, fizika e shqisës së dëgjuarit, fizika e syrit, fizika e zemrës dhe qarkullimit të gjakut, fizikë e mushkërive dhe frymëmarrjes, bazat e fizikës bërthamore, kalimi i rrezatimit nëpër materie, mbrojtja nga rrezatimi, fizika mjekësore bërthamore, fizika e imazhit radiologjik, imazhet e rezonancës magnetike, fizika e ultratingujve. Studenti do të përvetësojë parimet që rregullojnë ndërveprimin e barnave me vendin e tyre të veprimit (farmakodinamika) dhe ato që rregullojnë përthithjen, shpërndarjen, metabolizmin dhe eliminimin e barnave (farmakokinetika). Qëllimet e mësimit : Kjo lëndë synon tu jepë studentëve të Infermierisë bazat e Biokimisë, Biofizikës dhe farmakologjisë së medikamenteve. Ata duhet të mësojnë aplikimet e fizikës në sistemet biologjike dhe të fitojnë njohuri për aspektin fizik të aparateve radiologjike; Duhet të njihen mhe profilet farmakologjike të barnave sipas grupeve farmakologjike të domosdoshme në punën e tyre si infermierë. Do të përshkruhen mekanizmat e veprimit të barnave, efektet farmakologjike, indikacionet e kundërindikacionet, efektet e padëshiruara si dhe dozimi i tyre. Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do të përvetësojnë: Konceptin e biokimisë, biofizikës dhe farmakokinetikës. Koncepte të farmakodinamikës. Koncepte të formave farmaceutike. Llogaritjen dhe dozimin e medikamenteve. Format/ Metodat e mësimdhënies Mësimi është i rregullt dhe organizohet në formë të ligjëratave në grupe më të mëdha duke shfrytëzuar metodat moderne të mësimdhënies si diskutimin interaktiv, përdorim i videove, ndërsa praktika laboratorike (ushtrimet) dhe seminaret organizohen me grupe të vogla të studentëve. Literatura bazë që shfrytëzohet në lëndë: Pope JA. Medical physics. 2 nd edition. Oxford: Heinemann; Ymer Halimi, Fizike mjekesore me Biofizike 2012 Tahir Imami. Biofizika II Literatura bazë që shfrytëzohet në lëndë: Heiny Lullmann, Klaus Mohr, Luty Hein, Atlasi i Farmakologjisë, 2001, Prishtinë Matjani. H, Manuali i medikamenteve, 2005, Tiranë Florika Mandro, Majlinda Zahaj, Sonila Jani, Shezai Braho (red.) Bazat e farmakologjisë klinike : për studentët e Sh.L.I Tiranë : Lilo, 2007 Barbara G. Wells et al.pharmacotherapy handbook 2003 Biomjekësia Bot. McGraw Hill Harper s Biochemistry. A lange medical book. Twenty Fourth Edition. Robert Murray, Daryl Granner, Textbook of Biochemistry with clinical correlations. Thomas M. Devlin Tietz textbook of clinical chemistry. Carl. A. Burtis, Edëard R. Ashwood

12 Emërtimi i lëndës: Mikrobiologjia me Parazitologji dhe Higjienë Përshkrimi i lëndës: Në këtë program studentet njoftohen lidhur me kultivimin e baktereve dhe të viruseve, lidhjen mes njeriut dhe mikrobit, mikroorganizmat patogjenik, parazitet, izolimet e mikroorganzimave tek pacientët, uji, ushqimi dhe objektet. Qëllimet e mësimit : Të përgatisë studentët me njohuri bazë të kujdesit infermieror dhe të aftë për punë të pavarur pas mbarimit të studimeve. Prevenimi i riprodhimit të mirkroorganzimave patogjenik, burimet dhe trasmetimi i i organizmave patogjenik si dhe rruget trasmitive, mekanizmat mbrojtës të trupit të njeriut, parimet higjienike, dhe kriteret e higjienës në objektet e kujdesit shëndetësor. Parimet themelore të higjienës; Si mjedisi ndërhynë për shëndetin e njeriut, identifikimi i treguesve mjedisorë, standardet, normativat. Higjiena në kushte emergjente, epidemitë, fatkeqësitë natyrore. Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Kuptoj dhe interpretoj diagnostifikimin e infeksionit (ne mënyrë teorike dhe praktike). Marrë dhe të përcjellë mostrat mikrobiologjike. Zhvillon mendimin se si të eliminoj mikrobet në ambient dhe në trup. Dekontaminoj pacinetin dhe ambientin. Dijë se si të përdor teknikat aseptike. Studenti në fund të ciklit duhet të ketë njohuri mbi konceptet bazë të higjienës se mjedisit, higjienës se ujit, ajrit, higjienës personale, normat, standardet dhe rekomandimet. Njohuritë bazike si ndikon mjedisi në shëndet,efektet pozitive dhe negative, sëmundjet e shkaktuara nga mjedisi, zbulimi i hershëm i tyre. Zbatimi i njohurive nga mësimet në kushtet e praktikës profesionale të gjetura në situatat specifike Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike laboratorike Betim Byku, Xheladin Çeka (red.) Mikrobiologjia e përgjithshme 1, Tiranë : Albpaper, 2003 Andoni R. Mikrobiologjia, Tiranë 1999 Tamburi A., Byku B., Fuga L., Andoni R., Jacaj Z. Mikrobiologjia Mjekësore, shblu,2002, Tiranë, Brooks G., Butel J., Morse S. Medical Microbiology, 23 rd ed., 2004, Appleton & Lange Murray P., Rosenthal K., Kobayashi G., Pfaller M. Medical Microbiology,5 th ed., Mosby, St.Louis, 2005 MEDICAL MICROBIOLOGY AND IMMUNOLOGY On line textbook, South Carolina University & Prishtina University, alb.htm Human Ecology and Public Health; A.Pollozhani, V.Kendrovski, S.Krasniqi Human Ecology Hygiene; Practicum for students of medical sciences, Oxford Textbook of Public Health; third edition / Chapter Environmental Health Sistemet Shëndetësore/Transition in Health and Health Care in Kosovo Prof.Ass.Dr.Merita Koçinaj, Fatime Arënliu Qosaj

13 Emërtimi i lëndës: Anglishte e Infermierisë Përshkrimi i lëndës dhe qëllimet e mësimit: Studentët do të jenë në gjendje të lexojnë, marrin njohuri mesatare gramatikore, përkthejnë dhe kuptojnë tekstet dhe terminet që kanë të bëjnë me lëndët e tyre të Mjekësisë dhe marrin njohuri të shkëlqyeshme mjekësore nga tekstet e përdorura. Për më tepër do të jenë në gjendje të komunikojnë me një nivel mbi mesatare në Gjuhen Angleze -Rezultatet e të nxënit të lëndës: Pas përfundimit të këtij kursi (lënde) studenti do të jetë në gjendje të: Lexoj dhe shkruaj anglisht Të njoh terminologjin mjekësore, smundjet, simptomet dhe disa bime mjekësore në anglisht Të ketë njohuri mbi mesatare gramatikore Komunikim të rrjedhshëm Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, Gjuhë Angleze për Mjekesi, Stomatologji, Farmaci, dhe Defektolog Hysen Kasumi Anglishte e Mjekësisë 2013 Grammer Spectrum II Headway Pre intermediat Emërtimi i lëndës: Programi Diagnostik Terapeutik Përmbajtja: Kjo lëndë është një përmbledhje e metodave diagnostike dhe terapeutike dhe aftësimi praktik në palikimin e këtyre metodave. Qëllimet e mësimit : Kjo lëndë synon tu jepë studentëve të Infermierisë bazat e Biokimisë klinike, të radiologjisë, të mikrobiologjisë klinike dhe patologjisë dhe metodat e zbatimit praktik të këtyre metodave me qëllim të interpretimit dhe realzimit të tyre. Studentët do të njëhen edhe me parimet e farmakoterapisë racionale si dhe profilet farmakologjike të barnave sipas grupeve farmakologjike të domosdoshme në punën e tyre si infermierë. Do të përshkruhen mekanizmat e sëmundjes dhe mekanizmat e veprimit të barnave, ndërlidhjet në mes mekanizmit të barnave dhe inkorporimi në ndërprerjen e mekanizmit patofiziologjik të sëmundjes; efektet farmakologjike, indikacionet e kundërindikacionet, efektet e padëshiruara si dhe dozimi i tyre. Rezultatet e të nxënit të lëndës: 13

14 Me përfundimin e kësaj lënde studentët do të përvetësojnë: Konceptin e biokimisë klinike, mikrobiologjisë, patologjisë diagnostike dhe radiologjisë. Koncepte të Farmakoterapisë klinike. Koncepte të formave farmaceutike. Llogaritjen dhe dozimin e medikamenteve. Format/ Metodat e mësimdhënies Mësimi është i rregullt dhe organizohet në formë të ligjëratave në grupe më të mëdha duke shfrytëzuar metodat moderne të mësimdhënies si diskutimin interaktiv, përdorim i videove, ndërsa praktika laboratorike (ushtrimet) dhe seminaret organizohen me grupe të vogla të studentëve. Literatura bazë që shfrytëzohet në lëndë: Pope JA. Medical physics. 2 nd edition. Oxford: Heinemann; Heiny Lullmann, Klaus Mohr, Luty Hein, Atlasi i Farmakologjisë, 2001, Prishtinë Matjani. H, Manuali i medikamenteve, 2005, Tiranë Florika Mandro, Majlinda Zahaj, Sonila Jani, Shezai Braho (red.) Bazat e farmakologjisë klinike : për studentët e Sh.L.I Tiranë : Lilo, 2007 Barbara G. Wells et al.pharmacotherapy handbook Emërtimi i lëndës: Infermieria Geriatrike dhe Rehabilitimi Përshkrimi i lëndës: Kjo lëndë përqëndrohet në kujdesin geriatrikë dhe rehabilitues në shëndetësi dhe mirëqenien e njerëzve në moshë dhe të hendikepuarit. Lënda përfshinë konceptet baze te anatomise funksionale, fiziologjise se aparatit muskuloskeletik, të anomalive të bashkëlindura, të fituara dhe traumat e aparatit skeletik.. Qëllimet e mësimit : Studentet do të paisen me njohuri të kujdesit infermieror për pacientët që i nënshtrohen ndërhyrjeve të ndryshme, si dhe të përcaktojë diagnozat infermierore për këta pacientë. -Rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Shpjegojnë faktorët e ndërlikuar që ndikojnë ne procesin e mplakjes. Bëjnë analizimin e nevojave të veqanta individuale të pleqëve. Shpjegojnë menaxhimin e rrezikut. Debatojnë pikat kyqe në rrethana të jetesës te pleqtë & ndikimet e tyre në shëndet apo mungesë të tij. Identifikojnë mbështetjen formale dhe joformale për pleq. Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike Department of Health (2001) National service framework for older people, London:Department of Health. 14

15 Department of Health (2002) Guidance on free nursing care in nursing homes,health Select Committee 2001/17, London: HMSO. Department of Health (2002) Guidance on the single assessment process for older people; HSC 2002/001, LAC (2002)1, London: HMSO Department of Health (2003) Guidance on NHS funded nursing care, HSC2003/006, London: HMSO. Department of Health, Social Sciences and Public Safety (2002) Investing for Health,Northern Ireland: DSSPSNI De Lisa A J, Rehabilitation Medicine, Principles and Practice, J.B.Lippincot Company Philadelphia, Cameron M, Physical Agents in Rehabilitation, Saunders, second edition, Oacland, California,

16 Emërtimi i lëndës: Kujdesi Infermieror tek pacientët internistik Përshkrimi i lëndës: Njohja e Infermieristikës së sëmundjeve te brendshme si shkencë, objektit të Kujdesi Infermieror tek pacientët internistik tek të sëmurët me sëmundje respiratore, kardiake, reumatizmale. Studentët do të aftësohen për aplikimin e njohurive teorike dhe praktike, respektivisht për përshkrim dhe kuptim mbi specifikat e zhvillimit dhe organizimit të shërbimeve të patologjisë dhe trajtimit të këtyre të sëmurëve. Sensibilizimi dhe zhvillimi i kompetencave infermierore në vlerësimin, diagnostikimin, planifikimin dhe ndërhyrjen infermierore në pacientët me probleme respiratore, kardiake dhe reumatizmale. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e lëndës, studentët do të jenë në gjendje të: Kuptojnë përmbajtjen e lëndës, objektin e studimit dhe rëndësinë e saj dhe aplikimin e saj në jetën e përditshme. Zhvillojnë shkathtësitë ne ekzaminimin klinik te te semurit me sëmundje internistike. Përvetësimin e metodes subjektive (anamnezës) dhe metodave objektive të ekzaminimit të pacientit. Arritja e njohurive për sëmundjet internistike, metodat bazë për diagnostikimin, përcjelljen klinike dhe mjekimin e këtyre sëmundjeve., Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike Trakata i Sëmundjeve të Brenshme, TiranëBoon A.N, Colledge R.N,Walker B.R, Hunter J. Davidson's Principles and Practice of Medicine, 20 th Edition, International edition, 2006 Kumar P, Clark M. Clinical Medicine, 6 th Edition, International edition, 2005 Grup Autorësh. Parimet e Mjekësisë së Përgjithshme. Tiranë, 2002 Fauci A, Braunwald E et all. Harrison s Principles of Internal Medicine, 17 th Edition, International edition, 2008 Emërtimi i lëndës: Infermieria Kirurgjike dhe Onkologjike Përshkrimi i lëndës: Parimet baze nga Kirurgjia dhe Onkologjia. Njohja e studentit me anamnezen dhe ekzaminimin objektiv kirurgjik te pacienteve dhe zbatimi i metodave plotesuese ekzaminuese në diagnostikimin e te semurit në kirurgji dhe onkologji. Rezultatet e të nxënit të lëndës: Pas përfundimit të këtij kursi (lënde) studenti do të jetë në gjendje që: 1. Te njoh parimet baze te ekzaminimit kirugjik te pacientit.te zbatoje edhe metodat tjera ekzaminuesediagnostikuese. 2. Pershkruan faktoret etiologjike dhe te rrezikut per shkaktimine semundjeve kirurgjike. 3. Krahason metodat ekzaminuese joinvazive dhe invazive si dhe kupton arsyeshmerine e zbatimit te tyre varesisht nga rasti. 16

17 4. Fiton njohurite themelore te nozologjise, diagnostikimit dhe te terapise se duhur konzervatore a kirurgjike te pacientet me semundje te ndryshme kirurgjike. 5. Fiton njohurite themelore per organgramin e puneve klinike per nje institucion shendetesor. 6. Merr njohuri per mbledhjen, deponimin elektronik dhe ne dosje te te dhenave dhe perdorimin e metodave statistikore per hulumtime klinike. Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike Textbook of Surgery, Shwartz, USA 2000 Sabiston Textbook of Surgery, Townsend, USA 2002 Emërtimi i lëndës: Monitorimi në Infermieri Përshkrimi i lëndës: Studenti infermier njihet me konceptet themelore te menaxhimit infermier, organizimin, drejtimin e institucioneve dhe rolin e kuadrit drejtues në përmirësimin e cilësisë së kujdesjeve infermierore, formimin profesional dhe pedagogjinë infermierore dhe kërkimin shkencor, njohuri statistikore, njohjen me konceptet bazë të informatikës dhe me aplikimet e principeve informatike në analizën e fenomeneve biologjike, legjislacionin infermier, parandalimin dhe promocionin shëndetësor dhe asistencën infermierore në kushtet e shtëpisë. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Kuptojne konceptet moderne per zhvilimin dhe integrimin e cilesise dhe ekselences biznesore Dij si ti implementoj ndryshimet ne praktiken klinike Dij si ti vleresoj rezultatet e infermierise Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike Enver Roshi, Jonida Stefa, Petrit Bara, Genc Burazeri, Loreta Kuneshka, Genc Burazeri, Petrit Bara, Statistika : tekst për Fakultetin e Infermierisë, Tiranë : Ideart, 2007 Jacqueire, Kontrolli i cilësisë tek asistenca infermieristike. USES Firence 1987; Riccelli, Gatta, Vlerësimi i cilësisë së asistencës infermieristike, Rosini, Firence, 1990; Wright, Whittington, VRQ: verifikim dhe rishikim i cilësisë, Shtëpia Botuese Ambrosiana, Milano 1995; 17

18 Emërtimi i lëndës: Shëndeti Publik me Epidemiologji dhe Nutricioni Përshkrimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde është të hulumtojë përhapjen e sëmundjeve, gjendjeve ose fenomeneve të lidhura ngushtë për shëndetin e një popullate të caktuar si dhe aplikimin e kësaj shkence në mbizotërimin e problemeve shëndetësore, është që Studentët të aftësohen në shfrytëzimin dhe interpretimin e metodave epidemiologjike në literaturën mjekësore dhe këto t i lidhë dhe interpretojë me epidemiologjinë. Të zhvillojë njohuritë lidhur me kuptimin e epidemiologjisë së sëmundjeve duke kuptuar metodat kryesore epidemiologjike Të zhvillojë parimet themelore të rëndësisë së informatës epidemiologjike në parandalimin e sëmundjeve Parimet baze nga lëmi i nutricionit dhe dietetikës; Njohuritë themelore për grupet e nutrientëve, rolin dhe rëndësinë e tyre në shendet. Planifikimi racional i ushqimit. Përpilimi i dietave të drejta. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Në fund të modulit, studentët duhet: të jenë në gjendje të diskutojnë dhe spjegojnë definicionin e epidemiologjisë, të jenë në gjendje të përshkruajnë ndodhitë e mëdha historike në epidemiologji, të jenë në gjendje të definojnë shkaktarët e sëmundjes dhe faktorët e rrezikut, të jenë në gjendje të definojnë metodat epidemiologjike të hulumtimit, të njohin epidemiologjinë bazike përshkruese, të jenë në gjendje të definojnë modelet epidemiologjike të hulumtimit, të njohin hallkat e zinxhirit të Vogralikut, të njohin burimet e mundshme të infeksionit, të njohin rrugët e mundshme të përhapjes së infeksionit, të njohin portat hyrëse të infeksionit, të njohin dispozicionin dhe imunitetin si dhe sasinë dhe virulencën, të jenë në gjendje të definojnë faktorët socialo ekonomik që ndikojnë në shëndetin e popullatës, të njohin masat parandaluese dhe kundërepidemike themelore, të jenë në gjendje të definojnë format e ndryshme të vaksinimit: të rregulltë, sipas indikacioneve epidemiologjike dhe trafikut ndërkombëtar, të njohin natyrën e sëmundjes dhe faktorët që ndihmojnë praninë e sëmundjes së caktuar, të njohin burime të ndryshme të të dhënave, përparësitë dhe kufizimet e tyre, të jenë në gjendje të definojnë dhe kalkulojnë konceptet bazike të prevalencës, incidencës, sëmundshmërisë, vdekshmërisë, letalitetit etj. të jenë në gjendje të definojnë dhe kuptojnë studimet epidemiologjike (përparësitë dhe kufizimet): rast kontroll, cohort, eksperimental, kryqëzuar dhe atë ekologjike, të jenë në gjendje të vlerësojnë dhe zgjedhin studimin e drejtë për evaluimin e çështjeve të shëndetit publik, të jenë në gjendje të definojnë dhe kalkulojnë senzitivitetin, specificitetin dhe vlerat negative dhe pozitive, Të emërtohen dhe përshkruhen karakteristikat e qasjes epidemiologjike të sëmundjes në komunitet Të identifikohet etiologjia e sëmundjeve dhe faktorët e riskut të njohin çështjet themelore etike të nevojshme në studimet epidemiologjik, 18

19 të jenë në gjendje të lexojnë dhe komentojnë tabelat dhe grafikonet që përdoren për ilustrimin e të dhënave epidemiologjike. Të njohin epidemiologjinë e sëmundjeve ngjitëse, Respiratore, gastrointestinale, SNQ, Zoonozat, Sëmundjet ngjitëse vaksinëpreventabile, SNST. Si dhe sëmundjet tjera ngjitëse. Të din se ç është nutricioni dhe si arrihet deri te zona normale e ushqyeshmërisë; Të përshkruaj gjashtë klasët e nutrientëve,funksionin e tyre në shëndet, si dhe pasojat nga deficiti apo suficiti i tyre; Të përshkruaj simptomat e malnutricionit Të përshkruaj katër hapat themelor në vlerësimin e nutricionit (ushqyeshmerisë). Të përshkruaj parimet themelore për një dietë të drejtë. Format/ Metodat e mësimdhënies Ligjerata, seminare, punë praktike laboratorike Dedushaj I. Humolli I., Ramadani N. Parimet themelore të epidemiologjisë në shëndetësinë publike, Universiteti i Prishitnës 2010 Prof. dr Isuf Dedushaj: Epidemiologjia, Parimet dhe Praktika, Prishtinë, 2010 Prof. dr Isuf Dedushaj, Prof Dr Isme Humolli: Epidemiologjia speciale e sëmundjeve ngjitëse, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, Prof Dr Naser Ramadani: Epidemiologjia moderne, Prishtinë, 2005 Nutrition & Diet Therapy ; Carolynn E.Townsend & Ruth A. Roth 7 th edition Delmar Publishers Oxford textbook of Public Health;kapitulli Nutrition Emërtimi i lëndës: Kujdesi Infermieror II Përshkrimi i lëndës: Kjo lëndë vazhdon do t i njoh studentët e infermierisë me konceptet e kujdesit infermieror modern dhe dëshminë e praktikës themelore.. Studentët do të marrin njohuri mbi kontributin kryesor të kujdesit infermieror ndaj, individit, klientit pacientit, familjes dhe komunitetit me qëllim të ruajtjes së shëndetit. Përcaktimin e rëndësisë të stileve të jetës, duke ndihmuar në kutpimin e ndryshimeve personale, subjektive dhe ambientale, përgjegjës të efekteve të këtyre faktorëve mbi shëndetin. Qëllimi i studimeve është të përcaktojë caqet dhe kufijtë e aftësive profesionale nëpërmjet një rruge njohëse dhe me eksperiencë që lejon përballjen e koncepteve dhe tematikave relative në takimin me tjetrin, duke nënvizuar vështirësinë e lidhjes dialoguese me të ndryshmen, njëherit të pregatitë ata si infermiere te pergjithshem te afte per pune te pamvarur pas mbarimit te studimeve. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e këtij moduli studentët do të jenë në gjendje të : Shpjegojnë parimet e kujdesit infermieror, 19

20 Të përshkruajnë rolin dhe bashkëpunimin në mes të punëtorëve shëndetësorë në shoqëri Praktikojnë kujdesin themelorë infermierik për individin, klientin pacientin, familjen dhe komunitetin Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) David L. Heiserman Fundamentals of Nursing, SweetHaven Publishing Services, Westerville, OH. Original content by Academy of Health Sciences, Fort Sam Houston, TX Prof.Dr. Muje Shala Mr.Sc.Dr.Basri Lenajni Perkujesja shendetesore 2003 Barbara J. Kozier Fundamentals of Nursing: Concepts, Process, and Practice (7th Edition) The fundamental nursing Process, Lippincot, 2007 Emërtimi i lëndës: Emërtimi i lëndës: Metodologjia e Edukimit dhe Promovimit Shëndetësor Përshkrimi i lëndës: Ky modul shqyrton dobitë e shëndetit, prioritetet dhe përcaktuesit e shëndetit, rregulloret vendore dhe ndërkombëtare të aplikueshme për shëndet, burimet dhe mundësitë për edukim shëndetësor, përgjegjësitë infermierike në mësimin dhe promovimin e shëndetit, rehabilitimin, kontributi i profesionalistëve tjerë të shëndetësisë. Perspektivat kulturore në shëndet dhe sëmundje. Roli i ekipit të kujdesit shëndetësor multidisciplinar në promovim dhe parandalim të sëmundjes. Degët e përfshira në promovimin e shëndetit dhe parandalimin e sëmundjes. Shkathtësitë komunikuese të aplikuara në edukimin shëndetësor Ndikimi i mediave dhe materialeve audio vizuele. Kontributi i profesionistëve përfshirë fizioterapeutët. Roli i infermieres si edukese shëndetësore gjatë rehabilitimit. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Pas përfundimit të këtij moduli studenti do të jetë në gjendje që: Në mënyrë kritike të analizoj dhe vlerësoj qasje të ndryshme të edukimit dhe promovimit shëndetësor. Të komunikoj edukimin shëndetësor individëve, grupeve dhe publikut. Të planifikoj aktivitetet e edukimit shëndetësor. Të ndihmoj rehabilitimin. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Ilir Begolli Edukimi Shëndetësor Jannie Naidoo and Jane Wills Health Promotion Oxford Text book on public health 20

21 Emërtimi i lëndës: Sociologjia e Shëndetit dhe Sëmundja Përshkrimi i lëndës: Studenti duhet të njohë konceptet kryesore të antropologjisë kulturore me referim të vecantë antropologjisë mjekësore, elementet themelorë të antropologjisë së migrimit, marrëdhënia midis emigrimit, realitetit socio sanitar dhe profesionit infermieristik, elementet relative të Mjekësisë e të Infermierise Transkulturor, Ndërmjetësimi Linguistiko kulturor në kontekstin shëndetësor. Studenti duhet të njohë linjat themelore të teorive kryesore sociologjike dhe të metodave kërkimore të sociologjisë, mënyrat e ekzistencës së bashkësive njerëzore dhe të marrëdhënieve midis individit dhe bashkësisë, marrëdhëniet që kalojnë në mes midis shkencave sociale dhe profesionit infermieristik. Synon në aftësimin e studentëve me shqiptimin e saktë të fjalëve, ndërtimin e fjalive dhe në përdorimin e gramatikës së kësaj gjuhe. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Studenti do te jete ne gjendje te njohe fushat përkatëse të sociologjisë, si: Përkufizime të sociologjisë, specializimet, makrosociologjia dhe mikrosociologjia, shtresëzimet sociale, statusi dhe roli.sociologjia e mjekësisë dhe sociologjia në mjekësi: bashkëpunimi midis sociologjisë dhe mjekësisë. Formimin dhe praktikën profesionale të operatorit sociosanitar. Nevoja e integrimit të njohurive sanitare me nevojat sociologjike. Socializimi primar dhe socializimi sekondar: mjete dhe objektiva, fillimet e socializimit, agjentët kryesore të socializimit. Formimi i grupeve: agregime, lider dhe ushtarë, lidership dhe komunikim, grupet primare dhe sekondare; Dimensionet e grupit. Devianca: aspekte objektive dhe subjektive të deviances, kontrolli social dhe devianca, konformizmi, papërshtatshmëri sociale. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) M. March L. Vellani, LËNDA E sociologjisë për infermierë profesionale, Botimet Nettuno, 1992 F. De Bartolomeis, Psikologjia, pedagogjia, sociologjia, në praktikën sanitare, Sorbona, Milano, R. Bonino, Manuali i sociologjisë (për përdorim nga operatorët socio sanitar), Bot. SES Emërtimi i lëndës: Psikologjia në Infermieri Përshkrimi i lëndës: Ky modul ju mundëson studentëve infermier që të kuptojnë sjelljët njerëzore dhe komunikimin konform sjelljeve. Qëllimi kryesor është që studentëve tu mundësohet përfitimi i njohurive nga fusha e Psikologjisë disiplinë e cila merret me studimin e sjelljës njerëzore. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: 21

22 Me përfundimin e këtij moduli studentët do të jenë në gjendje të përshkruajnë: historinë e zhvillimit dhe mësimit njerëzor, teoritë e motivimit dhe sjelljës sociale, demonstrojnë shkathtësi ndërpersonale dhe komunikuese. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Terry F.Pettijohn:PSIKOLOGJIA një hyrje koncize Pajazit Nushi: Psikologjia e personalitetit Edmond Dragota:Psikologjia sociale Emërtimi i lëndës: Praktikë Klinike II Përshkrimi i lëndës: Lënda praktika klinike I, bashkon dhe kompleton programin e vitit të parë akademik. Lënda ka për qëllim që studentët të zhvillojnë kompetencat e tyre në infermierine klinike, për praktikimin e shkathtësive menagjuese në kuadro të ndryshme, demonstrimi i qasjes sistematike, individuale dhe kujdes në menaxhimin e pacientëve, familjeve dhe profesionalistëve tjerë shëndetësorë. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Vlerësojnë, planifikojnë, implementojnë kujdesin. Menagjojnë punën e tyre pavarësisht. Mbajnë lidhje të drejtë në mes të profësionistëve për të siguruar dhënie të kujdesit efektiv. Ndërmarrin strategji për përmirësimin e dhënies së kujdesit. Demonstrojnë strategji komunikimi mes kolegëve, pacientëve, familjeve dhe agjensive tjera. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) The fundamental nursing Process, Lippincot, Advance Nurse, USA, 2008 Kujdesjet infermierore te Sëmundjet Infektive, M. TUSHE, E. HABIBI. G. STRONI, A. PILACA. The fundamental nursing Process, Lippincot, 2007 Formimi profesional, nga debutues në ekspert. Mirela TUSHE 22

23 Emërtimi i lëndës: Infermeria Obstetrike Gjinekolgjike Përshkrimi i lëndës: Ky modul do ti njoftojë studentët infermier me llojet e shtatzanive patologjike, identifikimin dhe menaxhimin e shtatëzanisë patologjike. Studenti pergatitet për zotërimin e mënyrave të udhëheqjes së lindjes patologjike dhe menaxhimin, planifikimin e familjes dhe këshillimin për shtatzënësi të shëndetshme. Njohja me parimet baze ne fushen e obstetrike-gjinekologjise, funksionimi anatomiko-fiziologjik i sistemit genital, lidhur dhe me faktoret endogjene dhe ekzogjene, sic jane zbatimi i normave higjenosanitare. Te siguroj studenteve njohurite baze teoriko-praktike të obstetrike gjinekologjisë. Studentëve do t u prezantohet natyra gjithëpërfshirëse e mamisë dhe ndikimet e shoqërisë, qeverisë dhe kulturës në lindjen e fëmiut. Rëndësia e vlerësimit kritik të dëshmisë së bazuar në praktikë do të theksohet më tepër. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Marrin pjesë aktive ne repart ne procesin e diagnostifikimit dhe menaxhimin e shtatzanive patologjike, dhe gjate procesit të lindjes. Zbatojne parimet e kujdesit praktik Theksojnë lidhjen mes mamisë dhe profesionisteve tjere të shëndetit Ndërmarrin kujdesin themelor të infermierise për grupin e zgjedhur të klienteve/pacientëve Planifikojë programin e kujdesit për gruan me shtatëzëni normale Përshkruajë rolin e infermierit në të gjitha fushat e punës Analizojne ne mënyre kritike ndikimet socio ekonomike dhe socio politike tek femrat shtatzëna Debatojne çështjet e përjashtimit social dhe rezultatet e lindjes Demonstrojne shkathtësi te praktikes se infermiereve Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Textbook for Midwifes, 13 Edition by V.Ruth Bennett,Linda K. Broën.Churchill Livingstone Mayes Midwifery,A textbook for Midwifes,12 Edition 1997 Williams Obstetrics, 21st EDITION, 2001 by The McGraw Hill Companies, faqe Bimbashi A. Gliozheni O. Tiranë Hemoragjië e Paslindjes Obstetrika dhe gjinekologjia nga Adolfo Allegra për përdorimin e Shkollave të Obstetrikës dhe e infermierëve Profesional. Shtëpia Botuese: McGraë Hill; Libri: Itali Milano Niko Veizaj, Rezarta Lalo (Petani), Nikita Manoku (red.) Sëmundjet e shtatzanisë dhe sëmundjet gjinekologjike : për studentët e Fakultetit të Infermierisë Tiranë : Toena,

24 Emërtimi i lëndës: Infermieria Pediatrike dhe e Adoleshentëve Përshkrimi i lëndës: Lënda ka për detyrë të zgjerojë njohuri per organizimin e mbrojtjes shendetesore te femijeve te te gjitha grupmoshave. Te njihet me nocione te ndryshme te stastistikes vitale. Te informohen per ushqyerjen e femiut te shendoshe dhe te semure. Ne menyre te detajizuar te njihen per semundjet e ten gjitha sistemeve (trakteve) te organizmit te femiut. Te njihen me gjendjet me te shpeshta urgjente dhe aksidentale te femiut. Gjate ushtrimeve (prane pacientit) te njihen me diagnozen, metodat diagnostike dhe sherimin e semundjeve ngjitese. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Shpjegon ciklin e organizimit të mbrojtjes shëndetësore të femijës Të spjegon ushqyerjen e femijës te shendoshe dhe te semure Të analizoj cdo semundje sipas sistemeve Të spjegon rastet urgjente dhe aksidentale tek fëmijët Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Bebeci D. Pediatria. Tiranë, 2006 Grup autorësh Pediatria 2011 Prishtinë Nelson, Textbook of Pediatrics Emërtimi i lëndës: Infermieria Psikiatrike dhe Shëndeti Mendor Përshkrimi i lëndës: Qëllimet e këtij moduli janë të zhvillojë njohuri të reja të të kuptuarit të shëndetit mendor dhe të çrregullimeve psikiatrike duke u bazuar në specifikat e kësaj lëmie dhe duke i njohur studentët infermier me etiologjinë, simptomatologjinë, diagnozën diferenciale dhe mënyrën bashkëkohore të diagnostikimit psikiatrik të bazuar në punë ekipore. Informata mbi trajtimin bashkëkohor të këtyre sëmundjeve si dhe rehabilitimi dhe socializimi në komunitet. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Të njeh bazën e komunkimit me pacientin psikiatrik dhe të krijoj raport të mirë komunikimi me te. Të dallojë normalen nga jonormalja në psikiatri Të kuptojë simptomatologjinë, klinikën e sëmundjeve psikiatrike dhe të njihet me metodat e rehabilitimit dhe adaptimit të pacientëve me çrregullime mendore, në familje dhe shoqëri. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) J.Cambier, M.Masson, H.Dehen, Neurologjia,Tiranё Grenberg D,Amionoff M,Simon R, Clinical Neurology,New York,

25 Emërtimi i lëndës: Infermieria Teritoriale jashtë ambulancave klinike Përshkrimi i lëndës: Praktika e infermieres në tri nivelet e shërbimeve rurale. Organizimi i punës, paisjet në mjediset rurale, shkathtësitë e infermieres, roli dhe detyrat e saj. Njohja e studenteve me historinë, zhvillimin dhe rolin e profesionit të infermieres në praktikën rurale, konceptet themelore të shëndetit dhe përballja me të sëmurët e moshave dhe gjinive të ndryshme në komunitet dhe në kushtet e shtëpisë. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: analizojnë thelbësisht rolet e ndryshme të infermieres në praktikën rurale dhe urbane, aftësohen për këshillim të shtatzenave, të moshuarëve, prindërve dhe kujdestarëve; realizimi i vizitave të planifikuara dhe sipas kërkesave të nevojtarëve, identifikimi i rasteve në rrezik, aftësimi i ndërhyrjeve edhe në mungesë të mjekut përkatës. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Textbook for Midwives, Thirteenth Edition by V.Ruth Bennett,Linda K. Broën.Churchill Livingstone 1999 Diane M. Fraser, PhD, MPHil, BEd, MTD, RM, RGN Myles' Textbook for Midwives Evolve, 15th Edition, 2013 Emërtimi i lëndës: Organizim, Menaxhim dhe Udhëheqje Përshkrimi i lëndës: Studenti infermier njihet me konceptet themelorë të menaxhimit infermier, organizimin, drejtimin e institucioneve dhe rolin e kuadrit drejtues në përmirësimin e cilësisë së kujdesjeve infermierore, formimin profesional dhe pedagogjinë infermierore dhe kërkimin shkencor, njohuri statistikore, njohjen me konceptet bazë të informatikës dhe me aplikimet e principeve informatike në analizën e fenomeneve biologjike, legjislacionin infermier, parandalimin dhe promocionin shëndetësor, asistencën infermierore në kushtet e shtëpisë. Nepermjet menaxhimit, studentët do te njihen me konceptet baze te tij, teknikat per interpretimin e termave te ekonomise se shendeti, disa koncepte per pergatitjen e menaxhereve te shendetit qe te jene te afte te analizojne situaten, te vendosin prioritetet per te orientuar vendimmarresit, edukimin e vazhdueshem te tyre ne rolin qe ata kane etj. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Studenti do të jetë i aftë të dijë për: Rëndësinë dhe domosdoshmërinë e menaxhimit (Kuptimi i menaxhimit, hierarkia e menaxhimit, funksionet e menaxhimit, teorite e menaxhimit). Menaxheret dhe lidershipin (menaxheri, roli i tij, aftësitë e menaxherit, lidershipi. Modelet. Stili 25

26 Diferenca midis liderit dhe menaxherit). Planifikimin e burimeve njerezore (Percaktimi i strukturës, Nevojat për burime njerzore, Procesi i zgjedhjes së personelit, marrëdhëniet menaxher personel) Zhvillimin dhe pergatitja e personelit, (Politikat per zhvillimin e personelit, Vleresimi i performances, Nevojat per trajnim to personelit, Procesi i motivimit). Menaxhimi ne shendetesi (Politika dhe planifikimi, Implementimi, Monitorimi, Model i vjeter dhe i ri, Menaxhimi i nje projekti ne shendetesi). Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) Emërtimi i lëndës: Kujdesi Infermieror në Rastet Kritike Përshkrimi i lëndës: Studentet do te mesojne per konceptin e pergjithshem per zone kritike, triazhin, planifikimin e ndihmes se pare dhe procedurat. Kjo lende synon që studentet te perfitojne njohuritë themelore mbi urgjencat në sëmundjet e brendëshme, urgjencat kirurgjikale, dhënia e ndihmës së parë. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Studentet do te dijne te veprojne, ne: Zona kritike; Koncepti, struktura organizimi dhe referimet legjislative. Përshkrimi përdorimi i aparaturave biomjekësore të përdorura në zonën kritike. Konceptet e përgjithshme të asistencës infermieristike në zonën kritike.; Triazhi, barrela e emergjencës. Planifikimi i ndihmës.; Ventilimi mekanik dhe pamjaftueshmëria respiratore, ndërlikimet e rënda neurologjike, koma, faza akute post operacion e një operacioni në toraks, politraumat. Procedura.; Referime mbi drejtimin e akseseve venoze qëndrore, gjetja e temperaturës nëpërmjet termistorit, monitormiet, monitorimi i P.A. me teknika kirurgjikale, monitorim hemodinamik me kateterin e Sëan Ganz, bronkoaspirim, intubim trakeal, administrim i ventiluesit automatik. Dhurimi i organeve.; Protokolle të nisjes së procesit. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) M.Goulon, Mjekesia e urgjencës, vëllimi I,II,III, 1996, Tiranë B.Preza, etj, Parimet e mjekësisë Interne, vëllimi I, II, 2002, Tiranë Skënder Topi, Ilia Mazniku, Albana Çela, Xheladin Çeka (red.) Kirurgjia speciale Tiranë : Bota Shqiptare,

27 Emërtimi i lëndës: Praktikë Klinike III 1/2 Përshkrimi i lëndës: Lënda praktika klinike III i bashkon dhe kompleton programin e vitit të I, II dhe të III të akademik. Lënda ka për qëllim që studentët të zhvillojnë kompetencat e tyre në infermierine klinike, për praktikimin e shkathtësive menaxhuese në kuadro të ndryshme, demonstrimi i qasjes sistematike, individuale dhe kujdes në menaxhimin e pacientëve, familjeve dhe profesionistëve tjerë shëndetësorë. Qëllimet e mësimit dhe rezultatet e të nxënit të lëndës: Me përfundimin e kësaj lënde studentët do tëjenë në gjendje të: Vlerësojnë, planifikojnë, implementojnë kujdesin. Menagjojnë punën e tyre pavarësisht. Mbajnë lidhje të drejtë në mes të profësionistëve për të siguruar dhënie të kujdesit efektiv. Ndërmarrin strategji për përmirësimin e dhënies së kujdesit. Demonstrojnë strategji komunikimi mes kolegëve, pacientëve, familjeve dhe agjensive tjera. Format/ Metodat e mësimdhënies Organizimi i mësimit teorik dhe praktik (me metoda bashkëkohore ndërvepruese; punë seminarike në grupe të vogla) The fundamental nursing Process, Lippincot, Advance Nurse, USA, 2008 Kujdesjet infermierore te Sëmundjet Infektive, M. TUSHE, E. HABIBI. G. STRONI, A. PILACA. The fundamental nursing Process, Lippincot, 2007 Formimi profesional, nga debutues në ekspert. Mirela TUSHE 27

28 LËNDËT E PËRGJITHSHME ZGJEDHORE DIDAKTIKA E EDUKIMIT SHËNDETËSOR Përmbajtja Kjo lëndë shpjegon metodat didaktike të përgatitjes dhe prezantimit të edukimit shëndetësor për infermiere/mami. Qëllimet e mësimit T ju ofrojnë studentëve mundësi për t i zhvilluar shkathtësitë praktike të mësimdhënies me ndihmën e shokut/shoqes dhe me vetëvlerësim; T ju ofrojnë studentëve njohuri më të mira rreth burimeve të mësimdhënies duke përfshi metodat e prezantimit, ekzaminimit dhe vlerësimit të rezultatit; Të caktojnë qëllime dhe objektiva për përvojën e mësimdhënies së studentit dhe të diskutojnë me mentorin e fakultetit; Të mësohen me teknikën e vetëvlerësimit e cila do të analizohet së bashku me mentorin e fakultetit dhe/ose me grupin; Të zhvillojnë një mjet vlerësues, p.sh. kuiz apo aktivitet grupor, për edukimin shëndetësor të studentëve. Rezultatet e pritura të të mësuarit: Pas përfundimit të këtij mësimi, studentët do të jenë në gjendje të: Organizojnë dhe sqarojnë materialin në atë mënyrë që të mund të kuptohet edukimi shëndetësor; Përpunojnë një raport me pacientë dhe popullatë dhe të krijojnë një ambient të përshtatshëm për mësim; Reflektojnë dhe vlerësojnë në vazhdimësi metodat e veta të edukimit shëndetësor; Shfaqin kreativitet në përgatitje dhe prezantim të materialeve didaktike. Metodat e mësimdhënies Organizim teorik dhe praktik i mësimit (me metoda moderne interaktive; seminarë, punë praktike në grupe të vogla). Literatura Robert J. Bensley, PhD Western Michigan University, Michigan; Jodi Brookins Fisher, PhD Central Michigan University. Community Health Education Methods: A Practical Guide, Third Edition. PRAKTIKA NË SHKENCAT KOMPJUTERIKE Përmbajtja 28

29 Kjo lëndë përshkruan qasjet praktike për aplikimin e teknologjisë kompjuterike në rutinën ditore të punës për infermieri/mami. Qëllimet e mësimit Qëllimi është që studentët të dinë: Informatikën e infermierisë/mamisë; Sistemin informativ të spitalit; Kompjuterët si mjete për kujdesin ndaj pacientëve. Rezultatet e pritshme të të mësuarit Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të jenë në gjendje të dinë: Bëjnë karrierë në informatikën e infermierisë; Përgatitje edukative duke përdorë informatikën për infermieri; Organizimin e informatikës; Të njohin dhe menaxhojnë informatën; Të qasen përmes databazës bibliografike; Të mbajnë të dhënat e kompjuterizuara të pacientëve. Metodat e mësimdhënies Organizim teorik dhe praktik i mësimit (me metoda moderne interaktive; seminare, punë praktike në grupe të vogla). Literatura Computers in Nursing Bridges to the Future, Lippincott, Linda Q. Thede Handbook of Informatics for Nurses & health care Professionals, Toni Hebda, Patria Czar & Cynthia Mascara. MENAXHIMI NË SHËNDETËSI Përmbajtja: Ky modul ofron konceptet themelore të menaxhimit shëndetësor dhe kujdesit shëndetësor, zhvillimin e kujdesit shëndetësor në vendin tonë dhe në botë, metodologjinë e matjes së shëndetit dhe faktorët më të rëndësishëm që ndikojnë në shëndet, karakteristikat themelore të shëndetit të njeriut, pabarazitë shëndetësore gjinore, sëmundjet, gjendjet dhe grupet me rëndësi mjekësore sociale. Qëllimet e mësimit Përmes këtij studimi, studenti do të fitojë njohuri mbi: Menaxhmentin shëndetësor, Sistemin shëndetësor dhe të sigurimit social, Ekonominë shëndetësore, Sistemin e informimit shëndetësor, 29

30 Vendin dhe rolin e mjekësisë familjare në mbrojtjen e shëndetit të njeriut, Promovimin e edukimit shëndetësor, Bashkëpunimin ndërkombëtar të shëndetit dhe organizimin e kujdesit shëndetësor në rastet e emergjencave. Rezultatet që priten nga mësimi: Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të dinë: Të vlerësojnë dhe krahasojnë statusin shëndetësor të popullatës dhe faktorëve që ndikojnë përmes treguesve shëndetësor; Të krijojnë një opinion që do t ju ndihmojë që në punën e tij/saj të ardhshme të kujdesen për komunitetin si tërësi; Të kontribuojë në mbrojtjen dhe avancimin e shëndetit; Të kuptojnë nevojën e qasjes multi disiplinare dhe punën në ekip; Shkathtësitë intelektuale Kalkulimin; Analizimin e të dhënave; Qasjen logjike; Ndërgjegjësimi i pabarazive në statusin shëndetësor; Metodat e mësimdhënies Mësimdhënia është e rregulluar dhe e organizuar në formë të ligjëratave në grupe të mëdha duke përdorë metoda moderne të mësimdhënies si diskutim alternativ, video gjirime dhe ushtrime laboratorike si dhe workshop e me grupe të vogla të studentëve. Literatura Dedushaj I. Humolli I., Ramadani N. Parimet themelore të epidemiologjisë në shëndetësinë publike, Universiteti i Prishitnës 2010 Prof. dr Isuf Dedushaj: Epidemiologjia, Parimet dhe Praktika, Prishtinë, 2010 Prof. dr Isuf Dedushaj, Prof Dr Isme Humolli: Epidemiologjia speciale e sëmundjeve ngjitëse, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, Prof Dr Naser Ramadani: Epidemiologjia moderne, Prishtinë, 2005 BASHKËPUNIMI NDËRPROFESIONAL Përmbajtja: Kjo lëndë përshkruan bashkëpunimin në mes të profesionistëve shëndetësorë, rregullatorëve, edukatorëve dhe shoqatave profesionale. Qëllimet e të mësuarit: Qëllimi është që studentët të dinë: Kujdesin ndërprofesinal të përqendruar në klient, bashkëpunimin midis klientëve, infermiereve dhe profesionistëve tjerë shëndetësorë që punojnë së bashku në nivele të sistemit individual, organizativ dhe të kujdesit shëndetësor. Informimi në vendimmarrje 30

31 duke vënë në funksion praktikat më të mira të udhëzimeve, protokolleve dhe burimeve do të mbështes bashkëpunimin ndërprofesional; Si të punohet në ekipe të profesionistëve të kujdesit shëndetësor e cila do të sigurojë që pacientët të mund t i qasen ofruesit më të përshtatshëm të kujdesit shëndetësor në kohën dhe në vendin e duhur; Përdorimi i vlerësimeve të demografisë dhe statusit shëndetësor tek klientët do të sigurojë rëndësinë e shërbimeve shëndetësore, duke përfshirë identifikimin e profesioneve adekuate shëndetësore. Trendet e shëndetit të popullatës monitorohen për të vlerësuar ndikimin e shërbimit të ofruar. Kujdesi i bashkëpunimit ndërprofesional ndaj drejtësisë sociale, barazisë dhe përcaktuesve të shëndetit; mbështetja ndaj promovimit të shëndetësisë; dhe promovimi i kujdesit të bazuar në komunitet si dhe kujdesi ndaj sëmundjeve akute. Rezultatet e pritura nga mësimi Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të jenë në gjendje të dinë se: Shkathtësitë e të dëgjuarit aktiv dhe ato të komunikimit efektiv lehtësojnë shpërndarjen e informatës si dhe vendimmarrjen. Për të mbështetur dhe ruajtur bashkëpunimin ndërprofesional, në kontekstin e planifikimit, rekrutimit, vendit të punës dhe edukimit ndërprofesional për të mbështetur burimet njerëzore; Alokimet e financimeve afatgjata që mbështesin infrastrukturën e nevojshme dhe kërkesat e teknologjisë informative të bashkëpunimit ndërprofesional; Të njohin kornizën për ekipet ndërprofesionale ku përfshihet sigurimi detyrues për profesionistë të kujdesit shëndetësor që është e pavarur nga sigurimi detyrues i punëdhënësit; Të njohin kornizën rregullatore që u mundëson të gjithë profesionistëve shëndetësorë të përdorin njohuritë, shkathtësitë dhe përvojën e tyre ta kthejnë në praktikë në fushëveprim të plotë dhe të njohin proceset e vendimmarrjes dhe rolet përbrenda bashkëpunimit ndërprofesional; T i njohin standardet që garantojnë si ndëroperimin ashtu edhe qasjen nga profesionistë adekuatë ndaj të dhënave elektronike të shëndetësisë; Metodat e mësimdhënies Organizim teorik dhe praktik i mësimit (me metoda moderne interaktive; seminare, punë praktike në grupe të vogla). Literatura Enhancing Interdisciplinary Collaboration in Primary Health Care Initiative. (2005). The principles and framework for interdisciplinary collaboration in primary health care. Ottawa: Author. Retrieved from sept/eicp Principles World Health Organization. (2010). Framework for action on interprofessional education and collaborative practice. Geneva: Author. Retrieved from 31

32 BIOLOGJIA MOLEKULARE DHE GJENETIKA Përmbajtja: Tema e kësaj lënde ka për qëllim t ju jap studentëve njohuritë themelore të cilat do të shërbejnë si themel për profesionin e tyre si dhe për absorbim më të madh të rasteve të mëtutjeshme. Qëllimet e mësimit Përmes kësaj lënde, studenti do të fitojë njohuri mbi molekulat, enzimat, proteinat dhe funksionimin e tyre në qelizë. Do të mësojë edhe mbi funksionin kryesor të qelizave si dhe mbi rolin e gjeneve në trupin e njeriut. Njoftimi i studentit me parimet themelore të gjenetikës dhe përdorimi i këtyre parimeve për të analizuar fenomene të ndërlidhura me shkencën mjekësore është objektivi kryesor. Të mësohen studentët për përdorimin e parimeve të këtyre shkencave dhe teknologjisë moderne për të vlerësuar konfigurimet e mëdha fiziologjike dhe patologjike mjekësore. Qëllimi është që studentët të mësojnë proceset themelore të fenomenit biologjik përmes studimit dhe strukturës, përbërjes biokimike dhe funksionimit të qelizës; teknikat diagnostikuese dhe teknike të planifikimit, zbatimit dhe vlerësimit të ndërlidhura me hulumtimet gjenetike. Rezultatet që priten nga mësimi Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të fitojnë: Njohuri mbi funksionet kyçe të qelizave dhe rolit të gjeneve në trupin e njeriut, Njohuri mbi parimet themelore gjenetike dhe përdorimin e këtyre parimeve për të analizuar fenomenet e ndërlidhura me shkencën, Si t i përdorin parimet e këtyre shkencave dhe teknologjisë moderne për të vlerësuar konfigurimet e mëdha fiziologjike dhe patologjike mjekësore. Metodat e mësimdhënies Organizim teorik dhe praktik i mësimit (me metoda moderne interaktive; seminare, punë praktike në grupe të vogla). Literatura Bruce R. Korf Human Genetics and Genomics, 3rd Edition Basic Human Genetics Text Only 2nd edition Biology : Exploring Life, Cell Biology and Genetics, Volume I : Chapters nd edition 32

33 KUJDESI SHËNDETËSOR SIPAS PERSPEKTIVËS SË PACIENTIT Përmbjatja: Kjo lëndë është e fokusuar në shpjegimin e rolit të perspektivës (pikëpamjes) së klientit dhe pacientit në zhvillimin e përgjithshëm të kujdesit shëndetësor. Objektivat e të nxënit: Studenti duhet të dijë Metodologjinë e realizimit të hulumtimit rreth çështjeve që lidhen me kualitetin e kujdesit shëndetësor si dhe të dhënave dhe informatave të nevojshme me këtë rast. Të trajnojë klientët dhe pacientët si përkrahës dhe nxitës të shëndetit. Të edukojë pacientët në lidhje me sëmundjen dhe menagjimin e trajtimit të saj. Të zhvillojë dhe të shpërndajë informata dhe materiale kualitative. Metodologjinë e raportimit publik rreth masave të kualitetit të spitaleve, planeve dhe agjencive qeveritare. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje: Të njohë cilësinë e çështjeve që lidhen me kujdesin shëndetësor dhe të dhënave relevante të përcaktuara për popullatën së cilës i janë shërbyer. T i mësojë pacientët që të jenë këshilltarë të vetvetës. Të përmirësojë sistemin e ofrimit të kujdesit shëndetësor për klientët dhe pacientët. T a njeh përgjegjësinë publike Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura I.Begolli. Edukimi Shendesor Tom Daschle, Jeanne M. Lambreë, and Scott S. Greenberger Critical: What we Can Do About the Health Care Crisis. KOMUNIKIMI PUBLIK Përmbajtja: Kjo lëndë është e fokusuar në të mësuarit e të folurit të personelit shëndetësor para më shumë se një personi apo pacienti. Objektivat e të nxënit: Objektiv i lëndës është: Studentët do të mësojnë të japin fjalime informuese dhe bindëse. Studentët do të mësojnë të përgadisin një koncept të fjalimit Studentët do të mësojnë që të marrin pjesë në mënyrë të duhur në diskutimet në klasë 33

34 Studentët do të vazhdojnë të mbajnë hapin (t i përcjellin) me ngjarjet aktuale Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje: T i kuptojë fjalimet informuese dhe bindëse Të përgadisë një koncept të fjalimit Të marrë pjesë në mënyrë të duhur në edukimin shëndetësor Të vazhdojë t i përcjellë ngjarjet aktuale gjatë punës rutinore Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Lucas, Stephen E. (2008). The art of public speaking. (10th Ed.). New York: McGraw Hill BIOSTATISTIKA Përmbjatja: Kjo lëndë është një hyrje në analizën statistikore bazike për studentët e mjekësisë dhe të lëmive tjera (publike). Objektivat e të nxënit: Qëllimi i lëndës është: Studentët do të njoftohen me mjetet bazike statistikore të përdorura për të studiuar rezultatet e shëndetit të njeriut. Temat në fjalë përfshijnë: matjen, analizën deskriptive, korrelacionin, analizën grafike, testimin e hipotezës, intervalin e konfidencës, analizën e variancës dhe analizën e regresionit. Pjesët kryesore të kësaj lënde përfshijnë të mësuarit rreth mbledhjes, menagjimit dhe analizës së të dhënave përmes përdorimit të softverit kompjuerik dhe si t u komunikohen në mënyrë efektive të tjerëve rezultatet nga analiza statistikore. Aplikimi i pakos statistikore SPPS. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje: Të interpretojë grupet e të dhënave dhe t i publikojë interpretimet e tyre duke përdorur mjetet e komunikimit vizuel dhe mjete të tjera të përshtatshme. Të nxjerrë konkluzione nga grupet e të dhënave. Të vlerësojë hipotezën duke përdorur teste statistikore të përshtatshme. Të nxjerrë informata relevante nga grupet e mëdha të të dhënave. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) 34

35 Literatura Machin, Campbell, and Walters, Medical Statistics: A Textbook for the Health Sciences. Fourth Edition. John Wiley & Sons (2007). ISBN: METODAT DHE STRATEGJITË E TË MËSUARIT Përmbajtja: Kjo lëndë do të përshpejtojë të nxënit dhe arritjet e studentit përmes aplikimit të teorisë së stileve të të mësuarit dhe angazhimit të studentëve tuaj me një grup mjetesh të fuqishme. Objektivat e të nxënit: Objektiv i lëndës është: Modele të ndryshme stilesh të të mësuarit dhe si ato janë të lidhura me vlerësimin, modelet udhëzuese, stilet tuaja të të mësuarit, marrëdhëniet ndërpersonale dhe të komunikimit. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje: Të definojë dhe të diskutojë konceptet e stileve të të mësuarit në mënyrë të përgjithshme dhe me gjuhë teknike. Të identifikojë dhe të kuptojë disa karakteristika të stileve vetjake të të mësuarit. Të përmbledhë dhe të diskutojë pak nga puna hulumtuese kryesore e stileve të të mësuarit. Ti lidhë konceptet e stileve të të mësuarit me stilet vetjake të mësimdhënies. Të identifikojë implikimet kryesore edukative të teorisë së stilit të të mësuarit. Të zhvillojë disa strategji për të akomoduar stilet e të mësuarit në klasë. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Marching to Different Drummers (2nd edition) # ISBN 10: Nurture by Nature # ISBN 10: PERSONALITETI DHE DIFERENCAT INDIVIDUALE Përmbajtja: Kjo lëndë i njofton studentët me hulumtimin aktual, teoritë dhe metodat e psikologjisë së diferencave individuale, me fokus në aftësitë kognitive (gjykuese) dhe personalitetin. Temat, përfshijnë determinantat gjenetike dhe ato të ambientit, proceset zhvilluese, dhe raportet rreth përfundimeve në botën reale. Objektivat e të nxënit: Objektivi i kësaj lënde është përshkrimi: 35

36 Variacionet inter individuale në speciet johumane; Stabiliteti i individit nëpër situata; Metodat për matjen e diferencave individuale; Dimensionet e personalitetit Pesëshja e madhe dhe lidhjet e saj; Intelegjenca: debatet dhe matjet; Komponentat e intelegjencës dhe raportet e saj me Pesëshën e madhe ; Bazat neurobiologjike të dallimeve individuale; Sjellja dhe gjenetika molekulare e dallimeve individuale; Influencat në zhvillimin e personalitetit dhe intelegjencës; Personaliteti dhe shëndeti; Dallimet gjinore. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje të: Të njohë faktorët me ndikim në personalitet përfshirë religjionin, politikat, seksualitetin, dallimet gjinore, psikologjinë pozitive dhe kulturën. Sudentët do të dinë rreth shkaqeve të dallimeve individuale të personalitetit dhe procesit të matjes së dallimeve të tilla. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Ashton (2007). Individual Differences and Personality. Nettle (2007). Personality: What Makes You the Way You Are. PSIKOLOGJIA E ZHVILLIMIT Përmbajtja: Fokusi i kësaj lënde do të jetë në zhvillimin individual prej fëmijërisë së hershme deri në adoleshencën e vonë. Objektivat e të nxënit: Objektiv i kësaj lënde është të përshkruajë: Kontributin (rolin) biologjik dhe gjenetik në zhvillimin individual, rolin kontekstual social dhe ndërveprimin në mes të këtyre dy grupeve të përgjithshme të variablave. Temat specifike do të përfshijnë: gjenetika e sjelljes, temperamenti, raportet fëmijë prind, relacionet në mes të fëmijëve, raportet në mes të shokëve, vetvetja, intelegjenca, zhvillimi emocional dhe problemet e zhvillimit social (sjellja joshoqërore, depresioni). Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje të: Të njohë grupin e variablave (gjenetike dhe biologjike) në zhvillimin individual. Të definojë temperamentin, raportet prind fëmijë, relacionet në mes të fëmijëve, raportet në mes të shokëve, vetvetën, intelegjencën, zhvillimin emocional dhe problemet e zhvillimit social. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) 36

37 Literatura Siegler, R., DeLoache, J., Eisenberg, N. (2006). How Children Develop (2nd edition). Worth: New York DINAMIKA E GRUPIT Përmbajtja: Kjo lëndë paraqet ekzaminimin e bazës teorike rreth këshillimit grupor përfshirë tipet e grupeve, zhvillimin grupor, stilet dhe aftësitë e lidershipit dhe aplikimi për popullata të ndryshme. Lidershipi i grupit etik është theksuar në këtë lëndë. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë ka tre objektiva të ndërlidhur: T ju njoftojë me teorinë dhe hulumtimin në grupe të vogla. T i përmirësojë aftësitë tuaja si pjesëmarrës, vëzhgues dhe konsultant i grupeve të vogla. Të zhvillojë aftësinë tënde për të punuar në grup në prodhimin e shkrimit kritik shkencor. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje të: Të kuptojë qëllimin e grupit, zhvillimin, dinamikat, teoritë, metodat, aftësitë dhe çasjet e tjera të grupit në shoqërinë multikulturore. Të kuptojë parimet e dinamikës së grupit, përfshirë komponentat e procesit të grupit, teoritë e stadeve të zhvillimit, rolet e anëtarëve të grupit dhe sjelljet dhe faktorët terapeutikë të punës grupore. Të kuptojë lidershipin e grupit ose stilet lehtësuese dhe çasjet, përfshirë karakteristikat e tipeve të ndryshme të liderëve të grupit dhe stilet e lidershipit. Të kuptojë teoritë e grupit rreth këshillimit, përfshirë gjërat e përbashkëta, karakterisikat dalluese, hulumtimet përkatëse dhe literaturën. Të kuptojë metodat e këshillimit të grupit, përfshirë orientimet dhe sjelljet e këshilltarit grupor, kriteret dhe metodat e përshtatshme të përzgjedhjes dhe metodat e vlerësimit të efikasitetit. Të kuptojë strategjitë e grupit për punë dhe këshillim për popullata të ndryshme, përfshirë kompetencat multikulturore. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) 37

38 Literatura Barlow, C., Blythe, J., & Edmonds, M. (1998). A handbook of interactive exercises for group. MASS: Allyn & Bacon. Brabender, V.A., Fallon, A.E. & Smolar, A.I. (2004) Essentials of group therapy. Hoboken, NJ: Wiley. SINDROMA E STRESIT Përmbajtja: Kjo lëndë përmban një shprehje që i referohet një termi psikologjik që ka të bëj me rraskapitjen afatgjate dhe zvogëlimin e interesit për punë. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Të njohë faktorët të cilët stimulojnë sindromën e stresit rraskapitës Të dijë të dallojë manifestimet e hershme të sindromës së stresit rraskapitës Të njohë strategjitë për parandalimin e rraskapitjes përmes kombinimit të ndryshimeve organizative dhe edukimit të individit. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje të: T i kuptojë situatat të cilat e lehtësojnë evoluimin e sindromës së stresit rraskapitës. T i njohë rastet me manifestim të sindromës së stresit rraskapitës Të ofrojë këshilla, të dallojë karakteristikat lidhur me hulumtimet dhe literaturën e këtij çregullimi. Të organizojë një shumëllojshmëri metodash në mënyrë që individët dhe organizatat të kenë mundësi të mirren me rraskapitjen. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Newton et al. Managing stress: Emotion and power at work (1995), Maslach, C., Jackson, S.E, & Leiter, M.P. MBI: The Maslach Burnout Inventory: Manual. Palo Alto: Consulting Psychologists Press, KUJDESI HOLISTIK/MBËSHTETJA E FAMILJES Përmbajtja: Kujdesi holistik (të gjitha aspektet e shëndetit të personit) është praktikë speciale që lidhet me njohuritë e kujdesit, teoritë, ekspertizën dhe intuitën për t i udhëhequr infermieret drejt bërjes së tyre partnerë terapeutikë me njerëzit në kujdesin e tyre përfshirë mbështetjen e familjes. Objektivat e të nxënit: 38

39 Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Të përdorë çasje të ndryshme dhe metodat e infermieres si një instrument i shërimit dhe lehtësues gjatë procesit të shërimit. Të njohë se si motrat medicinale holistike e respektojnë përvojën subjektive individuale rreth shëndetit, besimin dhe vlerat. Të njohë praktikën e kujdesit holistik dhe mbështetjes familjare përfshirë kujdesin për vetvetën, vetëpërgjegjësinë, spiritualitetin dhe reflektimin në jetët e tyre. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje të: Të kuptojë metodologjinë e kujdesit holistik në procesin e shërimit të pacientëve. Të kuptojë situatat e të gjithë individëve dhe raportet e tyre me komunitetin e njerëzve dhe atë global, dhe përdorimin e këtij ndërgjegjësimi për të lehtësuar procesin e shërimit. Njohja e përdorimit të këtyre modaliteteve, siç është shërimi me energji ose terapi fizikale, dhe posedimi i çertifikatave të veçanta për të praktikuar këto modalitete në gjendjet individuale të pacientëve. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Newton et al. Managing stress: Emotion and power at work (1995), Maslach, C., Jackson, S.E, & Leiter, M.P. MBI: The Maslach Burnout Inventory: Manual. Palo Alto: Consulting Psychologists Press, ÇRREGULLIMET E USHQIMIT Përmbajta: Ofron një pasqyrë rreth modaliteteve më të mira të praktikës së trajtimit të çrregullimeve të të ngrënit. Kjo lëndë është e dizajnuar për t a familjarizuar studentin me trajtimin familjar, grupor apo individual të çrregullimeve të të ngrënit. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Rregullat e të ngrënit të shëndetshëm Piramida e ushqimit Udhëzuesit e të ngrënit të shëndetshëm Çasja e trajtimit për çrregullimet e të ngrënit Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje të: 39

40 Të kuptojë rregullat e të ngrënit të shëndetshëm dhe të ngrënit normal për pacientë specifikë. Të kuptojë piramidën e ushqimit. Të kuptojë udhëzuesit e të ngrënit të shëndetshëm. Të trajtojë çrregullimet e të ngrënit. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Garner, D.M., & Garfinkel, P.E. (Eds.). (1997). Handbook of Treatment for Eating Disorders. New York: The Guilford Press. Mitchell, J.E., & Peterson, C.B. (Eds.). (2005). Assessment of Eating Disorders. New York: The Guilford Press. LËNDË PROFESIONALE ZGJEDHORE HYRJE NË KUJDESIN INFERMIEROR Përmbajtja: Kjo lëndë është dizajnuar për të pasqyruar dhe eksploruar konceptet rreth kujdesit, proceset në kujdesin infermieror dhe për të përzgjedhur temat në lidhje me promovimin e shëndetit. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e objektivave për të prezentuar: Konceptet e kujdesit përfshirë shëndetin dhe të ndjerit mirë, sistemin e ofrimit të kujdesit shëndetësor, praktikën e kujdesit të bazuar në komunitet, rregullat legale në kujdes, etikën dhe praktikën e bazuar në fakte. Proceset e kujdesit infermieror përfshijnë mendimin kritik, procesin e kujdesit, infromatikën dhe dokumentimin, komunikimin, edukimin e pacientit dhe menagjimin e kujdesit për pacientin. Kujdesi infermieror në praktikë, diversiteti kulturor dhe shëndeti shpirtëror do të ekzaminohen ashtu sikurse secila është e lidhur me promovimin e shëndetit. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde, studenti do të jetë në gjendje të: Të krahasojë dhe të dallojë modelet e shëndetit dhe sëmundjeve, nivelet e parandalimit dhe nivelet e kujdesit shëndetësor dhe të dallojë rolet e infermieres profesionale në kuadër të ofrimit të sistemit shëndetësor multidiciplinar. Të përmbledhë parimet e etikës së kujdesit shëndetësor dhe sistemeve etike. Të identifikojë raportin në mes praktikës së bazuar në fakte dhe parimeve të përmirësimit të performancës që nxisin kujdesin qëndror për pacientin dhe ambientin e sigurtë të kujdesit. 40

41 Të përshkruajë pesë fazat e procesit të kujdesit dhe të sqarojë veprimet e kujdesit të shoqëruara me secilën fazë të procesit të kujdesit. Të ilustrojë raportin në mes të informatikës dhe kualitetit të kujdesit shëndetësor. Të identifikojë komunikimin terapeutik, mësimdhënien dhe konceptet e të nxënit. Të përshkruajë teoritë e kujdesit të lidhura me kujdesin. Të sqarojë ndikimin e kulturës dhe spiritualitetit në shëndet, sëmundje dhe modelet e kujdesit. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Brunner S. B., Suddarth D. S., The Lippincott Manual of Nursing practice J. B. Lippincott. Philadelphia. Nettina, Sandra, Lippincott Williams & Wilkins, The Lippincott Manuel of Nursing practice, 7th ed, 2001, Philadelphia. KUJDESI NEUROLOGJIK Përshkrimi i lëndës: Studentët do të marrin njohuri rreth anatomisë, fiziologjisë si dhe do të marrin njohuri të reja nga sindromat e lidhura me neurologjinë dhe sëmundjet më të zakonshme neurologjike, të cilat kërkojnë njohuri për planifikim adekuat dhe aplikim të terapisë fizikale. Objektivat e lëndës: Qëllimet e këtij moduli janë që të zhvillojë njohuritë e strukturës dhe funksionit të SNQ së dhe bazuar në këto njohuri të kuptojë më mirë çrregullimet neurologjike, ndikimin e këtyre çrregullimeve të sjelljes, shëndetin dhe sëmundjen, gjithmonë duke pasur parasysh se shumica e sëmundjeve neurologjike shkaktojnë dëmtime të rënda trupore me pasoja të rënda për psikikën e njeriut. Të mësojë parimet bazë të diagnostikimit dhe terapisë në sëmundje të ndryshme neurologjike. Moduli do të konsistojë në punën grupore, të mbështetur nga vlerësimi direkt i leximit dhe referencave drejt objektivave të detajizuara. Rezultatet e pritura të të nxënit: Të njohë strukturën normale anatomike të SNQ së dhe raportet topografike të këtyre strukturave. Të njohë rolin e strukturave specifike të SNQ së në raport me funksionin. Të kuptojë mekanizmat fiziologjikë dhe patofiziologjikë të strukturave të caktuara të SNQ së. Të kuptojë etiologjinë, patogjenezën, simptomat, klinikën e sëmundjeve neurologjike. Të njohë metodat diagnostikuese në neurologji. Të njohë rrugët e trajtimit të sëmundjeve në neurologji/rehabilitimi medikamentoz/shkathtësitë intelektuale. Studenti do të jetë në gjendje të dallojë strukturën dhe funksionimin e SNQ së, të zgjidhë probleme të ndryshme të patologjisë së SNQ së, të vlerësojë vlefshmërinë e përdorimit të neurofarmakëve dhe psikofarmakëve në sëmundje të ndryshme neurologjike, të hulumtojë dhe të zhvillojë njohuri të reja. Shkathtësi praktike profesionale. Studenti do të marrë njohuri bazike rreth mjeteve diagnostike në neurologji siç janë EEG ja, EMNG ja, CT ja, MRT ja, testet psikologjike, kompjuterin, si dhe të njohë dhe të vlerësojë rezultatet e normalës dhe asaj që është patologjike. 41

42 Shkathtësitë për transfer të njohurive. Përfshinë njohuritë rreth përdorimit të pajisjeve të ndryshme siç janë EEG ja, EMNG ja, CT ja, MRT ja, potencialet e evokuara, testet psikologjike, punën në grupe. Qëndrimet dhe sjelljet Studentët do të punojnë në grupe dhe do të sigurojnë burime shtesë për të arritur qëllimet dhe objektivat. Gjithashtu, studentët do të mësojnë që të zhvillojnë ndjenjën e empatisë në raport me sëmundjen dhe pacientin. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Allan H. Roper,Maurice Victor, Principles of neurology, J.Cambier,M.Masson, H.Dehen, Neurologjia,Tiranë,1996 B.Radojicic, Klinicka neurologija ARGUMENTIMI NË INFERMIERI Përshkrimi lëndës: Fokusi i kësaj lënde qëndron në artikulimin e diferencave në modelet e njohjes dhe analizës së rolit të shkencës dhe të shkencëtarëve në shoqëri. Theksi qëndron në procesin e analizës, aftësisë për të prezentuar për (pro) dhe kundër (kontra) rreth çështjeve etike aktuale dhe atyre të parashikuara duke ndikuar në situata specifike klinike dhe në zhvillimin dhe përdorimin e argumentit në kujdesin shëndetëor. Objektivat e lëndës: Kjo lëndë është e fokusuar për të arritur këto qëllime: Të vlerësojë bashkimin e rrugëve të njohurive dhe zhvillimit të infermierisë /argumentimin e shkencës së infermierisë. Të analizojë çasjet shkencore për të zhvilluar argumentimin infermieror në kuadër të kontekstit të komunikimit. Të analizojë kongruencën (përputhjen) në mes të pikëpamjeve filozofike të modeleve dhe filozofisë personale të infermierisë/shkenca e infermierisë. Të formulojë një argument filozofik në lidhje me shkencën në aspektin e praktikës klinike. Të ekzaminojë filozofinë personale të argumentimit në shkencën e infermierisë dhe rolin e shkencëtarit klinicist. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të modulit, studenti do të jetë në gjendje të: Të njohë rrugët e zhvillimit/argumentimit në shkencën e infermierisë. Të analizojë çasjet shkencore të zhvillimit të argumentimit infermieror në kuadër të kontekstit të komunikimit. Të analizojë përputhshmërinë në mes të pikëpamjeve filozofike të modeleve dhe filozofisë personale të infermierisë/shkenca e infermierisë. Të formulojë një argument filozofik në lidhje me shkencën në aspektin e praktikës klinike. 42

43 Të ekzaminojë filozofinë personale të argumentimit në shkencën e infermierisë dhe rolin e shkencëtarit klinicist. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Kikuchi, H & Simmons, H. (1994). Developing a Philosophy of Nursing. SAGE: Thousand Oaks Laudan, L. (1977). Progress and Its Problems: Towards a Theory of Scientific Growth. University of California Press, Berkley Association of American Medical Colleges. (2006). Promoting Translational and Clinical Science: The Critical Role of Medical Schools and Teaching Hospitals. Report of the AAMC s Task Force II on Clinical Research. Washington DC KOMUNIKIMI NË INFERMIERI Përshkrimi i lëndës: Ky modul siguron konceptet bazë të komunikimit në situatat kur kemi të bëjmë me shëndetin individual dhe atë të komunitetit dhe raportet me infermieren e përgjegjshme. Studentët mësojnë dhe aplikojnë parimet bazë të komunikimit shëndetësor. Objektivat e lëndës: Studentët duhet të dinë rregullat bazë të komunikimit në mes të: Individëve, profesionistëve, pacientëve dhe punëtorëve shëndetësorë dhe anëtarëve të familjes. Zvogëlimin e frikës për të realizuar një raport më të dobishëm në raportin në mes të punëtorit shëndetësor dhe pacientit; Të motivojë pacientin për të arritur një aplikim të suksesshëm të procedurave parandaluese, diagnostike dhe terapeutike. Rezultatet e pritura të të nxënit: Të demonstrojë se i njeh teoritë e komunikimit dhe të aplikojë parimet e komunikimit shëndetësor. Të tregojë se ka një fjalor solid për komunikim rreth shëndetësisë. Të artikulojë një natyrë interdiciplinare të komunikimit në shëndetësi. Të demonstrojë se e njeh mirë natyrën e komunikimit me familjen e pacientit sikurse edhe me njerëzit me nevoja të veçanta. Të demonstrojë empati për pacientët dhe familjet e tyre. Të demonstrojë njohuri të mirë rreth gjuhës trupore (engl. body language) Metodat e mësimdhënies Ligjërata, ushtrime përmes punës në grupe, seminare, mësimi i vetëorientuar, punishte (angl. workshop) Health Communication Theory and Practice, Gary L.Kreps Barbara C.Thornton, 1992 Waveland Press, INC; Communicating Public Health Information Effectively, A Guide For Practioners, David E.Nelson, Ross C.Brownson, Patric L.Remington, Claudia Parvanta, 2002 American Public Health Assiciation; 43

44 Health Communication Strategies For Health Professionals, Peter G. Northouse, Laurel L.Northouse, 1992, Appleton & Lange; HULUMTIMET KLINIKE-INFERMIERI Përmbajtja: Kjo lëndë është e dizajnuar për të definuar rolin e infermieres në hulumtimet klinike. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e qëllimeve për të ditur: Hapat preliminarë në procesin e hulumtimit. Dizajnin e hulumtimit për infermieri. Mbledhjen e të dhënave të hulumtimit dhe analizën e tyre. Shpërndarjen dhe implementimin e hulumtimit në infermieri. Integrimin e çasjes kualitative dhe kuantitative. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje të: Të mësojë hulumtimin në infermieri si mjet për përmirësimin e shkathtësive në infermieri. Studentët pritet të praktikojnë kujdesin infermieror mbi bazën e të dhënave. Për të zgjeruar mendimin kritik dhe vendimmarrjen në kuptim të vlerësimit infermieror, të monitorojnë dhe evaluojnë kujdesin për pacientin. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Essential of Nursing Research Methods, Appraisal and Utilization 5th edition. Lippincot. Nursing Research Dissemination and Implementation, Churchil Livingstone. RISITË NË SHËNDETIN PUBLIK Përmbajtja: Qëllimi i këtij moduli është që të krijojë profesionistë të aftë që t i monitorojnë planifikimin dhe problemet e shëndetit publik, implememtimin dhe vlerësimin e masave për zgjidhjen e tyre. Studenti do të jetë në gjendje që të monitorojë statusin shëndetësor të popullatës, të analizojë faktorët që ndikojnë në shëndetin publik. Ata do të dinë si t i vlerësojnë prioritetet dhe kërkesat e popullatës, të planifikojnë aktivitete lokale, regjionale dhe nacionale për zgjidhjen e problemeve të shëndetit publik, të planifikojnë dhe të menagjojnë masat parandaluese dhe promocionale si dhe të bëjnë analizën dhe vlerësimin e tyre. Objektivat: Studenti: Konceptet kryesore dhe funksionet e shëndetit publik; 44

45 Të marrë njohuri rreth epidemiologjisë bazike dhe biostatikës; Të marrë njohuri rreth sigurimit shëndetësor; T i dijë konceptet e promovimit të shëndetit; Rezultatet e synuara të të nxënit: Njohuri bazike për shëndetin publik; Njohja e problemeve kyçe të shëndetit publik në popullatë; Njohja e sistemit, organizimit dhe ekonomisë së kujdesit shëndetësor; T i kuptojë sistemet e kujdesit shëndetësor; T i kuptojë determinantat kyçe të shëndetit Metodat e të nxënit dhe mësimdhënies: Ligjërata, seminare, ese, projekte. Holland, W., Detels, R., Knox, G., Oxford Textbook of Public Health, Oxford University Press. The New Public Health, Theodore Tulchinsky, Elena A.Varavikova KUJDESI INFERMIEROR I PLAGËS Përmbajtja: Kjo lëndë i përgaditë infermieret që të praktikojnë intervenime parandaluese, rehabilituese, për ruajtjen e shëndetit dhe terapeutike në kuadër të menagjimit të plagëve. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Të identifikojë faktorët primarë dhe sekondarë që kontribuojnë në ndryshimin e integritetit të lëkurës. Realizimi i një vlerësimi gjithëpërfshirës të pacientit me plagë akute dhe kronike. Përdorimi i të dhënave vlerësuese për zhvillimin e planeve të individualizuara, të bazuara në fakte të kujdesit me qëllim menagjimin e pacientëve me plagë komplekse. Të demonstrojë aftësi dhe kompetencë në ofrimin e kujdesit për plagë komplekse. Të bashkëpunojë me anëtarët e ekipit ndërdiciplinar për të ofruar kujdes gjithëpërfshirës për plagën. Të diskutojë çështjet nacionale, legale, etike dhe kulturale që ndikojnë në praktikën e specialitetit të infermierisë së kujdesit për plagën. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj llënde studentët do të jenë në gjendje të: Plagët: tipet, klasifikimet, procesi i shërimit të plagës, faktorët që ndikojnë në plagë, komplikimet e shërimit të plagës. Asepsa kirurgjike. Kujdesi për plagën: llojet, pajisjet, procedura dhe rrethanat speciale. Fashimi, kujdesi për qepjen Kujdesi për shenjën. Aplikimi i bandazhave, lidhëseve, splintave, parafinës dhe krioterapisë. 45

46 Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Acute & Chronic Wounds: Current Management Concepts Ruth A. Bryant, MSN, RN, CWOCN Denise Nix, MN, RN, CWOCN INFERMIERIA ONKOLOGJIKE Përmbajtja : Kjo lëndë është e dizajnuar për një kurs të avancuar të studimit për zhvillimin e ekpertizës dhe një të kuptuar të thellë të fushës së infermierisë onkologjike. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Hyrje rreth konceptit të kancerit, epidemiologjisë, etiologjisë dhe faktorëve të rrezikut. Vlerësimi diagnostik i pacientëve me kancer indikacionet, procedura, kujdesi për pacientin para dhe pas procedurës. Parandalimi, kontrolla dhe rehabilitimi i pacientëve me kancer. Dimensionet psikologjike të pacientëve me kancer. Kanceri i sistemeve të ndryshme të organeve shkaqet, patofiziologjia, diagnoza, karakteristikat klinike dhe menagjimi. Barnat në onkologji mekanizmi i veprimit, dozimi, veprimet dhe ndërveprimet e barnave, dhe implikimet e infermieres. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje që: Të përshkruajë konceptin e kancerit, dallimin në mes të qelizës normale prej asaj kanceroze, rritjen e saj dhe dukjen, strukturën qelizore, dallimet biologjike dhe gjenetike. Të aplikojë procesin e kujdesit në sigurimin e një kujdesi gjithëpërfshirës tek pacienti onkologjik që i është nënshtruar intervenimit kirurgjik. Të demonstrojë shkathtësi në administrimin/asistimin me terapi të ndryshme sikurse është kemoterapia, teleterapia, brahiterapia dhe selektron terapia. Të vlerësojë parimet e përgjithshme të menagjimit të pacientëve me kancer. Të praktikojë si praktikant i avancuar në fushën e infermierisë onkologjike. Të demonstrojë çasje empatike për menagjimin e pacinetëve me kancer. Të përshkruajë menagjimin infermieror të emergjencave onkologjike. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) 46

47 Literatura Corc Curriculum for Oncology Nursing, by Oncology Nursing Society, FËMIJËT ME SËMUNDJE KRONIKË Përmbajtja: Kjo lëndë është e dizajnuar për një kurs të avancuar të studimit për zhvillimin e ekspertizës së kujdesit shëndetësor infermieror dhe për një kuptim më të thellë në fushën e pacientëve kronikë të moshës fëmijërore. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Përfitimin e njohurive të domosdoshme për diagnozën dhe menagjimin fillestar të sëmundjeve të zakonshme pediatrike kronike. Të njohë që fëmijët e sëmurë kronikë mund të kenë nevoja speciale për t u ushqyer duke pasur nevojë për dietë unike, shtesa në ushqim, ose metoda të të ushqyerit dhe të identifikojë rrugët që këto dieta speciale të mund të jenë një aspekt thelbësor i trajtimit të pacientit. Të diskutojë dhe të krijojë një plan për shëndetin dhe sigurinë e fëmijës dhe familjes. Të identifikojë problemet e sjelljes dhe ato psikologjike përmes anamnezës dhe ekzaminimit fizik. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje që: Të njohë procedurat për diagnostkimin dhe menagjimin fillestar për sëmundjet e pacientëve pediatrikë kronikë. Të definojë kërkesat speciale të të ushqyerit të cilat kërkojnë dietë unike, shtesa në ushqim, ose metoda të të ushqyerit. Të krijojë një plan për shëndetin dhe sigurinë e fëmijës dhe familjes. Të identifikojë problemet e sjelljes dhe ato psikologjike dhe të ofrojë mbështetje për raste të tilla. Të demonstrojë çasje empatike për menagjimin e pacientëve kronikë. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Bebeci D Pediatria. Tiranë Prof.dr L.Zergolern, Pedijatrija 1, 2 Nelson, Textbook of Pediatrics Pediatria Italisht, Pediatria L. KOCI, Puerikultur A. GUDHA Koncepte të Kirurgjisë Pediatrike nga Luigi Perreli: Kirurgjia Pediatrike: afrim dhe trajtim i fëmijës me probleme kirurgjike nga Gian Battista Parigi. 47

48 INFERMIERIA PALIATIVE Përmbajtja: Kjo lëndë fokusohet në ofrimin e kujdesit për pacientët me gjendje kritike siç janë ata me arrest kardiak, gjendje shoku, pamjaftueshmëri respiratore, pamjaftueshmëri të shumë organeve, sepsë, inzult dhe dëmtim të trurit. Objektivat: Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të jenë në gjendje që të ofrojnë kujdesin për të rriturit me sëmundje kritike jetëkërcënuese në një shumëllojshmëri të parametrave të kujdesit intenziv, dhe do të përgaditen që të bëjnë praktikë në ekipet multidiciplinare të kujdesit intenziv, siç janë ato në qendrat e nivelit tretësor shëndetësor. Rezultatet e pritura të të nxënit: Studentët do të jenë në gjendje që: Të fitojnë përvojë klinike, duke mësuar rreth terapisë dhe arsyeshmërinë diagnostike. Të bashkëpunojë me institucionet shëndetësore dhe ekipet e kujdesit shëndetësor me një shumëllojshmëri të njësive të kujdesit intenziv. Të përfitojë shkathtësi për menagjim, përzgjedhje, çështje etike, çështjë legale dhe aspekte të tjera të menagjimit të rasteve (pacientëve) komplekse. Të menagjojë shumëllojshmëri të procedurave të zakonshme të kujdesit intenziv, siç është menagjimi i rrugëve respiratore, vendosja e linjës venoze në venën qëndrore, vendosja e linjës arteriale dhe bronkoskopia. Menagjimi i simptomave dhe dhimbjes. Të njohë faktorët kulturorë në lidhje me kujdesin shëndetësor për pacientët para vdekjes, për humbjen, pikëllimin dhe përgaditjen për momentin e vdekjes. Metodat e të nxënit dhe mësimdhënies: Ligjërata, seminare, ese, projekte. Hodo Çelo, Dritan Rami, Bledi Çelo, Hodo Çelo (red.) Sëmundjet e brendshme dhe kujdesi infermieror : gastroenterologji, endokrinologji Gjirokastër : Argjiro, 2008 Anila Manga, Igli Kokalari Libri i kirurgjisë: për infermierinë Gjirokastër: Argjiro, 2004 Billings, J. A. dhe S. Block, "Kujdesi Paliativ në universitet. Raporti i gjendjes aktuale dhe udhëzimet për të ardhmen," JAMA 278 (9): (1997). Bruera, E. et al., "Sistemi Edmonton i Vlerësimit të Simptomave (ESAS): metodë e thjeshtë për vlerësimin e pacientëve të Kujdesit Paliativ,"J.Palliat.Care 7(2): 6-9 (1991). PARANDALIMI I INFEKSIONEVE INTRAHOSPITALORE Përmbajtja: Kjo lëndë fokusohet në sigurimin e informatave rreth infeksioneve spitalore dhe masave për t a reduktuar incidencën e infeksioneve spitalore, përmes së cilës do të zvogëlojë morbiditetin, mortalitetin dhe shpenzimet që i shoqërojnë infeksionet. 48

49 Objektivat: Njohuri bazike rreth operacionit dhe detyrimeve në spital. Njohuri rreth burimeve dhe rrugëve të hyrjes dhe shpërndarjes së infeksioneve spitalore. Higjiena e duarve. Monitorimi i zingjirit të masave për menagjimin e mbeturinave dhe higjienës së spitalit në të gjitha njësitë. Njohuria e përfituar e udhëzon studentin më thellë në organizmin e informimit dhe mbikqyrjes së kontrollës së infeksionit spitalor dhe parandalimit të tij. Rezultatet e pritura të të nxënit Studentët do të jenë në gjendje që: Studenti do të pajiset me këto njohuri: Të dijë funksionin dhe organizimin e spitalit dhe faktorët potencialë të rrezikut. Të dijë se çka është menduar rreth infeksioneve spitalore dhe menagjmit të tyre. Tëd dijë në lidhje me grumbullimin, përzgjedhjen, paketimin dhe rregullat për mbeturinat spitalore. T i mësojë manipulimet me mjetet për procedurat e dekontaminimit të pajisjeve që prërdoren për pacientin. Të dijë për metodat e pastrimit, dezinfektimit dhe sterilizimit të cilat ndihmojnë në ofrimin e trajtimit të sigurtë për pacientin, personelin dhe vizitorët. Metodat e të nxënit dhe mësimdhënies: Mësimdhënia është e rregullt dhe e organizuar në formë të ligjëratave në grupe të mëdha duke përdorur metoda moderne të mësimdhënies siç është diskutimi interaktiv, përdorimi i videos, dhe praktika laboratorike (ushtrimet) dhe punishtet (workshop et) e organizuara me grupe të vogla të studentëve. Vesel Cika; Infeksionet brendaspitaleve dhe masat parandaluese, Tiranë, 2001 Kontrolli i infeksioneve Parimet themelore dhe edukimi Botues: International Federation of infection Control (IFIC), Higjiena e duarve Rekomandimet e OBSH Dezinfekcijai sterilizacija/borac.f Sveuciliste Zagreb,Medicinska knjiga infections; / hospital hygiene/ PSIKOLOGJIA E PACIENTIT Përmbajtja: Kjo lëndë fokusohet në ofrimin e informatave rreth psikologjisë së pacientit. Objektivat: Qëllimi i studimit të Psikologjisë Mjekësore, është njohja e studentëve të infermierisë me problemet më të rëndësishme që kanë të bëjnë me të, me qëllim që studenti të jetë në gjendje të vlerësojë në çdo kohë dhe në çdo rrethanë që pacienti gati gjithmonë ka të drejtë dhe duhet të bëjë më të mirën e tij që atij t i japë jo vetëm asistencën adekuate mjekësore, por gjithashtu edhe të drejtën morale dhe asistencën shpirtëore për të cilën ai ka aq shumë nevojë. Njeriu kur është i sëmurë, në gjendje ankthi, në depresion, i izoluar, i pashpresë, varësisht nga lloji dhe shkalla e progresionit të sëmundjes, mund t i nënshtrohet një serie ndryshimesh, gjendja e tij mendore e shoqëruar me emocione, motive, mendime, personaliteti, etj.. 49

50 Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të lëndës, studenti do të jetë në gjendje që: Të kuptojë konceptet dhe parimet bazë të psikologjisë Të njohë antropologjinë kulturale dhe mjekësore Të ketë njohuri të përgjithshme rreth psikologjisë dhe metodave të hulumtimit në psikologji Metodat e të nxënit dhe mësimdhënies: Mësimdhënia është e rregullt dhe e organizuar në formë të ligjëratave në grupe të mëdha duke përdorur metoda moderne të mësimdhënies siç është diskutimi interaktiv, përdorimi i videos, dhe praktika laboratorike (ushtrimet) dhe punishtet (workshop-et) e organizuara me grupe të vogla të studentëve. F. De Bartolomeis, Psikologjia, pedagogjia, sociologjia, në praktikën sanitare, Sorbona, Milano, M. Zanoni, Maria Carmen Usai, Psikologjia e handikapit dhe e rehabilitimit, Franco Angeli G. Iannis, P. Poggesi, Të rinjët midis shkollës dhe punës, Del Cerro, Tirrenia KUJDESI INFERMIEROR NË PERIANESTEZI Përmbajtja: Anesteziologjia përfaqëson një nga betejat më të mëdha që njerëzimi e ka fituar, betejën kundër dhimbjes. Për pacientin, anestezia siguron lehtësimin e dhimbjes dhe përmirëson trajtimin mjekësor me qëllim shpëtimin e jetëve. Kështu që anesteziologjia është shkencë, e cila përfshinë vlerësimin preoperativ të pacientit, kujdesin preoperativ, menagjimin e dhimbjes akute dhe kronike; njohjen dhe menagjimin e pacientëve në gjendje kritike. Vend të veçantë ka dedikimi ndaj reanimimit kardiopulmonal të pacientëve. Objektivat: Qëllimi kryesor i kësaj lënde është që të edukojë studentët të cilët pas diplomimit do të posedojnë njohuri shkencore të avancuara dhe shkathtësi praktike në kuadër të kujdesit infermieror gjithëpërfshirës në anesteziologji. Rezultatet e pritura të të nxënit: Studenti do të jetë në gjendje që të praktikojë: Akademike: Studenti do të zhvillojë njohuri të mjaftueshme drejt çasjes në punën praktike. Klinike: Studenti do të jetë në gjendje që të aplikojë preparatin për anestezion gjatë anestezisë dhe të ndihmojë në reanimacion, të kujdeset në periudhën postoperative për pacientët e të gjitha moshave dhe gjendjeve fizike gjatë procedurave të ndryshme kirurgjike dhe mjekësore në lidhje me anestezionin. Hulumtimi: Studenti do të jetë në gjendje që të përgadisë një projekt hulumtues ose tezë nw bazw të njohurisë së përfituar në mënyrë adekuate dhe të integruar. 50

51 Profesionalizmi: Studentët do të mësojnë të menagjojnë rreziqet e biznesit siç është stresi, abuzimi me substanca dhe rreziqet e ambientit. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Matjani. H, Manuali i medikamenteve, 2005, Tiranë Sezai Braho, Andromaqi Muçko, Florika Mandro, Ylljet Aliçkaj (red.) Farmakologjia klinike : për shkollën e mesme mjekësore : mami : infermier, Tiranë: SHBLSH, 1988 KUJDESI INFERMIEROR TE SËMUNDJET KARDIOVASKULARE Përmbajtja: Kjo lëndë është e dizajnuar për të njoftuar mbi përgjegjësitë e infermieres në kujdesin shëndetësor të pacientëve me sëmunjde kardiovaskulare. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar për të qrritur këto qëllime: Njoftim me bazën e sëmundjeve kardiovaskulare, doagnozën, trajtimin dhe kujdesin e pacientëve me probleme të zemrës dhe vaskulare në kuadër të konceptit të infermierisë. Rezultatet e pritura të të nxënit: Studentët do të njohin dhe do të fitojnë njohuri për: Përfitojnë shpjegimet bashkëkohore për etiologjinë, diagnozën dhe trajtimin e pacientëve me sëmundje kardiovaskulare. Faktorët e rrezikut kardiovaskular. Disfunksioni endotelial, heterogjeneza; Angina pektoris. Infarkti i miokardit. Komplikimet iskemike të kardiomiopatisë. Procedurat e revaskularizimit koronar. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Sadri Bajraktari Sëmundjet e venave, Gani Bajraktari Pamjaftueshmëria e zemrës Prishtinë Universiteti i Prishtinës: Fakulteti i Mjekësisë, 2004 (Prishtinë "Adea") VI. 270 fq: ilustr:24 cm Gani Bajraktari Diabeti dhe zemra Prishtinë Universiteti i Prishtinës: Fakulteti i Mjekësisë, 2003 (Prishtinë "Adea") 115 fq: ilustr: 24 cm 51

52 KUJDESI PËR FËMIJËN GJATË PROCEDURAVE DIAGNOSTIKE Kjo lëndë do t i përgadisë infermieret për të zhvilluar kompetencat në kujdesin për fëmijët gjatë hulumtimeve dhe tetsimit diagnostikues që janë të nevojshme në praktikën infermierore. Objektivat e të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të jetë në gjendje që të administrojë, analizojë dhe aplikojë procedurat hulumtuese dhe diagnostike për të mbështetur vlerësimin dhe menagjimin e periudhës së fertilitetit. Rezultatet e pritura të të nxënit: Pas përfundimit të kësaj lënde studenti do të përfitojë këto njohuri: Demonstron njohuri rreth hulumtimeve dhe diagnostikës së përdorur në infermieri. Mbledhë informata (objektive dhe subjektive) me qëllim të hulumtimeve për testimin diagnostikues. Aplikon vendimin e tij për te realizuar hulumtimet dhe testimin diagnostikues. Monitoron dhe bën vlerësim kritik hulumtimit dhe praktikës diagnostikuese. Shpjegon përgjegjësitë e infermierit (es) lidhur me kërkesën për procedura diagnostkuese. Praktikon në kuadër të kufinjëve legal profesionalë lidhur me kyçjen e hulumtimeve dhe diagnostikës në praktikën e mamive. Realizon testimin në mënyrën më të përshtatshme në vendin ku është i shtrirë pacienti. E përgaditë fëmijën gjatë procedurave diagnostikuese. Metodat e mësimdhënies: Mësimdhënia është e rregullt dhe e organizuar në formë të ligjëratave në grupe të mëdha duke përdorur metoda moderne të mësimdhënies siç është diskutimi interaktiv, përdorimi i videos, dhe praktika laboratorike (ushtrimet) dhe punishtet (workshop et) e organizuara me grupe të vogla të studentëve. Literatura B. Straus Klinicka biokemija, 2000, Zagreb, N. Tietze. Textbook of clinical chemistry, Thomas M.Devlin. Textbook of Biochemistry.Wiley Liss, ADMINISTRIMI I BARNAVE NË INFERMIERI Përmbajtja: Kjo lëndë është dizajnuar për të njoftuar metodat e përgaditjes, dozimit dhe rrugës së administrimit të grupeve të ndryshme të barnave në pacientë të ndryshëm. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Përgaditja e përshtatshme e formave të ndryshme farmaceutike. Aplikimi i kalkulimit të dozës për grupe të ndryshme pacientësh. Të përfitojë njohuri rreth ndërveprimit të barnave në shiringë, bolus, dhe solucione parenterale. Administrimi i barnave përmes gojës (per os) Administrimi i barnave (injeksioneve) me rrugë subkutane, inramuskulare dhe intravenoze. 52

53 Barnat që përdoren në lëkurë dhe mukoza. Barnat që përdoren në onkologji. Rezultatet e pritura të të nxënit: Studenti do t i dijë dhe do të përfitojë shkathtësi për: Posedimin e aftësive profesionale bashkëkohore për administrimin e barnave. Identifikimin e ndërveprimeve potenciale të barnave gjatë përgaditjes së tyre. Identifikimin e manifestimeve potenciale të efekteve anësore të barnave. Metodat e mësimdhënies Organizimi i të mësuarit teorik dhe praktik (me metoda moderne interaktive; seminare, punë me grupe të vogla) Literatura Rodman & Smith: Clinical pharmacology in nursing, 2 Edition, J B Lippincott company, Philadelphia Linda, Skidmore Roth: Mosby s 2000 Nursing Drug Reference, Mosby Inc, Harcourt Health Sciences Company, Missouri KUJDESI INFERMIEROR OPERATIV Përmbajtja: Kjo lëndë është e dizajnuar për të informuar mbi përgjegjësitë e infermieres në sallën e operacionit gjatë intervenimeve kirurgjike. Objektivat e të nxënit: Kjo lëndë është e fokusuar në arritjen e këtyre qëllimeve: Parimet e kirurgjisë. Njohuri bazike rreth bazave të kirurgjisë. Njohja e studentit me anamnezën dhe ekzaminimin objektiv të pacientëve në kirurgji dhe implementimi i metodave shtesë për screening në diagnozën e pacientit dhe kujdesi për pacientët që do t i nënshtrohen intervenimit kirurgjik. Rezultatet e pritura të të nxënit: Studenti do t i dijë dhe do të përfitojë shkathtësi për: T i njohë parimet bazë të ekzaminimit kirurgjik të pacientit. Të implementojëmetodat e tjera diagnostikuese për screening. Të përshkruajë faktorët etiologjikë dhe rrezikun e shkaktimit të sëmundjeve që kanë nevojë për trajtim kirurgjik. Të krahasojë metodat e screening ut invaziv sikurse dhe të kuptojë arsyeshmërinë e implementimit të tyre varësisht prej rastit. Të përfitojë njohuri bazike rreth triazhës, diagnozës dhe terapisë konzervative të përshtatshme tek pacientët kirurgjikë me sëmundje të ndryshme. Të mësojë organogramin rreth njohurive bazike të çështjeve që kanë të bëjnë me klinikën e një institucioni shëndetësor. Të përfitojë njohuri rreth mbledhjes, ruajtjes elektronike të të dhënave dhe përdorimin e metodave statistikore për hulumtime klinike. 53

54 Metodat e mësimdhënies Mësimdhënia është e rregullt dhe e organizuar në formë të ligjëratave në grupe të mëdha duke përdorur metoda moderne të mësimdhënies siç është diskutimi interaktiv, përdorimi i videos, dhe praktika laboratorike (ushtrimet) dhe punishtet (workshop et) e organizuara me grupe të vogla të studentëve. Literatura Textbook of Surgery, Shwartz, USA 2000 Sabiston Textbook of Surgery, Townsend, USA 2002 The fundamental nursing Process, Lippincot, Advance Nurse, USA, 2008 Surgical Nursing, Lippincot, Kirurgjia dhe kujdesi infermieror, Fakulteti i Infermierisë, Tiranë 54