HYRJE / PREZANTIMI I SYLLABUSIT. Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi

Transcription

1 HYRJE / PREZANTIMI I SYLLABUSIT Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi Hyrje- KON_2014/15 Njerëzit marrin vendime Transaksionet e biznesit ndodhin Biznesi raporton rezultatet e saj Hyrje- KON_2014/15 1

2 Hyrje në Kontabilitetin Financiar është lënda e parë në listën e lëndëve që ofrohen nga fusha e kontabilitetit në drejtimin tuaj të zgjedhur. Kjo lëndë është e obligueshme për studentët e vitit të parë. Kjo lëndë është e orientuar të ju njoh juve me llojet e ndryshme të informatave të kontabilitetit dhe rolin që kanë këto informata në vendimet afariste. Hyrje- KON_2014/15 Çka do të mbulojmë në këtë lëndë? Kjo lëndë ka të bëjë me shfrytëzimin e informatave nga kontabiliteti. Qëllimi ynë është të tregojmë se si përdoren sot informatat e kontabilitetit në rrethinën afariste. Hyrje- KON_2014/15 2

3 Biznesi (afarizmi) nuk ekziston për shkak të kontabilitetit. Kontabiliteti ekziston, për shkak se biznesi ka nevojë për një metodë që do të mbledh dhe organizoj informatat që i ndihmojnë në marrjen e vendimeve. Materialet janë të aplikueshme jo vetëm për biznesin por edhe për situata tjera që kanë të bëjnë me shfrytëzimin e informatave financiare. Hyrje- KON_2014/15 NË KËTË LIGJËRATË DO TË NJIHENI: Çka pritet të mësoni gjatë ligjëratave dhe ushtrimeve? Çka pritet të dini pas përfundimit të lëndës? Si duhet t i qaseni kësaj lënde me qëllim që të keni sukses të plotë? Cila është literatura e rekomanduar dhe opcionale? Cilat janë mjetet e nevojshme gjatë vijimit të ligjëratave/ushtrimeve? Cila është mënyra e vlerësimit/përcaktimit të notës? Hyrje- KON_2014/15 3

4 PËRSHKRIMI I LËNDËS Kontabiliteti shtjellon, si në aspektin teorik ashtu edhe në atë praktik: njohuritë e përgjithshme mbi sistemin e kontabilitetit dhe procedurave për krijimin e informcionit kontabël, format e regjistrimit të transaksioneve, aplikimin e kontabilitetit të dyfishtë, parimet përgjithësisht të pranuara të kontabilitetit dhe aplikimin e SNK, elemente e pasqyrave financiare, kompletimi i ciklit të kontabilitetit, njohjen e të ardhurave, shpenzimeve, kontabilitetin e kompanive tregtare, gjendjen e mallrave dhe regjistrimi i tyre, kontabiliteti i aseteve fikse dhe të paprekshme etj. QËLLIMI I STUDIMIT Kjo lende i u njeh me kontabilitetin dhe shpjegon rolin e profesionit kontabel dhe kontabilistit. Ofron mundësi reale për krijimin e kuadrit profesional për zbatimin e njohurive të fituara kontabël, për njohjen, përpunimin, regjistrimin e transaksioneve financiare te subjektet afariste në veprimtaritë prodhuese dhe shërbyese Sapo te jane kuptuar parimet themelore te kontabilitetit, hapi tjeter qe studion secili student i profesionit kontabel eshte te kuptuarit e pasqyrave financiare te kompanive. Pasi te perfitohen te gjitha njohurite per kontabilitetin e kompanive, hapi perfundimtar eshte aftësia per t i zbatuar keto njohuri ne praktikë. Hyrje- KON_2014/15 4

5 SYLLABUSI I LËNDËS Njohje Matje Regjistrim Raportim Hyrje- KON_2014/15 SYLLABUSI I LËNDËS Hyrje- KON_2014/15 5

6 SYLLABUSI I LËNDËS Emri i llogarisë Hyrje- KON_2014/15 Kontabiliteti është gjuhë e biznesit Kontabiliteti është evidencë e rezultateve të biznesit. Kontabiliteti qëndron në zemër të biznesit Hyrje- KON_2014/15 6

7 METODOLOGJIA E PUNËS Mësimdhënia do të zhvillohet përmes ligjëratës, detyrave praktike, interpretimeve individuale e grupore, vlerësimeve periodike. Të gjitha këto do të realizohen në aspektin teorik dhe praktik duke i prezantuar materialet në formën audio-vizule përmes teknologjisë elektronike me programet e Windows Office. Në aspektin teorik do të ofrohen njohuri të përgjithshme shkencore, bazuar në literaturën bashkëkohore. Pjesa praktike kryesisht do të realizohet përmes shembujve konkret nga literatura dhe nga njohuritë praktike njësitë e biznesit. METODOLOGJIA E PUNËS Memorandum i Mirëkuptimit në mes të Fakultetit Ekonomik dhe kompanisë Informatika Computers Sh.p.k Shfrytëzimi i softverit për kontabilitet Rikont si mekanizëm për studentët që mundëson realizimin e pjesës praktike në lëndën kontabilitetit. Hyrje- KON_2014/15 7

8 METODAT E VLERËSIMIT 1 Vlerësimet periodike 2 Aktiviteti kontinuel dhe vijimi i rregullt (I) - Java 8 (II) - Java 15 Ligjërata Ushtrime 3 Detyrat praktike Ushtrime 4 Provimi përfundimtar Sipas afatave përkatëse SI DUHET T I QASENI KËSAJ LËNDE ME QËLLIM QË TË KENI SUKSES TË PLOTË? Përcjellja e rregullt e ligjëratave dhe ushtrimeve është esenciale. Leximi paraprak në mënyrë të rregullt i kapitujve në kuadër të materialit perkates të lëndës. Mësimi i kontabilitetit është i vazhdueshëm. Kuptimi i koncepteve të reja është ngushtë i lidhur me mësimin e koncepteve nga kapitujt paraprak. Disa nga detyrat e shtëpisë pritet që ju t i kryeni duke lexuar kapitujt dhe aplikuar mësimet para se të mbulohen në klasë. Hyrje- KON_2014/15 8

9 SI DUHET T I QASENI KËSAJ LËNDE ME QËLLIM QË TË KENI SUKSES TË PLOTË? Kuptoni terminologjinë e prezantuar në secilin kapitull. Terminologjia e kontabilitetit njihet si gjuha e ekonomisë. Mundohuni të zhvilloni kuptimin e koncepteve. Mos tentoni të mbani në mend materialet. Në të shumtën e rasteve mbajtja mend nuk do të ndihmoj në studimin tuaj. Në kontabilitet detyrat në të shumtën e rasteve kërkojnë të aplikoni konceptet e mbuluara më herët dhe të mendoni për materialet e prezantuara më herët. Këto detyra nuk mund të kryhen pa i trajtuar në esencë problemet dhe pa menduar mirë. Hyrje- KON_2014/15 LITERATURA Ligjërata të autorizuara_prof.ass.dr.nexhmie Berisha Prof.asoc.dr.Skender Ahmeti: Kontabiliteti Financiar (koncepte themelore),ui, Prishtinë, 2012; Prof.asoc.dr.Rrustem Asllanaj: Kontabiliteti financiar, UP, Prishtinë,

10 REZULTATET E PRITURA Pas përfundimit të kësaj lënde, studentët do të jetë në gjendje që të: Krijojnë informacionin kontabël për marrjen e vendimeve afariste, Njohin dhe regjistrojnë transaksionet financiare si dhe përpilimin e pasqyrave financiare dhe dokumenteve përcjellëse, Njohin dhe kontabilizojnë shpenzimet, të ardhurat dhe rezultatin financiar të subjekteve, varësisht nga niveli i biznesit duke u mbështetur në Standardet Ndërkombëtare të Kontabilitetit (SNK) dhe Standardeve Kosovare të Kontabilitetit (SKK), Thellojnë njohuritë për përcjelljen kontabël të mjeteve dhe burimeve të mjeteve, Thellojnë njohuritë për mënyrën e financimit të subjektit, ruajtjes së substancës së subjektit dhe raportimit të ndryshimeve në ekuitet, etj. Hyrje- KON_2014/15 PREZANTIM I KONTABILITETIT DHE BIZNESEVE Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 10

11 NË KËTË LIGJËRATË DO TË NJIHENI: Definicionin e kontabilitetit; Llojet e kontabilitetit dhe definicionet e tyre; Rendesine e informacionit per vendimmarrjen Përdoruesit e informatave kontabël; Cilat jane pasqyrat financiare dhe definicionet e tyre Karakteristikat e pasqyrave financiare. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Definimi i biznesit Një organizatë duhet të ketë tri elemente në mënyrë që të quhet biznes: 1. Bizneset janë entitete ligjore; 2. Një biznes duhet të këmbejë produkt për para osë ekuivalentë të saj; 3. Bizneset krijojnë vlera Klientët marrin vlerë nga përfitimet e një produkti. Pronarët marrin vlerë nga fitimet e realizuara nga biznesi. Punëtorët marrin vlerë nga pagat e tyre. Huadhënësit marrin vlerës nga interesi që sigurojnë. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 11

12 Koncepti i vlerës Çfarë pret të marrë pronari i një artikulli? Vlera e një artikulli është ajo që dikush është i gatshëm të paguajë për të. Vlera Sa është i sigurt pronari që ai ose ajo do ta pranoj dhe kur do të pranohet. Kur pret pronari ta sigurojë këtë? Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Si krijon vlera biznesi? Një biznes krijon vlera duke këmbyer një produkt me një klient. Bizneset prodhojnë ose blejnë produkteve në një kosto dhe provojnë t i shesin këto produkte me një vlerë më të lartë (të ardhurave). Ky këmbim krijon një fitim për biznesin. Kontabilistët janë përgjegjës për matjen e të ardhurave, shpenzimeve, dhe fitimet. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 12

13 Qëllimi i biznesit Qëllimi i biznesit VLERË për pronarët Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Resurset që nevojitet për të filluar dhe operuar një biznes Detyrimet Burimet e financimit Ekuiteti Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 13

14 Operimi i biznesit Asetet Financimi (D+K) Stafi Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Operimi i biznesit Të hyrat Shpenzimet Interesi për paratë e huazuara AN= Të hyrat- Shpenzimet Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 14

15 PSE KONTABILITETI ËSHTË GJUHË E BIZNESIT? Kontabiliteti është informacion Mat aktivitetin e biznesit Proceson të dhënat në raporte Komunikon rezultatet tek vendimmarrësit është gjuhë e biznesit Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 DEFINICIONE Definicione të ndryshme nga autorë të ndryshëm: KONTABILITETI është sistem informacioni që mat, përpunon dhe komunikon informacionin financiar të një entiteti ekonomik. KONTABILITETI është procesi i vrojtimit, i matjes, i vlerësimit, interpretimit dhe komunikimit të informacionit financiar për qëllime të kontrollit financiar dhe marrjen e vendimeve efektive të drejtimit ekonomik të njësive ekonomike.ai siguron informacionin sasior për aktivitetet ekonomike të një ndërmarrjeje. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 15

16 DEFINICIONE Kontabiliteti është sistem informacioni dhe matjeje që identifikon, regjistron dhe komunikon informacionin relevant, të besueshëm dhe të krahasueshëm të aktiviteteve të një organizate ekonomike. QËLLIMI i kontabilitetit është të ofron informacion rreth një biznesi ose organizate jo fitimprurëse. Sistemi kontabël është organizuar që të akumulon të dhëna rreth marrëdhënieve financiare të një firme, t i klasifikon këto të dhëna dhe të përmbledhë raporte periodike, të cilat njihen si PASYRA FINANCIARE. Meqë kontabiliteti përdoret për të akumuluar dhe komunikuar informacionin financiar, ai shpesh quhet GJUHA E BIZNESIT. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Informacioni në drejtimin e një sistemi ekonomik ka rol shumë të rëndësishëm, mbase siguron kushtet që të gjithë operatorët të kenë mundësi të orientohen dhe të marrin vendimet e duhura. Në këtë mënyrë sistemi ekonomik do të mund të funksionojë normalisht dhe pa probleme. Ndër këto informacione, për rolin e tij të veçantë dallohet informacioni që rrjedh nga kontabiliteti. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 16

17 LLOJET E KONTABILITETIT Kontabiliteti financiar; Kontabiliteti menaxherial; Kontabiliteti publik; Kontabiliteti i taksave dhe i tatimeve; Kontabiliteti bankar, etj. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 LLOJET E KONTABILITETIT Kontabiliteti Financiar Për vendimmarrësit jashtë njësisë ekonomike Investitorët Kreditorët Agjensitë qeveritare Kontabiliteti Menaxherial Informacioni për menaxherët Buxheti Parashikimi Projeksionet Publiku Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 17

18 LLOJET E KONTABILITETIT Drejtimi i parë që lidhet me paraqitjen e informacionit kryesisht financiar që u adresohet sidomos përdoruesve të jashtëm njihet KONTABILITETI FINANCIAR. Drejtimi i dytë që lidhet me informacionin që u adresohet kryesisht përdoruesve të brendshëm njihet si KONTABILITETI I DREJTIMIT ose MENAXHERIAL. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 DALLIMET INFORMACIONI PRODHOHET PËR: QELLIMI I INFORMACIONIT: KONTABILITETI MENAXHERIAL Përdorues të brendshëm siç janë: menaxherët dhe punëtorët Ndihmon planifikimin, kontrollin dhe vendimmarrjen KONTABILITETI FINANCIAR Përdorues të jashtëm, p.sh. Aksionarët, kreditorët, huadhënësit, bankat, qeveria Te regjistron performancen financiare ne nje periudhe dhe gjendjen financiare ne fund te asaj periudhe KERKESAT LIGJORE FORMATET NATYRA E INFORMACIONIT S ka Menaxhmenti vendosë sipas mënyrës më të mirë të prezantimit Financiar dhe jo financiar Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Te pergaditen raportet financiare Formati dhe përmbajtja e raporteve financiare nënkupton dhënien e pamjes së vërtetë dhe të ndershme duke respektuar standardet Kryesisht financiar 18

19 Informacioni i perpiluar nga kontabiliteti financiar kryesisht u adresohet perdoruesve te jashtem, por edhe atyre te brendshem. P.sh. Nga PASH mund te merret informacioni per shitjet e vitit Ky informacion ne aspektin sintetik do t i duhej nje perdoruesi te jashtem, kurse nje te brendshem nuk do t i mnjaftonte ky informacion. Atij do t i duhej edhe informacioni lidhur me atë se cili eshte kontributi i secilit produkt/sherbim,etj, pra i duhet edhe nje informacion analitik. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 FOKUSI I LËNDËS Është kontabiliteti për marrësit e jashtëm të vendimeve që quhet KONTABILITETI FINANCIAR dhe katër pasqyrat financiare që janë produkt i këtij sistemi. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 19

20 Për çfarë nevojitet informata kontabël? Informatat e kontabilitetit ndihmojnë vendimmarrësit të përcaktojnë se ku janë, ku kanë qenë dhe ku do të shkojnë. Qëllimi i kontabilitetit është të ndihmojë njerëzit të marrin vendime mbi aktivitetet ekonomike Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Sistemi i kontabilitetit dhe vendimmarrja Sistemi i kontabilitetit-akumulon dhe perpunon informacionin financiar, e raporton tek vendimmarresit Sistemi i kontabilitetit financiar- pergatitja e katër raporteve financiare dhe publikimi i tyre----vendimmarresit e jashtem, si: investitoret, kreditoret, shteti, konsumatoret, etj. Sistemi i kontabilitetit menaxherial- pergaditja e planeve detajore, parashikimi dhe raportet e performances---- vendimmarresit e brendshem, si: menaxheret e firmes. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 20

21 ROLI I KONTABILITETIT NË BIZNES Njohje Matje Regjistrim Raportim PËRDORUESIT E INFORMACIONIT KONTABËL Përdoruesit e brendshëm, ku hyjnë drejtuesit dhe punonjësit e njësisë ekonomike; Përdoruesit e jashtëm, ku hyjnë investitorët, furnitorët, bankat, shteti,konsumatorët, etj. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 21

22 Punëtorët Autoritetet rregulluese Shoqëria Klientët Huadhënësit Furnitorët Biznesi Pronarët PËRDORUESIT E INFORMACIONIT KONTABËL Menaxhmenti-ka nevoje per informacionin kontabel si nje baze per marrjen e vendimeve. Me ane te kontabiliteti dhe PF-ve te detajuara, menaxhmenti vihet ne dijeni te llojeve te aktiviteteve te cilat jane fitim prurese dhe jo fitimprurese, te faktit nese ndermarrje mbetet ne pozicion te qendrueshem financiar dhe nese biznesi eshte duke i permbushe objektivat e tij. Investitoret-Ofruesit e kapitalit (aksionaret) kane nevoje per informacionin kontabel, ne menyre qe te jene te afte te marrin vendime nese duhet te blejne me shume aksione, te shesin aksione ose thjeshte te ruajne nivelin ekzistues te investimit te tyre. Ne te njejten kohe ata gjykojnë aftesine e ndermarrjes per te vazhduar me realizimin e fitimeve te mjaftueshme per te paguar dividente, si dhe per performancen e menaxhmentit. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 22

23 PËRDORUESIT E INFORMACIONIT KONTABËL Huadhenesit-Huadhenesit ekzistues dhe potencial kane nevoje per informacionin kontabel ne menyre qe te jene te afte te marrin vendime nese ndermarrja eshte e afte t i ripaguaje kredite ne daten e duhur dhe ne nderkohe t i beje edhe pagesat e interesit. Furnitoret-Ata duan te dijne nese shumat per te cilat i eshte detyruar ndermarrja do te paguhen kur te vjen afati i pageses, ne menyre qe me tutje ata te vendosin nese duhet apo nuk duhet me te japin kredi. Klientet-Klientet kerkojne te dijne nese kompania eshte nje vend i sigurt prej nga ata furnizohen, dhe nese eshte ose jo ne rrezik te mbyllet. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 PËRDORUESIT E INFORMACIONIT KONTABËL Punonjesit-Ata duan te kene te drejten e marrjes se informacionit rreth situates financiare te kompanise, per arsye se e ardhmja e tyre, karriera dhe pagat e tyre varen prej kesaj situate. Qeveria-Qeveria dhe agjensionet e saja jane te interesuara per alokimin e burimeve. Ato gjithashtu kerkojne informacione ne menyre qe te marrin te dhena per statistika kombetare, per t i rregulluar keto aktivitete, per te percaktuar politikat tatimore dhe per te ofruar nje baze per te ardhurat kombetare. Publiku i gjere dhe tatimpaguesit-pf mund t i ndihmojne publikut duke ofruar informacione per sa i takon prirjeve dhe zhvillimeve aktuale ne prosperitetin e ndermarrjeve dhe gamen e aktiviteteve te tij. Publiku mund te shohe nese kontribiti i ndonje kompanie ndaj ekonomise kombetare ka gjasa te shtrihet me tej, te mbetet aty ku eshte apo te zvogelohet. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 23

24 QËLLIMI I KONTABILITETIT Identifikimi Regjistrimi Komunikimi i rezultateve të aktiviteteve ekonomike të njësisë. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 ETIKA & KONTABILITETIT Etika është posaçërisht e rëndësishme për kontabilitetin sepse saktësia e informatës së kontabilitetit varet nga sinqeriteti i atyre që i përgatisin, raportojnë dhe auditojnë ato informata Andaj edhe etika në kontabilitet është shume e rëndësishme Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 24

25 QËLLIMET E KONTABILITETIT FINANCIAR DHE OPERACIONET BIZNESORE Firmat perdorin pasqyrat financiare si rruge kryesore per komunikim te informacionit kontabel grupeve brenda dhe jashte firmes. Kontabiliteti eshte gjuhe e zakonshme e komunikimit financiar. Blerja e nje firme nga ana e nje firme tjeter, prodhimi i produktit te caktuar, vendimi a te blejme apo te prodhojme, etj, jane vendime tipike ekonomike qe duhet bazuar ne pasqyrat financiare. Per kete edhe menaxheret edhe kontabilistet duhet t i kuptojne mire pasqyrat financiare dhe operacionet biznesore te firmes ne vendimmarrje. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 ****Shembull i tjeshtë për një vendim ekonomik nga informacioni kontabël Roni dhe Zana kane vendose qe te fillojne nje biznes. Ata vendosen qe te merren me shitjen e bukes dhe produkteve te tjera te miellit. Ne baze te informacioneve te marra ata percaktuan se mund t i shesin keto produkte ne treg ne vleren perafersisht euro ne muaj. Fillimisht ata kalkuluan koston e tyre per produktin final: - Prodhimi Pagat Shpenzimet e rrymes, qerase 400. Gjithsej: Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 25

26 Te hyrat e pritura per Ronin dhe Zanen SHITJA Shitja e prodhimeve KOSTOJA E PRODHIMIT Prodhimi Pagat Shpenzimet 400 PROFITI Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Pra, ne kete menyre vijme deri te marrja e informacionit kontabel mbi arsyeshmerine e marrjes se vendimeve ekonomike. Sipas shembullit paraprak ne vazhdojme te marrim vendime per vazhdimin e prodhimit, per shkak se kemi rezultat pozitiv. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 26

27 REFLEKTIMET E OPERACIONEVE BIZNESORE NË PF Çdo furnitor apo huadhenes do t i perdorte PF per te mesuar me shume per firmen, para se t i bejne furnizimet apo te marrin vendime per huadhenie. Ata do te mbeshteten gjithnje ne supozimin se PF pasqyrojne drejt gjendjen e firmes, perderisa ne te kunderten kemi te bejme me shkelje te ligjit dhe etikes kontabel. Kater PF permbledhin aktivitetin financiar te bizneseve. Ato mund te pergatiten ne nje moment kohor dhe mund te zbatohen ne nje periudhe te caktuar kohore. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 KUADRI KONCEPTUAL PËR PËRGADITJEN DHE PARAQITJEN E PASQYRAVE FINANCIARE OBJEKTIVI- Objektivi i pasqyrave financiare është që të japin informacion në lidhje me: pozicionin apo gjendjen financiare; performancën; ndryshimet në gjendjen financiare. Ky informacion prezantohet përmes pasqyrave financiare. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 27

28 Pasqyrat kryesore financiare që përpilohen nga njësitë biznesore janë: Bilanci i gjendjes ( gjendja financiare) Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve Pasqyra e kapitalit të vet Pasqyra e ndryshimeve në gjendjen monetare (cash floë) PASQYRAT FINANCIARE Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Raportimi i transaksioneve të biznesit Bilanci i gjendjes Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve Pasqyra e ndryshimeve në kapitalin aksionar ( fitimet e mbajtuara) Pasqyra e rrjedhës së parasë 28

29 BILANCI I GJENDJES Me te tregohet pozicioni i financiar i nje firme, ne te cilen paraqiten pasurite dhe detyrimet, pra çfare zoteron firma dhe çfare ka borxh. PASURIA = DETYRIMET + KAPITALI I PRONARIT Nga nje pasqyre e tille mund te shihni me saktesi nga çfare perbehen pasurite e firmes, nga cilat burime eshte financuar firme. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 PASH Pasqyra e performances financiare matet me ane te fitmit/humbjes se firmes. Ne e llogarisim fitimin apo humbjen duke zbritur shpenzimet e veprimtarive te firmes nga te hyrat e saj. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 29

30 PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME Pershtatshmeria financiare e nje ndermarrjeje do te thote aftesia e saj per te gjeneruar para te gatshme, gje qe tregohet permes kesaj pasqyre, e cila i identifikon burimet nga te cilat rrjedhin parate e gatshme ne biznes. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 PASQYRAT SHTESE TE PF (ANEKSET) Qëllimi i informacioneve shtesë në anekse është që të plotësohen nevojat e përdoruesve mbi elementet e bilancit dhe pasqyrës së të ardhurave dhe shpenzimeve. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 30

31 VLERËSIMI I OPERACIONEVE TË BIZNESIT PËRMES PF-VE PASH Pasqyra e kapitalit të vet Bilanci i gjendjes Pasqyra e rrjedhës së parasë KARAKTERISTIKAT E PF-ve Karakteristikat cilësore - Nëse themi se PF-të i ndihmojne perdoruesit ne vendimmarrje, atehere ato patjeter se duhet t i permbushin karakteristikat themelore qe duhet t i kene. Supozimet bazë - BSNK (IASB) ka perfshire ne kornizen e saj per pergaditjen e PF supozimet baze qe duhet t i permbajne PF. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 31

32 KARAKTERISTIKAT CILËSORE BSNK (IASB) rendite 4 karakteristke cilesore kryesore te PF, kuptueshmeria, perkatesia (relevanca), besueshmeria dhe krahasueshmeria. 1. Kuptueshmeria Është thelbësore që informacionet në pasqyra financiare të paraqiten në një mënyrë të tillë që të jenë menjëherë të kuptueshme nga ana e përdoruesve. Megjithatë përdoruesit supozohet se kanë njohuri të arsyeshme për sa i takon aktiviteteve ekonomike dhe kontabilitetit, bashkë me një dëshirë për të studiuar informacionet në fjalë me zell të arsyeshëm. Në mënyrë që të promovohet kuptueshmëria, standard-vënësit kërkojnë të bëjnë të sigurt se terminologjia dhe formati i paraqitjes së pasqyrave financiare janë të njëtrajtshme, në mënyrë që përdoruesit te dijnë të lexojnë një komplet të pasqyrave financiare, të jenë të aftë të lexojnë edhe informacionet e paraqitura në llojet e tjera. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 2. Përkatësia [relevanca] Për të qenë të dobishme, informacionet duhet të jenë përkatëse [relevante] për nevojat e përdoruesve për sa i takon vendimmarrjes. Për shembull, informacionet që kanë të bëjnë me performancën aktuale dhe të kaluar të fitimeve janë relevante për sa i takon të gjitha përpjekjeve për të parashikuar nivelet e ardhshme të fitimit, gjë e cila në fakt i ndihmon përdoruesve të marrin vendimet e tyre ekonomike. Në sektorin publik përdoruesit do të duan të dinë për kujdesin e treguar për sa i takon parave të publikut dhe do të presin që pasqyrat financiare të sektorit publik t iu ofrojnë atyre informacione relevante të cilat janë të nevojshme për të vlerësuar kujdesin e treguar. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 32

33 Përkatësia [relevanca] ( vazhdim) Përkatësia [relevanca] e informacioneve ndikohet nga materialiteti. Informacionet janë materiale në qoftë se anomalitë ose mungesat e tyre në pasqyrat financiare, një nga një ose të marra së bashku, do të influenconin vendimet ekonomike të përdoruesve, të marra duke u mbështetur mbi pasqyrat financiare në fjalë. Materialiteti varët nga madhësia e zërit ose e gabimit, e gjykuar kjo në rrethanat specifike të mungesës ose të anomalisë së tij. Materialiteti në këtë kontekst nënkupton përfshirjen ose përshkrimin e zërave ose shumave kryesore në pasqyrat financiare dhe lënien jashtë të detajeve të panevojshme. Materialiteti në të njëjtën kohë, mund të ketë edhe kuptime të tjera, përfshirë nivelin tolerancës ndaj gabimeve dhe pasigurive si nga ana e përpiluesit të pasqyrave financiare dhe auditorëve të tyre, për shembull 5% e fitimit normal vjetor zakonisht merret si një nivel i pranueshëm. 3. Besueshmëria Besueshmëria është një kërkesë e qartë, në mënyrë që pasqyrat financiare të jenë të dobishme. Në qoftë se përdoruesit nuk mund të mbështeten mbi pasqyrat financiare faktikisht humbet qëllimi i tyre. Karakteristikat e mëposhtme ndihmojnë në sigurimin e faktit që pasqyrat financiare janë të besueshme. Pasqyrat financiare duhet të jenë një paraqitje besnike e transaksioneve dhe ngjarjeve të tjera që pretendojnë të paraqesin. Diçka e tillë kërkon një shkallë të arsyeshme të saktësisë, ndjekjen e konventave të pranuara gjatë matjes së pasurive dhe detyrimeve, të ardhurave dhe shpenzimeve dhe përshkrimin e duhur të zërave në pasqyrat dhe shënimet përkatëse. Pasqyrat financiare duhet të jenë në përputhje me konceptin e thelbit mbi formën, gjë që do të thotë se transaksionet dhe ngjarjet e tjera kontabilizohen dhe paraqiten në përputhje me realitetin ekonomik dhe jo me formën e tyre ligjore. Një shembull i mirë i konceptit të përmbajtjes mbi formën trajtimi i kërkuar i lizingjeve financiare, ku kërkohet të kapitalizohet pasuria e përftuar nën lizing, sa herë që qiramarrësi merr përsipër të gjitha rreziqet dhe përfitimet domethënëse që kanë të bëjnë me pronësinë, pa qenë nevoja e përfitimit të titullit ligjor te pronesise. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 33

34 Përgatitësit e pasqyrave financiare duhet të mbajnë parasysh neutralitetin gjatë përgatitjes së pasqyrave në fjalë, gjë që ka të bëjë me qenien të paanshëm, qoftë kjo si regjistrimi në mënyrë më pozitive apo më negative të rezultateve të transaksioneve. Pasqyrat nuk duhet të përgatiten duke pasur në mendje rezultate ose përfundime të paravendosura në mendje. Diçka e tillë është veçanërisht e rëndësishme në kohën kur mbahen parasysh nivelet e provizioneve dhe lejimeve të cilat i nënshtrohen gjykimit. Përgatitësit e pasqyrave financiare në të njëjtën kohë duhet të mbajnë parasysh konceptin e maturisë. Diçka e tillë kërkon pasjen parasysh të një shkalle kujdesi gjatë ushtrimit të gjykimit të duhur për kryerjen e vlerësimeve të duhura në mënyrë që pasuritë dhe të ardhurat të mos jenë mbivlerësuar dhe detyrimet dhe shpenzimet të mos jenë nën - vlerësuar. Nga ana tjetër duhet të tregohet kujdes që maturia e tepërt të mos kundërveprojë dhe dëmtojë neutralitetin. Përgatitësit e pasqyrave financiare në të njëjtën kohë duhet të kërkojnë të bëjnë të sigurt plotësinë. Mangësitë mund të bëjnë që informacionet të jenë të rreme ose ç orientuese dhe në këtë mënyrë të mos i u besohet. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 4. Krahasueshmëria Përdoruesit e pasqyrave financiare duhet të jenë të aftë të krahasojnë pasqyrat financiare në dy mënyra, së pari duke parë progresin e një entiteti gjatë një periudhe shumë vjeçare, në mënyrë që të vlerësojnë prirjet në pozicionin e tij financiar dhe performancën, së dyti duke krahasuar entitetet e ndryshme për të njëjtën periudhë për të vlerësuar pozicionin dhe performancën e tyre relative financiare. Konsistenca e trajtimit të transaksioneve dhe zërave, shënimeve shpjeguese për politikat e adoptuara kontabël dhe të vepruarit në përputhje me standardet kontabël janë të gjitha të rëndësishme për sa i takon arritjes së krahasueshmërisë. Siguria se këto karakteristika janë të pranishme do të jetë edhe më e madhe në qoftë se pasqyrat financiare do të auditohen. Më sipër pamë se pasqyrat financiare të shumicës së ndërmarrjeve të mëdha, përfshirë të gjitha kompanitë dhe organizmat e sektorit publik, iu kërkohet me ligj të auditohen. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 34

35 Korniza e BSNK (IASB) parashtron se PF duhen te pergatiten me dy supozime bazë: 1. Baza akruale; 2. Hipoteza e vijimesise. Sipas bazes akruale, efektet e veprimeve dhe ngjarjeve njihen kur ato ndodhin (e jo kur paratë apo ekuivalentët e tyre merren ose paguhen). Te gjitha SNRF jane shkruar ne menyre te tille qe te mundesojne zbatimin e bazes akruale, ndersa ka SNRF te tille e cila mundeson perdorimin e bazes monetare per ndermarrjet te cilat nuk kane arrite ende te baza akruale. Supozimet themelore - bazë Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Hipoteza e vijimesise do te thote se PF te pergaditen ne supozimin se biznesi do te vazhdoje te ekzistoje ende ne te ardhmen e parashikueshme. PF-të normalisht përgatiten mbi supozimin se njësia është në vijimësi dhe do të vazhdojë operacionet e saj për një të ardhme të pa parashikueshme. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 35

36 LLOGARITARIA DHE KONTABILITETI Shume njerez ngaterrojne llogaritarine dhe kontabilitetin. 1. LLOGARITARIA-perfshine nje pjese te kontabilitetit, kerkon vetem njohuri minimale mbi kontablitetin. Llogaritari mund te regjistroje vetem transaksine te thjeshta, qe perseriten ne shume biznese, ne biznese te vogla. 2. KONTABILITETI-kontabilisti eshte shume i pergaditur, kompetent ne dizajnimin e sistemit te informacionit, analizen e transaksioneve te komplikuara, interpretimin e te dhenave financiare, raportimin financiar, auditimin, taksave dhe tatimeve dhe keshilltar i menaxhmentit. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Mbani mend!... KONTABILITETI eshte stimulim intelektual dhe nuk eshte lende e thate. Ajo kerkon intelegjencen Tuaj, mundesine analitike, kreativitetin dhe gjykimin Tuaj profesional. Per t i kuptuar pasqyrat financiare, Ju duhet te keni nivel te caktuar njohurish te koncepteve dhe proceduarve qe perdoren ne procesin kontabel. Ju duhet te mesoni se si duket realisht kontabiliteti dhe t i çmoni arsyet per perdorimin e procedurave te sigurta. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 36

37 PËRMBLEDHJE Për t i marrë vendimet e duhura, ndermarrja ka nevoje per nje sistem informacioni qe quhet KONTABILITET, i cili: - se pari, pershkruan, vlereson dhe paraqet pasurine e ndërmarrjes, gjendjen e kesaj pasurie dhe detyrimet ne nje moment te caktuar. Dokumenti kontabel qe permbledhe te dhenat per pasurine e nje ndermarrjeje quhet BILANC; - se dyti, i ben te mundur ndermarrjes vleresimin e efikasitetit te punes se saj (prodhimit, sherbimit, ndertimit), duke u nisur nga aftesia e saj per të sjelle fitim, d.m.th. per te dhene rezultat pozitiv. Dokumenti kontabel qe paraqet rezultain e ndermerrjes quhet PASH. Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 Tashmë duhet te jeni te afte qe te dini për: 1. Definicionin e kontabilitetit 2. Rendesine e informacionit per vendimmarrjen 3. Llojet e kontabilitetit dhe definicionet e tyre 4. Te beni dallimin ne mes kontabilitetit financiar dhe atij menaxherial 5. Sistemi i kontabilitetit 6. Kush jane perdoruesit e informacinit kontabel, ne sa grupe ndahen ata 7. Qellimi kryesor i kontabilitetit financiar 8. Cilat jane pasqyrat financiare dhe definicionet e tyre 9. Karakteristikat e pasqyrave financiare, permendi dy grupet 10. Te beni dallimin midis llogaritarit dhe kontabilistit Prezantim i kontabilitetit dhe bizneseve - KON_2 37

38 PREZANTIM I PASQYRAVE FINANCIARE Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 NË KËTË LIGJËRATË DO TË NJIHENI: Objektivat e biznesit; Aktivitetet e biznesit; Çfare na ofrojne keto aktivitete? Ekuacioni bazik i kontabilitetit; Elementetet themelore dhe kuptimi i tyre; Kuptimi i transaksioneve te biznesit. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 38

39 OBJEKTIVAT E BIZNESIT Realizimi i profitit Mbetja solvent- aftesi pagese e faturave per mallra dhe sherbime. Kjo mund të realizohet përmes: 1. Aktiviteteve financuese; 2. Aktiviteteve investuese; 3. Aktiviteteve operuese. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 AKTIVITETET FINANCUESE Financimi nga pronaret- EKUITET; Financimi nga jo pronaret- DETYRIME. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 39

40 AKTIVITETET INVESTUESE Blerja e aseteve; Shitja e aseteve. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 AKTIVITETET OPERUESE Shitja e produkteve dhe sherbimeve; Rezultati në shitje dhe shpenzimet. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 40

41 Burimet e kapitalit te biznesit: 1. Investitorët-pronari; 2. Kreditorët; 3. Fitimi nga biznesi. Për çfarë përdoren burimet e biznesit? Blerje te tokes, ndertesave, pajimeve; Blerje te materialit dhe furnizimeve; Pagesen e te punësuarve; Pagesen e shpenzimeve operative. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 ÇFARE NA OFROJNE KETO AKTIVITETE? Te prodhojme produkte, mallra e sherbime per krijimin e te ardhurave; Pastaj keto te ardhura i shfrytezojme me tutje per pagesat kthyese te pronareve, pagesen e kredive, pagesen e taksave,., vazhdimi i aktivitetit te biznesit. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 41

42 CILI ESHTE EKUACIONI I KONTABILITETIT? Ekuacioni bazik i kontabilitetit eshte raporti ne mes aseteve dhe detyrimeve plus ekuitetit te pronareve. Asetet = Detyrimet + Ekuiteti Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 PASURIA Burime ekonomike Përfitime te pritura ne te ardhmen DETYRIMET EKUITETI I PRONARIT Borxh i jashtem Sakrificë e pritur ne te ardhmen Borxh i brendshem Interesi i pronareve ne pasurite e biznesit 42

43 KONTABILITETI I DYFISHTË Me kontabilitetin e dyfishte nenkuptojme sistemin e regjistrimit te transaksioneve ne drejtim te ruajtjes se barazise se ekuacionit te kontabilitetit. Roli i ketij sistemi shihet ne barazine e anes debi me anen kredi Debi = Kredi Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 KONCEPTI Eshte i thjeshte, mbase palet e perfshira ne transaksione perhere marrin diçka dhe japin diçka ne kthim. Ne literaturen kontabel ate qe e pranojme e quajme DEBI, e çka japim e quajme KREDI. T-llogaria tregon balancen ne mes debise dhe kredise. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 43

44 EKUACIONI PASURIA (pasuria ne pronesi te biznesit) = DEYRIMET (borxhet) + EKUITETI (pasuria neto) Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 ÇFARE JANE ASETET-PASURIA? Diçka që posedon kompania e që ka vlerë të ardhshme ekonomike. Toka; Ndërtesa; Pajisjet; Goodëill (emri i mirë). Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 44

45 ÇFARE JANE DETYRIMET? Borxhi i kompanisë. Para; Shërbime; Produkte. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 ÇFARE ESHTE EKUITETI? Është ajo çka ka mbetur nga asetet pas zbritjes së detyrimeve. Njëjtë si asetet neto; Kërkesat e pronarëve ndaj aseteve të entitetit. PASURIA DETYRIMET EKUITETI I PRONARIT Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 45

46 ÇFARE ESHTE EKUITETI? PASURIA = DETYRIMET + KAPITALI I PRONARIT INVESTIMI I PRONAREVE NE BIZNES EMITIMI I AKSIONEVE + FITIMI I MBAJTUR TË HYRAT - SHPENZIMET - DIVIDENDA LO 3 ÇKA NDIKON NE EKUITETIN? Ekuiteti rritet nga: 1. Investimi i pronareve ne biznes; 2. Te ardhurat. Ekuiteti zvogelohet nga: 1. Terheqjet e pronarit; 2. Shpenzimet. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 46

47 Shpenzimet e zvogëlohet Të hyrat Dividenda e zvogëlon Fitimi i mbajtur ÇFARË JANË TË ARDHURAT? Ato janë shumat e pranuara apo që do të pranohen nga konsumatorët nga shitja e produkteve apo shërbimeve. Shitjet; Kryerja e shërbimeve; Qiraja; Interesi. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 47

48 ÇFARË JANË SHPENZIMET? Ato janë shumat që janë paguar apo do të paguhen më vonë për kostot që janë shkaktuar për të fituar të ardhurat. Pagat dhe mëditjet Shërbimet Furnizimet e shfrytëzuara Reklamat, konkurset, propaganda... Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 ÇKA ESHTE TRANSAKSIONI EKONOMIK? Transaksioni është ngjarje ekonomike apo kusht që direkt ndryshon kushtet financiare të entitetit apo ndikon në rezultatet e operacioneve të biznesit. 1. Transaksionet e jashtme jane te shkaktuara ne mes te biznesit dhe paleve te jashtme. 2. Transaksionet e brendshme jane te shkaktuara brenda biznesit. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 48

49 SI NDIKOJNE TRANSAKSIONET EKONOMIKE NE EKUACIONIN E BILANCIT? Secili transaksion sjell ndryshim ne gjendjen financiare te biznesit. Mund te ndikojne ne ndryshimin e aseteve,detyrimeve dhe kapitalit, por te cilat pastaj nuk do te munden ta prishin ekuacionin themelor te bilancit. Si.? Per ta kuptuar kete ne me tutje do bejme analizen e transaksioneve ne bilanc, duke treguar me shembull se si transaksioni do te prek te gjitha llogarite, ndersa barazpesha do te ekzistoje gjithnje. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 ANALIZA E TRANSAKSIONEVE Disa aksionare kane themeluar nje kompani, e cila quhet N. Per nje periudhe kohore kane ndodhur disa transaksione. Analizoni secilin prej tyre dhe tregoni se si po ndikojne ato ne bilanc. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 49

50 1. Bilanci fillestar me x Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Me 02 janar kompania mbledh nga llogarite e arketueshme kesh, te cilat rrjedhin nga transaksionet e meparshme. Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 50

51 Me 08 janar kompania pajisje ne vlere prej te cilat do t i paguaje me vone. Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Me 15 janar kompania kryen sherbime ndaj konsumatoreve ne vlere prej , por te cilat do t i arketoje me vone. Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 51

52 Me 20 janar kompania kryen pagesen e nje pjese te kredise me kesh per Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Me 22 janar kompania kryen pagesen e nje pjese te shpenzimeve operative me kesh per Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 52

53 Me 28 janar kompania kryen pagesen ndaj furnitorit per 1.000, por duke i marre me kredi. Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi LL P LL A Pagat e pagueshme Malli Huaja ne banke Toka Totali Ndertesat Pajisjet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 SHPJEGIM Vereni se ndryshimet ne gjendjen e kompanise pas transaksioneve jane te shenuara me te zeze. Vereni se gjithmone ana e majte e bilancit eshte e barabarte me anen e djathte, pra ekuacioni themelor i kontabilitetit përhere eshte: asetet = detyrimet+kapitali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 53

54 NJE SHEMBULL TJETER Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 DISA TRANSAKSIONE TE KOMPANISË X 1. Pronaret deponojne ne kompani me kompensim te aksioneve ne korporate 2. Kompania u kryen sherbime konsumatoreve prej duke pranuar kesh per to. 3. Kompania blen toke me kesh per Blen furnizime te ndryshme ne vlere prej me pagese te mevonshme. 5. Ne fund te muajit kompania u paguan pagat punetoreve ne vlere prej Kompania u paguan furnitoreve Kompania ne fund te muajit po ashtu u paguan aksionareve shumen prej Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 54

55 KOMPANIA X Asetet Detyrimet + Kapitali Paraja- keshi 1) ) ) ) ) 900-7) LL A Malli Toka 3) Totali Ndertesat LL P 4) ) Pagat e pagueshme Huaja ne banke Pajisjet Rezervat e kapitalit 1) Furnizime 4) Fitimet e mbajtura 2) ) ) Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 PASQYRAT FINANCIARE Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 55

56 BILANCI KONTABËL Bilanci i gjendjes ( kontabël) është një përmbledhje e sistemuar që pasqyron gjendjen e pasurisë, të kapitalit dhe të detyrimeve të biznesit në një datë të caktuar. Bilanci i gjendjes eshte thjeshte nje liste e te gjitha pasurive qe biznesi zoteron dhe te gjitha detyrimeve qe ai ka, ne nje date te caktuar. Seciles pasurie dhe detyrimi i caktohet nje shume perkatese monetare. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 BILANCI KONTABËL Duhet të japë përgjigje në këto pyetje: Çfarë është fuqia financiare e ndërmarrjes; Çfarë është mundësia e ndërmarrjes pë t i përmbushë detyrimet e veta afatshkurtëra; Çfarë është struktura horizontale, d.m.th. në çfarë përpjestimi pasuaria është e financuar nga burimet vetjake dhe të huazuara. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 56

57 ELEMENTET KRYESORE Elementet kryesore të bilancit të gjendjes janë: Pasuria (assets); Detyrimet (liabilities); Kapitali (ekuiteti) Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Pasuria - assets Një pasuri e biznesit përfaqëson mjetet ekonomike të cilat janë në pronësi të ndërmarrjes dhe nga të cilat priten dobi në të ardhmen. Pasuria është resurs të cilin e kontrollon ndërmarrja dhe i cili rrjedh nga aktiviteti në të kaluarën, e nga i cili priten përfitime në të ardhmen. Nje pasuri eshte diçka e vlefshme qe nje biznes e zoteron ose e perdore. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 57

58 Pasuria - assets Shembuj te pasurive jane fabrikat, ndertesat e zyreve, depot, kamionet transportues, automjetet, pajisjet, impiantet e prodhimit dhe makinerite, mobiliet e zyres, paraja e gatshme dhe mallrat qe ruhen ne depo duke pritur qe t u shiten klienteve. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 DETYRIMET -Një detyrim është obligim i tanishëm i njësisë ekonomike i lindur nga ngjarjet e kaluara, shlyerja e të cilit do të sjellë si rezultat një dalje nga burimet e njësisë ekonomike. Në kuptimin praktik janë borxhet e biznesit ndaj palëve të treta. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 58

59 Detyrimet Ndahen në dy grupe: Detyrimet afatshkurtëra; Detyrimet afatgjata Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Detyrimet Janë ato të cilat priten të shlyhen brenda ciklit të rëndomtë të veprimtarisë së biznesit, ose Duhet shlyer brenda 12 muajve nga data e shënuar në bilancin e ndërmarrjes. Elementet kryesore janë: llogaritë e pagueshme, detyrimet ndaj tatimeve, pagat e pagueshme, kreditë aftshkurtëra, etj. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 59

60 DETYRIMET Detyrimet afatgjata janë ato të cilat kanë afat të maturimit më shume një vit. Elementet kryesore: Obligacionet; Kreditë afatgjata; Detyrimet për lizingun kapital, etj. KAPITALI - EKUITETI Kapitali në ndërmarrje përfaqëson mjetet të cilat i investon një apo më shumë pronarë. Kapitali paraqet pasurinë neto të ndërmarrjes nga e cila janë zbritë të gjitha detryimet. Pra, ndryshimi në mes pasurisë të tërësishme dhe detyrimeve të tërësishme paraqet kapitalin e biznesit (kryegjënë, ekuitetin). Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 60

61 Ekuacioni themelor i bilancit Tek bilanci vlen parimi i barazisë, i cili njëherit paraqet ekuacionin themelor të bilancit: PASURIA=DETYRIMET+KAPITALI nga rrjedh se: Detyrimet=Pasuria-Kapitali Kapitali=Pasuria-Detyrimet Shembull Nëse pasuria e një biznesi është , kurse kapitali është 40% të pasurisë, sa janë detyrimet? Pasuria= Kapitali=40% (80.000) Detyrimet=? D=P-K D= D= Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 61

62 Modelet për ndërtimin e bilancit Ekzistojnë dy modele: Modeli horizontal Modeli vertikal Sipas SNK-ve më shumë përdoret modeli vertikal për ndërtimin e bilancit. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Shembull Kompania Trade bën analizën mbi gjendjen e pasurisë, detyrimeve dhe kapitalit me Nga kjo analizë rezulton informacioni ne vijim: keshi , pajimet 5.000, ndërtesa 1.000, ekuiti?, toka , llogaritë e pagueshme 3.000, llogaritë e arkëtueshme , parapagimet 2.000, të ardhurat e papërfituara 1.000, kredia afatshkurtë Bazuar në informacionin e mësipërm financiar, përpiloni bilancin e gjendjes në formë horizontale dhe vertikale më Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 62

63 Pasuria Shuma Detyrimet dhe Kapitali Shuma Keshi Ll. pagueshm Pajimet Të ardh. papërfituara Ndërtesa Kredia afatsh Toka Ekuiti Ll.arkëtueshm Prapagimet Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Pasuria Keshi Pajimet Ndërtesa Toka Ll.arkëtueshm Prapagimet Detyrimet Ll. pagueshm Të ardh. papërfituara Kredia afatsh Kapitali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 63

64 NJE BILANC I GJENDJES BILANCI I GJENDJES, quhet keshtu mbase pasurite gjithmone jane te barabarta me detyrimet plus kapitalin. Bilanci i gjendjes i dates 30 prill 20 PASURITE Makineri, pajisje Stoqet, LLA, paraja Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 DETYRIMET Kredite bankare LLP Totali KAPITALI Saldo ne fillim Fitimi gjate vitit Saldo ne fund Totali Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 64

65 PASURIA DETYRIMET EKUITETI I PRONARIT Shembull Në bazë të informacionit kontabël në vijim, ndërtoni bilancin e gjendjes së kompanisë X në formë horizontale: fitimi i mbajtur , llogaritë e arkëtueshme , kredia afatshkurtër 8.000,llogaritë e pagueshme , kapitali aksionar , toka , xhirollogaria , ndërtesat 9.000, pajimet? Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 65

66 Shembull Më 1 mars, kompania ka pasur këtë gjendje ekzistuese: paraja , parapagime , paga të pagueshme 3.400, furnizime 3.200, pajisjet , llogari të arkëtueshme , llogari të pagueshme , dëftesa të pagueshme , rezervat e kapitalit , humbja 6.700, patenta , hua bankare Rregulloni regjistrimet bazuar në ekuacionin kontabël (Asetet = Detyrimet + Ekuiteti i pronarëve). Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 TRANSAKSIONI BIZNESOR A. A. (si pronar biznesi) ka hapur një llogari bankare duke deponuar 100,000 në emër të Kompanise X. Analiza: (a) Biznesi ka pranuar 100,000 si pasuri në formë të parasë; (b) Pronari ka 100,000 interes financiar në biznes. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 66

67 Ekuacioni ka mbetur i balancuar Pasuria = Detyrimet + Ekuiteti... Paraja = Kapitali i pronarit (a) paraja e invest ,000 (b) Ekuiteti i rritur + 100,000 Balanci i ri 100,000 = 100,000 A. A. Tani ka 100,000 kapital (ekuitet) në kompanine X Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 TRANSAKSIONI BIZNESOR Analiza: (c) Firma ka blerë pajisje të reja prej 10,000. (d) Firma ka paguar 10,000 në para të gatshme (cash). Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 67

68 Ekuacioni mbetet i balancuar Pasuria = Detyrim. + Ekuiteti... Paraja + Pajisjet = Kapitali i pronarit Balanca e mëpar. 100,000 = 100,000 (c) Blerja e pajisjeve + 10,000 (d) Paraja e paguar - 10,000 Balanca e re 90, ,000 = 100, ,000 = 100,000 Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 Tani firma ka Paranë dhe Pajisjet. Vlera totale e Pasurisë mbetet e njëjtë, 100,000. Detyrimet + Ekuiteti... po ashtu mbeten të pandryshuara, 100,000. Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 68

69 ***PËRKUJTIM*** PREZANTIM I PASQYRAVE FINANCIARE EKUACIONI I KONTABILITETIT TË DYFISHTË Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi 69

70 NË KËTË LIGJËRATË DO TË NJIHENI: Efektet e veprimeve ekonomike në bilanc; Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve; Pasqyra e kapitalit të pronarit? Pasqyra e rrjedhës së parasë; Shtojcat e pasyrave financiare; Prezantim i pasqyrave financiare- KON_2 EFEKTET E VEPRIMEVE EKONOMIKE NË BILANC 70

71 VEPRIMET QË NDRYSHOJNË BILANCIN Nisur nga efektet që shkaktojnë aktivitetet ekonomike në zërat e bilancit, mund të analizohen në 4 grupe: 1. veprime që sjellin ndryshime vetëm në zërat e pasurisëaseteve: 2. veprime që sjellin ndryshime vetëm në zërat e detyrimeve dhe kapitalit; 3. veprime që shtojnë të dy anët e bilancit; 4. veprime që pakësojnë të dy anët e bilancit. VEPRIMET QË NDRYSHOJNË MADHËSINË E EKUITIT Këto veprime i ndajmë në dy grupe: 1. veprimet që sjellin rritjen e ekuitit investimet dhe të ardhurat; 2. veprimet që sjellin zvogëlimin e ekuitit tërheqja nga ana e pronarit dhe shpenzimet. 71

72 Ekuacioni i kontabilitetit dhe rregullat e debisë dhe kredisë Pasuria Detyrimet Ekuiteti i pronarit Debi Credi Debi Credi Debi Credi Shembull Të dhënat: Një biznes tregtar më 1 janar të vitit 2011 ka patur këtë gjendje në kontot e librit kryesor: keshi ; xhirollogaria 5.000; llogaritë e arkëtueshme 7.000; mallrat 4.000; toka ; objektet ; pajimet ; patentat 5.000; kreditë afatshkurta ; llogaritë e pagueshme ; kapitali i vet? licencat

73 Shembull (vazhdim) Kërkohet: Përpiloni bilancin kontabël nga të dhënat e shembullit paraprak,dhe atë: a) Bilanci nga dy perspektiva në formë horizontale b) Bilanci në një fletë në formë vertikale sipas SNK Nr. Konto Shuma Nr. Konto Shuma 1 Keshi Kreditë afatsh Xhirollogaria Llog paguesh Llog arkëtueshme Ekuiteti Mallrat Toka Objektet Pajimet Patentat Licencat Totali Totali

74 EKUACIONI I BILANCIT P = D + K = = P = D + K Bilanci më 1 janar 2011 PASURITË (ASSETS) Pasuritë xhiruese keshi xhirollogaria llog. ark mallrat Totali i pasurive xhir Pasuritë kryesore Toka Objekte Pajime Patentat Licencat Totali i pasurisë kryesore TOTALI I PASURISË

75 DETYRIMET DHE KAPITALI Detyrime afatshkurta kreditë afatshkurta Furnitorët Totali i detyrimeve afatshkurta Kapitali Kapitali pronësor TOTALI I DETYRIMEVE DHE KAPITALIT NDIKIMI I TRANSAKSIONEVE EKONOMIKE NË BILANC Të dhënat: Një ndermarrje ka pase këtë gjendje në kontot e librit kreyesor: Xhirollogaria , mallrat , objektet , pajimet ,l log. pagueshme kapitali vet?, llog. e arketueshme , parapagimet 1.000, licenca Supozojmë se gjatë muajit janar kanë ndodh këto ngjarje afariste: 1) Më 6 janar janë blerë mallra me afat të pagesës 60 ditë. Kosto(vlera furnizuese) e mallrave është ) Nga banka lejohet kredia afatshkurtër në vlerë prej i cili i paguhet ndermarrjes ne xhirollogari per kryerjen e obligimeve te ndryshme ( 8 janar) 3) Nga xh.ll është përmbushet obligimi(detyrimi) ndaj një furnitori në vlerë prej 9.000, (12 janar) 4) borxhin prej një blerës e ka paguar me para në dorë, (18 janar) 5) Pronari i ndërmarrjes për nevoja personale ka marrë nga xhirollogaria ,(22 janar) 6) Detyrimi në vlerë prej ndaj një furnitori është përmbush nga kreda afatshkurtë.( 25 janar) Detyra; Fillimisht përpiloni një bilanc pastaj për çdo ndërrim ekonomik përpiloni bilanc të ri duke i analizuar ndikimet e transaksioneve në bilanc dhe shpjeguar se cilit grup të ndërrimeve themelore i takon transaksioni afarist. 75

76 nr konto shuma nr konto shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet pajimet llog arkët parapagimet licenca Totali Totali Nr. Konto Shuma Nr. Konto Shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet pajimet llog arkët parapagimet licenca Totali Totali

77 nr konto shuma nr konto shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet Kredia a.sh pajimet llog arkët parapagimet licenca Totali Totali Nr Konto Shuma Nr Konto Shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet Kredia a.sh pajimet llog arkët parapagimet licenca Totali Totali

78 Nr Konto Shuma Nr Konto Shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet Kredia a.sh pajimet llog arkët parapagimet Licenca Keshi Totali Totali Nr Konto Shuma Nr Konto Shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet Kredia a.sh pajimet llog arkët parapagimet Licenca Keshi Totali Totali

79 Nr Konto Shuma Nr Konto Shuma 1 xhirollogaria Llog pague mallrat ekuiti objektet Kredia a.sh pajimet llog arkët parapagimet Licenca Keshi Totali Totali Shpjegime lidhur me efektet e transaksioneve: Në ndrrimin 1 kemi efekt rritjeje të bilancit në të dy anët (+ +); Në ndrrimin 2 kemi poashtu rritje në të dy anët (+ +); Në ndrrimin 3 kemi zvogëlim në të dy anët (- -); Në ndrrimin 4 kemi rritje dhe zvogëlim vetëm në pasuriasete (+-) Në ndrrimin 5 kemi zvogëlim në të dy anët (- -); Në ndrrimin 6 kemi rritje dhe zvogëlim vetëm në anën e detyrimeve dhe ekuitit (+-). 79

80 PASQYRA E TË ARDHURAVE DHE SHPENZIMEVE PASH Çfarë është pasqyra e të ardhurave? Pasqyra e të ardhurave është një raport formal i operacioneve të biznesit brenda një periudhe të caktuar kohore. Ajo po ashtu quhet edhe pasqyrë e profitit apo humbjes apo edhe pasqyrë e të ardhurave shpenzimeve. Tregon diferencën në mes të ardhurave nga shitja e mallrave dhe shërbimeve si dhe shumës së shpenzuar për të operuar biznesi. Diferenca njihet si fitim (profit) neto apo humbje neto. 80

81 Çfarë është pasqyra e të ardhurave? Ёshte nje regjister i te hyrave te gjeneruara dhe shpenzimeve te ndodhura per nje periudhe kohore. Kjo pasqyre tregon nese biznesi ka pasur me shume te hyra se sa shpenzime (fitim) dhe e kunderta (humbje). Çfarë është e ardhura? Te ardhurat definohen si hyrje ne nje entitet nga shperndarja ose prodhimi i mallrave, kryerja e sherbimeve ose aktiviteteve tjera. Ose te hyrat jane te ardhurat per nje periudhe kohore. 81

82 Çfarë janë shpenzimet? Definohen si dalje nga nje entitet nga shperndarja ose prodhimi i mallrave, kryerja e sherbimeve ose aktiviteteve tjera. Ato jane dalje e pasurise-aseteve ose rritje e detyrimeve. Shpenzimet paraqesin koston e krijuar per te realizuar te ardhuren. Çfarë është e ardhura neto? TË ARDHURA NETO - quajmë hyrjet totale të përfitimeve ekonomike gjatë periudhës, dhe ky fluks i parave çon në rritjen e kapitalit neto, përveç rastit kur ky kapital rritet në formën e kontributeve në kapital. E ardhura neto është rezultat i tejkalimit të të ardhurave ndaj shpenzimeve. Të gjitha shumat e grumbulluara nga të tretët, p.sh. tatimi ne qarkullim, tatimi i shitjes, TVSH-ja, etj, nuk janë përfitime ekonomike dhe nuk rrisin kapitalin neto. 82

83 Çfarë është humbja neto? Humbja neto është rezultat i tejkalimit të shpenzimeve ndaj të ardhurave. Ajo zvogëlon ekuitetin e pronarëve. **** Gjatë muajit janar dhe shkurt, firma ka krijuar të ardhura nga konsumatorët në shumën prej 30,000. Analiza: a) Firma ka pranuar 30,000 në cash për shërbimet e ofruara konsumatorëve. b) Të ardhurat janë rritur për 30,000, që rezultojnë me rritjen e ekuitetit për 30,

84 Një rritje e të ardhurave është një rritje e ekuitetit të pronarëve. ***Gjatë janarit dhe shkurtit, firma ka paguar 9,000 në emër të pagave. Analiza: a. Firma ka zvogëlim të parasë për 9,000. b. Firma ka paguar shpenzimet e pagave prej 9,000,me ç rast zvogëlon ekuitetin. 84

85 Një rritje e shpenzimeve e zvogëlon ekuitetin e pronarëve Klasifikimi Të ardhurat ndahen në : Të ardhura nga shitja e mallit; Të ardhura nga kryerja e shërbimit; Të ardhura nga qeraja, interesi, dividenta; Të ardhura nga marrëveshja e lizingut, etj. 85

86 Definicioni SHPENZIME-përcaktohen si dalje apo konsum pasurish apo lindje detyrimesh, të kryera gjatë një aktiviteti normal të një ndërmarrjeje. Njohja e shpenzimeve Parim kryesor i njohjes së shpenzimeve është që ato të njihen në ato periudha gjatë të cilave sigurojnë prodhimin e të ardhurave. 86

87 Klasifikimi i elementeve në PASH mund të bëhet në dy mënyra: 1. Sipas natyrës së shpenzimeve; 2. Sipas funksioneve. Sipas metodës së parë shpenzimet grumbullohen në pasqyrë në përputhje me natyrën e tyre (p.sh. zhvleresimi, blerja e materialeve, kostot e transportit, pagat, etj ) dhe nuk shpërndahen sipas funksioneve të ndryshme brenda njësisë. Sipas metodës së dytë shpenzimet klasifikohen në përputhje me funksionin e tyre si pjesë e kostos së shitjeve, shpërndarjes ose aktivitetit administrative. Sipas SNK 1 të dyja metodat janë të rekomandueshme.zgjedhja e tyre varet nga faktorët historike apo industriale të njësisë. SHPJEGIM PASH ndërtohet në 5 hapa: HAPI 1 Të hyrat nga shitja e mallrave Minus: KMSH Baraz: Bruto fitimi HAPI 2 Minus: Shpenzimet afariste (operative) Baraz:Fitimi afarist HAPI 3 Plus: Të ardhurat jo afariste Minus:Shpenzimet jo afariste Baraz: Fitimi para tatimit HAPI 4 Minus: Shpenzimet e tatimit në fitim HAPI 5 Baraz:Neto fitimi (humbja) 87

88 Shembull Sheno per çdo ze te PASH, a eshte e ardhur apo shpenzim? KMSH, kerkime dhe zhvillime, shitje, shpenzime administrative,. SH, SH, A, SH, Shembull Gjate periudhes xxx, kompania shperndau drajvere te disqeve per konsumatoret, per te cilen konsumatoret paguan apo premtuan se do te paguajne shumat prej Gjate asaj periudhe ajo arketoi kesh nga konsumatoret. Tregoni se cila shume do te tregohet ne PASH si e ardhur nga shitja. Argumentoni pergjigjen Tuaj! 88

89 Zgjidhje Te ardhurat jane , sepse te ardhurat nga shitja jane raportuar ne PASH kur mallrat dhe sherbimet kane qene te shperndara tek konsumatoret, te cilet kane paguar dhe kane premtuar te paguajne ne te ardhmen kete shume. Baza Akruale. Formati i pasqyres se te ardhuarve PASH per vitin qe mbaron me 30 prill 20 Te hyrat KMSH Fitimi bruto Shpenzimet tjera Fitimi neto

90 Shembull Në një shoqëri X gjendja në kontot e shpenzimeve dhe të ardhurave në fund të vitit paraqitet si vijon: Lëndët e para Shpenzimet e personelit të prodhimit Shpenzimet e personelit administrativ Shpenzimet e amortizimit të makinave Shpenzimet e amortizimit të mjeteve transportuese Shpenzimet e qerasë së dyçanit Shpenzimet e reklamës Shpenzimet e interesit Të ardhura nga dividenta Të ardhura të jashtëzakonshme Shitje Kthime dhe ulje KMSH Shpenzime tatimi.. 0 Kërkohet: Ndërto PASH me metodën funksionale sipas SNK 1; Ndërto PASH me metodën e shpenzimeve sipas SNK 1. 90

91 PASH sipas funksionit Te hyrat nga shitja Kthime dhe ulje shitjesh (25.000) KMSH ( ) Bruto fitimi Lendet e para (10.000) Shp. E personelit te prodhimit (30.000) Shp. E personelit administrative (40.000) Shp. E amortizimit te makinave (15.000) Shp. E amortizimit tem j. transp. (20.000) Shp. E qerase se dyqanit (35.000) Shp reklames (20.000) Fitimi afarist (95.000) Shp. E interesit (55.000) Te ardhura nga dividenta Fitimi (humbja) para tatimit ( ) Shp. E tatimit ne fitim 0 Fitimi (humbja) nga aktivitetet e zakonshme ( ) Te ardhura te jashtezakonshme Fitimi (humbja) neto (50.000) PASH sipas shpenzimeve Te hyrat nga shitja Kthime dhe ulje shitjesh (25.000) KMSH ( ) Bruto fitimi Lendet e para (10.000) Shp. E personelit te prodhimit (30.000) Shp. E personelit administrative (40.000) Shp. E amortizimit te makinave (15.000) Shp. E amortizimit tem j. transp. (20.000) Shp. E qerase se dyqanit (35.000) Shp reklames (20.000) Fitimi afarist (95.000) Shp. E interesit (55.000) Te ardhura nga dividenta Fitimi (humbja) para tatimit ( ) Shp. E tatimit ne fitim 0 Fitimi (humbja) nga aktivitetet e zakonshme ( ) Te ardhura te jashtezakonshme Fitimi (humbja) neto (50.000) 91

92 KMSH Të hyr shitja Kthime dhe ulje Të ardh divide Lëndët e para Të ardh jashtëz Shp pers prod Shp pers admi Shp am mak Shp am mj tran Shp qerase dy Shp reklames Shp interesit Shp tatimit 0 Të ardhurat Shpenzimet = Fitmi (humbja) neto = (50.000) Rezulton humbje prej

93 Edhe nje shembull Ndertoni PASH duke perdore informacionin e meposhtem te kopmanise X lidhur me shpenzimet dhe te ardhurat: Shitjet , KMSH , kthimet dhe zbritjet , shpenzimet e pagave 5.000, te rrymes 500, te telefonit 400, te kontabilitetit 600, shpenzimet e interesit 1.000, e ardhura nga dividenta 750. Zgjidhje Shitjet KMSH ( ) Zbritjet (15.000) Fitmi bruto Shpenzimet e pagave (5.000) Shpenzimet e rrymes (500) Shpenzimet e telefonit (400) Shpenzimet e kontabilitetit (600) Fitmi afarist Shpenzimet e interesit (1.000) E ardhura nga dividenta 750 Fitimi para tatimit Tatimi ne fitim 0 E ardhura neto

94 Përmbledhje Bilanci i gjendjes PASH Pasuria = Detyrime + Ekuiteti Të ardhurat - Shpenzimet Debi Kredi PASQYRA E KAPITALIT TË PRONARIT 94

95 Definicioni Kjo pasqyrë tregon ndryshimet që kanë ndodhur në madhësinë e kapitalit të pronarit gjatë një periudhe të caktuar kohore, nga ndryshimi i interesave të tij apo nga aktiviteti i njësisë biznesore. Modeli Gjendja e kapitali në fillim të periudhës + e ardhura neto + investimet e pronarit - tërheqjet e pronarit = Gjendja e kapitalit të në fund të periudhës. 95

96 Dy komponente: 1. Kapitali i kontribuar 2. Fitimi i mbajtur (pashpërndarë) Kapitali i kontribuar paraqet shumën investimeve direkte të pronarit në ndërmarrje. Në fakt paraqet shumën e paguar ndërmarrjes nga ana e aksionmbajtësve, të cilat atyre u japin të drejtën e pronësisë. Shembull Ndërmarrja X me datë ka pasur këtë gjendje në llogaritë e kapitali të vet: -kapitali i kontribuar kapitali aksionar Një aksion = 10 euro, totali fitimi i mbajtur Gjatë vitit 2012 kjo ndërmarrje emetoi (shiti) aksione të zakonshme në vlerë , realizoi fitim neto dhe pagoi dividentat prej

97 Zgjidhje Ndërmarrja X Pasqyra e ndryshimit të kapitalit K.kontr. F.mbajt. Totali Gjendja Kapitali i kontribuar Neto fitimi Dividenta e paguar (6.000) (6.000) Gjendja në 2012-tën Kapitali i kontribuar në fillim kapitali i investuar gjatë = Kapitali i kontribuar në fund Fitimi i mbajtur në fillim neto fitimi dividenta (6.000) = Fitimi i mbajtur në fund Totali i kapitalit të pronarit

98 Shembull Më biznesi kishte këtë gjendje në kontot e kapitalit të vet: Kapitali aksionar Fitmi i mbajtur Gjatë vitit vijues ajo realizoi humbje prej , emetoi aksione prej dhe pagoi dividentë prej Detyra: Ndërto pasqyrën e ndrrimeve në ekuitet. PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME CASH FLOW 98

99 PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME Drejtuesit e njësisë ekonomike dhe përdoruesit e tjerë të pasqyrave financiare, janë të interesuar të dijnë se sa është gjendja e parave të lira që ka njësia, të cilat do të shërbejnë për të shlyer të gjitha detyrimet e maturuara të saj. Përdoruesit e pasqyrave financiare kanë nevojë për informacionin në lidhje me fluksin e parave, me qëllim që të vlerësojnë aftësinë e njësisë për të prodhuar para ose ekuivalentë të parave. PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME Parashikon flukset e ardhshme monetare Përcakton aftësinë për të paguar dividentët dhe interesin Vlerëson vendimet e menaxhmentit Tregon marrëdhënien e të ardhurave neto në flukset e mjeteve monetare 99

100 Në baza të kontabilitetit rritës (akrrual) kërkohet që të ardhurat dhe shpenzimet të regjistrohen në periudhën kur ekonomikisht janë kryer transaksionet në lidhje me to, por mbi këtë parim nuk dijmë për rezultatin monetar të njësisë për një periudhë të caktuar kontabël. Prandaj, në përputhje me SNK duhet ndërtuar pasqyrën e fluksit (rrjedhjes) të parave në mënyrë që të dihet aftësia e njësisë për të prodhuar para apo ekuivalentë parash. Ndërtimi i kësaj pasqyre bëhet duke klasifikuar fluksin e parave që rrjedhin nga tri aktivitete kryesore: 1. nga aktiviteti operativ; 2. nga aktiviteti financues; 3. nga aktiviteti investues. PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME Tri llojet e aktiviteteve të biznesit: Operuese Investuese Financuese 100

101 AKTIVITETET OPERATIVE Paratë që vijnë nga aktivitetet operative janë më të rëndësishmet. Këto janë aktivitete kryesore nga të cilat shoqëria i nxjerrë të ardhurat.në këtë grup përfshihen: paratë e marra nga shitja e mallrave, shërbimeve dhe produkteve; paratë e marra nga qeratë; paratë e paguara për blerjen e mallrave, materialeve, shërbimeve; paratë e paguara në emër të punëtorëve; paratë e marra e të paguara shoqërive të sigurimit për primet, shpërblimet; paratë e marra nga rimbursimi i taksave ose të paguara për pagimin e taksave; paratë që rrjedhin nga blerja ose shitja e letrave me vlerë tregëtare; paradhëniet ose huatë bankare per nevojat e aktivitetit kryesor-operativ. AKTIVITETET INVESTUESE Kjo pjesë e pasqyrës jep informacion në lidhje me shumën e shpenzimeve të bëra me qëllim të sigurimit të rezervave të cilat në të ardhmen do të prodhojnë fluksin e parave. Në këto aktivitete hyjnë: blerja dhe shitja e aktiveve të qëndrueshme; blerja dhe shitja e letrave me vlerë të kapitalit ose borxhit të shoqërive tjera; dhënia e huave apo avanseve të tretëve dhe marrja e parave nga këto avanse; blerja ose shitja e kontratave të ardhshme, etj; Operacionet me letra me vlerë të kapitalit dhe të detyrimeve si dhe kontratat e ardhshme do të konsiderohen si aktivitete investuese nëse mbahen me qëllime tregëtimi e nuk klasifikohen si ekuivalente të parave. 101

102 AKTIVITETET FINANCUESE Këto janë aktivitete që kryesisht përfundojnë me ndryshime në madhësinë dhe përbërjen e kapitalit të vet dhe huave të njësisë. Kjo parashikon pretendimet për të ardhmen nga ana e atyre që kanë siguruar burimet e financimit. Këtu hyjnë: paratë e marra nga emetimi i aksioneve të kapitalit; paratë e paguara pronarëve për tërheqjen e kapitalit; paratë për blerjen e aksioneve të veta; paratë e marra nga emetimi i huave me afat të gjatë ose të shkurtë; paratë për ripagimin e shumave të marra hua,etj. PASQYRA E RRJEDHJES SË PARASË SË GATSHME 2 metoda për ndërtimin e pasqyrës së rrjedhjes së parasë Pasqyra e fluksit të parave mund të ndërtohet e anë të dy metodave: Metoda direkte; Metoda indirekte 102

103 SHPJEGIM PËRMBLEDHËS A= aktivitetet operative B=aktivitetet investuese C=aktivitetet financuese A + B + C = rrjedhja (fluksi) e keshit A Shitjet me para te gatshme + Inkasimet nga llogarite e arketueshme + Dividenta + Pagesat per blerjen e mallit Interesi Taksat Shpenzimet operative Të gjitha transaksionet lidhur me pasurinë afatshkurtër dhe detyrimet afatshkurtëra rezultojnë nga aktivitetet operative. 103

104 B Shitja e pasurisë afatgjatë + Kthimi i investimeve + Shitja e aksioneve të tretëve + Blerja e pasurisë afatgjate Dhënia e kredive Blerja e aksioneve nga të tretët - Pra, nëse blejmë dhe shesim aksione nga një ndërmarrje tjetër, kemi të bëjmë me aktivitet investiv. C Çfarë do lloj financimi si nga kredia ashtu edhe nga aksionet + Marrja e kredisë ( kryegjëja ) + Shitja e aksioneve të veta kompanisë + Kthimi i kredisë së marrë (kryegjëja) Blerja e aksioneve kompanisë Vërejtje: vetëm kryegjëja- C interesi-a marrja e dividentës-a dhënia e dividentës-c 104

105 Ndërmarrja x Shembull Cash flow për vitin 20xx me xx (forma direkte) Rrjedhat monetare prej aktiviteteve operuese Hyrjet në para Marrjet prej blerësve (klientëve) Daljet në para Furnitorëve për blerjen e mallrave Pagat e punëtorëve Pagesat komunale (uji,hedhurina) Pagesat sigurimeve Pagesat për furnizime Pagesat e kamatave Pagesat e tatimit në fitim Totali i pagesave kesh Neto keshi prej aktiviteteve operuese Rrjedhat monetare prej aktiviteteve Investuese Blerjet e mjeteve fikse Shitjet e mjeteve fikse Neto keshi prej aktiviteteve investive

106 Rjedhat monetare prej aktiviteteve financiare Hyrjet prej emetimit të kapitalit aksionar Hyrjet prej emetimit të fletëobligacioneve Pagesat për obligacione Pagesat për dividevta Neto keshi prej aktiviteteve financiare Neto rritjet në kesh Ushtrim kompleks për ndërtimin e pasqyrës së rrjedhjes së keshit, njëkohësisht lidhshmëria në mes saj dhe bilancit të gjendjes dhe PASH-së. Më poshtë paraqesim pasqyrat financiare (PASH dhe BK) të shoqërisë Edi-sh.p.k. për dy vite, 2011 dhe

107 PASH, 2011 dhe Të ardhurat nga shitjet Totali Shp. Udhëtimi Shp. Energjie Shp. Pagave Shp. Amortizimi Totali FITMI NETO BGJ, 2011 dhe 2012 Pasuritë LL.A Inventarë Keshi Ndërtesa Pajisje (zhv. Akumuluar) (100) (360) Pajisje neto Totali

108 Detyrimet + Kapitali LL.P. (furnitorët) Kapitali i pronarit Fit. pashp. në fillim viti Fitimi i vitit Fit. pashp. në fund viti Totali Kërkohet Në bazë të informacioneve të mësipërme, ndërtoni pasqyrën e rrjedhjes së keshi me dy metoda: 1. Metodën direkte 2. Metodën indirekte 108

109 SHEMBULL Ne listen e meposhtme sheno tek çdonjera si fluks I parave nga aktiviteti operativ (O), aktiviteti investues (I), aktiviteti financues (F). Po ashtu nese eshte fluks dales atehere e paraqet ne kllapa. Keshi i paguar per dividentat Keshi i paguar per interesin Keshi i pranuar prej kredise Keshi i paguar per tatime Keshi i paguar per blerjen e pajisjeve prodhuese Keshi i paguar per furnitoret dhe punetoret Keshi i grumbulluar nga konsumatoret Zgjidhje (F) (O) F (O) (I) (O) O 109

110 PËRGADITJA E PASYRAVE FINANCIARE NJË SHEMBULL I LIDHSHMËRISË SË TYRE Bilanci Pasurite Paraja Pasurite tjera Totali: Detyrimet+kapitali Detyrimet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura Totali:

111 Raporti i fluksit te parase per vitin 2012 Aktivitetet operative Aktivitetet investuese (2.000) Aktivitetet financuese 800 Neto rritja e parase 300 Paraja perfundimtare PASH per vitin 2012 Te ardhurat Shpenzimet E ardhura neto

112 Raporti i ekuitetit-fitimeve te mbajtura per vitin 2012 Fitimet e mbajtura per vitin E ardhura neto per vitin Fitimet e mbajtura per vitin Bilanci Pasurite Paraja Pasurite tjera Totali: Detyrimet+kapitali Detyrimet Rezervat e kapitalit Fitimet e mbajtura

113 SHTOJCAT E PASYRAVE FINANCIARE Definicioni Shtojcat e pasqyrave financiare jane pershkrim i shkurter apo analize e pozicioneve te veçanta te paraqitura ne bilancin kontabel, PASH, pasqyren e fluksit te parave, pasqyren e ndrrimeve ne ekuitet,.te cilat si informacione plotesuese sqarojne ne menyre te thukte strukturen dhe permbajtjen tek perdoruesit e informacionit kontabel, i cili informacion nuk mund te dihet qarte vetem me veshtrimin e pasqyrave financiare. 113

114 Te gjitha shoqerite qe pergadisin pasqyra financiare konform SNK/IFRS obligohen qe te pergadisin shtojcat sqaruese te pasqyrave finaniare. Struktura e shtocave behet ne harmoni me SNK 1. Ekzistojne tre lloje te shtojcave: 1. Lloji i pare ofron pershkrime te rregullave kontabel te aplikuara ne pasqyrat financire. 2. Lloji i dyte prezanton detajet shtese rreth pasqyrave fianaciare, p.sh. Shenime per inventarin, etj. 3. Lloji i trete prezanton zbulimet shtese financiare rreth zerave bilancor jo te shenuar ne pasqyra, kushtet e per qerane e dhene, etj. 114