fojeks fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;=
|
|
|
- Abel Warner
- 10 years ago
- Views:
Transcription
1 fojeks fldgi
2
3 fojeks fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= msgqj 1'.sKqïlrK iy uq,h 1 2' nexl= wëlaik 57 3' nexl= ú msfhi 61 4' ikaksfõok 62 5' jhjydr uqo,a 64 6' foaysh lghq;= 67 7 wdr :ßl mr fhaik 70 8' fiajl wr :idol wruqo, 74 9' úksuh md,kh 79 10' myiqlï l<ukdlrk 81 11' uq,h lghq;= 82 12' uq,h nqoaê tallh 83 13' uq,h wxy mr fhaik 85 14' wêm;s f,alï 86 15' udkj iïm;a l<ukdlrk 86 16' f;dr;=re ;dlaik 93 17' wnhka;r ú.kk 96 18' cd;hka;r fufyhqï 97 19' f.ùï iy mshùï 99 20' m%;sm;a;s iudf,dapk iy ks laik ' rdch Kh ' m%dfoaysh ixjr Ok ' m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= ' f,alï fomdr ;fïka;=j ' wdrlail fiajd ' ldr h ukav, fiajd l<ukdlrk ' ixlhdk ' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik 115
4
5 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= 1'.sKqïlrK iy uq,h YS%,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 Èkg l<ukdldß;aj m%ldyh iajlsh wruqkqj,g wod,j YS%,xld uy nexl=fõ.skqïlghq;= Ndjh iy uq,h ld¾hidokh YS%,xldfõ uqo,a" uq,h iy f.ùï moao;s m md,kh" wëlaikh iy kshdukh ls u i yd j.lsjhq;= wêld h f,i uy nexl=j uqo,a ks;s mk; hgf;a ia:dms; lrk, ' tu mkf;a úêúodk m m%odk mrudr :hka jk wdr :ßl iy ñ, ia:dhs;djh yd uq,h moao;s ia:dhs;djh idlaid;a lr.eksfï j.lsu nexl=j fj; mej we;' tneúka" uy nexl=fõ.skqïlghq;=ndjh iy tls fufyhqï j, idr :l;ajh jkafka tu m%odk mrudr :hka lrd <Ûdùu i yd jk m%;sm;a;s yd fufyhqï j, im,;djh úkd tys,dn hs;ajh fkdjkafkah' uy nexl=j" fjk;a mqoa.,sl fyda rdch wdh;kj,ska fjka fldg y kd.efkk uq,sl,laikh kï fuu jhjia:dms; mrudr :hkah' fmd<s wkqmd;h iy úfoay úksuh wkqmd;h flfrys n,mdk uqo,a m%;sm;a;s ls%hdudr.hka u.ska,dn ckkh ls fï woaú;sh yelshdjla uynexl=j i;= neúka nexl=j úiska,dn hs;aj m%fõyhla wkq.ukh lf<a kï,dn ckkh jk w;r m%odk mrudr : fkdi,ld ye ula jkq we;' tneúka uy nexl=fõ wdr :ßl yd ñ, ia:dhs;d uq,h moao;s ia:dhs;d mrudr :hka",dn hs;d wruqkq j,ska úhqla; l<hq;= w;r th yqfola wdkqydx.sl wruqkla úhhq;= jkafkah' uy nexl=fõ m%;sm;a;s fufyhqï" úksuh wkqmd; l<ukdlrkh" uqo,a fkdaügq ksl=;=j wd h ls%hd;aul ls fï m%;sm," Wm,íê jákdlï uy nexl=fõ uq,h m%ldykhkays w,.skqïlrk iy jdr ;dlrk m%ñ;hkag wkql+,j igyka lrk w;r" fuh iuia; rdch.skqïlrk lghq;=ndjfhka fldgila idlaid;a lr.eksula f,i uq,h.skqïlrk lghq;=ndjh i yd moku imhkq,nk w;r" fuu m%ldyhkays jdr ;d lr we;s uq,h ldr hidokh iy wjfndao lr.eksu tu miq;,fha msysgd l<hq;=h' uqo,a ks;s mkf;a 42 yd 43 j.ka;s m%ldr ú.kldêm;s úiska lrkq,nk ndysr ú.kkhlg YS%,xld uy nexl=j Ndckh fõ' cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;hkag wkql+, njg iy;sl ùu i yd cd;hka;r ú.kl m%ñ;hkag wkql+,j ú.kkhla ls u i yd wr kaiaü iy hx.a jr,;a.kldêld jrekaf.a fiajh ú.kldêm;s;=ud úiska,ndf.k we;' II fldgi - 1
6 tµaî$fla$isîtiat,a$1$14$ wfm%a,a 15 k.re uqo,a wud;h;=ud Y%S,xld uy nexl=fõ 2014 foieïn¾ 31 Èfkka wjika j¾ih i yd jq uq,h m%ldyk ms<sn j uqo,a ks;s mkf;a ^422 wêldßh& 42 ^2& j.ka;sh m%ldr ú.kldêm;s jd¾;dj Y%S,xld uy nexl=fõ ^ nexl=j & 2014 foieïnr 31 kg uq,h ;;a;aj m%ldykh iy t fkka wjika jr Ih i yd jq wd hï m%ldykh" wfkl=;a úia;srk wd hï m%ldykh" ysñlï fjkiaùfï m%ldykh iy uqo,a m%jdy m%ldykh iy jeo.;a.skqïlrk m%;sm;a;s iy wfkl=;a meye,s ls fï f;dr;=rej, idrdxyhlska iukaú; 2014 foieïnr 31 fkka wjika jr Ih i yd jq uq,h m%ldyk 1971 wxl 38 ork uqo,a mkf;a 13^1& j.ka;sh iy uqo,a ks;s mkf;a ^422 wêld h& 42 ^2& j.ka;sh iu. ixfhda ;j lshúh hq;= Y%S,xld m%cd;dka;%sl iudcjd ckrcfha wdkavql%u jhjia:fõ 154 ^1& jhjia:dfjys we;=<;a úêúodk m%ldr udf.a úodkh hgf;a ú.kkh lrk, ' Y%S,xld uy nexl=fõ uq,h m%ldyk" cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;skaj,g wkql+,ùu ms<sn j jq ú.kkh i yd m%isoao jd;a;sfhys kshe,s jr,;a.kldêld iud.ula ug iyh jk, ' uq,h m%ldyk iïnkaofhka uqo,a ukav,fha j.lsu cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;s j,g wkql+,j uq,h m%ldyk ms<sfh, ls u iy idodrkj b m;a ls u uqo,a ukav,fha ^ ukav,h & j.lsu fõ' WÑ; m iq iq.skqïlrk m%;sm;a;s f;dard.eksfï yd fhd.eksfï iy wjia:dkql+,j.skqïlrk weia;fïka;= ms<sfh, ls fï " jxpd fyda jer fya;=fjka we;s úh yels m%udkd;aul idjoh m%ldyhkaf.ka f;dr jq uq,h m%ldyk ms<sfh, ls u yd idodrk f,i b m;a ls ug w < jk wnhka;r md,khka ie,iqï ls u" l%shd;aul ls u yd mj;ajdf.k hdu fuu j.lsug we;=<;a fõ' ú.klf.a j.lsu udf.a ú.kkh u; mokïj fuu uq,h m%ldyk ms<sn j u;hla m%ldy ls u udf.a j.lsu fõ' ud úiska cd;hka;r ú.kk m%ñ;s j,g wkql+,j udf.a ú.kkh is lrk, ' wdpdr Or uj, wjyh;djkag uu wkql+, jk njg iy uq,h m%ldyk m%udkd;aul idjoh m%ldyhkaf.ka f;dr jkafkao hkak ms<sn idodrk ;yjqrejla,nd.eksu msksi ú.kkh ie,iqï lr l%shd;aul lrk njg fuu m%ñ;s wfmalaid lrhs' uq,h m%ldykj, ±lafjk w.hka iy fy<sorõ ls ïj,g Wmld jk ú.kk idlais,nd.eksu ms i m mdá l%shd;aul ls u ú.kkhg we;=<;a fõ' f;dard.;a m mdàka" jxpd fyda jer fya;=fjka uq,h m%ldykj, we;súh yels m%udkd;aul idjoh m%ldyhkaf.a wj kï ;lafiare ls ï ú.klf.a úksyaph u; mokï fõ' tu wj kï ;lafiare ls ï j, " wjia:dfjdañ;j WÑ; ú.kk m mdá ie,iqï ls u i yd nexl=fõ uq,h m%ldyk ms<sfh, ls ug iy idodrk f,i b m;a ls ug w, jkakd jq wnhka;r md,kh ú.kl ie,ls,a,g.kakd kuq;a nexl=fõ wnhka;r md,kfha im, hs;ajh ms<sn j u;hla m%ldy ls ug woyia fkdlrhs' l<ukdlrkh úiska wkq.ukh lrk,o.skqïlrk m%;sm;a;sj, WÑ;Ndjh yd fhd.kakd,o.skqïlrk weia;fïka;=j, idodrk;ajh we.hsu fukau uq,h m%ldykj, iuia: b m;a ls u ms<sn we.hsuo ú.kkhg we;=,;a fõ' ú.kkfha úih m:h iy m%udkh ;SrKh ls u i yd 1971 wxl 38 ork uqo,a mkf;a 13 j.ka;sfha ^3& iy ^4& Wm j.ka;sj,ska ú.kldêm;s fj; wnsud;dkqid n,;, mejfr ' udf.a ú.kk u;h i yd mokula iemhsu Wfoid ud úiska,ndf.k we;s ú.kk idlais m%udkj;a yd WÑ; nj udf.a úyajdihhs' u;h uq,h m%ldykj,ska 2014 foieïnr 31 kg nexl=fõ uq,h ;;a;ajh iy t fkka wjika jr Ih i yd tys uq,h l%shdld ;ajh yd uqo,a m%jdy cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;s j,g wkql+,j i;h yd idodrk ;;ajhla ms<sìuq lrk nj ud orkakd jq u;h fõ' ví,sõ'ms'is'úl%ur;ak jevn,k ú.kldêm;s
7 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= Y%S,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 jeks Èkg uq,h ;;aj m%ldykh igyk j;alï úfoaysh uq,h j;alï uqo,a iy uqo,a iudkhka 487,070, ,676,763,dN fyda w,dn u; idodrk ñ,g we;s iq/l=ïm;a 5 61,495,307 94,137,368 úl=kqï i yd jq wdfhdack 5 408,189, ,531,750 jhq;amkak uq,h WmlrK 6 1,580,237 5,670,258 cd;hka;r uq,h wruqo, ^cd'uq'w'& iïnkao j;alï 7 79,816,029 85,400,764 wksl=;a,eìh hq;= 7,105, uqω úfoaysh uq,h j;alï 1,045,257, ,417,494 foaysh uq,h j;alï Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a 8 124,443,452 15,853,513 rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 9 143,897, ,167,071 nexl= i`oyd fok,o Kh 10 1,489,372 1,375,396 wksl=;a,eìh hq;= 1,912,071 1,829,712 uq,h iy wksl=;a wdh;khkays ysñlre m%d.aok wdfhdack 11 41,095 41,095 wksl=;a j;alï 12 8,107,914 7,326,533 uqω foaysh uq,h j;alï 279,891, ,593,320 uqω uq,h j;alï 1,325,149,633 1,104,010,814 úfoaysh uq,h fkdjk j;alï rka ,190,635 95,601,221 foaysh uq,h fkdjk j;alï f;d.h 14 3,620,480 3,103,281 wfkl=;a,eìh hq;= oe yd l,ska f.ùï 27,446,864 29,027,698 foam, ms h; iy WmlrK 15 14,686,696 14,228,915 wiamdyh j;alï ,084 35,598 uqω uq,h fkdjk j;alï 146,250, ,996,713 uqω j;alï 1,471,400,392 1,246,007,527 nerlï iy ysñlre m%d.aokh úfoaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;k 17 11,678,483 21,504,196 jhq;amkak uq,h WmlrK 6 19,207,822 16,183,282 wdishdkq ksyaldik ix.uh 18 57,230,304 37,301,553 cd;hka;r uq,h wruqo, ^cd'uq'w'& ,011, ,032,012 wksl=;a 20 72,146,159 47,221,119 uqω úfoaysh uq,h nerlï 468,273, ,242,162 foaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;k úiska ;ekam;= ,009, ,809,893 rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= , ,230 m%;sñ,.eksfï tl`.;djh u; wf,ú l< iq/l=ïm;a ,252,000 84,601,000 fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 24 2,209,782 2,419,087 wksl=;a f.úh hq;= 25 8,939,293 5,659,718 uqω foaysh uq,h nerlï 500,722, ,905,928 uqω uq,h nerlï 968,996, ,148,090 wksl=;a nerlï ixirkfhys mj;sk uqo,a ,895, ,770,981 ú,ïns; m% k ,449 úy%du jegqma yd wfkl=;a myapd;a /lshd m%;s,dn ie,iqï 43 3,599,035 4,936,339 úúo nerlï iy WmÑ;hka , ,455 uqω wksl=;a nerlï 420,692, ,952,224 uqω nerlï 1,389,688,541 1,131,100,314 ysñlre m%d.aokh m%d.aok wruqo, 50,000,000 35,000,000 ixñ; 29 31,711,851 79,907,213 uqω ysñlï m%d.aokh 81,711, ,907,213 uqω nerlï iy ysñlï m%d.aokh 1,471,400,392 1,246,007,527 fuu uq,h m%ldyhka Y%S,xld uy nexl=fõ wêm;s iy m%odk.kldêld úiska 2015 udr ;= 17 jeks k uqo,a ukav,h fjkqfjka ksl=;a ls u i yd wkqu; lrk, ',laiauka wr cqk ufyakaøka - wêm;s ms'ù',laiauka kkaoiṡ - jev n,k m%odk.kldêld msgq wxl 07 isg 56 olajd we;s.skqïlrk m%;sm;a;s yd igyka fuu uq,h m%ldykj, fldgila fõ' II fldgi - 3
8 Y%S,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 Èfkka wjika ld,mßéfþoh i yd wdþhï m%ldykh igyk fufyhqï wd hu úfoaysh uq,h j;alï wdy%s; wd hu fmd<s wd hu 31 22,221,503 18,505,656 Wm,íê fkdjq m%;hd.kkhkaf.ka jdish (7,966,791) (27,892,406) ñ, fjkiaùïj,ska Wm,íê jdish 12,626,457 13,389,159 úfoaysh uq,h j;alïj,ska uqω wd hu 26,881,169 4,002,409 úfoaysh uq,h nerlï wdy%s; úhoï fmd<s úhou 32 (3,103,257) (4,447,401) úfoaysh uq,h nerlï wdy%s; uqω úhou (3,103,257) (4,447,401) Y=oaO úfoay úksuh m%;hd.kk jdish $ ^mdvqj& (32,266,690) (26,758,639) úfoaysh uq,h wdfhdack wd hu $ ^mdvqj& (8,488,778) (27,203,631) foaysh uq,h j;alï wdy%s; wd hu fmd<s wd hu 31 4,616,684 14,450,134 fmd<s úhou 32 (17,748,037) (2,979,850) foaysh uq,h j;alï wdy%s; uqω wd hu (13,131,353) 11,470,284 wksl=;a wd hï 33 1,367,666 2,919,260 uqω Y=oaO fufyhqï wd hu $ ^mdvqj& (20,252,465) (12,814,087) fufyhqï úhoï ( fiajl ukav, úhoï ( 34 - jegqma iy fõ;k (3,256,096) (3,138,445) - ksyañ; hl ie,iqï ms jeh (457,274) (447,626) - myapd;a fiajl m%;s,dn ie,iqï msrsjeh i yd jq w;sfr l odhl;ajh (1,289,040) (1,988,525) (5,002,410) (5,574,596) laihùï iy l%ulaih (396,811) (365,644) f;d. ms jeh (1,829,350) (1,476,937) fiñka p,kh jk úihka i`oyd fjka ls ï - (20,000) m md,k iy wksl=;a úhoï 35 (4,050,858) (1,997,048) uqω fufyhqï úhoï (11,279,429) (9,434,225) n j,g fmr,dnh $ ^w,dnh& (31,531,894) (22,248,312) / jqï noao 36 (777,496) (2,016,217) jr Ih i yd Y=oaO,dNh$^w,dNh& (32,309,390) (24,264,529) msgq wxl 07 isg 56 olajd we;s.skqïlrk m%;sm;a;s yd igyka fuu uq,h m%ldykj, fldgila fõ' Y%S,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 ka wjika jq ld,mßéfþoh i yd úia;srk wdodhï m%ldykh jr Ih i`oyd jq Y=oaO,dNh$^w,dNh& (32,309,390) (24,264,529) wfkl=;a úia;srk wdodhï úl=kqï iq/l=ïm;a i yd jq Y=oaO idodrk jákdlu,dnh$^w,dnh& 9,229,796 (13,904,065) úl=kq foam< ms h; WmlrKhkays m%;hd.kk,dnh udrels ï - (40) myapd;a fiajl m%;s,dn ie,iqï ms jeh wfkl=;a úia;srk wdodhïj,g udre ls ï 1,487,603 (592,417) uqω úia;srk wd hu$^w,dnh& (21,591,991) (38,761,051) msgq wxl 07 isg 56 olajd we;s.skqïlrk m%;sm;a;s yd igyka fuu uq,h m%ldykj, fldgila fõ' II fldgi - 4
9 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= YS%,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 Èfkka wjika ld,mßéfpaoh i yd ialkao m%d.aokfha fjkiaùï m%ldykh hl m%d.aokh m%d.aokh f,i úir ckh l< ixñ;h m%;hd.kk ixñ;h wksl=;a ixñ;h ^igyk 29& iuqéñ;,dn tl;=j re' ckjd 01 kg 15,000 34,985,000 5,986, ,180,695 25,296, ,463,952 Y=oaO,dNh $ ^Y=oaO w,dnh& (24,264,529) (24,264,529) ;;ald,sk o< mshjqï moao;sh i yd jq ksoka.; wruqo,g mej u ,428 (191,428) - fmd ixñ;hg mej u úy%du md f;daisl yd ffjoh m%;s,dn ,315 (126,315) - wruqo,aj,g udre ls u wfkl=;a úia;srk wd hfï y` kd.;a myapd;a ,490 (523,602) 71,888 fiajl m%;s,dn ms jeh Y=oaO úfoay úksuh m%;hd.kk w,dnh udre (592,417) (592,417) ls u (IRR) (26,758,632) 26,758,632 - Y%S',x'u'ne' úfyai ixñ;j,g udre ls u ffjoh m%;s,dn iy úy%du md f;daisl ,317 (91,317) - ixñ;j,ska wruqo,a w, j.lsï.skqïj,g udre ls u úl=kq ia:djr j;alïj, m%;hd.kk,dnh (1,511,789) - (1,511,789) udre ls u - - (40) wfkl=;a úia;srk wd hu Y%S,xld uy nexl= fiajd hl iy úy%du wdm (13,904,065) - (13,904,065) iyk wruqo,g wruqo,a udre ls u fj< fmd, m%;hd.kk ixñ;fhka iuqéñ; (122) (122),dNhg l< Y=oaO udre ls u (6,703,951) 6,703, jr Ih i yd jq b;s,dnh rchg mej u 2013 jr Ihg w < wka;r,dnhka rchg (2,355,705) (2,355,705) mej u (25,000,000) (25,000,000) 2014 ckjd 01 kg 15,000 34,985,000 5,986,602 68,306,848 5,613, ,907,213 Y=oaO,dNh $ ^Y=oaO w,dnh& (32,309,390) (32,309,390) ;;ald,sk o< mshjqï moao;sh i yd jq ksoka.; wruqo,g mej u ,124 (212,124) - fmd ixñ;hg mej u ,511,182 (1,511,182) - wfkl=;a úia;srk wd hfï y kd.;a myapd;a fiajl m%;s,dn ms jeh Y=oaO úfoay úksuh m%;hd.kk w,dnh udre ,487,603 1,487,603 ls u (IRR) (32,266,690) 32,266,690 - Y%S',x'u'ne' úfyai ixñ;j,g udre ls u (103,198) (103,198) wfkl=;a úia;srk wd hu ,229,796-9,229,796 Wlia w;a;sldrï i yd jq Kh wemlr fhdackdj,shg wruqo,a udre ls u mer mqj;am;a úls fuka,o wd hu" Ndú;d (500,000) 500,000 - lrk,o uqoaor úls fuka,o wd hu iy mqia;ld,fhka tl;= lr.;a ov uqo,a udre ls u (173) (173) Y%S',x'u'ne' m%d.aokh jr Okh ls u i yd fmd ixñ;fha isg wruqo,a udre ls u - 15,000,000 - (15,000,000) - - Y%S',x'u'ne' m%d.aokh jr Okh ls u 49,985,000 (49,985,000) jr Ih i yd jq b;s,dnh rchg mej u 2014 jr Ihg w < wka;r,dnhka rchg (3,000,000) (3,000,000) mej u (8,500,000) (8,500,000) 2014 foieïnr 31 kg 50,000,000-5,986,602 31,493,260 (5,768,011) 81,711,851 msgq wxl 07 isg 56 olajd we;s.skqïlrk m%;sm;a;s yd igyka fuu uq,h m%ldykj, fldgila fõ' II fldgi - 5
10 Y%S,xld uy nexl=j 2014 foieïn¾ 31 osfkka wjika ld,mßéfpaoh i yd uqo,a m%jdy m%ldykh igyk fufyhqï l%shdldrlïj,ska,o uqo,a m%jdyhka,eîï(,enqkq fmd<sh - úfoaysh uqo,a 25,984,366 21,656,589,enqKq fmd<sh - foaysh uqo,a - wksl=;a 530, ,044 øjys,;d l<ukdlrk iy fjf< wd hï 12,626,457 13,389,159 Wm,íê jq úksuh jdish $ ^mdvqj& (553,996) (13,638,407),enqKq wksl=;a wd hï 1,360,447 1,175,609 39,948,053 23,095,994 úh meyeoï f.jk,o fmd<sh - úfoaysh uqo,a 3,406,299 4,681,100 f.jk,o fmd<sh - foaysh uqo,a 15,828,575 2,827,328 fiajlhskag f.ùï 4,729,643 3,947,528 iemhqïlrejkag f.ùï 5,601,065 29,596,753 f.jk,o n 929,097 2,016,217 30,494,679 43,068,926 fufyhqï l%shdldrlï ;=,ska,o$ ^i yd Ndú;d l<& Y=oaO uqo,a m%jdyh 37 9,453,374 (19,972,932) wdfhdack l%shdldrlïj,ska,o uqo,a m%jdyhka,eîï ( wksl=;a foaysh uq,h j;alïj, Y=oaO ^jeäùu& $ wvqùu (790,741) (858,623) wksl=;a wdh;kj,g m% kh l< Kh iy w;a;sldrï - m%d.aok whlr.eksï 1,490,027 1,448,949 foam<" ms h; iy WmlrK úls ï 940 2,268 m%;súl=kqï.súiqï hgf;a ñ,g.;a iq/l=ïm;aj, Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& 243,651,000 77,586, ,351,226 78,178,594 úh meyeoï ( úfoay uqo,a iq/l=ïm;aj, Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& 31,566,311 (101,781,795) wksl=;a úfoaysh uq,h j;alïj, Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& (746,122) 1,407,072 wksl=;a úfoaysh uq,h nerlïj, Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& (26,570,161) (1,510,810) wksl=;a foaysh ;ekam;= iy f.úh hq;= uqo,aj, Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& (375) (722) foam<" ms h; iy WmlrK ñ,g.eksï ^m% khka wvqls fuka miq& 1,128, ,982 rka f;d.fha Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& 1,348,440 55,585,071 wfkl=;a wdh;k fj;,nd ka Khm;a w;a;sldrï 1,604, ,109 8,330,406 (44,626,093) wdfhdack l%shdldrlïj,ska,o Y=oaO uqo,a m%jdyh ,804,687 uq,h l%shdldrlïj,ska,o uqo,a m%jdyhka,eîï ( ixirk uqo,a ksl=;=j (431,825,813) (237,929,416) ixirk uqo,a wdmiq.eksï 508,950, ,640,254 ixirk uqo,a Y=oaO ksl=;=j 77,124,381 21,710,838 úh meyeoï ( rcfha.kqfokq wdy%s; ixirk uqo,a Y=oaO ksl=;=j $ ^wdmiq.eksï& ,339,459 (175,136,711) nexl= iy uq,h wdh;k.kqfokq wdy%s; ixirk uqo,a Y=oaO ksl=;=j $ ^wdmiq.eksï& 39 (12,199,430) 17,284,956 ixirk uqo,a Y=oaO ksl=;=j $ ^wdmiq.eksï& 127,140,029 (157,851,755) ixirk uqo,a Y=oaO jeäùu$^wvqùu& (50,015,648) 179,562,593 úh meyeoï ( úfoaysh uqo,a ld,sk nerlï wdmiq f.ùu 93,842,868 59,020,350 wksl=;a wruqo,a i yd f.ùu rcfha taldnoao wruqo, i yd,dn mej u 11,500,000 26,350, ,343,041 85,370,472 fufyhqï l%shdldrlï ;=,ska,o$ ^i yd Ndú;d l<& Y=oaO uqo,a m%jdyh (155,358,689) 94,192,121 uqo,a iy uqo,a iudkhkaf.a Y=oaO jeäùu $ ^wvqùu& 90,115, ,023,876 uqo,a iy uqo,a iudkhka u; jk úksuh wkqmd;hkaf.a n,meu (28,721,497) (6,625,246) jr Ih wdrïnfha uqo,a iy uqo,a iudkhka 425,676, ,278,133 foieïnr 31 kg uqo,a iy uqo,a iudkhka ,070, ,676,763 msgq wxl 07 isg 56 olajd we;s.skqïlrk m%;sm;a;s yd igyka fuu uq,h m%ldykj, fldgila fõ' II fldgi - 6
11 II fldgi 2014 foieïn¾ 31 osfkka wjika ld,mßéfþoh i yd uq,h m%ldykhkaf.a fldgila f,i lshúh hq;= igyk 1' jd¾;d lsífï tallh iy jhjia:dms; moku YS%,xldfõ uqo,a" uq,h iy f.ùï moao;s m md,kh" wëcikh iy kshdukh ls u i yd j.lsjhq;= wêld h f,i 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mk; ^ixfydaê; m & hgf;a Y%S,xld uy nexl=j ^ nexl=j fyda Y%S',x'u'ne' & wdh;khla f,i ia:dms; lrk, ' YS%,xld uy nexl=j ks;hj Y%S,xld m%cd;%dka;%sl iudcjd ckrch ;=< msysgqjd we;s w;r" fld<u 01" ckdêm;s udjf;a wxl 30 ork ia:dkfha msysgd we;' fuu uq,h m%ldykhka" uqo,a ukav,h fjkqfjka ksl=;a ls u i yd" YS%,xld uy nexl=fõ wêm;s iy m%odk.kldêld úiska 2015 udr ;= 17 jeks k wkqu; lrk, ' 2'.sKqïlrK m%;sm;a;s 2'1 ms<sfh, lsífï moku my; i yka ksyañ;.kldêlrk m%;sm;a;sj,ska y kajd we;s m idodrk jákdlug w.h lrk,o bvï" f.dvke.s,s" rka iy we;eï uq,h j;alï yer" ft;sydisl mṡ jeh mokïj fuu uq,h m%ldykhka ms<sfh, lrk, ' 2'1'1 jd¾;d lsífï wdld;sh nexl=j úiska uq,h j;alï iy uq,h nerlï o tajdg w, wd hï iy úhoï udr. o úfoaysh uqo,a iy foaysh uqo,a l%shdldrlï f,i fjkafldg b m;a lrkq,efí' uq,h ;;a;ajh ms<sn m%ldyfha j;alï iy nerlï b m;a ls fï mqω,a jyfhka tla tla jr.hka hgf;a øjys,;djfha ms<sfj,g olajd we;' fuu jdr ;dlrk m%fõyh u.ska" wxl 4 ork igyfkys úia;rd;aulj olajd we;s nexl=fõ l%shdldrlï WÑ;j jdr ;d flfrk nj nexl=fõ woyi fõ' 2'1'2 wkql+,;d m%ldykh 2014 foieïnr 31 fkka wjika jk jr Ih i yd Y%S,xld uy nexl=fõ uq,h m%ldykhka cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;s ^cd'uq'jd'm%'& m%ldr ms<sfh, lr ;sfí' uqo,a ks;s mk; wkqj uq,h m%ldyk ms<sfh, lr we;s w;r ú.kldêm;s úiska ú.kkh lr ks;suh wjyh;d u;.eiü m;%fha m, lr we;' cd'uq'jd'm%' j, iuyr wjyh;d u;.eiü lrkq,enq uq,h m%ldykj," tajdfhys jr.slrkh iy tu ksid w.hka fuu uq,h m%ldyk iu. fjkia úh yelsh' 2'1'3 jd¾;d lsífï uqo,a tallh fjk;a wkaoulg olajd fkdue;s kï" ishωu ixlhd wdikak;u YS%,xld remsh,a oyia j,ska ±lafõ' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= 2'2 jeo.;a.skqï ksyaphka iy weia;fïka;= nexl=fõ uq,h m%ldyk ilia ls u u;" jdr ;d lrk,o wd hï" úhoï" j;alï yd nerlï m%udkhka iy wkq.dó fy<sorõ ls ï fukau wiïndjh nerlïj, fy<sorõ ls ïj,g n,mdkakd jq ksyaphka weia;fïka;= yd Wml,amkhka ilia ls ug l<ukdlrkhg is fõ' fuu Wml,amkhka yd weia;fïka;= yd iïnkao wúksyañ;;djh" j;alï yd nerlïys OdrK w.hkaj,g wkd.; ld,m Éf oj, n,mdk f,i m%udkd;aul.e,msula wjyh lrk m%;sm,hla we;s l< yel' 2'2'1 úlsœug we;s wdfhdack ydkslrkh ie,lsh hq;= f,i iy wlkavj idodrk w.h tys mṡ jehg jvd my<g hkúg" úls u i yd we;s wdfhdack w.h ydks ù we;s nj nexl=j ;SrKh lrhs' fuu wdfhdack iïnkaofhka ie,lsh hq;= nj fyda wlkav nj hk lrekq ksyaph ls fï hï úksyaphla ls u wjyh fõ' 2'2'2 úy%du jegqma iy wksl=;a myapd;a fiajd m%;s,dn ie,iqï ksyañ; m%;s,dn ie,iqïj, mṡ jeh wdhq.kk we.hsï u; ;SrKh lrkq,efí' wdhq.kk we.hsul jügï wkqmd;" wkd.; jka f.ùï jeäùï" urk wkqmd;h iy úy%du jegqmaj, wkd.; jeäùï ms<sn Wml,amkhka is lrkq,efí' fuu ie,iqï j,.=ld,sk iajndjh fya;=fjka tjeks weia;fïka;= ie,lsh hq;= f,i wúksyañ;;djhlg Ndckh fõ' Ndú;d lrk,o Wml,amk igyka wxl 43 ys ±lafõ' 2'2'3 uq,h WmlrKj, idodrk w.h uq,h j;alï yd j.lsuj, idodrk w.hka uq,h ;;aj m%ldykfha jdr ;d.; lrk úg tu w.hka il%sh fj<`om< ;=<ska,nd.; fkdyels wjia:dj, " tu w.hka,nd.eksu i`oyd úúo wdldrfha wd.kkh lrkq,nk. ;uh wdld;sj,ska hq;= YS,amSh l%u Wmfhda.S lrf.k we;' fuu wdld;s ;=<g fhd.kakd fhojqï yels ieu úgu ks lais; fj<`ofmd< o;a; u;,nd. kakd w;r" tjeks o;a; fkdue;s wjia:djkays ks.uk u.ska idodrk w.h,nd.kq,nhs' ks.ukj,g t<öfï øjys,;djh iy r > ld,sk jhq;amkak uq,h WmlrKj, (longer-dated derivatives) fjkiaùu jeks wdld;sj,g fhdod.kakd fhojqï ie,ls,a,g f.k we;' 2'3 m%ldys; lr we;s kuq;a fï jk f;la n, iys; fkdjq m%ñ;ska m%ldys; kuq;a nexl= uq,h jdr ;d m%ldyhg m;a lrk kh jk f;la n, iys; fkdjq m%ñ;ska iy wr : ksremkhka my; m fõ' fuu m%ñ;ska iy wr : ksremkhka wkd.; kl w < jk njg nexl= n,dfmdfrd;a;= fõ' fuu m%ñ;ska n, iys; jq úg tajd w < lr.eksug nexl=j wfmalaid lrhs' II fldgi - 7
12 2'3'1 cd'uq'jd'm%' 9 uq,h WmlrK 2014 cq,s ui wka;r cd;sl.skqïlrk m%ñ;s ^w'.s'm%'& wdh;kh úiska cd'uq'jd'm%' 9 uq,h WmlrK m%ñ;sfha wjidk ixialrkh ksl=;a lrk,o w;r" tu`.ska uq,h WmlrK jhdmd;skays ishæu wjëka ksremkh jk w;r w'.s'm%' 39( y` kd.eksu yd ñkqï ls u iy cd' uq' jd' m%' 9 ys ishæu miq.sh ixialrkhka wfydais úh' fuu m%ñ;sh u.ska jr.slrkh iy ñkqï ls u" ydkslrkh yd b /l=ï.skqïlrkh iïnkao kj wjyh;d y` kajd fok, ' 2018 ckjd 01 fkka wdrïn jk jdr Isl ld,éf ohka i`oyd cd'uq'jd'm%' 9 n,meje;afjk w;r l,ska w < ls u j,x.= fõ' w;s;hg n,mdk m w < l<hq;= kuq;a ikaikaokd;aul f;dr;re w;hdjyh fkdfõ' cd'uq'jd'm%' 9 ys l,ska l< ixialrkhka ^2009" 2010 iy 2013& l,ska w < ls u j,x.= jkqfha wdrïnl w < ls u 2015 fmnrjd 01 kg fmr is lf<a kï mu ' cd'uq'jd'm%' 9 fhd.eksu nexl=fõ uq,h j;alï jr.slrkh iy ñkqï ls u iïnkaofhka n,mdkq,nk w;r nexl=fõ uq,h j.lsï jr.slrkh yd ñkqï ls u iïnkaofhka n, fkdmdhs' 2'3'2 cd'uq'jd'm%' 14 kshduk ú,ïns;.skqï cd'uq'jd'm%' 14 úiska ish ldr hhka wkqmd; kshdukh hgf;a wdh;khlg cd'uq'jd'm%' m%:u jrg w, lr.eksu u; we;sjk kshduk ú,ïns;.skqïys fyaihka i`oyd fndfyduhla mj;sk.skqïlrk m%;sm;a;ska w < ls ug wjir,nd foa' cd'uq'jd'm% 14 w < lr.kakd wdh;k úiska uq,h ;;a;aj m%ldykfha fjku wdhs;uhlska kshduk ú,ïns;.skqï fmkakqï l< hq;= w;r wd hï m%ldykfha iy úia;srk wd hï m%ldykfha fjkuu whs;uhlska tu.skqï fyaihkaf.a jr ;udk fjkiaùu fmkaúh hq;= h' m%ñ;sh u.ska wdh;kfha wkqmd; kshdukfha iajndjh iy iïnkaê; wj ku ms<sn`o fy<sorõ ls u iy tys uq,h m%ldyk u; tu wkqmd; kshdukfha n,meu ms<sn`o fy<sorõ ls u kshu lr ;sfí' 2016 ckjd 01 k fyda bka miq wdrïn jk jdr Isl ld,m Éf o i`oyd cd'uq'jd'm%' 14 n,meje;afõ' fuu m%ñ;sh fhd.eksu ;=,ska nexl=j flfrys n,meula we;s ls u wfmalaid fkdlrhs' 2'3'3' w'.s'm%' 19 - ksyañ; m%;s,dn ie,iqï( fiajl odhl;ajhka m%ñ;shg lrk,o ixfydaê;hka w'.s'm%' 19 g wkqj wdh;khla úiska ksyañ; m%;s,dn ie,iqï.skqïlrkfha fiajlhka fyda f;jk mdr Yajhla úiska lrkakd jq hl;ajhka ie,ls,a,g Ndckh l< hq;=h' hl uqo,a iu. fiajh nef a kï tu hl;ajhka fiajd ld,h ;=< RKd;aul m%;s,dnhla f,i ±laúh hq;=hs' fuu ixfydaokhka meye,s lrk m " hl uqo,ays tl;=j fiajd ld,fhka iajdëk jkafka kï wdh;kh úiska tu hl uqo,a fiajd imhk,o ld,h ;=< fiajd mṡ jefhka wvq ls ula f,i y` kd.eksug wjir ;sfnk w;r tu hl uqo,a fiajd ld,h mqrd fn ye ula wjyh fkdfõ' fuu ixfydaokhka 2014 cq,s ui 01 jk k fyda miqj wdrïn jk jdr Isl ld,m Éf ohka i yd n,meje;afõ' 2'3'4' cd'uq'j' m%' 15 -.kqfokqlrejka iu. jq fldka;%d;a;= u; wdþhu 2014 uehs ui cd'uq'j'm% 15 ksl=;a lrk,o w;r tu.ska.kqfokqlrejka iu`. jq fldka;%d;a;= j,ska ckkh jk wd hï y kd.eksug mia je reï wdld;shla msysgqjk, ' cd'uq'j'm%' 15 wkqj wd hï y kd.kq,nkafka.kqfokqlrejkag NdKav fyda fiajd iemhsfuka wdh;kh ysñlï,nk m%;syagdj w.h ls fuks' wd hï ñkqïlrkhg yd y kd.eksug cd'uq'j'm%d' 15 ys uq,or u úiska jvd;a jhqy.; m%fõyhla imhkq,nhs' fuu kj wd hï m%ñ;sh ishæu wdh;kj,g w,jk w;r ±kg cd'uq'j'm% hgf;a mj;sk ishæu wd hï y kd.eksfï wjyh;djh wnsnjkh lrhs' 2017 ckjd 01 jk kg fyda Bg miq t<fuk jdr Isl ld,m Éf ohkaj,g.e,fmk m uqωukska fyda fjkia lrk,o w;s;dkqfhda.s.e,mqula wjyh jk w;r uq,ska fhd.eksula i yd o wjir foa' nexl=j úiska fuu m%ñ;ska n,meje;afjk úg fhd.ks' iúia;r ks laikhla iïmqr K lrk ;=re fyda fuu uq,h m%ldykhka m, lrk kh jk úg;a uq,h n,meï idodrk f,i weia;fïka;= l< fkdyel' 3' jeo.;a.skqïlrk m%;sm;a;s idrdxyh 3'1 úfoaysh uqo,a mßj¾;kh nexl=fõ.kqfokq i`oyd Ndú;d jk iy tajd b m;a ls fï uqo,a tallh YS%,xld remsh, fõ' úfoaysh uqo,aj,ska jk.kqfokq" tls.kqfokq is jk kfha mj;sk úksuh wkqmd;sl m%ldr nexl=fõ Ndú;d jk uqo,a jákdlug igyka lrkq,efí' úfoaysh uqo,aj,ska jq uq,h j;alï iy nerlï" fyai m;% kg mj;sk úksuh wkqmd;slhka m%ldr kej; m jr ;kh lrkq,efí' fjkialï ish,a, wd hï m%ldykhg.kq,efí' jákdlï kej; m jr ;kh ls fï " m%odk jhjydr uqo,aj,g jq my; ±lafjk YS%,xld remshf,a úksuh wkqmd;hka Ndú;d lrk, ' 2014 re' 2013 re' iafü%,shdkq fvd,r lefkaähdkq fvd,r hqfrda cmka fhka úfyai.ekqï ysñlï ^ú'.e'ys'& iagr,ska mjqï weu ld tlai;a ckmo fvd,r Ök hqjdka ^wlafjr<& uq,h fkdjk whs;uhka tajd is jqk k ;snq úfoaysh uqo,a m jr ;khg wkqj ft;sydisl w.hg fmd;aj,g igyka lr we;' 3'2 idodrk w.h ñkqï lsíu nexl=j úiska uq,h iq/l=ïm;a" jhq;amkak WmlrK jeks uq,h WmlrKhka iy bvï yd f.dvke.s,s wd jq uq,h II fldgi - 8
13 II fldgi fkdjk WmlrKhka tls fyaim;% khkays idodrk w.hkag ñkqï.; lr we;' óg wu;rj" l%ulaih mṡ jehg ñkqï.; lrk,o uq,h WmlrKhkays idodrk w.hka wxl 44 igyfkys fy<sorõ lr we;' idodrk w.h hkq fjf<`ofmd< yjq,alrejka w;r is jk l%uj;a.kqfokqjl " ñkqï.; lrk,o khg" j;alula úls fuka,efnk uqo, fyda j.lsula yqjudre ls fï f.ùug is jk uqo, h' fuu idodrk w.h ñkqï ls u i`oyd mokï jk mqr j ks.ukh jkqfha j;alula úls u fyda j.lsula yqjudre ls u hk.kqfokqjla( y j;alu fyda j.lsu w < m%odk fjf<`ofmdf<ys is ùu fyda" y tjeks m%odk fjf<`ofmd<la fkdue;s wjia:djl tu j;alu fyda j;alu i`oyd jvd;a u jdis iy.; fjf<`ofmdf<ys is ùuh' fuu m%odk fjf<`ofmd< fyda jvd;a,dn hs fjf<`ofmd< nexl=jg msúish yelalla úh hq;= h' j;alul fyda j.lsul idodrk w.h ñkqï.; lrkq,nkafka fjf<`ofmd< yjq,alrejka Tjqka Wm u wdr :sl jdishla,nd.eksu Wfoid yeisfrkq we;ehs hk Wml,amkh u; j;alula fyda j.lsula ñ,ls fï fhd.kakd Wml,amkhka fhd.eksfuks' uq,h fkdjk j;alul idodrk w.h ñkqï.; ls fï fjf<`ofmd< yjq,alrejkaf.a j;alula tys Wm u yd úysiag f,i Ndú;d ls u u.ska fyda Wm u yd úysiag jdis,efnk f,i Ndú;dfõ fhd.kakd fjk;a fjf<`ofmd< yjq,a lrejl=g úls u u.ska fyda" wdr :sl jdis ckkh ls fï yelshdj i,ld n,kq,nhs' nexl=j úiska idodrk w.hhka ñkqï ls fï ls%hdj,sh Wfoid wjia:djg b;du;a WÑ; iy idodrk w.hka ñkqï.; ls u w < ks laik fhojqï ys Wm u Ndú;h iy wm laidld fhojqï Ndú;h wju ls u hk ldr hhka ioyd m%udkj;a o;a; w.h ls fï l%ufõohka fhd.kq,nhs' uq,h jdr ;djkays idodrk w.h ñkqï.; l< fyda fy<sorõ l< ishω j;alï yd j.lsï idodrk w.hka Oqrdj,sh ;=< my; ±lafjk m jr.slrkhg,la lr we;s w;r th iuia;hla jyfhka idodrk w.hka ksyaph ls u i`oyd jeo.;a jk wju uügfï fhojqï u; mokï fõ' m<uqjk uügu - wkkh j;alu yd j.lsu i`oyd ls%hdld fjf<`ofmd< ;=< ysñ m%ldys; ^fkd ieliq& ñ<.kka fojk uügu - Rcqj fyda jl%dldrfhka ks laikh l< yels" idodrk w.hka ñkqï ls u i`oyd jeo.;a jk wju uügfï fhojqï Ndú;d lrk we.hqï l%ufõohka Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= f;jk uügu - kṡ laikh l< fkdyels" idodrk w.hka ñkqï.; ls u i`oyd jeo.;ajk wju uügfï fhojqï Ndú;d lrk we.hqï l%ufõohka' uq,h jdr ;djkays mqkrdjr ;k moku u; y` kd.kakd,o j;alï yd j.lsï iïnkaofhka" fuu OQrdj,sfhys uügï w;r yqjudre ùï is ù we;a±hs nexl=j úiska idodrk w.hka ñkqïlrkh Wfoid iuia;hla jyfhka jeo.;a jk wju uügfï fhojqï u; mokïj fuu jr.slrkh kej; ;lafiare ls u ;=<ska jdr ;d ls fï ld, m Éf oh wjidkfha ;SrKh lrkq,nhs' 3'3 uq,h j;alï iy nerlï nexl=j" uq,h j;alï iy nerlï iy wdy%s; wd hï yd úhoï udr.hka b m;a lrkq,nkafka úfoaysh uqo,a iy foaysh uqo,a l%shdldrlï fjkafldg y kd ±laùfukah' úfoaysh uqo,a l%shdldrlï m%odk jyfhka Woa.; jkafka nexl=fõ úfoaysh ixñ; l<ukdlrk ldr hhkaf.kah' uq,h m%;sm;a;s l%shd;aul ls u" uqo,a ksl=;= iy nexl= lghq;=j,g wdy%s; j;alï iy nerlï foaysh uq,h l%shdldrlïj,ska ms<sìuq fõ' fuu l%shdldrlï fjka fjkaj jdr ;d ls u u.ska" nexl=fõ uq,h ;;a;ajh uq,h ldr h idokh iy wj kï wdld;sh jvd fhda.h whq ka b m;a ls u wfmalaid lrkq,efí' úfoaysh iy foaysh uqo,a l%shdldrlï taldnoaoj jdr ;d ls fuka uq,h m%ldykhkays ±kqj;a ls fï w.h r j, jk nj nexl=j úiska i,lkq,efí' ishω uq,h j;alï" uq,slj mṡ jeh u; y kd.kq,nk w;r wdfhdackhg w, w;am;a lr.eksfï úhoï o we;=ωj" b m;a jk m%;siagdfjys idodrk jákdlu mṡ jehg we;=<;a fõ' fuu uq,sl y kd.eksfuka wk;=rej ñkqï mokï" my; úia;r lrkq,efí' idudkhfhka ñ,g.kq,nk iy úl=kkq,nk ishω uq,h j;alï fjf<πï kfha y kd.kq,efí' fuf,i ñ,g.kq,nk iy úl=kk uq,h j;alï jq l,s idudkh fr.=,dis u.ska fyda fjf< fmdf<a mj;akd iïm% h u.ska kshñ; ld, rduqj ;=< Ndr h hq;= ñ,g.kq,enq fyda úl=kkq,enq uq,h j;alï jkafkah' 3'3'1,dNh fyda mdvqj u; idodrk w.hg we;s iq/l=ïm;a fjf<πu i yd.efkk uq,h j;alï",dnh fyda mdvqj u; idodrk w.hg we;s j;alï hgf;a jr. lr we;=<;a lr we;' fuu iq/l=ïm;a wk;=rej m%ldys; fjf< fmd< ñ, m%ldr w.h lrkq,efí' fjf< fmd< w.fhys fjkiaùu" uq,h ;;aj m%ldykfhys iq/l=ïm;a hgf;a jákdlï jeäùula fyda wvqùula f,i y kd.kakd w;r thska Woa.; jk jdish$wjdish wd hï m%ldykfhys y kd.kq we;' iq/l=ïm;a ;j rg;a whs;sj mj;skafka kï w, jdish$wjdish Wm,íê fkdjq ñ, m%;hd.kkfhka jdish$^wjdish& f,i jdr ;d lrkq,efí' iq/l=ïm;a II fldgi - 9
14 úls u u.ska jdishla fyda wjdishla Woa.; jkafka kï" th ñ, fjkiaùfï Wm,íê jdish$^wjdish& f,i jdr ;d lrkq,efí' 3'3'2 wf,úh i yd we;s úfoay úksuh iq/l=ïm;a fjf<πu i yd.efkk úfoay úksuh iq/l=ïm;a miqj fjf< fmd< ñ, wkqj w.h lrkq,efí' fjf< fmd< w.fhys fjkiaùu" uq,h ;;ajh ms<sn m%ldyfha úls ug we;s iq/l=ïm;aj, jákdlu jeãùu fyda wvqùu jyfhka y kajkq,efí' fjf<πu i yd.efkk úfoaysh uqo,a iq/l=ïm;aj, fjf< fmd< w.h fjkiaùfuka Woa.;jk jdish fyda wjdish" tu wdfhdack úl=kd" m%;s.%ykh lr fyda fjk;a whqrlska wmyrkh lrk f;la fyda tu wdfhdackh n, njg ks CIKh lrk f;la fyda ysñlre m%d.aokfha fjku ixrplhka ^uq,h ;;ajh ms<sn m%ldyfha fjk;a ixñ; f,i olajd we;s& f,i y kajkq,nk w;r" tjeks wjia:djla Woa.;ùfï ysñlre m%d.aokh f,i uq,ska jdr ;d l< jdish fyda wjdish wd hug tl;= lrkq,efí' 3'3'3 jhq;amkak uq,h WmlrK uqo,a yqjudre" b úfoay úksuh.súiqï iy fmd,s wkqmd; yqjudre jeks jhq;amkak uq,h WmlrK nexl= úiska Ndú;d lrkq,nk w;r tajd Ndú;d lrkqfha wj kï l<ukdlrkh ls fï wruqkq i yd ñi iufmacid;aul wruqkq i yd fkdfõ' jhq;amkak uq,h WmlrK tys idodrk w.hg jdr ;d lrk w;r tys idodrk w.h Ok w.hla.kakd úg j;alula f,i;a tu w.h RK w.hla.kakd úg j.lsula f,i;a jdr ;d lrhs' jhq;amkak uq,h WmlrKhkaf.a idodrk w.fhys we;sjk p,khka Wm,íê fkdjq m%;hd.kkhkaf.ka jdish$^mdvqj& hgf;a jdr ;d lrkq,efí' 3'3'4 tla Èk fjki.kqfokqjl ñ, ta yd iudk.kqfokq mj;skakd jq kṡ CIKh l< yels jr :udk fjf<`om<l idodrk w.fhka fjkia fõ kï fyda ñ, kṡ CIKh l, yels jr :udk fjf<`omf<ys o;a; mukla úp,hka f,i fhd.;a we.hsï Ys,am l%uhla Ndú;fhka,nd.;a ñf,ka fjkia fõ kï" nexl=j úiska tu.kqfokqfõ ñ, yd idodrk w.h w;r fjki ^ kg fjki& blaukskau Wm,íê fkdjq m%;hd.kk,dn$^mdvq& f,i y` kd.kq,nhs'.kqfokqjl idodrk w.h kṡ CIKh l< fkdyels o;a; u; mekúu ;srkh l< wjia:djl tu.kqfokqfõ ñ, yd w, we.hsï rduqfõ ñ, w;r fjki" w < fhojqï kṡ CIKh l< yels jq úg fyda tu WmlrK uq,h m%ldyk ;=<ska bj;aj.sh úg mukla w hï m%ldyh ;=<.,mkq,nhs' 3'3'5 cd;hka;r uq,h wruqof,a fyaihka (IMF) nexl=j úiska cd;hka;r uq,h wruqo, ^cd'uq'w'& iu. lrkq,nk.kqfokq Y%S,xld rcfha ksfhda ;fhl= f,i fkdj" ;u n,;, m%ldr is lrkq,efí' nexl=j úiska cd'uq'w' iu`. is flfrk ishω.kqfokq tu moku u; fuu uq,h m%ldykhkays we;=<;a lr we;' cd'uq'w' iu`. jq mx.=j j;alula jyfhka nexl=j úiska igyka lr we;s w;r" tu mx.=j i yd cd'uq'w' fj; f.úh hq;= uqo, nexl=fõ nerlula f,i igyka lr we;' cd'uq'w' úiska fjka lrk,o iuqéñ; úfyai.ekqï ysñlï ^ú'.e'ys'& m%udkh nerlula f,i i,lkq,efí' cd'uq'w' úiska fyai m;% kg m%ldyhg m;alrk,o úksuh wkqmd;slhka wkqj cd'uq'w' j;alï iy nerlï m%;hd.kkfhka Woa.; jk úksuh,dn fyda mdvq wd hï m%ldykfhys y kd.kq,efí' cd'uq'w' iu`. jq fyaihkag wod< ishωu.dia;= iy fmd<sh tiekska wd hï m%ldykfhys igyka lrkq,efí' 3'3'6 uqo,a iy uqo,a iudkhka úfoaysh nexl= iy uq,h wdh;khkays we;s uqo,a iy fláld,sk ;ekam;= uqo,a iy uqo,a iudkhkag wh;a fõ' foaysh uqo,a l%shdldrlïj, wx.hla jyfhka YS%,xld uy nexl=j we;eï wd hï bmehsï o we;eï úhoï ± u o is lrk kuq;a" tu.ska uqo,a p,khla is fkdfõ' tu l%shdldrlïj,ska we;eï j;alï iy nerlï o Woa.; jk w;r thg m%odk jyfhka YS%,xld rch iu. iy foaysh nexl= iy uq,h wdh;k iu..kqfokq w < fõ' YS%,xld rch iu. jk.kqfokqj,g uq,h m%;sm;a;s ldrlhla f,i rch úiska ksl=;a lrkq,nk NdKavd.dr ì,am;aj, hl fkdjq fldgila iy rch úiska ksl=;a lrkq,nk ne ïlr wh;a fõ' tjeks ñ,g.eksï" wmyrkhka fyda ta u; fmd<sh yqfola fmd;a igyka jyfhka mukla Y%S,xld uy nexl= jdr ;dj, igyka lrkq,efí' fïjd uq,h m%ldykhkays igyka 37 iy igyka 38 hgf;a fjka fjkaj fy<sorõ lr we;' uqo,a ks;s mkf;a úêúodk m%ldr" jhjia:dms; wêld h jyfhka Y% S,xld uy nexl=j úiska uyckhd fj; uqo,a ksl=;a lrkq,efí' YS%,xld uy nexl=j úiska ksl=;a lrkq,nk uqo,a" orkakd fjkqfjka nexl=j u; ysñlula mj;s' fuh nexl=jg nerlula jk w;r orkakdg w;e;s uqo,a fõ' ixirk uqo,aj, p,kh" uqo,a m%jdy m%ldykfhka b m;a lrk w;r" uy nexl= w;r mj;akd m ph m%ldr" uq,h l%shdldrlïj, fldgila f,i we;=<;a lrkq,efí' Y%S,xld uy nexl=j úiska uqo,a$f.ùï ksfhda. l%shdj,sh u.ska fkdaügq iy ldis fyda YS%,xld uy nexl=j u; ksl=;a lrk fplam;a u.ska,nd.kakd NdKav iy fiajd i yd iemhqïlrejka iy fiajlhska jk úúo wk,oaoka fj; uqo,a f.jkq,efí' tajd ixirk uqo,a nerlug fyda jd c nexl= iu. jk fyaihkag fyda tl;= lrkq,efí' tjeks lghq;= i yd jq uqo,a Ndú;d ls u YS%,xld uy nexl=fjka msg;g hk uqo,a m%jdyhg wh;a fõ' uqo,a m%jdy m%ldykfhys" uqo,a iy uqo,a iudkhkag uqo,a$uqo,a úodkhkaf.a Y=oaO.,dhEï yd by; úia;r lrk,o uqo,a iy uqo,a iudkhka o wvx.= fõ' II fldgi - 10
15 II fldgi 3'3'7 m%;sñ,è.ekqï iy m%;súl=kqï.kqfokq m%;sñ,.eksu i yd.súiqï hgf;a úl=kkq,nk iq/l=ïm;a" j;alï f,i wlkavj fyai m;%fhys igyka lrkq,efí' m%;sñ,.eksu i yd jq j.lsï ^m%;sñ,.eksfï.súiqï u; úl=kk,o iq/l=ïm;a& nerlula f,i fy<sorõ lrkq,efí' m%;sñ,.eksï.kqfokqj, úl=kqï iy m%;sñ,.eksfï ñ, iy m%;sjr ;k ñ,.eksfï.kqfokqj, ñ,.eksfï ñ, iy úl=kqï ñ, w;r fjki ms<sfj,ska úhoula iy wd hula jk w;r" th wd hï m%ldykfhys y kd.kq,efí' m%;súl=kqï.súiqï u; r jdf.k we;s iq/l=ïm;a ^kej; úls u i yd jq.súiqï u; ñ,.;a iq/l=ï& j;alï f,i fyai m;%fhys igyka lrkq,efí' m%;sñ,.eksfï iy m%;súl=kqï.kqfokq ksid WmÑ; wd hula fyda WmÑ; úhoula Woa.; jqfha kï" th o m%;sñ,.eksfï iy m%;súl=kqï.kqfokq jákdlu iu. jdr ;d lrkq,efí' 3'3'8 ks;h ;ekam;= myiqlï 2014 fmnrjd 01 jk k isg n,meje;afjk m ks;h ;ekam;= myiqlu ^fmr ks;h ñ,.ekqï myiqlu&' iq/l=ï rys; ;ekam;= myiqlula njg m jr ;kh lrk, ' tneúka iynd.s jk wdh;k ;u w;sfr l wruqo,a ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd; hgf;a ffokslj fuu myiqlu hgf;a wdfhdackh lrkq,nhs' ks;h Kh myiqlï ^fmr ks;h m%;súlskqï myiqlu&" ks;h m%;súl=kqï myiqlu yd ir j iu fõ' 3'3'9 Y%S,xld uy nexl= iq/l=ïm;a fjf< fmdf<a w;ṡ la; øjys,;djh wka;r.%ykh lr.eksu i yd uqo,a m%;sm;a;s l%shd;aulùï hgf;a nexl=j úiska l,ska l,g Y%S,xld uy nexl= iq/l=ïm;a ksl=;a lrkq,nhs' ksl=;a lrkq,nk iq/l=ïm;a j.lsula f,i jdr ;d lrhs' uqyqk; w.h iy ksl=;= ñ, w;r fjki wd hï m%ldykfha úhoula f,i jdr ;d lrkq,nhs' 3'3'10 Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a Á,xld rcfha iq/l=ïm;a" YS%,xld rcfhka ñ,g.kakd,o NdKavd.dr ì,am;aj,ska iukaú; fõ' tajdhska nexl=j úiska YS%,xld rchg imhk,o Kh ksfhdackh flfrk neúka tu l<u l%ulaih mṡ jehg igyka lrkq,efí' 3'3'11 rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a ^ixfydaê; m & 89 j.ka;sh hgf;a YS%,xld rch fj; Rcqj fok,o ld,sk w;a;sldrïj,ska" rchg fok,o w;a;sldrï ksfhdackh fõ' 3'3'12 wksl=;a wdh;kj,g fok,o Kh wksl=;a wdh;kj,g fok,o Kh wdrïnfha m% kh l< uqo,ska whlr.; fkdyels m%udkhla i yd jq uqo,a wvqlr" y kdf.k olajd we;' whlr.; hq;= ishω uqo,a nexl=jg whlr.; fkdyels njg ksyañ; idlais ;sfí kï" ta i yd ^Kh wvd,ùu& wvudk Kh m%;smdokhka i,ikq,efí' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= tu m%;smdokfha m%udkh OdrK uqo,a iy weia;fïka;=.; whlr.; yels uqo, w;r fjki fõ' fnd,a Kh y kd.;a wjia:dfõ lmdy kq,efí' 3'3'13 iq/l=ïm;a Khg u iy Khg.ekSu nexl=j úiska tys uq,h m%;sm;a;s ls%hdld ;aj wjyh;d i yd m%odk ixia:dms; wdfhdaclhska fj;ska rdch iq/l=ïm;a Khg.ekSu is lrhs' fuu Khg.;a iq/l=ïm;a" nexl=j úiska m%;sñ,.eksfï ls%hdld ;ajh u; fjf< fmd< ;=< mj;sk w;ṡ la; øjys,;djh wjfydaikh lr.eksug fhd.ks' iq/l=ïm;a Khg.ekSu hkq kej; ndr u w;miq jk úgl " iq/l=ïm;a kej; Ndr u" tlû jq.dia;= f.ùu iy fjf< fmd< jákdlu u; jka f.ùu ^nexl=fõ rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska m%d:ñl fjf< fmd< iynd.sjkakkag ±kqï we;s fjf< fmd< ñ,& i yd jk fldkafoais úrys; wemùuls' Khg.;a iq/l=ïm;a fjf< fmd< jákdlñka lsishï wjia:djl m%;sñ,.eksfï ls%hdldrlï i yd fhd fkd.;a iq/l=ïm;a wiïnjh j.lsï f,i jdr ;d lrkq,efí' w <.dia;= f.ùu WmÑ; moku u; jr ;dlrkq,nhs' Khg fï.kqfokqjla hgf;a m%;smdr Yjhlg iq/l=ïm;a udre ls u uq,h ;;a;aj m%ldykfhys fmkakqï lfrkqfha ysñld ;ajfha wj kï yd m%;s,dnhkao udre jqfha kï mu ' 3'3'14 fiajl Kh iyk hs fmd<s wkqmd; hgf;a Kh myiqlï,nd.eksu i yd Y%S,xld uy nexl= fiajlhkag ysñlu,efí' cd'.s'm%' 39 wkqj" jügï lrk,o uqo,a m%jdy l%uh Ndú;d lrñka fuu Kh myiqlu tajdfha idodrk w.hg.kkh lrkq,efí' jügï wkqmd;h - fuu wkqmd;h weu ldkq tlai;a ckmo fvd,r b,lal lr.;a.=ld,sk WoaOukh mokï fldg Y%S,xld uy nexl= wdr :sl mr fhaik fomdr ;fïka;=j uûska iïmdokh lrk, ' ú.kk lñgqj uûska tlû ù we;s m jd ch fmd<s ksr foays; wkqmd;h (CIRR) i yd ishhg 1 l wj kï wêlhla o tl;= lrñka jügï wkqmd;h f,i Ndú; fldg we;s w;r th Khj, ld,m Éf oh iuû fjkia fõ' fuu Kh iyk hs fmd<s wkqmd;hka hgf;a,nd u ksid nexl=j úiska ork,o úhou jdr ;d ls ug fiajl Khj, jr I wdrïn kg iy jr I wjidk kg jr ;udk w.hkaf.a fjki jdr Islj l%ulaih lrk w;r nexl=j úiska fuu Kh fjf< fmd< wkqmd;slhkag fokq,enqfõ kï nexl=j úiska Wmhkq,nk wd hu jdr ;d ls ug iudk w.hla wfkl=;a wd hï f,i jdr ;d lrhs' idodrk w.hlrk.kkh i yd fhd.kq,nk Wml,amkhka ( 2008 jr Ifha isg,nd ka fiajl Kh i,ld n,k, ' fiajl Kh,nd ka kh f,i ckjd 01 k i,lk, ' II fldgi - 11
16 fuu Kh i yd lsis wdldrhl.e,msula fyda mshùula is ù fkdue;' Kh l<ukdlrk moao;sh jvd;a ir, lsrsfï wnsm%dfhka uy nexl=j úiska m.kl Kh iy î ldkav Kh hgf;a jq ;j;a Kh jr. folla remsh,a,lai 3 l Kh isudjlg iy jir 10 l kej; f.ùfï ld,hlgo hg;aj taldnoao ls ulg yd kej; ie,iqï ls ulg,la fldg we;' tuûska by; m%fnao ;%s;ajh tla Kh.e;shl=g whs;s ;ks Khla f,i taldnoao flfrkq we;' ta wkqj fuu m%fnaoh hgf;a kj Kh uqo,la m%odkh lrk keu wjia:djl tls uqo, iy ysû Kh uqo,a m%udkh hk whs;suhka folu kej; ie,iqï ls ulg,la lrkq we;' 3'3'15 uq,h j;alï ydkslrkh lsishï uq,h j;alula ydkslrkh ù we;aoehs nexl=j úiska uq,h ;;aj m%ldyk khkays ;lafiare lrkq,efí' 3'3'16 l%ulaih msßjehg OdrKh l< j;alï ydkslrkh l%ulaih mṡ jehg OdrKh l< Khla fyda,eìh hq;= uqo,la ydkslrkh ù we;s njg idodrk idlais we;akï" tu w,dnh.kkh lrkq,nkafka j;alfï OdrK w.h iy weia;fïka;= l< wkd.; uqo,a m%jdyhkaf.a ^fuf;la ord fkdue;s wkd.; Kh w,dn yer& j;alfï uq,a im, fmd<s wkqmd;h;a jügï l< w.h;a w;r fjkih' j;alul OdrK w.h Rcqj fyda ukd.skqula u.ska fyda wvqlrkq,efí' mdvq jq m%udkh wd hï m%ldyfhys y kd.kq,efí' nexl=j m%:ufhka ;ksj jeo.;a yd ;ksj yd iduqyslj fkdjeo.;a uq,h j;alï ydkslrkh ù we;s njg idodrk idlais ;sfí hs úur IKh lrkq,nhs' tfia jeo.;a fyda fkdjeo.;a ;ksj úur IKh l< uq,h j;alula ydkslrkh ù we;s njg idodrk idlais fkdue;s hehs ;SrKh l<fyd;a tu uq,h j;alu iudk Kh wj kula we;s uq,h j;alïj,g we;=<;a lr tu j;alï ydkslrkh i yd iduqyslj úur YKh lrkq,efí' ;ksj ydkslrk mdvq i yd ;lafiare jákdlug w <j ydkslrk mdvq mj;s kï fyda ta nj wlkavj y kdf.k ;sfí kï tajd iduqysl ;lafiarejlg we;=<;a lrkq fkd,efí' miqld,fha ydkslrk w,dnfha w.h wvqjkafka kï iy ydkslrkh y kd.eksfuka miq is jq is ùulg úihdkqnoaoj w, lr.;yels kï l,ska y kd.;a ydkslrk w,dnh wdmiq.,mhs' miqld,hl wdmiq.,mk,o keu ydkslrk w,dnhla wdmiq.,mk,o kg j;alfï OdrK w.h tys l%ucih mṡ jeh fkdblaujk m%udkhla olajd wd hï m%ldyfha y kd.kq,efí' 3'3'17 úlsœug we;s wdfhdack ydkslrkh úls ug we;s j;alula ydkslrkh ù we;akï tys mṡ jeh ^uq,sl f.ùu iy l%ulaih w;r Y=oaO w.h& yd tys jr ;udk idodrk w.h" óg fmr,dnh fyda w,dnh hgf;a y kd.;a ydkslrk w,dnhla fõ kï th wvqlr ysñlre m%d.aokfhka wd hï m%ldykhg udrelrkq,efí' úlsksug we;s,shú,s f,i jr.lr we;s ysñlï m%d.aok,shú,s kej;.e,msï,dnh i yd y kd.kafka ke;' Kh,shú,sj, ydkslrk w,dn",shú,af,ys idodrk w.fhys jeäùu" ydkslrk mdvqj y kd.eksug miqj jq isoaêhlg w, jk njg ksyañ; idlais ;sfí kï mukla" th,dn fyda mdvq yryd kej;.e,msh yelsh' 3'3'18 úfoaysh uqo,a ld,sk nerlï úfoaysh uqo,a ld,sk nerlï" nerlïj, l%ulaih mṡ jehg miqj jdr ;d lrkq,efí' fuu nerlïj, w.h fjkiaùu ld,sk nerlïj, jeäùula fyda wvqùula f,i fyai m;%fhys olajkq,efí' úfoaysh uqo,a ld,sk nerlïj, fjkiaùï j,ska Woa.;jk jdis iy wjdis jydu wd hï m%ldykfhys úhoula f,i y kd.kq,efí' nerlfï whs;sh ;j rg;a mj;s kï jdish fyda wjdish Wm,íê fkdjq ñ, m%;hd.kkfhka jdish$^wjdish& f,i jdr ;d lrkq,efí' jdish fyda wjdish Wm,íê jq ^nerlu wdmiq f.ùï u.ska& wjia:djkays th ñ, fjkiaùïj,ska Wm,íê jq jdish$^wjdish& f,i jdr ;d lrkq,efí' 3'3'19 uq,h wemlr uq,h jdr ;dj, uq,h wemlr uq,sl jyfhka idodrk w.h u; wfkl=;a f.úh hq;= ± hgf;a y kd.kq,efí' wdrïnl y kd.eksfuka wk;=rej tla tla wemlrh hgf;a nexl=fõ j.lsu.kkh ls u" wemlrh fya;=fjka Woa.;jk uq,h ne ï fíreï ls u i yd jk fyd u weia;fïka;=j m%ldr is lrkq,efí' 3'3'20 fjk;a uq,h j;alï iy nerlï uqo,a" ;ekam;= iy fláld,sk w;a;sldrï jyfhka jq foaysh iy úfoaysh uqo,a fjf< kfha y kd.kq,efí' 3'4 wksl=;a j;alï iy nerlï 3'4'1 rka cd;hka;r ixñ;fha ixhq;sh uqo,a ks;s mkf;a 67^1& j.ka;sh m%ldrj" YS%,xld uy nexl=j úiska rka" fuu ixñ;fha fldgila f,i ± h yel' tu ksid YS%,xld uy nexl=j úiska cd;hka;r ixñ;fha fldgila f,i ord isá rkaj, w.h 2014 foieïnr 31 kg remsh,a ì,shk 116'99 ls ^fn fjkal< yels rka remsh,a ì,shk 100'19 la iy fn fjka l< fkdyels rka remsh,a ì,shk 16'80 la jyfhka&' fuu rka f;d.h cd;hka;r ixñ;fha fldgila jk neúka iy idudkh jhdmdr lghq;=j, fjf< NdKavhla f,i yqjudre fkdjk neúka rka idodrk w.hg w.h fldg,dnh fyda w,dnh wdodhï m%ldyhg udre lrkq,efí' rkaj,ska Wm,íê fkdjq,dnh fyda w,dnh,dnd,dn úir ckhg fmr w < ixñ;.skqug udre lrkq,efí' 3'4'2 f;d. f;d." mṡ jeh fyda Wm,íê jákdlï jk foflka wvq m%udkh u; olajd we;' nr ;nk,o idudkh mṡ jeh mokïj mṡ jeh ksyaph lrkq,efí' fiñka jehjk f;d. i yd fjka ls ula i,id we;' II fldgi - 12
17 II fldgi 3'4'3 foam<" msßh; iy WmlrK foam<" mṡ h; iy WmlrK t fk fiajd úhoï yer" iuqéñ; laihùï iy iuqéñ; ydkslrk jákdlu wvql< mṡ jehg olajkq,efí' tls foam<" mṡ h; iy WmlrKj, fldgia wdfoay ls fï mṡ jeh th ork wjia:dfõ y kd.eksu i yd jq ksr kdhlhka imqrk,oafoa kï" tls úhoï o tjeks ms jehg we;=<;a jkq we;' f.dvke.s,s i yd jq laih iy m%;hd.kk khg miqj wvql< ydkslrk mdvq wvqlr" bvï iy f.dvke.s,s.kkh lr we;' iskaklalr bvï yer" j;alïj, my; i yka weia;fïka;= l< jld,h ;=< ir< udr. l%uh wkqj laih.kkh lrkq,efí' j;alï jr.h jld,h iskaklalr bvïj, msysá f.dvke.s,s jr I 50 la ;=< l,an bvïj, msysá f.dvke.s,s l,an ld, m Éf oh ;=< mṡ h; iy mṡ h; fldgia jr I 20 la ;=<,S nvq iy WmlrK jr I 10 la ;=< fudagr r: jr I 5 la ;=< 2014 jr Ifha isg ñ,.;a fudagr r: jr I 10 la ;=< m.kl odvdx. jr I 4 la ;=< fjk;a jr I 3 la ;=< OdrK w.hla whlrjd.; fkdyels njg isoaëka fyda wjia:dkql+, fjkialï fyda u.ska fmkakqï lrk úgl hka;% yd WmlrKj, idodrk w.h ydkslrkh i yd iudf,dapkh l< hq;=h' m<uqj mṡ jeh u; y kd.eksfuka wk;=rej bvï yd f.dvke.s,s m%;hd.kkh l< jákdlu mj;ajd f.k hkq,nk w;r" th jq l,s miqld,sk iuqéñ; laih iy iuqéñ; ydkslrk w,dn wvql< idodrk w.h fõ' nexl=fõ bvï yd f.dvke.s,s m%;hd.kkh i yd jq m%;sm;a;sh jkafka wju jyfhka jir 5lg jrla fyda ie,lsh hq;= ;lafiare.e,msula Bg wvq ld,isudjla m%;hlai jq úgh' m%;hd.kk w;ṡ la; m%;hd.kk ixñ;hg nerlr" fyai m;%fha ysñlre m%d.aokh hgf;a olajkq,efí' flfia jqjo ñg fmr tu j;alfuys y kd.;a m%;hd.kk wvqùula m%;sjr ;kh lrkq,nk m%udkhg tu m%;hd.kk jeäùu" wdodhula f,i y kdf.k wd hï m%ldykfhys olajkq,efí' m%;hd.kk wvqùï o wd hï m%ldykfhys y kd.kq,efí' flfia jqjo" m%;hd.kk wvqùula tu j;alu iïnkaofhkau jq fmr m%;hd.kk w;ṡ la;hla ksiam%nd lrkafka kï" tu m%;hd.kk wvqùï m%;hd.kk ixñ;fha we;s w;ṡ la;h iu..,mkq,efí' j;alula wmyrkfha " lsishï j;alulg iïnkao m%;hd.kk Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= w;ṡ la;hla fjf;d;a th r jd.;a bmehsïj,g udre lrkq,efí' lsishï j;alula bj;a ls fuka Ndú;d ls fuka fyda bj;als fï wkd.; m%;s,dn,eîfï wfmacidjla fkdue;skï th foam<" mṡ h; iy WmlrK f,i y kd.kq fkd,efí' tjeks wjia:djl Woa.; jk,dn yd w,dn ^bj;a ls fuka,nk Y=oaO uqo, iy OdrK w.h w;r fjki& tu jr Ifha u wd hï m%ldykfhys y kd.kq,efí' j;alfuys wjfyai jákdlu" jld,h iy l%uhka iudf,dapkhg Ndckh lrkq,nk w;r wjyh fõ kï ksr;=rej.e,msï lrkq,efí' 3'4'4 wiamdyh j;alï m.kl odvdx.j, ixrplhka fkdjk m.kl ud ldx. wiamdih j;alï f,i olajd mṡ jehg y kd.kq,efí' uq,sl y kd.eksfuka wk;=rej fuu wiamdih j;alï" jr I 4 l jld,hla mokï l< iuqéñ; l%ulaih wvql< OdrK w.hlg mj;ajd f.k hkq,efí' 3'4'5,eìh hq;=.skqï,eìh hq;=.skqï" ksyañ; idlais u; wvudk Kh i yd fjkals ï ms<sn miqj wfmacis; Wm,íê jákdlu u; olajkq,efí' 3'4'6 úúo j;alï wfkl=;a úúo j;alï wfmalais; Wm,íê jákdlug mj;ajdf.k hkq,efí' 3'4'7 uq,h fkdjk j;alï ydkslrkh lsishï uq,h fkdjk j;alula ydkslrkhg Ndckh ùfï i,l=kq olajkafka kï fyda mj;akd isoaëka fyda fjk;a ;;a;ajhla fya;=fjka OdrK w.h ydks úhyels nj fmkakqï lrkafka kï nexl=j úiska tajd tla tla jdr ;d ls fï kfha iudf,dapkh lrkq,efí' tjeks i,l=kla mj;s kï" nexl=j úiska j;alfuka whlr.; yels uqo,a m%udkh weia;fïka;= lrkq,efí' j;alul OdrK w.h whlr.; yels uqo,a m%udkh blaujkafka kï j;alu ydkslrkh jq f,i i,ld" whlr.; yels jákdlug.skqï ;nkq,efí' 3'4'8 m%;smdok w;s; is ùul m%;sm,hla jyfhka nexl=jg jr ;udk j.lsula ^ffk;sl fyda iïuq;shlska& we;súfgl j.lsu fíreï ls u i yd wdr :ßl jdis we;=ω iïm;a.,dhdula wjyhùu;a" tu j.lsu ms<sn úyajiksh weia;fïka;=jla ms<sfh, ls ug yelsùu u; m%;smdok y kd.kq,efí' m%;smdokhla m%;smqr Kh ls ug nexl=j wfmalaid lrkafka kï" tu m%;smqr Kh ksielju ;yjqre jkakd jq wjia:dj, " th fjk u j;alula f,i y kajkq,efí' 3'4'9 ixirkfha mj;sk uqo,a Y%S,xld uy nexl=j úiska ksl=;a lrkq,nk uqo,a tajd orkakkag nexl=j u; ysñlula mj;s' ixirkfha mj;sk uqo,a i yd nerlu" tajdfha uqyqk; jákdlu u; uq,h ;;afjh ms<sn m%ldyfha igyka lrkq,efí' II fldgi - 13
18 3'4'10 úy%du jegqma iy wksl=;a myapd;a fiajl m%;s,dn fhdackdl%u nexl=j úiska fufyhjkq,nk úy%du jegqma iy wksl=;a myapd;a fiajl m%;s,dn fhdackd l%u 43 jeks igyfkys fy<sorõ lr we;' 3'4'11 ksyañ; m%;s,dn fhdackd l%u nexl=j úiska úy%du jegqma" jekaouq iy wk;aore úy%du jegqma" jekaouq mqrei yd wk;aore úy%du jegqma" úy%du md f;dais; iy úy%du fiajl ffjoh m%;s,dn hk ksyañ; m%;s,dn fhdackdl%u mj;ajd f.k hkq,nhs' bka fjka fjkaj m md,kh lrkq,nk m<uq fhdackd l%u 3 g nexl=j iy iq iqlï,;a m%;s,dnska úiska hl uqo,a f.jkq,efí' ksyañ; m%;s,dn fhdackdl%u hgf;a m%;s,dn f.ùfï mṡ jeh" mqfrdal:kh l< talsh ner wdhq.kk l%uhla u; tla tla fhdackd l%uhg fjka fjka jyfhka ;SrKh lrkq,efí' wdhq.kk w.h ls ï jr I ;=klg jrla ne.ska is lrkq,efí' 3'4'12 ksyañ; odhl fhdackd l%u w, jhjia:d iy fr.=,dis m%ldr fiajlhskag fiajl wr :idol wruqof,a hl;ajh iy fiajd kshqla;slhkaf.a Ndr wruqof,a hl;ajhg ysñlula,efí' nexl=j úiska fiajlhskaf.a o< md Y%ñlfhka ishhg 24 la iy ishhg 3 la ms<sfj,ska fiajl wr :idol wruqo,g iy fiajd kshqla;slhkaf.a Ndr wruqo,g hl jyfhka f.jkq,efí' fuu wruqof,a ksyañ; odhl ie,iqï fjka fjkaj m md,kh lrkq,efí' 3'4'13 m%odkhka idodrk jákdlug y kdf.k we;s m% khka" tajd,nd.eksu i yd muqkqjd we;s fldkafoaisj,g wkql+,ùug we;s bvlv ms<sn idodrk ;yjqrejla we;súg tajd ysñlre m%d.aokh hgf;a olajkq,efí' m% khka úhoï úihlg w, jk wjia:djl úhoug i,k ld, m Éf ohla ;=< l%udkql+, mokula u; th wd hï m%ldykfhys igyka lrkq,efí' m% khla j;alug w, jk wjia:djl tys idodrk w.h rcfha ú,ïns; m% k.skqulg nerlr" tu j;alfï laih m%;sm;a;shg wkql+, jq l%udkql+, mokula u; tys wfmalais; m%fhdackj;a wdhqld,h ;=< wd hï m%ldykhg uq y kq,efí' 3'4'14 fiajl ukav, úhoï fiajl ukav, úhoïj,g" uqω ldr h ukav, m%;s,dnj, mqr K mṡ jeh we;=<;a h' jr Ih wjidkfha f.úh hq;= jegqma iy iïnkaê; úhoï wksl=;a foayshj f.úh hq;= fyaihka hgf;a olajkq,efí' 3'4'15 l%shd;aul l,anÿ nexl=j l,an.ekqïlre jk wjia:djkays " l,an.;a j;alïj,ska wfmalais; m%;s,dn mokï lrf.k" l%shd;aul l,an i yd f.úh hq;= l=,sh th n, mj;akd ld, m Éf oh ;=< wd hï m%ldykfhys igyka lrkq,efí' 3'4'16 nÿlrkh 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a 118 jeks j.ka;sh m%ldr nexl=fõ wd hu" wd hï noafoka ksoyia fõ' ;jo 2013 wxl 06 ork wdr :ßl fiajd.dia;= ^ixfydaê;& mk; hgf;a iy 2013 wxl 17 ork tl;=l< w.h u; n ^ixfydaê;& mk; hgf;a wdr :ßl fiajd.dia;= iy uq,h fiajd iemhsu u; jk tl;=l< w.h u; noafoka nexl=j ksoyia fõ' 3'4'17 wdodhu iy úhou nexl=j fj; wdr :ßl m%;sm,.,dtafï yelshdj iy wd hu ksielj u ñkqï l< yels m%udkh wkqj wd hï.skqï.; lrkq,efí' ork,o mṡ jeh iy Wmhk,o ksyañ; wd hu w;r Rcq iïnkao;djh mokï lrf.k wd hï m%ldykfhys úhoï igyka lrkq,efí' jhdmdrh mj;ajdf.k hdu iy foam," mṡ h;" WmlrK ldr hciuj mj;ajd.eksu i yd ork,o ishωu úhoï" jr Ih i yd m%;sm,.kkh ls u ms i wd hug tfrysj igyka lr we;' wd hï úhoï ye kaùug fmr my; ±lafjk.skqï.; lṡ fï Wmudkhka o imqrd,sh hq;=h' 3'4'17'1 fmd<ssh fmd<sh,eîu ms<sn ielhla fkdue;s kï" ñ,g.eksfï i;h ñ, mokïj im, M, hs;aj l%uhg WmÑ; moku u; fmd<s wd hu iy úhou" wd hï m%ldykfhys igyka lrkq,efí' ia:djr wd hï wdfhdack iy iq/l=ïm;a u; Wmhk l+mka iy NdKavd.dr ì,am;a iy wksl=;a jügï WmlrK u; WmÑ; jügï iy wêñ, fmd<s wd hug we;=<;a h' Kh whlr.eksu iel iys; wjia:dj, fmd<s wd hu w;aysgqjk w;r" tajd,efnk;=re fmd<s wd hfuka neyer lrkq,efí' 3'4'17'2,dNdxY,dNdxY wd hu fldgiaysñhd fj;,eîfï whs;sh ;yjqre jq úg y kd.kq,efí' 3'4'17'3 úúo úúo wd hï iy úhoï WmÑ; moku u; y kd.kq,efí' foam," mṡ h; iy WmlrK wmyrkfha Woa.;jk wd hï iajndjfha Y=oaO,dN fyda mdvq" j;alï OdrK w.h iy úl=kqï úhoï wmyrkfhka,o úhoï wvqfldg wd hï m%ldykfhys.skqï.; lr we;' m%odk,dn W;amdok l%shdlrlïj,g wkqidx.sl l%shdldrlïj,ska Woa.;jk iy iudk.kqfokq iuqyhlska Woa.;jk t;rï jeo.;a fkdjk,dn iy mdvq tl;=fldg Y=oaO moku u; jdr ;dlr b m;a lrkq,efí' 3'4'18 wiïndjh j.lsï iy ne ï Kh.e;slï iy;slùï" b úfoay úksuh.kqfokq iy wksl=;a ne ï ish,a, fyai m;%fha y kd fkd.kakd w;r w, YSr I hgf;a wiïndjh j.lsï yd m%d.aok ne ï whs;u f,i y kdf.k we;' wjyhjk wjia:djkays fuu m%udk jvd;a WÑ; weia;fïka;= wkqj ñkqï lr we;' II fldgi - 14
19 II fldgi 4' l%shdldrlïj, iajndjh iy úih m:h 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mk; ^ixfydaê; m & hgf;a YS%,xld uy nexl=fõ uq,h ukav,h úiska m%;sm;a;s mshjr ksyaph ls ug wu;rj uy nexl=fõ n,;," hq;=lï iy lr ;jhhka mejefrk w;r" nexl=fõ l<ukdld ;ajh" fufyhqï iy m md,kh i yd fmd fõ j.lsjhq;= jkafkah' nexl=j úiska uq,slj YS%,xldfõ uqo,a" uq,h iy f.ùï moao;s m md,kh" wëlaikh iy kshdukh i yd fmd fõ j.lsjhq;= w;r rcfha uq,h ksfhda ; f,i o lghq;= lrkq,efí' nexl=fõ l%shdldrlïj,g m%odk jyfhka my; i yka ± we;=<;a h' l uqo,a iy úksuh wkqmd; m%;sm;a;s l%shd;aul ls u' l uqo,a ksl=;a ls u' l uq,h moao;sfhys ksoyia ;r.ld ;ajh iy ia:dhs;djh ie,isu' l iq iqlï,;a uq,h wdh;kj,g n,m;%,nd u iy wëlaikh' l wka;r nexl= fíreï ls fï moao;sh ixúodkh yd l<ukdlrkh iy f.ùï moao;sfhys ksis l%shdld ;ajh m%jr Okh ls u' l úúo myiqlï hgf;a rchg" nexl=j,g iy uq,h wdh;kj,g Kh iy w;a;sldrï iemhsu' l rch iy rch fjkqfjka l% shdlrk ksfhda ; wdh;k iu. ksyañ; úêúodk hgf;a iqrlais;d.drhla f,i l%shdls u' Y%S,xldfõ M, hs iïm;a ixjr Okh".ekaùu iy m%jr Okh ls fï woyiska hq;=j tys mrudr :h jk wdr :ßl" ñ, iy uq,h moao;sfha ia:dhs;dj imqrd.eksu i yd mj;ajd f.khk l%shdldrlï" úfoaysh uqo,a l%shdldrlï iy foaysh uqo,a l%shdldrlï f,i mqω,aj fjkalr ±laúh yelsh' fuu l%shdldrlïj, m%;sm, wd hï m%ldykhg w <j fufyhqï l%shdldrlï fõ' 4'1 úfoaysh uqo,a l%shdldrlï Y%S,xld uy nexl=j úiska tys úfoaysh ixñ; l<ukdlrkh hgf;a mj;ajdf.k hkq,nk úfoaysh uqo,a j;alïj,ska úfoaysh uqo,a l%shdldrlï m%odk jyfhka cks; fõ' úfoaysh ixñ; l<ukdlrk l<u" úfoaysh uqo,a ue y;aùfï ldr hhka i yd jq úfoaysh uqo,a j;alï iy fjf< lghq;= i yd jq wksl=;a úfoaysh uqo,a j;alïj,ska iukaú; fõ' úfoaysh uqo,a j;alï úúo uqo,a jr.j,ska mj;ajd.kq,efí' thska jeä m%udkhla wefu ld tlai;a ckmo fvd,r " TiafÜ%,shdkq fvd,r " hqfrda" ì%;dkh mjqï" cmka fhka iy kjis,ka; fvd,r j,ska y kajd we;' fuu úfoaysh uqo,a l<u ;=< jq uq,h,shú,s m%odk jyfhka ffij iq/l=ïm;a m%;sjr ;s; ñ,.eksfï Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;=.kqfokq hgf;a orkq,nk iq/l=ï fyda wksl=;a uy nexl=" jd c nexl= yd wksl=;a Ndrldr wdh;k fj; jq fyaihkaf.ka iukaú; fõ' úfoaysh fjf< fmdf<a fufyhqïj,ska Woa.; jkakd jq úfoaysh uqo,a j;alï iy nerlï o" l,ska l,g Y%S,xld uy nexl=j úiska orkq,efí' 4'2 foaysh uqo,a l%shdldrlï foaysh uqo,a l%shdldrlï my; i yka m Woa.; fõ' (i) (ii) øjys,;d l<ukdlrk fufyhqï( nexl= moao;shg wruqo,a w;a;sldrï fuka fyda nexl= moao;sfhka wruqo,a wdmiq.eksfuka rchg fyda uq,h fjf< fmd<g ffokslj is jk Y=oaO.,dhdï ys,õ lrkq,efí' fuu lghq;= fndfyduhla ffoksl fjf< fmd< fufyhqï u.ska is lrkq,efí' újd; fjf<`ofmd< lghq;= i`oyd wdodrlhla jyfhka Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a j,ska iukaú; wdfhdack l<ula nexl=j mj;ajd.ks' nexl=fõ m%;sm;a;sh jkafka fuu wdfhdack fj<` u i yd fkdj uqo,a fufyhqï lghq;= i yd mukla mj;ajd.eksuh' 4'3 Ndr iy Ndrldr;aj l%shdldrlï Ndrldr iy m md,k úêúodk hgf;a Y%S,xld uy nexl=j úiska m md,kh lrkq,nk uqo,a" nexl=fõ uq,h m%ldykhka f.ka wka;r.; fldgila fkdjk neúka tajd fuu uq,h m%ldykfhys we;=<;a lr fkdue;' 5' úfoaysh iq/l=ïm;aj, wfhdackhka ,dN$w,dN u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 61,495,307 94,137,368 úls u i yd we;s wdfhdack 408,189, ,531,750 tl;=j 469,684, ,669,118 6' jhq;amkak uq,h WmlrK w& my; olajd we;s j.=j u.ska jhq;amkak uq,h WmlrKhkays idodrk w.hka tys ld,amksl w.hka iu. j;alï fyda nerlï jyfhka jdr ;d lr we;' o< w.hka jyfhka jdr ;d lr we;s ld,amksl w.hka f,i y` kd.kqfha jhq;amkakhg mdol jq j;alfï ksr foay wkqmd;fha fyda or Ylfha w.h jk w;r jhq;amkak WmlrKhkaf.a w.hkays is jk fjkiaùï ñkqï ls fï moku o fõ' ld,m Éf ofha wjidk kg ys`.j mj;sk.kqfokqj, m udj ld,amksl w.hkaf.ka ksremkh jk w;r tu.ska fj<`om, wjodku fyda Kh wjodku fkdye`. fõ' II fldgi - 15
20 j;alï j.lsï ld,amksl w.h j;alï j.lsï ld,amksl w.h uqo,a yqjudre Currency SWAPS 1,579,560 2,758, ,044,665 5,670,258 4,703, ,929,041 b fhys jq yqjudre ^Forward Forex) , ,452 wka;r.; jhq;amkak uq,h úl,amhka - 16,449, ,213,437-11,478, ,808,712 (Currency Option) fmd,s wkqmd; yqjudre (Interest Rate ,310, SWAP) tl;=j 1,580,237 19,207, ,994,496 5,670,258 16,183, ,918,205 wd& by; i yka jhq;amkak uq,h WmlrK iukaú;jkqfha uqo,a yqjudre" uqo,a úl,am iy b úfoay úksuh.súiqïj,sks' fujeks WmlrK fhdod. kqfha nexl=fõ jhjia:dms; wruqkla jk cd;hka;r wruqo,a mj;ajd.eksu i yd jk w;r" cd;hka;r wruqo,aj,ska mek k.skakd jq iuyr wj kï l<ukdlrkh ls u u.ska iufmalaik fé;kdjla u; tu WmlrK újd; ;;a;ajhkays mj;ajdf.k.kqfokq ls fuka,dn bmhsu fkdfõ' jhq;amkak uq,h WmlrK idodrk w.hg mj;ajdf.k hkq,nk w;r" idodrk w.h Ok w.hla jk úg th j;alula f,io" idodrk w.h RK w.hla jk úg th j.lsula f,i o igyka lrkq,fí' we& iaj,amjyfhka jákdlu udre ls u fyda jákdlu udre ls ulska f;drj" wfkdkh m%;smdok yqjudre lṡ u u.ska mukla jhq;amkak WmlrKhkaf.a wdrïnh is fõ' flfia jqj;a ks;r by, f;d,k uügula we;s fuu WmlrK pxp, WmlrKhka fõ' jhq;amkak.súiqul.eíj we;s j;alul jákdlu" wkqmd;h fyda or Ylh is jkakd jq iqω ixp,khla u.ska nexl=fõ,dnh fyda w,dnh flfrys ie,lsh hq;= uügfï n,meula is lrhs' w;amsg jhq;amkak WmlrKhla u.ska újd; ;;ajhka ixjd; lṡ u ioyd yqjudre fjf<`o fmd<la fkdue;s ùu yd iïnkao wjodkula nexl=j fj; we;s lrkq,efí' we& w < jhq;amkak uq,h WmlrKj,ska wfmacis; m%;s,dn ;yjqre lṡ ug cd;hka;r ixñ;j, nexl=fõ fjf<`o wj ku iuia; l<ukdlrkfhys fldgila f,i jhq;amkak.súiqï fj; ksrdjrkh iñm jyfhka wëcikh lrkq,nhs' jeä r f;dr;=re 42 jk igyfka olajd we;' b& øjys,;djh md,kh ls u i yd jq Wmdh udr.hla f,i t<uqkq yqjudre (Swaps) nexl=fõ jhq;amkak uq,h WmlrK l<fuys b;d jeo.;a fldgila jyfhka wvx.= ú we;' yqjudre hkq ksyañ; mdol jq or Ylhl tkï fmd,s wkqmd;hla f,i" úfoay úksuh wkqmd;hla f,i fyda ialkao or Ylhl fjkia ùïj,g w,j ksyañ; ld,amksl m%udkhkg mokïj ld,hla mqrdjg mdr Yjhka fomṡ ila w;r f.úï m%jdyhla yqjudre lr.eksug jq.súiqï.; tl`.;djhls' úksuh yqjudrejl " nexl=j ksyañ; m%udkhla tl uqo,a jr.hlska f.jk w;r fjk;a uqo,a jr.hlska ksyañ; m%udkhla,nd.ks' ^B& fmd,s wkqmd;sl yqjudrejl úfyais; jhjyd l uqo,la i yd ksyañ; fyda úp,h fmd,shla yqjudrelr.eksug w,.kqfokqlrejka tl`.;djhlg t<efò' ksyañ; fyda úp,h wkqmd;slhla u; mokïj,nd.kakd iq iq idïm% hsl k.kkh m%odk ld,amksl w.fhka.=kls u yryd,efnk WmÑ; idolh u; WmÑ; fmd,sh,nd.; yel' ^W& fmd,s wkqmd;sl yqjudrefõ nexl=j úiska.kqfokqlrejkag ksyañ; wkqmd;slhla ^yqjudre wkqmd;slh& f.jkq,nk w;r ksr foays; wkqmd;sl or Ylhla jk úp,h wkqmd;slhla ysñ fõ' ^f;uil wka;r nexl= wr mk wkqmd;slh wdka;slh& 7' cd;hka;r uq,h wruqo, ^cd'uq'w'& iïnkao j;alï úfyai.ekqï ysñlï u 1,199,895 2,032,177 cd'uq'w' mx.=j 78,489,778 83,240,157 cd'uq'w' ;ekam;=j 126, ,430 w& úfyai.ekqï ysñlï oeíu 79,816,029 85,400,764 úfyai.ekqï ysñlï ^ú'.e'ys'& u jq l,s cd'uq'w' iud lhka yg ndodjlska f;drj mdúéñ l< yels uqo,a jr. i yd mj;sk únjh ysñluls' tkï" ú'.e'ys' orkakka úiska tu uqo,a i yd ú'.e'ys' yqjudre lr.; yelsùuh' tls idud lhka tu uqo,a ú'.e'ys' ug iy ms<s.eksug ne isáu iy ú'.e'ys' moao;sfha fufyhqïj,g w,j úúo j.lsïj,g.re ls ug ne isàu ksid ixñ; j;alula f,i ú'.e'ys' j, we;s úfyai;ajh we;s fõ' wndoj mdúéñ l< yels uqo,a u; ú'.e'ys' j, mj;sk ysñlu fohdldrhlska.re ls u cd'uq'w' úiska ;yjqre lrkq,efí' tkï" r j, úfoaysh ;;a;ajhkays mj;sk idud lhkaf.ka ú'ye'.s' ñ,g.eksu i yd n,j;a úfoaysh ;;a;ajhka mj;akd idud lhka kï ls u u.ska iy l<ukdlrkh l< fjf< fmd<la ;=< idud lhka w;r" iafjépd yqjudre ls u u.ska h' w < uq,h ;;afjh ms<sn m%ldyfha kfha nexl=j úiska ork,o uqω m%udkh by; ixlhdjkaf.ka ±lafõ' wd& cd'uq'w' mx.=j cd'uq'w' wruqof,ys j;alï j, m%d:ñl uq,dy%h jkafka tys idud l rgj,ska,nd.kakd,o cd;hka;r uq,h wruqo,a mx.=j fyj;a m%.aok hl;ajh hkafkys tla tla rgj, mx.=j tu rfgys idfmaci wdr :sl jákdlu mokï lr II fldgi - 16
21 II fldgi.ksñka ;srkh lrkq,nhs' cd'uq'wruqof,ys idud l;ajh,nd.eksfuka miq ;u mx.=fjka 25]l m%udkhla mqω,aj ms<s.;a úfoay uqo,lska fyda úfoay.ekqï ysñlu u.skao b;ṡ 75]l uqo, tu rfgys foaysh uqo,skao f.úh hq;=h' cd'uq' wruqof,a fldkafoaisj,g wkqj rch fjkqfjka nexl=j ish.skqfukau.kqfokq is lrkq,nk fyhska cd'uq'w' mx.=j u.ska nexl=fõ j;alï ksfhdackh lrkq,nhs' cd'uq'w' mx.=j i yd f.úh hq;= uqo, 19 jk igyfka mx.= nerlu YSr Ih hgf;a olajd we;' idud l mx.=j u`.ska cd'uq'w' iu`. rgl mj;sk uq,huh iy ixúodkd;aul iïnkao;djh ;yjqrelrkq,nk w;r my; myiqlï o fï i yd we;=<;a fõ' i.) hlh - cd'uq'w' fj; idud lhl=f.a hlh idud lhdf.a mx.=jg iudk fõ' tu.ska idud lhd úiska cd'uq'w' fj;,nd ug ne we;s Wm u uq,h iïm;a m%udkh ksyaph lrkq,efí' idud lhl= úiska hlh iïmqr Kfhka u f.úh hq;= w;r" ishhg 25 la cd'uq'w' úiska kshu lrkq,nk ixñ; j;alïj,ska ^ú'.e'ys' fyda mdúéñ l< yels uqo,a& f.úh hq;=h' b;ṡ m%udkh idud lhdf.a uqo,aj,ska f.úh hq;=h' ii.) Pkaoh fï n,;, - cd'uq'w' ;SrKj, idud lhdf.a Pkaoh fï n,;, mx.=j u.ska ksr jpkh fõ' tla tla cd'uq'w' idud lhdg uq,sl Pkao o mx.=fjys ieu ú'.e'ys' ñ,shk 0'1 la i yd tla w;sfr l Pkaohla ne.ska o ysñ fõ' 2008 m%;sixialrk u`.ska uq,sl Pkao ixlhdj uqω Pkao ixlhdfjka ishhg 5'502 la f,i ia:djr lrk, ' iii.) uq,hlrkh msúisu - idud lfhl=g,nd.; yels uq,h myiqlïj,ska ^msúisfï isud& idud lhdf.a mx.=j mokï fõ' iómia: iy jhdma; l< ie,iqï m%ldr idud lfhl=g m%jr ;kh jdr Islj mx.=fjka ishhg 200 la o iuqéñ; jyfhka ishhg 600 la o olajd Kh,nd.; yelsh' widudkh wjia:djl iy ksyañ;.egω úiπ.eksu i yd m%fõyh óg jeäúh yelsh' iv.) ú'.e'ys' fjkals ï - idudcslhkaf.a mx.=j,g iudkqmd;slj Tjqkaf.a ú'.e'ys' fjkals ï m%udkh kshu lrkq,efí' we& cd'uq' wruqof,a ;ekam;= - È<s lu msgq±lsfï iy j¾ok myiqlu - (PRGF - HIPC) Ndr ;ekam;=j oeä Kh.e;s Ndjhg m;aù isák rgj,a fjkqfjka <s lu msgq±lsfï iy jr Ok myiqlu ^PRGF - HIPC& fjkqfjka" 2000 wfm%a,a 21 jk k" cd;hka;r uq,h wruqo, iuû Á,xldj mj;ajdf.k hkq,nk ^m md,s; -Administered& ú'.e'ys' 788'783 l fyaihlska hq;a úfyai ú,ïns;.skqu ^SCA 2& mej fuka wruk, ' fuu.skqu wruk,oafoa cd;hka;r uq,h wruqof,ys u. fmkaùu u; SCA 2.sKqu jid ±óug ;SrKh ls fï SCA 2.sKqfuys meje;s fyaih udre ls fuks' fuu.skqfuys fyaihka we;s rgj,ska cd'uq'w' my; ±lafjk b,a,sï lrk, ' Wla;.sKqfuys i yka fyaihka (PRGF-HIPC) Ndr.sKqu fj; m%;smdok ls u l< hq;af;a Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= tljr fokq,nk mejereula f,iska fyda iykdodrhla f,isks' fuh PRGF-HIPC Kh fjkqfjka imhd h hq;=h' ta wkqj SCA 2.sKqfï fyaih PRGF-HIPC Ndr.sKqu fj; mjrd ug Y%S,xld rch tlû úh' fuh mjrd fokq,nkafka tljr uq y kq,nk iykdodrhla f,iska fkdj (act as an out right grant) 2018 jir olajd n, meje;afjk fmd<s rys; ;ekam;=jla jyfhks' 8' YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a uqo,a m%;sm;a;s hgf;a újg fjf< fmd< lghq;= mj;ajdf.k hdu i yd uqo,a ks;s mkf;a 90^2& j.ka;sh wkqj YS%,xld uy nexl=j u.ska,nd.;a iy mj;ajdf.k hkq,nk rdch iq/l=ïm;a l<u fï hg;g.efka' 9' rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï taldnoao wruqo,ska ± u i yd wjir,nd we;s úhoï uq,hkh i yd jq kshuhkays i yka lr we;s ;;a;ajhkag hg;aj uqo,a ks;s mkf;a 89 jk j.ka;sh hgf;a Y%S,xld rchg,ndfok w;a;sldrï fuu.ska ksfhdackh lrhs' 10' nexl=j,g fok,o Kh uqo,a ks;s mkf;a 5 jk m Éf ofha III ^w& fldgig wkqj M, hs;d lghq;= i yd,ndfokq,nk Kh fõ' uohu iy.=ld,sk Kh fhdackd l%uh iïnkaê; mdr Yjhka 35,243 37,377 wfkl=;a iqiyk iqkdñ Kh fhdackd l%uh ^I iy II w hr& iïnkaê; mdr Yajhka 48, ,576 wfkl=;a 5,545 17,794 m<d;ano ixjr Ok Kh fhdackd l%uh iïnkaê; mdr Yajhka 598,273 1,242,405 fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh iïnkaê; mdr Yajhka 117,056 - wfkl=;a 199,241 - kef.kysr wdr :sl lghq;= kej; k`.d isgqùu iïnkaê; mdr Yajhka 212,798 - wfkl=;a 199,478 - W;=re yd kef.kysr ydks jq ksjdi m%;sixialrkh wfkl=;a 42,250 - msìfok W;=r ^w hr II& iïnkaê; mdr Yajhka 41,761 - wfkl=;a 15,818 - wvql<d( wvudk,eìh hq;= uqo,a i yd fjka ls u (27,302) (27,302) Y=oaO,eìh hq;= uqo, 1,489,372 1,375,396 wvudk,eìh hq;= uqo,a i yd fjka ls fï p,kh wdrïnl fyaih 27,302 27,302 wvudk Kh i yd fjka ls u - - foieïnr 31 kg wjidk fyaih 27,302 27,302 II fldgi - 17
22 11' uq,h iy wksl=;a wdh;k j, yssñlre m%d.aok wdfhdack ^w& uqo,a ks;s mkf;a 105 ^w& j.ka;sh hgf;a fuu wdfhdack is lrkq,nhs' Y%S,xld uy nexl=j úiska jd c" ldr ñl fyda fjk;a wdh;khl Rcq iïnkaolï we;sjk m fjf< fyda fjk;a lghq;=j, ksr;ùu fyda idudkh jhdmd l lghq;=j, fjk;a nexl=j, fldgia ñ,.eksu fyda fï hgf;a ;ykï lrkq,efí' flfia jqjo" uqo,a ukav,fha u;h m nexl= iy uq,h wxyfha udkj iïm;a iy ;dlai l ixjr Okh" hqkqj iy m%jr Okh i yd fyda Y%S,xldfõ l%shd;aul jd c nexl=j,.kqfokq ksyaldikh ls u myiq ls u i yd msysgqjk,o iud.ul fldgia w;am;alr ± ug mk; u.ska n,;, mjrd ;sfí' ^i& wdfhdack ;;a;ajh wdh;kh isudiys;,xld la,shr ^mqoa.,sl& iud.u isudiys; µsé fr áka.aia,xld iud.u,xld µhskekai,a ir úia ìhqfrda,sñgâ isudiys; Y%S,xld Kh f;dr;=re ldr hdxyh jhdmdr lghq;=j, iajndjh iajhxls%h fplam;a ksyaldikh ork m%;sy;h Kh fy%aks.; ls u iajhxls%h wruqo,a yqjudrej Kh f;dr;=re iïmdokh ^ii& w < wdh;kj, jq wdfhdackhkaf.a OdrK jákdlu isudiys; Y%S,xld Kh f;dr;=re ldr hdxyh 5,845 5,845 isudiys;,xld la,shr ^mqoa.,sl& iud.u 29,500 29,500 isudiys; µsé fr áka.aia,xld iud.u 3,500 3,500,xld µhskekai,a ir úia ìhqfrda,sñgâ 2,250 2,250 uqω wdfhdackh 41,095 41,095 12' wksl=;a j;alï Khlrj, wdfhdack u.ska ksfhdackh jkafka ur lkaghs,a fl%äü iud.u fj; 1988 nexl=j úiska,nd ;snq iy 2011 iïmqr Kfhkau lmd y k,o m%;suq,h Kh myiqlfuka fldgila mshjd.eksu i`oyd,enqkq Khlrj, jákdluhs' fuu iud.u wejr ls fï lghq;= ;ju;a iïmqr K lr fkdue;s w;r b;ṡ uqo, wejr ls fuka W;amdokh jk uqo,ska mshjd.kq we;' Y%S,xld b;ṡ ls fï nexl=j ksl=;a lrkq, j nexl=j fj; ysñ jq remsh,a ñ,shk 10'839 jákdlñka hq;a Khlr l%ulaih mṡ jehg jdr ;d lr we;' iq/l= fkd,;a fuu Khlr jr I 10 la i yd hg;a" ksoyia l, yels yd 5] jdr Isl fmd<s ysñlula fyda tla wjqre NdKavd.dr ì,am;a m%;s,dn wkqmd;hka w;= ka wvq w.hg jdr Islj WmÑ; lrhs' 13' rka uqo,a ks;s mkf;a 67^1& iy 67^2& j.ka;s m%ldrj nexl=fõ cd;hka;r ixñ;fha fldgila f,i nexl=j i;=j we;s rkaj, jákdlu fuhska woyia fõ' 67^2& j.ka;s m%ldrj rka khiagßl ixñ;hla f,i fyda ksoyfia m jr ;kh l< yels úksuhla f,i Rcqj fyda jl%j rka ord isàug uqo,a ukav,h bv,nd we;' 14' f;d ixirkh i`oyd we;s fkdaügq 1,675,897 2,035,994 ixirkh i`oyd we;s ldis 1,553, ,232 udr.ia: ldis 165, ,233 udr.ia: fkdaügq 231, ,897 3,625,838 3,111,356 wvql<d ( fiñka p,kh jk úihhka i yd fjkalṡ ï (45,000) (45,000) 3,580,838 3,066,356,sms øjh iy úúo f;d. 39,331 36,776 ffjoh uohia:dk f;d.h mṡ jeh fyda Y=oaO Wm,íê jákdlu hk fof lka wvq jákdlug uqω f;d.h 3,620,480 3,103,281 wnhka;r wruqo,ays wdfhdack 3,430,085 2,917,545 ldr h ukav, Kh l%ulaih ms jehg 3,648,436 3,442,454 Khlrj, wdfhdack l%ulaih ms jehg 9,328 8,237 7,087,850 6,368,236 uq,h fkdjk j;alï ldr h ukav, Kh u; jq ú,ïns; j;alï 1,020, ,297 8,107,914 7,326,533 II fldgi - 18
23 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= 15' foam< msrsh; iy WmlrK bvï iy f.dvke.s,s ms h; iy ms h; WmlrK,S nvq iy WmlrK fudagr jdyk m.kl wksl=;a tl;=j lshùï fkdksñ 2014 WmlrK b ls ï tl;=j 2013 re'000 re'000 re'000 re'000 re'000 re'000 re'000 re'000 re'000 ckjd 01 kg w.h 12,332,480 1,165, , , ,525 50,404 1,159,869 16,701,909 16,045,151 tl;= ls ï 875,173 72,432 28,565 99,125 49,059 1, ,783 2,071, ,196 wmyrkhka$udre ls ï - - (15,926) (45,369) (52,870) - (1,236,605) (1,350,770) (35,438) foieïnr 31 kg w.h 13,207,653 1,237, , , ,714 51, ,047 17,422,764 16,701,909 laih ckjd 01 kg w.h 298, , , , ,312 31,018-2,472,994 2,132,074 jr Ih i yd laih 178,687 60,775 39,940 46,037 50,797 1, , ,216 kej; jr. ls u (1,452) (1,452) - wmyrkhka - - (15,065) (45,369) (52,826) - - (113,260) (14,296) foieïnr 31 kg w.h 477, , , , ,283 32,568-2,736,068 2,472,994 Y=oaO fmd;a w.h 12,730, , , , ,431 19, ,047 14,686,696 14,228,915 bvï iy f.dvke.s,s i yd fmd;a jákdlu" idodrk jákdlu wkqj igyka lrkq,efí' b;d wdikaku iajdëk ;lafiarej 2012 udr ;= 31 kg jr,;a ;lafiarelrejl= jk ms'î' lω.,f.or uy;d úiska is lrk,o w;r 2012 wfm%a,a 30 k jdr ;d.; lr ;snq Z' bvï iy f.dvke.s,sj, ixhq;sh OdrK w.h OdrK w.h iskaklalr bvï 5,643,100 5,243,100 iskaklalr bvïj, f.dvke.s,s 7,002,418 6,705,474 l,an bvïj, f.dvke.s,s 84,748 85,205 12,730,266 12,033,779 m%;hd.kkh l< bvï iy f.dvke.s,s" uq,h m%ldykhkays laih wvql< mṡ jehg oelajqfha kï tajdfha OdrK jákdlu remsh,a ñ,shk 10"011'913 la fõ' ^2013 th remsh,a ñ,shk 9"305'235 ls&' ;jo" nexl=j úiska n%is,fha foafmd<la 2014 foieïnr 18 jk k remsh,a ñ,shk 122'2 lg ñ,g f.k we;' 16' wiamdih j;alï m.kl ud ldx. ( mṡ jeh( ckjd 01 kg w.h 638, ,997 tl;= ls ï 290,657 23,023 wmyrkhka (1,655) - foieïnr 31 kg w.h 927, ,020 l%ulaih iy ydkslrkh( ckjd 01 kg w.h 602, ,844 jr Ih i yd l%ulaih.dia;=j 20,136 11,578 wmyrkhka (1,620) - foieïnr 31 kg w.h 620, ,422 Y=oaO fmd;a w.h( ckjd 01 kg w.h 35,598 24,153 foieïnr 31 kg w.h 306,084 35,598 17' nexl= iy uq,h wdh;k úfoaysh nexl=j,g f.úh hq;= uqo,a 11,365,076 20,863,380 wksl=;a úfoaysh wdh;khkag f.úh hq;= uqo,a 313, ,816 11,678,483 21,504,196 18' wdishdkq ksyaldik ix.uh iynd.sjk rgj, uy nexl= w;r f.ùï fíreï ls fï wdh;khla jyfhka tlai;a cd;skaf.a wdishdkq iy meisµsla l,dmfha wdr :ßl iy idud l lghq;= fldñifï uq,sl;ajh hgf;a wdishdkq ksyaldik ix.uh ^wd'ks'i'& 1974 jr Ifha msysgqjk, ' YS%,xldj tla iynd.s rgla fõ' nx.,dfoayh" brdkh" fkamd,h" mlsia:dkh" bka hdj" N+;dkh iy ñhkaudrh iy ud, jhsk tys wksl=;a iynd.s rgj,a fõ' fuh iynd.s jk rgj,a w;r m%jr ;k cd;hka;r.kqfokq nyqmdr Yaùh mokula u; fíreï ls u i yd jq ksyaldik l%uhls' tla tla udih wjidkfha mj;akd Y=oaO ;;a;ajh udi foll Kh ld, II fldgi - 19
24 m Éf ohlska miqj fíreï ls u fyda,nd.eksu is lrkq,efí' Y=oaO Kh.e;shka úiska ishhg 0'03 l isg ishhg 0'07 la olajd jq fmd<shla we't'c' fvd,r i yd o ^2013 th ishhg 0'05 la iy ishhg 0'17 la úh& hqfrda i yd ishhg 0'00 l isg ishhg 0'12 olajd jq fmd<shla ^ ishhg 0'00 iy ishhg 0'00& fuu myiqlï i yd f.jkq,efí' th fíreï ls fï khka w;r Y=oaO Kh ysñhkaf.a ffoksl m fyai fyaihkag udre lrkq,efí' fyaifhka wod, uq,h ;;afjh ms<sn m%ldyfha kg wd'ks'i' fj; f.úh hq;= m%udkh ksfhdackh fõ' 19' cd;hka;r uq,h wruqo, ^cd'uq'w'& fmd<sh ork Kh - m%jr ;k fkdjk 94,841, ,416,994 fmd<sh ork Kh - m%jr ;k 68,678,555 95,379,347 ú'.e'ys' fjkals ï 75,083,657 79,627,890 cd'uq'w' fj; f.úh hq;= wksl=;a uqo,a 47,039,094 48,517,078 mx.= nerlï 22,368,012 25,090, ,169, ,615,018 cd'uq'w' iïnkao uqω nerlï 308,011, ,032,012 w& 2014 jifr fmd<sh ork Khj,g" cd'uq'w' fj;ska,nd.kakd,o y is wdodr myiqlu mukla we;=<;a fõ' wd& iñmia: Kh myiqlu (SBA) hkq Kh.kq,nk rgj,aj, idr j wdr :sl l<ukdlrk lghq;= ioyd jq ksyañ; fldkafoaisj,g hg;a j f.jqï fyai lghq;= uq,h lrkh ioyd,nd fokq,nk ;j;a myiqluls' cd'uq'w' úiska 2009 cq,s ui ú'.e'ys' ì,shk 1'65la ^we't'c' fvd,r ì,shk 2'6l& iómia: Kh myiqlula f.jqï fyai lghq;=j,g iyh u i yd wkqu; lrk, ' 2012 cq,s ui wjidk jd lh ysñùu;a iu. iómia: Kh myiqlu 2012 jir ;=< idr :lj wjika jk, ' fuu Kh uqo, wdmiq f.ùu i yd jr I 5l ld,isudjla ysñjk w;r th 2012 Tlaf;danr uiska wdrïn jqks' fuu Kh myiqlu i yd whlrk fmd<s wkqmd;h" fiajd.dia;= yd ia:djr wkqmd;h hk fldgia follska iukaú; fõ' fiajd.dia;=j" úfyai.ekqï ysñlï fmd<s wkqmd;hg hg;aj i;sm;d.kkh lrkq,efí' fkdf.jq Kh uqo, cd'uq' wruqof,a mx.=fjka 300] f;la jk wjia:djl ia:djr wkqmd;h jdr Islj 1] fõ' fkdf.jq Kh uqo, cd'uq' wruqof,a mx.=fjka 300]la blauk wjia:djl jraihlg 2] la jq wu;r.dia;=jla whn f,i f.úh hq;=fõ' 2012 Tlaf;danr 25 jk k ú'.e'ys' ñ,shk 25'8 l uqo,la m%:u wdmiq f.ùu f,i mshjk, ' ú'.e'ys' ñ,shk 292'83 la iy ú'.e'ys' ñ,shk 473'69 l uqo,la ms<sfj<ska 2013 iy 2014 jirj, wdmiq f.jk,o w;r 2014 foieïnr 31 kg fkdf.jq fyaih ú'.e'ys' ñ,shk 861'25 fõ' fmd<s ork Kh i yd udi 12 lg fmr iy miq fíreï ls ug wfmalais; uqo,a my; i yka m fõ' n,mj;ajk fmd,s wkqmd;sl ] m K; jr Ih m%jr ;k iómia: Kh myiqlu (SBA) ,678,555 95,379,347 68,678,555 95,379,347 m%jr ;k fkdjk iómia: Kh myiqlu (SBA) ,841, ,416,994 94,841, ,416,994 fmd<s ork uqω Kh uqo, 163,520, ,796,341 we& úfyai.ekqï ysñlu ^ú'.e'ys'& hkq mj;akd ixñ; j;alïj,g m mqrkhka jyfhka.=ld,sk f.da,sh wjyh;djhka imqrd,su i yd cd'uq'w' úiska msysgqjk,o ixñ; j;aluls' idud l rgj,g tajdfha cd'uq'w' mx.= m%ldr ú'.e'ys' fjkals ï is lrhs' cd'uq'w' ú'.e'ys' fomdr ;fïka;=jg ^cd'uq'w' ;=< msysá.skqï tallhls& iynd.s jk rgj,g mukla ú'.e'ys' fjka l< yelsh' cd'uq'w' i;= rka" úfoay úksuh iy ixñ; ;;ajhkag m mqrl jyfhka cd'uq'w' úiska ú'.e'ys' ìys lrk, ' nexl=j úiska YS%,xld rch fjkqfjka w;aika lrk,o.súiqfï i yka we;eï fldkafoais m%ldr" cd'uq'w' úiska idud lhkag Tjqkaf.a cd'uq'w' mx.= m%udkh wkqj ú'.e'ys' fjka l< yels jkafkah' cd'uq'w' úiska ú'.e'ys' fjkals u u.ska tla tla idud lhdg mṡ jeh rys; j;alula Woa.; jk w;r ta i yd fmd<s bmehsula fyda f.ùula is fkdfõ' ú'.e'ys' wj,x.= ls ug o.súiqfï fldkafoaisj,ska úêúodk i,id ;sfnk kuq;a fuf;la tu úêúodk l%shd;aul lr fkdue;' ú'.e'ys' fjka ls ï jeä ùfuka 7 jeks igyfka úia;r lr we;s m ú'.e'ys' ± ï jeä fõ' tys Y=oaO fjkals ug iudk uqo,a iy th ú'.e'ys' fomdr ;fïka;=fõ lghq;=j,g iynd.sùfï fya;=fjka cd'uq'w'" ú'.e'ys' fomdr ;fïka;=j wjika l< fyda wejr l< wjia:dfõ f.úh hq;= wksl=;a hï uqo,la fjf;d;a tajd cd'uq'w' fj; f.ùug idud lhka ne isà' we& cd'uq'w' fj; f.úh hq;= wksl=;a uqo,a ( fufyhqï iy m md,k.kqfokq fjkqfjka nexl=j cd'uq'w' fj; f.úh hq;= m%udkh fuhska ±lafõ' b& mx.= nerlu( wxl 7 ork igyfka úia;r lr we;s cd'uq'w' mx.=j i yd f.úh hq;= uqo, mx.= nerlu YSr Ih hgf;a olajd we;' II fldgi - 20
25 II fldgi 20' wksl=;a tiafldarej.súiqu (Escrow Agreement) hgf;a Ök ixjr Ok nexl=jg f.úh hq;= m%udkh ^w& 8,017,222 29,052,050 EIB/DFCC f.da,sh Kh II ^wd& - 36,264 fudr.ylkao ixjr Ok jhdmd;s Kh ^we& 14,046,678 15,657,844 DST CDB ^we't'c'& - m%uql;d udr. jhdmd;sh III ^we& 34,106,960 - DST úfyai fvd,r.skqu l=vd yd uoh m udk lr udka; (SME) 1,222,595 - DST CDB ^we't'c'& - m%uql;d udr. jhdmd;sh III w hr II ^b& 13,104,860 - wfkl=;a úfoaysh nerlï 1,647,843 2,474,961 72,146,159 47,221,119 ^w& tiafl%da.súiqu (Escrow Agreement) hgf;a Ök ixj¾ok nexl=jg f.úh hq;= m%udkh' we't'c' fvd,r ñ,shk 500 Kh myiqlula,nd.eksu i yd 2011 udr ;= 31 k Y%S,xld rch yd Ök ixjr Ok nexl=j (CDB) w;r myiqlï tl`.;djla i yd w;aika ;nk, ' fuu myiqlï tl`.;dfõ wruqo,a m%uql;d udr. hka ixjr Okh yd mqkre;a:dmkh i yd fhd.efka' myiqlï tl`.;djh wkqj" nexl=j tiafldare ksfhda ;hd f,i m;a lrk, ' ta wkqj Kh ;ekam;a ls u yd tf,i,efnk uqo,a udr. jhdmd;s i yd fn ye fï yq wruqk we;=j tiafldare.skqula nexl=fõ újd; lrk w;r iy tls.súiqu m%ldrj Khysñhd ^Ök ixjr Ok nexl=j& yd Kh.ekqïlre ^Y%S,xld rch& hk fomdr Yjhu tu tiafldare.skqu yjqf,a n, mj;ajkq,nhs' fuu Kh myiqlu hgf;a we't'c' fvd,r ñ,shk 326 uqo,la m%:u jd lh f,i 2011 cqks 29 k,enqkq w;r fojk jd lh jq we't'c' fvd,r ñ,shk 174 m%udkh 2011 Tlaf;danr 28 k,xldjg,enqks' jeh wkqu; ksfõokh tiafldare ksfhda ;hd fj; tùu u.ska Khysñhd úiska tiafldare.skqfï we;s uqo,a jeh b,aæï m;%fha i yka.skqï fj; jeh ls u i yd Wmfoia,ndfoa' ta wkqj 2011 Tlaf;danr 18 k we't'c' fvd,r ñ,shk 1'768 m%udkhla fï hgf;a m%:ufhka fn y k, ' Ök ixjr Ok nexl=fjka,o úhoï wkque;shg wkqj Ys%,xld uy nexl=j úiska 2011 iy 2012 jr Ihka ;=< we't'c' fvd,r ñ,shk 157'5 l uqo,la fn yer we;' tfiau 2012 jr Ih wjidkh jk úg tiafldarej.skqfï b;ṡ fyaih we't'c' fvd,r ñ,shk 340'7 ls' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= we't'c' fvd,r ñ,shk 118'52 la iy we't'c' fvd,r ñ,shk 161'03 l uqo,la ms<sfj,ska 2013 iy 2014 jr Ihka ys fn ye ï lr we;' 2014 foieïnr ui 31 jk k jk úg b;ṡ fyaih we't'c' fvd,r ñ,shk 61'177 ls' ^wd& EIB/DFCC f.da,sh Kh II hqfrdamsh wdfhdack nexl=fjka hqfrda ñ,shk 50 l Kh.súiqï m%ldrj laiqø uq,hkh i yd Kh,eî we;' flfia jqj;a miqj,o fldgi weu ldkq fvd,r j,ska,eî we;' NdKavd.dr fufyhqï fomdr ;fïka;=fjka lrk,o b,a,sulg wkqj Y%S,xld uy nexl=j úfyai fvd,r.skqula fmd f,crfha" f.da,sh EIB/DFCC f.da,sh Kh II hgf;a DFCC nexl=jg wruqo,a /ia ls u i yd újd; lr we;' 2012 fmnrjd 3 jk k we't'c' fvd,r ñ,shk 12'7 l Kh uqo,la hqfrdamsh wdfhdack nexl=fjka m%:u fvd,r jd lh f,i.skqï wxl g,eî we;' 2012 cqks ui 01 jk k we't'c' fvd,r ñ,shk 19'2 uqo,la fojk jd lh f,i,enq ' m<uq fn ye u 2012 udr ;= 01 jk k we't'c' fvd,r ñ,shk 4'002 f,i o" ;j fn ye ï folla we't'c' fvd,r ñ,shk 6'573 yd 2'142 f,i 2012 udr ;= ui 3 k is lr we;' 2012 wf.daia;= ui 14 jk k NdKavd.dr fufyhqï fomdr ;fïka;=fõ b,a,su m we't'c' fvd,r ñ,shk 12'343 yd we't'c' fvd,r 6'171 l jákdlñka hq;a fn ye ï Y%S,xld uy nexl=j úiska is lr we;' ;j;a fn ye ula we't'c' fvd,r ñ,shk 0'473 f,i 2012 fkdjeïnr ui 19 k is lr we;' ta wkqj 2014 Tlaf;daïnr ui 16 k b;ṡ fyaih jq we't'c' fvd,r ñ,shk 0'277 l uqo, NdKavd.dr fufyhqï fomdr ;fïka;=fõ Wmfoiaj,g wkqj NdKavd.dr ksfhdach f,alï.skqï wxl g udre lrk, ' ^we& fudr.ylkao ixj¾ok jhdmd;s Kh we't'c'fvd' ñ,shk 214'2 ioyd jq fuu Kh.súiqu Ök ixjr Ok nexl=j ^Kh hlh& iy YS%,xld rch ^Kh.ekqïlre& w;r 2012 cqks 28 k w;aika lr we;' fuu Kh.súifï wruqk jkafka fudr.ylkao c, ú,s n,d.drh b ls u i yd myiqlï iemhsuhs' c, iïmdok yd c, iïm;a l<ukdlrk wud;hdxyh úiska fuu jhdmd;sh l%shd;aul lrkq,nhs' fuu.súiqu hgf;a" Kh,eîug yd fn ye ug úfoay iïm;a fomdr ;fïka;=fõ b,a,su m nexl=j úiska fmd f,crfha.skqula újd; lrk, ' 2012 cqks 29 we't'c' fvd,r ñ,shk 214'2 l Kh uqo,la Ök ixjr Ok nexl=fjka,eî we;' 2012 wf.daia;= 24 k m%:u fn ye u f,i we't'c' fvd,r ñ,shk 64'337 l f.ùï lr we;' 2013 jifr we't'c' fvd,r ñ,shk 30'1 la fn yer we;' 2014 jifr we't'c' fvd,r ñ,shk 12'564 la fn y k,o w;r 2014 foieïnr 31 kg b;ṡ jq fyaih we't'c'fvd' ñ,shk 107'186 ls' II fldgi - 21
26 ^we& m%uql;d ud¾. jhdmd;sh III hgf;a Ök ixj¾ok nexl=jg f.úh hq;= uqo,' we't'c' fvd,r ñ,shk 300 la ioyd jq fuu myiqlï.súiqu Ök ixjr Ok nexl=j ^Kh hlhd& iy YS%,xld rch ^Kh.eKqïlre& w;r 2014 udr ;= 11 jk k w;aika lr we;æ m%uql;d udr. jhdmd;sfha I jk w hr ;j rg;a hqkq ls u iy h<s k`.d isgqùu i yd jk úhoï uq,hkh ls u fuu Kh uqof,a wruqk fõæ Kh myiqlï.súiqug wkqj rcfha nexl=j f,i YS%,xld uy nexl=j m;a lr.kakd, æ ta wkqj" Kh uqo,a ;ekam;a ls u iy tjeks,enqkq uqo,a udr. jhdmd;s fj; fn ye u i`oyd fmd f,crfha.skqula újd; fl æ 2014 udr ;= 28 jk k by;.skqug we't'c' fvd,r ñ,shk 300 la,enq ' 2014 jir ;=< we't'c' fvd,r ñ,shk 39'738 la fn we;s w;r 2014 foieïnr 31 jk úg b;ṡ ù we;s fyaih we't'c' fvd,r ñ,shk 260'262 lsæ ^b& m%uql;d ud¾. jhdmd;sh III wèhr II hgf;a Ök ixj¾ok nexl=jg f.úh hq;= uqo,' I I jk w hr i yd jk we't'c' fvd,r ñ,shk 100 l.súiqu 2014 fkdjeïnr 24 jk k ysñ úhæ ^B& YS%,xld l=vd yd uoh mßudk jhdmdr iy f.da,sh yß; Yla;s Kh fuh YS%,xld m%cd;dka;s%l iudcjd ckrch iy hqfrdamshdkq wdfhdack nexl=j w;r 2013 fkdjeïnr 13 jk k we;s jq uq,h.súiqulsæ fuu.súiqug wkqj" YS%,xld rcfha nexl=j f,i YS%,xld uy nexl=j f;dard.e ksæ ta wkqj",efnk Kh uqo,a ;ekam;a ls ug iy tu uqo,a jhdmd;s ioyd fn ye fï mrudr :h we;sj fmd f,crfha.skqula újd; lrk, æ 2014 Tlaf;daïnr 06 jk k fuu.súiqu we't'c' fvd,r ñ,shk 21'125 la,eì æ 2014 jir ;=< we't'c' fvd,r ñ,shk 11'795 la fn yer we;s w;r 2014 foieïnr 31 kg b;ṡ j we;s fyaih we't'c' fvd,r ñ,shk 9'329 lsæ 21' nexl= iy uq,h wdh;khka úiska ;ekam;= uqo,a ks;s mkf;a 93 jk j.ka;sh m%ldrj jhjia:dms; ixñ; wjyh;d imqrd,su ms i n,m;%,dns jd c nexl= mj;ajdf.k hk ;ekam;= iy uqo,a ks;s mkf;a úêú k hgf;a ;;ald,sk o< mshjqï l%uh hgf;a ^RTGS& iynd.sjkakka jk n,m;%,dns jd c nexl= rcfha iq/ l=ïm;aj, m%d:ñl fjf< ka iy fiajl wr :idol wruqo,a hk wdh;kj, ;ekam;= fï hgf;a fõ' fï hgf;a fmd<s rys;" iïmqr Kfhka u iq/l=ï iys; kla ;=< imhkq,nk øjys, myiqlï hgf;a wjyh wruqo,a,nd.eksfï yelshdj we;'.skqïlrk fy<sorõ ls u wjyh;djhka u; ;ekam;=" iïnkaê; mdr Yaj iy wfkl=;a f,i jr. l<o fuu ;ekam;= w, jhjia:dms; úêúodk hgf;a mj;ajdf.k hkq,nk w;r nexl=j yd i yka l< wdh;k w;r jq úfyai jhdmdr iïnkao;d ksid yg.kakla fkdfõ' nexl=j úiska ;ekam;a ls ï - iïnkaê; mdr Yajhka 84,976,155 77,899,164 - wksl=;a 76,028,176 70,906, ,004, ,805,737 uq,h wdh;k úiska ;ekam;a ls ï - iïnkaê; mdr Yajhka wksl=;a 4,825 3,954 4,992 4,156 nexl= iy wksl=;a uq,h wdh;k úiska lrk,o uqω ;ekam;= 161,009, ,809,893 22' rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= rcfha ;ekam;= 166,583 27,766 rcfha ksfhda ;hka iy wruqo,a 145, , , ,230 rcfha fyda rcfha ksfhda ;hkaf.a fyda wdh;kj, ks, ;ekam;=od jyfhka Y%S,xld uy nexl=j úiska uqo,a ks;s mkf;a wxl 106 ^1& ork j.ka;shg hg;aj ;ekam;= mj;ajdf.k hkq,nhs' 23' m%;s ñ,.eksfï tlõ;djh u; wf,ú l< iq/l=ïm;a rcfha iq/l=ïm;a 321,220,000 84,601,000 ks;h ;ekam;= myiqlu ^igyk 3'3'8& 7,032, ,252,000 84,601,000 uqo,a ks;s mkf;a j.ka;s 90 yd 91 hgf;a ysñjk n,;, hgf;a újd; fj< m, fufyhqï l%shd;aul ls u i yd nexl=j úiska m%;s ñ,.eksfï tl`.;djka ksr udkh lrkq,nhs' fuu m%;sñ,.eksfï tl`.;djhka nexl=j úiska l,ska l,g ;SrKh lrkq,nk fjf< m< øjys,s;d m%;sm;a;sh u; rπ mj;sñka tla kla i yd jk mokï u; fyda ld,sk moku u; rcfha iq/l=ïm;a fhd.ksñka l%shd;aul lrkq,efí' 24' fiajl m%;s,dn ie,iqïj, jq fyaihka nexl=j úiska" nexl=fõ idudkh ldr hhka f,i tys fiajl m%;s,dn ie,iqï i`oyd cx.u.skqï myiqlï imhkq,efí' fjkuu m md,kh lrk fiajl m%;s,dn ie,iqïj, nerg r jd f.k we;s uqo,a m%udkhka fufiah' YS%','u'ne' wr :idol wruqo, 7, ,932 YS%','u'ne' úy%du fhdackd l%uh 635, ,119 jekaouq$ jekaouq yd wk;aore wruqo, 155,559 1,440 úy%du md f;daislh fjkqfjka f.úh hq;= 117,463 90,398 ffjoh m%;s,dn fhdackd l%uh fjkqfjka f.úh hq;= 1,293,943 1,297,198 tl;=j 2,209,782 2,419,087 II fldgi - 22
27 II fldgi 25' wfkl=;a f.úh hq;= oe foaysh fmd,s fjkqfjka f.úh hq;= uqo,a 2,120, ,223 fjkals ï iy whls ï 805, ,465 m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j u.ska l< ;ekam;= 2,688,215 1,880,078 w;ay k,o foam<,eîï i`oyd jq j.lsï 2,655,909 2,335,466 wfkl=;a f.úh hq;= uqo,a 669, ,485 tl;=j 8,939,293 5,659,717 nexl=j, w;ay k,o foam,j, jákdlug w <j /ialr.;a wruqo,a wfkl=;a f.úhhq;= uqo,aj, we;=<;aj we;' fuh n,m;%,dns jd c nexl=j, w;ay k,o foam< y` kd.eksu jdr ;d ls u" udre ls u yd mj;ajdf.k heug w < 2009 wxl 05 ork nexl= mkf;a úodkhg wkql+,j /ia lr.;a wruqo, fõ' w;ay k,o foam, j,g ysñlï mdk wjia:djl nexl=j ;ekam;= uqo, yd thg w, fmd<sh f.ùug j.lsfuka nefoa' tu ksid uqω ;ekam;= uqo, yd nr;enq idudkh NdKavd.dr ì,am;a fmd<s wkqmd;h wkqj.kkh lrk,o fmd<sh nexl=fjys j.lsula f,i jdr ;d lrhs' 26' ixirkfha we;s uqo,a Y%S,xldfõ uqo,a ksl=;a ls fï tlu n,od hd jyfhka nexl=j úiska wlkavj ks;sfhka j,x.= uqo,a ksl=;a ls u is lrkq,efí' w, uq,h m%ldyk kg ksl=;alr ixirkfha ;snq uqo,a m%udkhka my; i yka m úh' jr.h ldis i; 1 3,631 3,631 i; 2 5,703 5,702 i; 5 23,247 23,245 i; 10 39,208 39,211 i; , ,566 i; , ,798 remsh,a 1 734, ,252 remsh,a 2 1,048,861 1,013,765 remsh,a 5 3,130,691 3,035,467 remsh,a 10 2,252,507 1,672,674 wksl=;a iure ldis 577, ,663 8,122,226 7,388,974 fkdaügq remsh,a 1 4,981 4,981 remsh,a 2 26,697 26,698 remsh,a 5 37,194 37,198 remsh,a 10 1,519,817 1,638,800 remsh,a 20 4,121,289 3,725,554 remsh,a 50 4,273,372 4,041,101 remsh,a ,029,514 15,332,034 remsh,a , ,465 remsh,a ,205,681 23,668,137 remsh,a 1" ,258, ,385,676 remsh,a 2"000 67,438,978 87,798,698 remsh,a 5" ,725,070 90,584, ,773, ,382,007 ixirkfha we;s uqω uqo,a m%udkh 416,895, ,770,981 27' ú,ïns; m%odkhka Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ckjd 01 jk kg 1,449 2,389 jr Ih;=, l%ulaih (934) (940) foieïnr 31 kg 515 1,449 ú,ïns; m% khka w, j;alfuys laih ms<sfj;g i,k m ld,h mqrd l%ulaih lrkq,efí' f.ùula fkdue;sj nexl=jg ysñ jq j;alï fuys we;=,;a fõ' j;alfuys idodrk w.h ú,ïns; m% khka.skqug ner lrk,o w;r w, j;alfuys laih ms<sfj; yd ix.; jk m m%fhdackj;a ú; ld,h mqrd wfkl=;a wd hï fj;,shd y k, ' 28' úúo nerlï yd WmÑ;hka úúo nerlï yd WmÑ;hkays fyaihka ;=< f.ùug we;s.skqï" fldka;%d;a OdrKhka" kej;,nd h hq;= fgkavr ;ekam;=" iy rchg f.úh hq;=" úksuh md,k fomdr ;fïka;=fjka /ia lr.kakd,o ov uqo,a wka;r.;h' 29' ysñlre m%d.aokh ^w& ysñlre m%d.aok úihhkaf.a iajndjh i. hl m%d.aokh ( uqo,a ks;s mkf;a 6 jeks j.ka;sh m%ldr nexl=fõ m%d.aokh" m%d.aok.skqfuka fmkakqï lrhs' 2014 wxl 15 ork uqo,a ks;s mkf;ys ^ixfydaê;& 6 jk j.ka;shg wkqj nexl=fõ hl m%d.aokh remsh,a ì,shk 50 la olajd by< kxjk, ' ta wkqj nexl=j úiska uqo,a weu;sf.a tl`.;djh we;sj 2014 iema;eïnr ui nexl=fõ ixñ; m%d.aoks; lrñka hl m%d.aokh remsh,a ì,shk 50 f;la jeä lrk, ' ii. m%d.aokh f,i úir ckh l< ixñ; ( MB/F/22/12/2008 ork uqo,a ukav, ;SrKh m 2008 jr Ifha fmd ixñ;fhka remsh,a ñ,shk 24"985 la udre ls u u.ska fuu ixñ;h ilid we;' ;jo" MB/F/5/17/2012 ork uqo,a ks;s ukav, ;SrKh mrsos 2012 udr ;= ui ;=< remsh,a ì,shk 10 la fmd ixñ;fhka udre lr we;' 2014 wxl 15 ork uqo,a ks;s mkf;ys ^ixfydaê;& 6 fjks j.ka;shg wkqj fuu.skqfuys fyaih m%d.aokh by, kexùug fhd f.k we;' ^wd& ia:djr j;alï m%;hd.k ixñ;h- cd'.s'm%' wxl 16 m%ldrj foam< mṡ h;" yd WmlrK m%;hd.kk w;ṡ la;hla ;=<ska fuu ixñ;h f.dvke.s we;' ^we& wfkl=;a ixñ; my; i yka foa j,ska iukaú; fõ' i. cd;hka;r m%;hd.kk ixñ;h (IRR)- cd;hka;r m%;hd.kk ixñ;h jq l,s uqo,a ks;s mkf;a 41 jeks j.ka;sh m%ldr msysgqjk,o ixñ;hlah' fuu j.ka;sh m%ldr" rka iy úfoay uqo,aj,ska YS%,xld uy nexl=fõ Y=oaO j;alï iy nerlï II fldgi - 23
28 m%;hd.kkfhka Wm,íê fkdjq,dn fyda mdvq nexl=fõ Y=oaO,dNh.Kkh ls u i yd ie,ls,a,g fkd.; hq;= w;r" ta fjkqjg tu,dn fyda mdvq cd;hka;r m%;hd.kk ixñ;hg udre l< hq;=h' ii. fj< m, w.h ls fï ixñ;h - cd;hka;r fj, m, ;=, is jk wys;lr p,k m%;súmdlhka ys m%;sm,h f,io cd;hka;r uq,h j;alï j, fj, m, ñ,.kka ys is jk wys;lr fjkia ùï j,g uqyqk fï mrudr :fhka cd;hka;r j;alï j, fj, m,j,a w;r we;s jk ñ, we.ehsfï,dn fyda w,dn udre ls u i yd 2003 ckjd 30 k,nd ka uqo,a ukav, ;SrKhg wkqj fj< m, w.h ls fï ixñ;h msysgqjk, ' uqo,a ukav,h úiska fuu ixñ;h YS%',x'u'ne' o< úfoay ixñ; j,ska ishhg oyhl m%udkhla olajd f.dvke`.sug ;SrKh lrk, ' iii. wfkl=;a ixñ; - fmd ixñ;h" f.dvke.s,s ixñ;h yd Kh wemldr ixñ;hka wfkl=;a ixñ;hka ;=, we;=,;a fõ' uqo,a ukav,h úiska r jd.;a,dnhkaf.ka fjkal, m%udkhkaf.ka fmd ixñ;h iukaú; fõ' iv. úls u i yd ;sfnk iq/l=ïm;aj, iy wkqu; rka.skqïj, Y=oaO idodrk w.h$^w,dnh& úls ug ;sfnk f,i kï lr we;s iq/l=ïm;a iy wkqu; fkdjq rka.skqï m%;hd.kkfhka 2014 foieïnr 31 fkka wjika jr Ih i yd Wm,íê fkdjq,dn iy mdvq fuu ixñ;hg udre lrk, ' v. ;;ald,sk o< mshjqï ksoka wruqo, - ;;ald,sk o< mshjqï moao;sh i yd iynd.sjkakkaf.a whls ïj,ska fuu wruqo,a f.dvk.d we;' fuu wruqo, YS%,xld rcfha NdKavd.dr ì,am;a iy ne ïlrj, wdfhdack i yd isudlr we;' vi. úy%du m%;s,dn ixñ;h - fuu ixñ;h 2007 jr Ifha,dNfhka remsh,a ì,shk 3 la udre ls fuka wdrïn lrk,o w;r" nexl=fõ wd hï bmehsfï jk WÉPdjpkhka yuqfõ úy%du wruqof,a jk ysû;djhka i yd fuh fhd.eksug wfmalaid flfr ' 2011,dNj,ska ;j;a remsh,a ì,shk 1 la fuu ixñ;hg udre lrk, ' vii. ;dlai l wnsjr Ok ixñ;h - fuu ixñ;h 2007 jr Ifha,dNfhka f.dvk.d we;s w;r uy nexl=fõ oekg Ndú;d lrk fmd f,cr moao;sh" ;;ald,sk f.jqï mshjqï moao;sh" NdKavd.dr fufyhqï l<ukdlrk moao;sh fyda ksr f,alk.; iq/l=ïm;a mshùï l%uh hk moao;skaj, is l< hq;= jeä hqkq ls ï i yd wjyh wruqo,a iemhsu i yd fuh fhd.eksug wfmalaid flfr ' viii. m<d;a ixjr Ok Kh fhdackd l%u wruqo, jr Ih ;=< nexl=fõ,dnj,ska remsh,a ì,shk 2'9 l wruqo,la f.dvkûd" tu.ska l,dmj, uoh yd.=ld,sk ixjr Ok wruqkq i yd" m%;suq,h Kh fhdackd l%uhla wdrïn lrk, ' tu Kh m% khka,xld nexl=j yd uyck nexl=j yryd is úh' ix. úfyais; Kh wem l%u wruqo, - uohu yd r >ld,sk Kh wruqo,ska re'ñ' 2000 la udre ls fuka 2014 fuu wruqo, msysgqjk,o w;r bka re'ñ' 1000 la nexl=fõ m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska l%shd;aul lrk fi!nd.hd Kh l%uh" msìfok W;=r w hr II" kef.kysr m<d; ;=, wdr :sl lghq;= m%;sia:dmkh ls u II iy W;=re yd kef.kysr ydks jq ksjdi m%;sixialrkh ls u hk Kh l%uhka m%;s jhqy.; ls u i yd fjkalr we;' wfkla re'ñ' 1000 l=vd yd uohu m udk jhdmdrj,g Kh u i yd jdksc nexl=j,g iyh ùu i yd jq úfyais; Kh wem l%uh l%shdjg kexùug fjka lr we;' uoh iy.= ld,sk Kh ixñ; fjf< m, m%;hd.kk ixñ;h wfkl=;a ixñ; úfyais; Kh wem l%u ixñ; ;;a ld,sk o< mshjqï ksoka wruqo, cd;hka;r m%;hd.kk ixñ;h úls u i`oyd ;sfnk iq/l=ïm;aj, Y=oaO$ idodrk w.h$w,dnh úy%du wruqo,a ixñ;h ;dlaiksl wnsjr Ok ixñ;h m<d;a ixjr Ok Kh fhdackdl%u wruqo, 2014 ckjd 01 kg 11,425,000 4,650,806 9,978, ,026 40,834,545 (7,346,267) 4,000,000 1,000,000 2,900,000 68,306,848 ;;ald,sk o< mshjqu ixñ;hg udre ls u , ,124,dNh fmd ixñ;hg udre ls u - - 1,511, ,511,182 wruqo,a fmd ixñ;hg udre ls u (6,000,000) - 6,000, Wlia w;a;sldrï u; Kh wem l%uhg wruqo,a udre ls u (500,000) (500,000) m%d.aokh f,i úir ckh l, ixñ;hg wruqo,a udre ls u - - (15,000,000) (15,000,000) úfoay úksuh m%;hd.kk Y=oaO mdvqj udre ls u (32,266,690) (32,266,690) úls ug we;s iq/l=ïm;aj, yd rka f;d.fha Y=oaO idodrk w.h$mdvqj ,229, ,229,796 wruqo,a úfyais; Kh wem l%uhg udre ls u (2,000,000) - - 2,000, foieïnr 31 kg 2,925,000 4,650,806 2,489,920 2,000,000 1,076,150 8,567,855 1,883,529 4,000,000 1,000,000 2,900,000 31,493,260 tl;=j II fldgi - 24
29 II fldgi 30' Y=oaO,dN udre lsíu 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a ^ixfydaê; m & 39 ^we& j.ka;sh m%ldr" ksyaph lrk,o Y=oaO,dN" uqo,a ks;s mkf;a 38 jeks j.ka;sh m%ldr wjyh m ixñ;j,g úir ckh ls fuka wk;=rej rchg f.úh hq;=h' nexl=j úiska fuu ld,h ;=< 2013 jr Ih i`oyd remsh,a ì,shk 3 la iy 2014 jr Ih i`oyd remsh,a ì,shk 8'5 la rchg udre lrk, ' 31' uq,h j;alïj,ska fmd<s wdodhu 32' uq,h nerlï u; fmd<s úhou úfoaysh uq,h j;alïj,ska bmehq fmd<s wd hu uqo,a yd fláld,sk ;ekam;= 3,209,460 2,048,673 uq,h j;alï 6,853,354 9,639,675 jhq;amkak uq,h WmlrK 12,158,689 6,817,308 úfoaysh uq,h j;alïj,ska bmehq uqω fmd<s wd hu 22,221,503 18,505,656 foaysh uq,h j;alïj,ska bmehq fmd<s wd hu Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a 4,085,660 13,897,078 wksl=;a Kh iy w;a;sldrï 531, ,056 foaysh uq,h j;alï j,ska bmehq uqω Y=oaO fmd<s wd hu 4,616,684 14,450,134 uqω uq,h j;alïj,ska bmehq iïmqr K uqω fmd<s wd hu 26,838,187 32,955, úfoaysh uq,h nerlï u; jq fmd<s úhou wdishdkq ksyaldik ix.uhg f.úh hq;= uqo, 13,854 18,220 cd;hka;r uq,h wruqo, iïnkao j.lsï 2,546,454 4,298,227 jhq;amkak uq,h WmlrK 525, ,672 fjk;a úfoay f.úh hq;= uqo,a 17,051 17,282 úfoaysh uq,h nerlï u; jq iïmqr K fmd<s úhou 3,103,257 4,447,401 foaysh uq,h nerlï u; jq fmd<s úhou m%;sñ,.eksfï.súiqu u; wf,úlrk,o iq/l=ïm;a 15,919,782 2,744,166 ks;h ;ekam;= myiqlu 1,198,254 Khg.;a ne ïlr 467,432 20,853 w;ay, foam, 162, ,831 foaysh uq,h nerlï u; jq iïmqr K fmd<s úhou 17,748,037 2,979,850 uq,h nerlï u; jq iïmqr K fmd<s úhou 20,851,293 7,427,251 ksjdrk Y=oaO mṡ jeh$^,dnh& f,i remsh,a ñ,shk 5"831'435 ^2013 remsh,a ñ,shk ^4"219'018&& w;ṡ la; øjys,;djh wjfydaikh lr.eksug nexl=j ord we;' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= fuu ksjdrk,dnh" m%;s ñ,.ekqï.súiqï hgf;a iq/l=ïm;a úls u u; jq fmd,s úhou" ne` ïlr Khg.ekSu u; jq fmd<s úhou" ks;h ;ekam;= myiqlï u; fmd<s úhou iy YS%,xld rcfha iq/l=ïm;aj,ska,o fmd,s wd hfuys wvx.= kej; úls fï.súiqï hgf;a ñ,.;a iq/l=ïm;aj,ska,o fmd,s wd hu iy úfoay uq,h j;alï u; jq fmd,s wd hfuys wvx.= we't'c' fvd,r $remsh,a jhq;amkak uq,h WmlrK,dNhkaf.a Y=oaO w.h fõ' m%;sñ,.ekqï.súiqï u; úl=kqï iq/l=ïm;a fjkqfjka ork,o fmd<s úhoï 15,919,782 2,741,167 ne ïlr Khg.ekSu fjkqfjka f.jq fmd<s úhou 467,432 20,853 ks;h ;ekam;= myiqlu u; fmd<s úhou 1,198,254 - wvq l<d - m%;s úl=kqï.súiqï u; ñ,.;a iq/l=ïm;a fjkqfjka,o fmd<s (3,438) (244,788) we't'c'fvd'$remsh,a jhq;amkak uq,h WmlrK (11,750,595) (6,736,250) 5,831,435 (4,219,018) 33' wfkl=;a wdodhï ,dNdxY wd hu - iïnkaê; mdr Yjhka 22,014 14,811 - wksl=;a 1, foam<" mṡ h; iy WmlrK wmyrkfhka,dnh 21,884 (731) ú,ïns; m% kh l%ucih ùu myapd;a fiajl m%;s,dn ie,iqï wdmiq yerùu - 1,736,376 úúo wd hï 1,321,779 1,167,339 uqω wksl=;a wd hï 1,367,666 2,919,260 ur lkaghs,a fl%âü iud.u úiska,nd.kakd,o m%;suq,h Kh myiqlfuka fldgila mshùu i`oyd YS%,xld b;ṡ ls fï nexl=j úiska ksl=;a lrk,o 2012 foieïnr ui 3 k YS%','u'ne' g,enqkq Khlr u; jq l%ulaih,dnh jk re' ñ,shk 1'091 ^2013 re'ñ' 0'946& l uqo,a iy ú'.e'ys' 788"783 l jákdlñka hq;a cd;hka;r uq,h wruqof,ys mj;ajdf.k hk PRGF ;ekam;= u; jir 5 l b;ṡ ld,h ^igyk 7& i`oyd jq l%ulaih,dnh jk re' ñ,shk 5'350 la ^2013 re'ñ' 5'372& úúo wd hfuys wka;r.;j we;' II fldgi - 25
30 34' fiajl ukav, úhoï fiajdfhdacl úiska f.jk,o Wmhkúg f.ùï n we;=ωj fõ;k iy jegqma 3,256,096 3,138,445 ksyañ; m%;s,dn ie,iqï mṡ jeh myapd;a fiajl ksyañ; 457, ,626 m%;s,dn ie,iqï mṡ jeh 1,289,040 1,988,525 uqω f iajl ukav, úhoï 5,002,410 5,574,596 35' mßmd,k yd wksl=;a úhoï wæ;ajeähd iy kv;a;= 734, ,701 frdhsgr " í ïnr.a" fjkqfjka fufyhqï úhoï 129, ,981.ukd.uk úhoï 133, ,846 n l=,s úhoï 5,126 5,309 uqøk úhoï 37,113 30,740 ú.kk.dia;= 7,568 7,822 uqo,a ukav,fha idud lhskg md Y%ñlh 954 1,020 Y%S,xld uy nexl= wr :idol wruqo,a fmd<s iykdodr úhoï ,842 m%pdrk úhoï 149, ,749 WmfoaYd;aul" ikaksfõok iy jd;a;suh md f;daisl 2,050,619 16,816 Kh wemlr l%u u; úhoï - Wlia w;a;sldrï 500,000 - úúo úhoï 301, ,222 uqω wksl=;a fufyhqï úhoï 4,050,858 1,997,048 36' r jd.eksfï noao foaysh wdodhï ^ixfydaok& 2006 wxl 10 ork 7b ^xvi& mk; wkqj Y%S,xld uy nexl=j wdohï n f.ùu i yd j.lsfuka ne fkdue;s fyhska tu.ska f.jkq,nk fmd,s wd hu u; r jd.;a noao wjidk noao f,i foaysh wdodhï fomdr ;fïka;=j i<lkq,nhs' 2013 jifr isg YS%,xld uy nexl=j wdr :sl fiajd noafoka ksoyia ù we;' 2007 wxl 10 wd hï n ^ixfydaê;& mk;g wkqj,dndxy iy fmd<s wd hï f.ùfï fyda ner ls fï wjia:dfõ ishhg 10 l r jd.eksfï noaolg hg;a fõ' rcfha iq/l=ïm;a i yd idudkh nr ;nk,o bmehsï wkqmd;h u; fmd<sh i yd r jd.eksfï noao kshñ; l,ams fï ld, jljdkqj we;sj m%d:ñl fjkafoaish mokï úh' jr Ih ;=< remsh,a ñ,shk 4"085'66 ^2013 remsh,a ñ,shk 13"897'078& l fmd<s wd hu yd,dndxy wd hu jk remsh,a ñ,shk 23"069 ^2013 remsh,a ñ,shk 15'366& l wd hu u; r jd.eksfï n f,i remsh,a ñ,shk 777'496 ^2013 remsh,a ñ,shk 1"986'217& l úhoula ord we;' 37' fufyhqï,dnh fufyhqï uqo,a m%jdyh iu. iei u fufyhqï l%shdldrlïj,ska jdr ;d f lrekq Y=oaO,dNh$^w,dNh& uqo,a fkdjk úihhka tl;=l<d $ ^wvql<d& (32,309,390) (24,264,529) laihùï yd l%ulaih 396, ,644,enqKq fmd<sh - foaysh uqo,a wdfhdack l<u (4,085,660) (13,897,078) Wm,íê fkdjq o< úfoay úksuh ^,dnh& $ mdvqj 21,166,521 13,120,232 ia:djr j;alï úls fuka,o,dnh (1,091) (964) wfkl=;a fjka ls ï 1,633,532 (25,754,497) ú,ïns; m% k (934) (940) fiñka p,kh jk úihhka i`oyd fjka ls ï - 20,000 PRGF ;ekam;= l%ulaih (5,351) (5,371) jekaouq yd wk;a ore" jekaouq mqrei yd wk;a ore úy%du jegqma m%;s,dn nerlï wfkl=;a wdodhïj,g wdmiq yerùu - (1,736,376) úy%du m%;s,dn j.lsï i`oyd jq w;sfr l fjkals ï - 932,447 ia:djr wd hï iq/l=ïm;a l%ulaih úhoï 3,233,923 - iuqéñ; l%ulaih tl;=l<d $ ^wvql<d& wfkl=;a ldrl m%d.aok úihkaf.a p,kh f;d.j, ^jeäùu&$wvqùu (517,198) (181,089),eìh hq;= fmd<sh ^jeäùu&$wvqùu 528,694 3,110,920 úúo nerlïj, jeäùu$^wvqùu& (620,067) 378,945 f.úh hq;= fmd<sh ^wvqùu&$jeäùu 1,616,420 (81,176) wfkl=;a,eîï ^wvqùu&$jeäùu (95,958) 128,494 tl;=l<d$^wvql<d& wdfhdack iy uq,h l%shdldrlï Y=oaO Wm,íê fkdjq fjf< fmd< w.h fjkiaùu 18,512,965 27,892,406 fufyhqï l%shdldrlïj,ska Y=oaO uqo,a m%jdyh 9,453,374 (19,972,932) 38' rcfha.kqfokq u; ixirk uqo,a ksl=;= ^wdmiq.eksï& Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a ñ,.eksu 107,185,340 (154,163,065),enqKq fmd<sh - foaysh uqo,a (2,681,061) (19,132,272) Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a 34,730,900 (2,124,771) Y%S,xld rchg fok,o Kh iy w;a;sldrï jeäùu$^wvqùu& 104, ,397 rch iy rcfha tall iu. fyai ^jeäùu&$wvqùu 139,339,459 (175,136,711) II fldgi - 26
31 II fldgi 39' nexl= iy uq,h wdh;khkaf.a.kqfokq u; ixirk uqo,a Y=oaO ksl=;=$^wdmiq.eksï& nexl= yd uq,h wdh;khkaf.a ;ekam;= ^jeäùu&$wvqúu (12,199,430) 17,284,956 (12,199,430) 17,284,956 40' wjidk uqo,a iy uqo,a iudkhka úfoaysh uq,h j;alï úfoaysh nexl= iu`. uqo,a fyai Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ,070, ,676, ,070, ,676,763 41' wruqo,alrkfha ixflakaøkh ùu jr I wjidkhg nexl=fõ wruqo,alrkfha ie,lsh hq;= ixflakaøkh ùu my; i yka m h' tl;=j Y%S,xld rch Y%S,xld uyckhd Y%S,xld jd c nexl= wê cd;sl uq,h wdh;k wksl=;a 2014 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;kj,g f.úh hq;= uqo,a 11,678, ,160 11,373,323 jhq;amkak uq,h WmlrK 19,207, ,180,954-26,868 wdishdkq ksyaldik ix.uh 57,230, ,230,304 cd'uq'w' 308,011, ,011,133 - wksl=;a 72,146,159 22,063, , ,539 48,439,506 uqω úfoaysh uq,h nerlï 468,273,901 22,063,900-19,986, ,153, ,070,001 foaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 161,009, ,004,331-4,992 rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 311, , m%;sñ,.eksfï tl`.;djh u; wf<ú l< iq/l=ïm;a 328,252, ,252, fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,209, ,209,782 wfkl=;a f.úh hq;= 8,939,293 26, ,000-8,731,103 uqω foaysh uq,h nerlï 500,722, , ,438,331-10,945,877 uqω uq,h nerlï 968,996,249 22,401, ,424, ,153, ,015,878 wksl=;a nerlï ixirkfha we;s uqo,a 416,895, ,895, ú,ïns; m% khka úy%du jegqma iy wfkl=;a myapd;a /lshd m%;s,dn ie,iqï 3,599, ,599,035 úúo nerlï iu. WmÑ;hka 197,380 37, ,452 uqqω wksl=;a nerlï 420,692,292 37, ,895, ,759,002 uqω nerlï 1,389,688,541 22,439, ,895, ,424, ,153, ,774,880 II fldgi - 27
32 2013 foieïnr 31 kg ixikaokd;aul ixlhd my; i yka m fõ' tl;=j Y%S,xld rch Y%S,xld uyckhd Y%S,xld jd c nexl= wê cd;sl uq,h wdh;k wksl=;a 2013 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;kj,g f.úh hq;= uqo,a 21,504, ,218 20,810,978 jhq;amkak uq,h WmlrK 16,183, ,003,873-1,179,409 wdishdkq ksyaldik ix.uh 37,301, ,301,553 cd'uq'w' 422,032, ,032,012 - wksl=;a 47,221,119 44,709,894-1,784, ,825 41,354 uqω úfoaysh uq,h nerlï 544,242,162 44,709,894-16,787, ,411,055 59,333,294 foaysh uq,h nerlï nexl= iy uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 148,809, ,805,736-4,157 rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 416, , m%;sñ,.eksfï tl`.;djh u; wf<ú l< iq/l=ïm;a 84,601, ,601, fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,419, ,419,087 wfkl=;a f.úh hq;= 5,659,719 24, ,000-5,452,885 uqω foaysh uq,h nerlï 241,905, , ,588,736-7,876,129 uqω uq,h nerlï 786,148,091 45,150, ,376, ,411,055 67,209,423 wksl=;a nerlï ixirkfha we;s uqo,a 339,770, ,770, ú,ïns; m% khka 1, ,449 úy%du jegqma iy wfkl=;a myapd;a /lshd m%;s,dn ie,iqï 4,936, ,936,339 úúo nerlï iu. WmÑ;hka 243,455 22, ,853 uqqω wksl=;a nerlï 344,952,224 22, ,770, ,158,641 uqω nerlï 1,131,100,315 45,173, ,771, ,376, ,411,055 72,368,064 42' wjodkï l<ukdlrkh Y%S,xld uy nexl=j tys uqo,a ukav,h yd tlaj tys jhjia:dms; wruqkq folla jk ñ, ia:dhs;djh yd uq,h l%ufha ia:dhs;djh fjkqfjka lghq;= lrkq,nhs' tfukau wdr :ßl yd uq,h m%;sm;a;s ls%hd;aul lr tys wruqkq iqrlais; ls u i yd Y%S,xld uy nexl=j yd uqo,a ukav,h fj; mqω,a jq jhjia:dms; n,;, mej we;' tu ksid nexl=fõ wj kï l<ukdlrkfhys im,;djh yd ldr h idokh" tys,dnfhka ueksh fkdyel' ukaoh;a nexl=j fj; m%;sm;a;s iïmdokh ls fï n,;, u`.ska uqo,a uqøkh lr uq,h j;alï w;am;a lr.eksug;a" fmd<s wkqmd;" úksuh wkqmd;h yd Kh i yd n,meï ls ug;a yelshdj we;s neúks' tneúka" nexl=fõ,dnh fyda w,dnh" tys ldr hhkaf.a uohia: m%;sm,hla jk w;r" tys fufyhqï fyda m%;sm;a;ska,dnh wruqkq lr fkd.ks' tfia jqj;a" nexl=j tys lghq;= mj;ajdf.k hdfï " m%lsr ;sh ms<sn j jq wj ku" uq,h wj ku yd fufyhqï wj ku hk wj kï j,g uqyqk fokq,efí' nexl=fõ l<ukld ;ajh" fuu wj kï wkdjrkhka ;lafiare ls u" fufyhùu yd l<ukdlrkh i yd ±ä yd M, hs wj kï l<ukdlrk yd md,k l%uhka ;yjqre ls ug lghq;= lrkq,nhs' uqo,a ukav,h" wjodkï y kd.eksu yd md,kh ls ug uq,sl jyfhka j.lshkq,nhs' ukav,h" wjodkï md,kh yd M, hs l<ukdlrkh ;yjqre ls u i yd lñgq lsysmhlg" iy wxy$fomdr ;fïka;=j,g fuu lghq;= mjrd ;sfí' m%odk fomdr ;fïka;=j, m%odkska" ishω iyldr wêm;sjreka" ksfhdach wêm;sjrekaf.ka iukaú;" wêm;s;=ud indm;s;ajh Wiq,k wj kï l<ukdlrk lñgqj" wj kï l<ukdlrkhg yd w < lghq;=j,g iïnkao fõ' wj kï Wml%u ixjr Okh" uq,or u" rduq" II fldgi - 28
33 II fldgi m%;sm;a;s yd isud l%shd;aul ls u iïnkao iuia; j.lsu fuu lñgqj i;= fõ' úhyels wj kï y kd.eksu yd tu wj kï wdjrkh ls u i yd" wod, jk l%shdudr..eksu i yd iy hdka;%k we;s ls u i yd th j.lshkq,nhs' nexl=j úiska m yrkh lrkq,nk ;;ald,sk o< mshjqï moao;sh" ksr f,alk iq/l=ïm;a ksrjq,a ls fï moao;sh" fmd f,cr moao;sh yd NdKavd.dr fufyhqï l<ukdlrk moao;sh hk iajhxl%sh moao;ska iïnkaoj wj kï md,kh ls u i yd wjyh jk ishω wnhka;r md,k l%u ms<sn j lñgqj fidhd n,hs' m%lsr ;sh ms<sn jq wjodku m%odk jyfhkau mek k.skqfha nexl=j u`.ska iïmdokh lrkq,nk m%;sm;a;s rfü wdr :ßlhg fyda fmd ck;djg jdis W;amdokh ls ug ;rï ldr hlaiu fkdjk wjia:dj, h' W yrkhla f,i by< WoaOukhla mj;sk úg fyda nexl=fõ fr.=,dis j,g hg;ajk uq,h wdh;kj, lvdjeàï j, m%lsr ;sh ms<sn jq wjodku by< w.hla.ks' tneúka nexl=j úiska ls%hdjg kxjk wdr :ßl yd uq,h m%;sm;a;s j, ldr hlaiu;dj fukau tu m%;sm;a;s ms<sn m%udkj;a ikaksfõokhla,nd u ;yjqre ls u i yd fuu ldr h i yd j.lshk fomdr ;fïka;= j,g wjyh udkj yd wfkl=;a iïm;a nexl=j u.ska,ndfoa' uy nexl=j uqyqk fokq,nk m%odk uq,huh wj kï jkafka Kh wj ku" úfoay úksuh wj ku yd fmd<s wkqmd; wj ku fõ' fuu wj kïj,ska jeo.;a fldgila nexl=fõ úfoay ixñ; l<ukdlrkh ;=<ska mekk.s' nexl=fõ cd;hka;r fufyhqï fomdr ;fïka;=j" úfoay j;alï l<u l<ukdlrkh lrhs' nexl=fõ úfoay j;alï l<u yd ne` Kq uq,h wj kï fufyhùu yd l<ukdlrkh ls fï j.lsu cd;hka;r fufyhqï fomdr ;fïka;=fõ uoh ldr hd,h (middle office) i;= fõ' uqo,a ukav,h úiska m;a lrkq,nk úfoay ixñ; l<ukdlrk lñgqj" úfoay ixñ; l<ukdlrk ldr hh M,odhS iy ldr hciuj bgq ls u i yd j.lshkq,nhs' wj kï l<ukdlrkh iïnkao lrekq we;=<;aj ishω m%;sm;a;suh ;SrK lñgqj úiska i,ld n,kq,nk w;r" tajd l%shd;aul ls u i yd uqo,a ukav,hg ksr foay lrkq,nhs' wj kï wdjrkh i yd jq m%;sm;a;s we;=<;a úia;sr K u`.fmkaùï" ixñ; l<ukdlrk ldr hhkaj,g iïnkao ldr h ukav,h fj; ksl=;a lr we;' wdfhdackj, Kh wkqmd; yd úfoay.kqfokqlrejka mokï lr.;a úfoay j;alï l<u iïnkao Kh wj ku md,kh ls u i yd cd;hka;r fufyhqï fomdr ;fïka;=j úfoay.kqfokqlrejka iïnkao Kh wj kï l<ukdlrk moao;sh fhd.kq,nhs' fmd<s wkqmd; wj ku fyj;a fmd<s wkqmd; p,khkag nexl=fõ úfoay j;alï l<fuys wdjrkhùï" wdfhdack l<fuys ld, mrdih ksis m.e,msu u`.ska md,kh flfr ' úfoay úksuh wj ku fyj;a úfoay úksuh wkqmd;j, fjkiaùï fya;=fjka is jk m%d.aok mdvq m%odk jyfhka wdfhdack úksuhka úúodx.slrkh ;=<ska md,kh lrkq,efí' úfoay ixñ; l<ukdlrkfha " M, hs úfoay úksuh ue y;aùï Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= yelshdjka mj;ajd.eksu i yd øjys,;d wj ku wju ls u flfrys uq,sl wjodkh fhduq flfr ' Kh wj ku" fmd<s wkqmd;h" úfoay úksuh yd øjys,;d wj ku md,kh ls u i yd jq m%;sm;a;s ms<sfj,ska 42'1" 42'2" 42'3 yd 42'4 hk igyka j,ska úia;r flfr ' wnhka;r md,k iy wj kï l<ukdlrk l%shdj,ska" nexl=fõ wnhka;r ú.kk fomdr ;fïka;=j úiska jdr Islj ú.kkh flfr ' fuu fomdr ;fïka;=j tu l%shdudr.j, m%udkd;au;djh yd tu l%shd udr. flfrys nexl=fõ wkql+,;djh m laid lrkq,nhs' wnhka;r ú.kk fomdr ;fïka;=j Rcqj wêm;sjrhd fj; jdr ;d lrk w;r" tys fidhd.eksï yd ksr foayhka ú.kk lñgqj fj; jdr ;d lrkq,efí' uqo,a ukav,fha idud lhl= úiska uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqfjys indm;s;ajh orhs' jdraisl wnhka;r ú.kk ie,iqu iy bkamiq t<fuk wka;r m%;sfydaokhka" ndysr ú.kljreka úiska ksl=;a lrkq,nk l<ukdlrk,smsh fj; l<ukdlrkh úiska is lrkq,nkm%;spdr" l<ukdlrkh úiska tl`.jk,o ndysr iy wnhka;r ú.kk fidhd.eksï iy ksr foay ls ï l%shd;aul ls u iqm laikh" wkql+,;d ks<od hd úiska jdr ;d lrkq,nk wkql+, fkdùï" m%;sm;a;s iïmdokh iy ú.kkh iïnkaê;.egωj,g w, ú.kk,dns fomdr ;fïka;= m%odkska fj; Wmfoia,nd u jeks nexl=fõ úúo lafia;%j, ú.kkh yd iïnkao m%;sm;a;s yd.egω ms<n uqo,a ukav, WmfoaYd;aul lñgqj úiska uqo,a ukav,hg Wmfoia,ndfohs' ldr ;=uh yd wjyh jq úg uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqj úiska wod, ksr foayhka yd ldr hidokhka úur Ykh i yd uqo,a ukav,h fj; jdr ;d lrkq,nhs' uqo,a ks;s mkf;a 42 yd 43 j.ka;s m%ldrj" nexl=j ú.kldêm;sjrhd úiska cd;hka;r uq,h jdr ;dls fï m%ñ;skag wkql+,j cd;hka;r ú.kk m%ñ;ska hgf;a ú.kk lghq;= lrf.k hdu i yd jr<;a.kldêld iud.ula jk wr kiaü iy hx.ays iydho,ndf.k we;' 42'1 Kh wjodku ^w& nexl=fõ jr Ih wjidkfha jeo.;a Kh ixflakaøkhka N+f.da,Sh m%foay wkqj ^wdh;kfha whs;sldr;aj rgj,a mokï lrf.k& my; ±lafõ' N+f.da,Sh m%foay wkqj Kh ixf lakaøkh YS%,xldj 281,434, ,256,806 wefu ld tlai;a ckmoh 247,455, ,281,074 cmdkh 82,055,393 78,023,705 ì%;dkhh 164,344, ,059,208 hqfrdamh 93,737, ,118,354 wê cd;sl uq,h wdh;k 222,580, ,757,857 fjk;a 233,542, ,513,810 uqω uq,h j;alï 1,325,149,633 1,104,010,814 II fldgi - 29
34 ^wd& wdh;kh wkqj Kh ixf lakaøkh ùu nexl=fõ jr Ih wjidkhg jk ie,lsh hq;= Kh ixflakaøkh ùu wdh;k jr.hka wkqj my; ±lafõ' rchka 769,681, ,329,786 wê cd;sl uq,h wdh;k 222,580, ,757,857 úfoaysh nexl= iy uq,h wdh;k 324,625, ,318,467 Y%S,xld nexl= yd uq,h wdh;k 3,041,059 7,731,366 wksl=;a 5,221,028 4,873,338 uqω uq,h j;alï 1,325,149,633 1,104,010,814 ^we& Kh fya%.; ls u u.ska Kh wj ku ueksu iagekavr â wekaâ mqjr ia" µsé fr áka iud.u iy uqãia mokug wkqj Kh fy%aks.; ls u is l< nexl=fõ uq,h j;alï fyda uq,h j;alï ksl=;=lrejka my; j.=fjka ±lafõ' iagekavr â iy mqjr ia iy µsé fr áka iud.fï fy%aks.; ls ï wkqj AAA ixfla;h b;d by<u fy%aks.; ls u jk w;r" hïlsis wdh;khlg fmd<sh iy uq,a uqo,a f.ùug yels Yla;su;a ;;ajhla ;sfnk nj olajhs' AA ixfla;fhka b;d by< fy%aks.; ls ula ±lafjk w;r" Yla;su;a ;;ajhla olajhs' A ixfla;fhka by< uohu fy%akshka olajk w;r Yla;su;a ;;a;ajhla yd Kh wjodkfï my< ;;ajhla olajhs' BBB ixfla;fhka my< u wdfhdack fy%aks ls ula yd my< uügfï Kh wjodkula nj;sk nj olajk w;r" m%udkj;a wdrlail mrdñ;s fmkakqï lrhs' AAA ixflahg my< fy%aks m%odk m%fnaohka w;r mj;akd ;;a;ajh ±laùu msksi + fyda -,l=kq u`.ska ldkavlrkh l< yelsh' iagekavr â wekaâ mqjr ia fyda uqâia úiska Kh fy%aks.; fkdl< nj NR ixfla;fhka ±lafõ' Kh fy%a.; ls u u.ska Kh wjodku ueksï Kh fy%a h 2014 % 2013 uqo,a yd uqo,a iudkhka fµvr,a iõ nekala - we't'c'$ iõ nekala Tµa iafü%,shd $nekala fµda bkagr keik,a fiü,aukaüia$nekala Tµa cemeka$fvdhsia nqkafvia nekala$nekala Tµa bka.a,kaâ$fij.aia laia nekala$nekala Tµa lekvd$ iõ nekala Tµa ksõis,kaâ 209, 15.82% 226,880, % AA % % AA- 81,692, % 118,832, % A+ 162,072, % 79,727, % A 33,555, % 95, % BBB % 31, % BBB 28, % % NR 142, % 107, % 487,070, % 425,676, % úfoay úksuh úls u$úls u i`oyd we;s iq/l=ïm;a fµvr,a iõ nekala - we' t' c'$ iõ nekala Tµa iafü%,shd$ nekala fµda bkagr keik,a fiü,aukaüia$ nekala Tµa cemeka$ fvdhsia nqkafvia nekala$nekala Tµa bka.a,kaâ$fij.aia laia nekala$nekala Tµa lekvd$ iõ nekala Tµa ksõis,kaâ 10,855, % 235, % AAA 170,800, % 164,474, % AA+ 160,197, % 171,570, % AA 3,537, % 0.00% AA- 15,507, % 20,121, % A+ 24,255, % 17,281, % A 1,051, % 3,624, % A- 739, % 3,692, % BBB % 1,233, % BBB- 2,455, % NR 63,486, % 49,461, % 452,887, % 431,696, %,dN fyda w,dn u; idodrk ñ,g we;s iq/l=ïm;a AA- 16,796, % 19,972, % 16,796, % 19,972, % % II fldgi - 30
35 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= Kh fy%a h 2014 % 2013 jhq;amkak uq,h WmlrK fµvr,a iõ nekala-we't'c$' iõ nekala Tµa iafü%,shd$ nekala fµda bkagr keik,a fiü,aukaüia$nekala Tµa cemeka $fvdhsia nqkafvia nekala$nekala Tµa bka.a,kaâ$fij.aia laia nekala$nekala Tµa lekvd$ iõ nekala Tµa ksõis,kaâ % % AA- 37, % 6, % A+ 1, % % A % % foaysh fy%a.; ls u AAA 268, % 3,103, % AA % 260, % AA 802, % 866, % AA- 301, % 1,029, % A- 167, % 325, % BBB % 76, % 1,580, % 5,670, % cd'uq'w' iïnkao j;alï AAA 79,816, % 85,400, % 79,816, % 85,400, % wfkl=;a,eìh hq;= AAA % % AA % % A+ 2,153, % % A 2,238, % A- 2,713, % B % % 7,105, % % uqω úfoaysh uq,h j;alï 1,045,257, % 968,417, % foaysh uq,h j;alï YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a B+ 124,443, % 15,853, % rchg fokq,enq ld,sk w;a;sldrï B+ 143,897, % 109,167, % nexl=j,g fok,o Kh AA+ 980, % 1,350, % AA 8, % % AA- 79, % 17, % A- 41, % 6, % BBB+ 222, % % BBB 4, % % BB+ 108, % % NR 43, % 1, % wfkl=;a,eìh hq;= B+ 1,400, % 1,398, % NR 511, % 431, % uq,h yd wfkl=;a wdh;k j, ysñlre m%d.aok wdfhdack NR 41, % 41, % Khlr - úls u i yd we;s NR 9, % % wfkl=;a j;alï B+ 3,430, % 7,318, % NR 4,668, % 8, % uqω foaysh uq,h j;alï 279,891, % 135,593, % uqω uq,h j;alï 1,325,149, % 1,104,010, % % ^we& m%odk Kh fy%a j, idrdxyh úfoaysh uq,h j;alï fµvr,a iõ nekala - we't'c'$ iõ nekala Tµa iafü%,shd$ nekala fµda bkagr keik,a fiü,aukaüia$nekala Tµa cemeka$ fvdhsia nqkafvia nekala$nekala Tµa bx.a,kaâ$ fij.aia laia nekala$nekala Tµa lekvd$ iõ nekala Tµa ksõis,kaâ 220,436, % 227,116, % cd'uq'w' iïnkao j;alï 79,816, % 85,401, % AAA 170,800, % 164,474, % AA+/- 277,770, % 330,504, % II fldgi - 31
36 Kh % fy%a h % A+/- 223,830, % 104,421, % BBB+/- 2,483, % 1,265, % BB+/ % % B+/ % % NR 63,628, % 49,569, % foaysh fy%aks.; ls u AAA 268, % 3,103, % AA % 260, % AA 802, % 866, % AA- 301, % 1,029, % A- 167, % 325, % BBB % 76, % uqω úfoaysh uq,h j;alï 1,040,306, % 968,417, % foaysh uq,h j;alï AA+ 980, % 1,350, % AA- 79, % 17, % AA 8, % % A- 41, % 6, % BBB+ 222, % % BBB 4, % % BB+ 108, % % B+ 273,172, % 133,737, % NR 5,273, % 481, % uqω foaysh uq,h j;alï 279,891, % 135,593, % uqω uq,h j;alï 1,320,198, % 1,104,010, % 42'2 fmd<s wkqmd;sl wjodku ^w& úfoaysh uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;djh fmd<s wkqmd; wjodku hkq fmd<s wkqmd;fha fjkiaùu ksid we;sjk mdvq ú fï wjodkuhs' ia:djr wd hï iq/l=ïm;a wdfhdack l<fuys fmd<s wkqmd; ixfõ ;djh" fmd,s wkqmd;h mokï wxl 10 lska jeäùu u.ska w < wdfhdack l<fuys úhyels ydksh u.ska.kkh lrkq,efí' fuh YS%,xld uy nexl=j úiska wj kï ;lafiare ls u i`oyd fhd.kakd ;j;a l%uhla fõ' LKavkh lrk,o ia:djr wd hu wdfhdack l<fuys wjodkï ksjdrk ixfõ ;djh my; ±lafõ' LKavkh lrk,o ia:djr wd hï iq/l=ïm;a l<u fjf< yd úls u i yd we;s wdfhdack úh yels mdvqj ^we't'c' fvd,r ñ,shk& cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ ldr hd,h (middle office) úiska úfoay j;alï wdfhdack l<fuys fmd<s wkqmd; wjodku l<ukdlrkh ls u i yd my; ±lafjk Wmdh udr.hka wkq.ukh lrkq,efí' ^i& fmd<s wkqmd; fjkiaùu u; úfoay j;alï wdfhdack l<ug we;sjk n,meu fmd<s wkqmd; ixfõ ;djh u.ska ukskq,nk w;ru fmd<s wkqmd;h fukau wdfhdackfha ld, isudj ie,ls,a,g.kq,nk úl ; im, ld,éf oh fmd<s wkqmd; wj ku ueksu i yd nexl=j úiska fhd.kq,efí' úl ; im, ldéf oh u.ska fok,o fmd,s wkqmd; ^M, j& fjkiaùï u; iq/l=ïm;aj, ñ, fjkiaùï ukskq,efí' by< úl ; im, ldéf ohla u.ska by< wj kula fmkakqï flfr ' tuksid uq,h fjf< fmd,j,a ;=< we;s jk ixjr Okhka" wdfhdack l<fò we;s ix,laikhka yd ne ïlr wdfhdack l<fò we;s wj kï wnsreñh hk lrekq i,ld ne,sfuka wk;=rej uy nexl=j úiska WÑ; úl ; im, ld,éf ohka l,ska l,g ilia lrkq,efí' úfoay j;alï wdfhdack l<fò úl ; im, ld,éf oh j.=.; ls u my; wdldr fõ' úl ; im, ld,éf oh wdfhdack LKavh m%d.aok fjf< fmd< ^ia:djr wd hï iq/l=ïm;a& úl ; im, ld,éf oh ^ii& úyd, jyfhka ñ, fjkiaùul úl ; im, ld,éf oh u`.ska.kkh fkdjk ksid" úfoay ixñ; wdfhdack l<fò fmd<s wkqmd; wjodku II fldgi - 32
37 II fldgi ueksu i yd Ndú;d lrk ;j;a ñkqula f,i W;a;,;djh ±laúh yelsh' W;a;,;djh u`.ska lshkq,nkafka ne ïlr ñ, M, jl%fha fjkiaùu ld, m Éf ohg wkqj ir, fr Ldjla u`.ska ms,sìuq lrk njhs' fuu.ska ia:djr iq/l=ïm;a fmd<s wkqmd;hg olajk ixfõ ;djh ;j rg;a kshñ; w.hg wdikak ls ug bvlv,ndfoa' ld,éf ofha fjki i yd M, wkqmd;fha fjki W;a;,;djhhs' th úl ; im, ld,éf ofha mqfrdal;kh l< f aih ukskq,nhs' fjk;a jpkfhka lsjfyd;a M, wkqmd;h iïnkaofhka iq/l=ïm;aj, ñ,hkays fojk jhq;amkakh" iq/l=ïys ñf,ka fnokq,nk w.hhs' M, wkqmd;h by< hdulg is jk ñf,ys wvqùulg jvd ñ, hál=re f,i M, wkqmd;h iu`. by< heu iq/l=ïm;l Okd;aul W;a;,;djh fmkakqï lrhs' LKavkh lrk,o ia:djr wd hï iq/l=ïm;a wdfhdack l<fò W;a;,;djh LKavkh lrk,o ia:djr wd hï iq/l=ïm;a l<u fjf< yd úls u i yd we;s wdfhdack (iii) wj kï jákdlu (Value at Risk) úh yels mdvqj ^we'fvd,r ñ,shk& idudkh fjf<`ofmd< ;;a;ajhka hgf;a uq,h fjf<`ofmd< p,khka u.ska wdfhdack l<ul whym;a idjg wj ku ;ks w.hlg idrdxy ls ula wj kï jákdlula is lrhs' tu ksid wj kï jákdlu b,lal isud mqrdjg jk Wm u w,dnh jk w;r tys i;h w,dnh by< ùfï iïndú;dj my< yd l,ska i`oyka uügfï úh yel' wj kï jákdlu u.ska" wj ku iy ;;a;ajh yryd iudydrh l< yels uqo,ska m%ldy lrkq,nk ixlhdjla wmg,nd foa' 99] úy%dñl m%dka;rhla hgf;a k 10 l ld, isudjla i yd wj kï jákdlï w.h.kkh i yd nexl=j ft;sydisl iudlrk l%uh fhd.ks' wj kï jákdlï ;lafiare ls u i yd jq ft;sydisl l%uh úfgl ft;sydisl iudlrk l%uh f,i olajhs' W yrkhla jyfhka ft;sydisl l%uh Ndú;d lrñka 5] ffoksl wj kï jákdlu.kkh ls fï miq.sh ffoksl m%;s,dnh iuqéñ; fldg m%;s,dnhka by,u w.fha isg my,u w.h olajd fy%a.;fldg 5] wju m%;s,dnh y kd.ks' fuu 5] wju m%;s,dnhka w;= ka by,u w.h tla k 5] jákdlï wj ku f,i y kd.ks' LKavkh lrk,o ia:djr wd hï iq/l=ïm;a l<u fjf< yd úls u i yd we;s wdfhdack Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= wj kï jákdlu ^we't' c'fvd,r 'ñ,shk& (iv) fjf<`o yd újd; ;;a;ajhka (Open Positions) ys isud úfoay ixñ; md,k lñgq ksr foayhkag wkqj.kqfokq wêld h jyfhka nexl=j úiska wka;r k lghq;= i`oyd ksyañ;.kqfokqlre isud (Specific Dealer Limit) o tlard;%s ;;a;aj isud (Overnight Position Limit) ;ksmqoa.,.kqfokqlrejka i`oyd o mkjkq,nhs' ^wd& foaysh uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;djh YS%,xld uy nexl=fõ uq,h ;;aj m%ldyfha foaysh NdKavd.dr ì,am;a l<u" YS%,xld rchg,nd ka Kh m%udkh ksfhdackh lrk ksid th l%ucih w.hg jdr ;d lrkq,nhs' nexl=j fmd<s wd hu bmehsu wruqkq lr fkdf.k NdKavd.dr ì,am;a ñ,.eksu is lrk fyhska NdKavd.dr ì,am;a l<u" wdfhdack l<ula f,i fkdie,fla' nexl=fõ uq,sl wruqkqj,ska tlla jk tkï" wdr :ßl yd ñ, ia:dhs;djh /lsu iïnkao uq,h m%;sm;a;sh l%shd;aul ls u i yd foaysh fjf< fmd<g øjys,;djh ú ug fyda foaysh fjf< fmd<ska øjys,;djh Wlyd.ekSug nexl=j NdKavd.dr ì,am;a úls u fyda ñ,.eksu is lrkq,nhs' tfyhska nexl= wdfhdack l<fuys NdKavd.dr ì,am;aj, m%udkh" tys uq,h m%;sm;a;sh úiska ;SrKh lrkq,efí' Bg wu;rj" remsh,a fjf< fmdf<a uq,sl fmd<s wkqmd; tkï" m%;sñ,.eksfï wkqmd;h yd m%;súl=kqï wkqmd;" uq,h m%;sm;a;s l%shd;aul ls u i yd" nexl=j úiska ;SrKh lrkq,nhs' jeä rg;a" remsh,a øjys,;djh ú ï yd fjf< fmd<ska remsh,a øjys,;djh Wlyd.ekSï i yd jq nexl=fõ l%shdudr. fmd remsh,a fjf< fmdf<a fmd<s wkqmd;hka flfrys n,mdkq,nhs' ta wkqj NdKavd.dr ì,am;a l<u u.ska Woa.; jk fmd<s wd hfï fjkiaùï flfrys wdfhdack ;SrKj,g jvd nexl=fjys NdKavd.dr ì,am;a l<fuys m%udkh fuka u uq,sl jyfhka nexl=fõ uq,h m%;sm;a;s l%shdudr.j, m%;sm,hla f,i fmd<s wkqmd; fjkiaùu n,mdkq,nhs' tu ksid nexl=j foaysh uq,h j;alïj, fmd<sfha jk ixfõ ;djh.ek fkdi,lkq,efí' II fldgi - 33
38 ^we& j;alï iy j.lsï l,a ms u fyda m%;sñ, ls u my; i`oyka ld, Éf oj, is fõ' úfoay uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh( fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j;alï N ; idudkh fmd<s wkqmd;h 2014 tl;=j yh uila fyda wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajd jr I 2 isg 5 olajd ] jr I 5 g jeä uqo,a yd uqo,a iudkhka ,070, ,070, ,dn$w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a yd wf,ú l, yels iq/l=ïm;a ,887,850 75,510,725 18,112,850 68,712, ,644, ,907,341 w' uq' w' iïnkao j;alï ,285,892 10,285, uqω fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j;alï 950,244, ,867,388 18,112,850 68,712, ,644, ,907,341 fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j;alï cd'uq'w' iïnkao j;alï 69,530, ,356 69,403,781 jhq;amkak uq,h WmlrK 1,580,237 1,498,615 81, wfkl=;a,eìh hq;= 7,105,914 7,105, ,dn$w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 16,796,957 16,796, uqω fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j;alï 95,013,245 25,401,486 81, ,356 69,403,781 uqω úfoaysh uq,h j;alï 1,045,257, ,268,874 18,194,425 68,712, ,770, ,311,122 fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j.lsï cd'uq'w' ,520,370 32,704,074 35,974,481 62,137,741 32,704,074 - wdishdkq ksyaldik ix.uh ,230,304 57,230, uqω fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j.lsï 220,750,674 89,934,378 35,974,481 62,137,741 32,704,074 - fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j.lsï nexl= yd uq,h wdh;k 11,678,483 11,678, jhq;amkak uq,h WmlrK 19,207,822 1,329,279 1,520,530 3,981,616 10,594,288 1,782,109 cd'uq'w' iïnkao j.lsï 144,490, ,490,763 úfoaysh uqo,ska we;s jd c nexl=j, m%d.aokh 805, ,215 wfkl=;a úfoay j.lsu 71,340,944 71,340, uqω fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j.lsï 247,523,227 84,348,706 1,520,530 3,981,616 10,594, ,078,087 uqω úfoaysh uq,h j.lsï 468,273, ,283,084 37,495,011 66,119,357 43,298, ,078,087 úfoaysh uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh 729,493, ,933,010 (17,861,631) 6,575, ,940, ,907,341 úfoay uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh( fmd<s ixfõ foaysh uq,h j;alï N ; idudkh fmd<s wkqmd;h 2014 tl;=j yh uila fyda wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajd jr I 2 isg 5 olajd ] jr I 5 g jeä YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a ,793, ,793, NdKavd.dr ì,am;a yd ne ïlr m%;sñ<.eksu ,650,000 2,650, nexl=j,g fok,o Kh ,489, , , , ,542 - wksl=;a j;alï - fiajl Kh ,668, , , ,695 1,163,133 2,792,078 - wfkl=;a ,439, , , ,009 1,213, ,497 uqω fmd<s ixfõ foaysh uq,h j;alï 134,040, ,925, ,158 1,396,055 2,895,078 2,947,575 II fldgi - 34
39 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j;alï rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 143,897, ,897, wfkl=;a,eìh hq;= 1,912,071 1,912, ysñlre m%d.aok wdfhdack - úls ug we;s 41, ,095 uqω fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j;alï 145,851, ,810, ,095 uqω foaysh uq,h j;alï 279,891, ,735, ,158 1,396,055 2,895,078 2,988,670 fmd<s ixfõ foaysh uq,h j.lsï ia:djr ;ekam;= myiqlu m%;sñ,.ekqï.súiqï hgf;a úl=kk,o iq/l=ïm;a ,220, ,220, ia:djr ;ekam;= myiqlu ,032,000 7,032, uqω fmd<s ixfõ foaysh uq,h j.lsï 328,252, ,252, fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j.lsï nexl= iy uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 161,009, ,009, rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 311, , fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,209,782 2,209, wksl=;a f.úh hq;= 8,939,293 8,939, uqω fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j.lsï 172,470, ,470, uqω foaysh uq,h j.lsï 500,722, ,722, foaysh uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh (194,211,262) (202,326,128) 876,158 1,396,055 2,895,078 2,947,575 ^we& j;alï iy j.lsï l,a ms u fyda m%;sñ, lṡ u my; i yka ld, Éf oj, is fõ' 2013$12$31 kg ixixokd;aul ixlhd my; m fõ' úfoay uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh( fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j;alï N ; idudkh fmd<s wkqmd;h 2013 tl;=j yh uila fyda wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajd jr I 2 isg 5 olajd ] uqo,a yd uqo,a iudkhka ,676, ,676, ,dn$w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a yd wf,úl, yels iq/l=ïm;a ,696,404 12,292,861 23,856,111 63,591, ,712, ,244,176 cd'uq'w' iïnkao j;alï ,668,079 11,668, uqω fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j;alï 869,041, ,637,703 23,856,111 63,591, ,712, ,244,176 fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j;alï cd'uq'w' iïnkao j;alï 73,732, ,430 73,604,255 jhq;amkak uq,h WmlrK 5,670,258 5,670, wfkl=;a,eìh hq;= ,dn$w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 19,972,714 19,972, uqω fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j;alï 99,376,248 25,643, ,430 73,604,255 uqω úfoaysh uq,h j;alï 968,417, ,281,266 23,856,111 63,591, ,840, ,848,431 fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j.lsï jr I 5 g jeä II fldgi - 35
40 cd'uq'w' ,796,339 45,088,418 50,290,928 72,835, ,581,856 - wdishdkq ksyaldik ix.uh ,301,553 37,301, uqω fmd<s ixfõ úfoaysh uq,h j.lsï 306,097,892 82,389,971 50,290,928 72,835, ,581,856 - fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j.lsï nexl= iy uq,h wdh;k 21,504,196 21,504, jhq;amkak uq,h WmlrK 16,183,282 16,183, cd'uq'w' 153,235, ,235,673 úfoaysh uqo,ska we;s jd c nexl=j, m%d.aokh 1,784, ,784,046 wfkl=;a 45,437,073 45,437, uqω fmd<s ixfõ fkdjk úfoaysh uq,h j.lsï 238,144,270 83,124, ,019,719 uqω úfoaysh uq,h j.lsï 544,242, ,514,522 50,290,928 72,835, ,581, ,019,719 úfoaysh uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh 562,943, ,247,732 (26,434,817) (9,243,962) 21,130, ,244,176 úfoay uqo,a fmd<s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh( N ; idudkh fmd<s wkqmd;h 2013 tl;=j yh uila fyda wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajd jr I 2 isg 5 olajd ] fmd<s ixfõ foaysh uq,h j;alï YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a ,923,513 2,923, NdKavd.dr ì,am;a yd ne ïlr m%;sñ<.eksu ,930,000 12,930, nexl=j,g fok,o Kh ,375, , , , ,820 - wksl=;a j;alï - fiajl Kh ,400,751 45,406 46,435 96, ,483 3,897,373 - wfkl=;a ,925,782 1,097,655 71, ,421 1,103,246 - uqω fmd<s ixfõ foaysh uq,h j;alï 24,555,442 17,375, ,101 1,263,005 1,540,549 3,897,373 fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j;alï rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 109,167, ,167, wfkl=;a,eìh hq;= 1,829,712 1,829, ysñlre m%d.aok wfhdack - úls ug we;s 41, ,095 uqω fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j;alï 111,037, ,996, ,095 uqω foaysh uq,h j;alï 135,593, ,372, ,101 1,263,005 1,540,549 3,938,468 fmd<s ixfõ foaysh uq,h j.lsï m%;sñ,.ekqï.súiqï hgf;a úl=kk,o iq/l=ïm;a ,601,000 84,601, uqω fmd<s ixfõ foaysh uq,h j.lsï 84,601,000 84,601, fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j.lsï nexl= iy uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 148,809, ,809, rch iy rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 416, , fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,419,087 2,419, wksl=;a f.úh hq;= 5,659,718 5,659, uqω fmd<s ixfõ fkdjk foaysh uq,h j.lsï 157,304, ,304, uqω foaysh uq,h j.lsï 241,905, ,905, foaysh uqo,a fmd,s wkqmd; ixfõ ;d wka;rh (60,045,558) (67,225,586) 479,101 1,263,005 1,540,549 3,897,373 jr I 5 g jeä II fldgi - 36
41 II fldgi 42'3 úfoaysh uqo,a wj ku nexl=fõ úfoaysh ixñ; l<ukdlrk ldr hh hgf;a orkakd jq úfoaysh j;alï udr.fhka úfoay uqo,a l%shdldrlï Woa.; fõ' úfoay úksuh fjf< fmdf<a fjkiaùu fya;=fjka nexl=j" úksuh wjodkug újd;ùug bv ;sfí' uqo,a ukav,h iy úfoay ixñ; l<ukdlrk lñgqj úiska nexl=fõ cd;hka;r ixñ;fhys úúo uqo,a jr.j,ska ± h hq;= m%;sy; m%udkhla kshu lr ;sfí' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= uqo,a fjkals u ms<sn j ;SrKh lṡ fï rdch Kh wdmiq f.ùfï wjyh;djhka iy uqo,a u; m%;s,dn wkqmd;hka flfrys ksis ie,ls,a,la olajkq,efí' tneúka nexl=j úiska m%odk uqo,a jr. fndfyduhla" tkï wefu ld tlai;a ckmo fvd,r " iagr,sx mjqï" cmka fhka" hqfrda" iafü%,shka fvd,r yd kjis,ka; fvd,r j,ska orkq,nhs' úfoaysh uqo,a ;;a;ajh u; mkjd we;s isudjkag wkql+,ùu iqm laikhg Ndckh fõ' úfoay uqo,a i`oyd Y=oaO wjodkï ksrdjkh 2014 foieïnr 31 kg m%odk uqo,aj,g YS%,xld uy nexl=fõ Y=oaO wj kï ksrdjrkh my; i yka úh' wefu ld tlai;a ckmo fvd,r hqfrda cmka fhka iagr,sx mjqï uqo,a jr.h ú.eys iafü%,shdkq fvd,r wksl=;a uqo,a ishω uqo,a jr.j, tl;=j 2014 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h j;alï uqo,a yd uqo,a iudkhka (313,660,985) (21,842,412) 7,381,899 56,016, ,362, ,812, ,070,771,dN$w,dN u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a yd wf,ú l< yels iq/l=ïm;a 227,526,935 53,915,502 23,868,150 44,810,723-60,990,957 58,572, ,684,807 jhq;amkak uq,h WmlrK 47-37, ,542,358 1,580,237 cd'uq'w' iïnkao j;alï ,816, ,816,029 wksl=;a,eìh hq;= ,018 6,547, ,105,914 uqω úfoaysh uq,h j;alï (86,133,577) 32,073,090 31,845, ,374,733 79,816, ,353, ,927,549 1,045,257,758 iudkqmd;h -8% 3% 3% 10% 8% 17% 68% 100% úfoaysh uq,h nerlï nexl= yd uq,h wdh; 310,860 2,455-2,239,371-9,125,797-11,678,483 jhq;amkak uq,h WmlrK 26, ,180,954 19,207,822 wdishdkq ksyaldik ix.uh 57,016, , ,230,304 cd'uq'w' ,011, ,011,133 wfkl=;a 71,303, ,629 72,146,159 uqω úfoaysh uq,h nerlï 128,657, ,655-2,239, ,011,133 9,125,797 20,023, ,273,901 iudkqmd;h 27.47% 0.05% 0.00% 0.48% 65.78% 1.95% 4.28% 100% Y=oaO úfoaysh uqo,a ksrdjrkh (214,790,939) 31,856,435 31,845, ,135,362 (228,194,740) 164,227, ,903, ,983,857 j;auka uq,h jr Ihg w, fjf< khka iys; yd ;lafiare khka ó,û uq,h jr Ihg w,j is ùug kshñ; úfoay úksuh.kqfokq uqo,a yd uqo,a iudkhka ;=< wvx.= fõ' tu.kqfokq my; m fõ' YS%,xld remsh,a tlai;a ckmo fvd,r hqfrda iagr,sx mjqï cmka fhka iafü%,shdkq fvd,r 2014 foieïnr 31 kg ñ,.ekqï 315,836,566 (18,113,664) 7,961,856 (62,622) 5,274,559 (6,351,590) úl=kqï (24,459,676) (304,517,720) 5,375,438 19,321,868 4,875,603 29,416 b fhys jq yqjudre m%;s.skqu - wdikaku.kqfokqj (1,667) b m%;s.skqu (297,639) foieïnr 31 kg ñ,.ekqï 314,641,828 55,095, úl=kqï (2,411,633) (312,230,195) (25,277,612) (29,818,293) - - II fldgi - 37
42 2013 foieïnr 31 kg YS%,xld uy nexl=fõ Y=oaO wj kï ksrdjrkh my; i yka úh' uqo,a jr.h wefu ld ishω uqo,a hqfrda cmka iagr,sx iafü%,shdkq wksl=;a tlai;a ú.eys jr.j, fhka mjqï fvd,r uqo,a ckmo fvd,r tl;=j 2013 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h j;alï uqo,a yd uqo,a iudkhka (55,000,132) (1,747,078) 56,010,411 (16,772,840) - 123,785, ,400, ,676,763,dN w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a yd wf,ú l< yels iq/l=ïm;a 180,357,566 70,242,132 25,488,744 75,000,363-77,770,996 22,809, ,669,118 jhq;amkak uq,h WmlrK 6, ,663,485 5,670,258 cd'uq'w' iïnkao j;alï ,400, ,400,764 wksl=;a,eìh hq;= uqω úfoaysh uq,h j;alï 125,364,207 68,495,054 81,499,156 58,227,523 85,401, ,556, ,873, ,417,494 iudkqmd;h 13% 7% 8% 6% 9% 21% 36% 100% úfoaysh uq,h nerlï nexl= yd uq,h wdh;k 29,115 9,051,040 2,478,696 2, ,315 9,334,633-21,504,196 jhq;amkak uq,h WmlrK 1,179, ,003,873 16,183,282 wdishdkq ksyaldik ix.uh 37,156, , ,301,553 cd'uq'w' ,032, ,032,012 wfkl=;a 46,530, ,915 47,221,119 uqω úfoaysh uq,h nerlï 84,895,017 9,196,304 2,478,696 2, ,640,327 9,334,633 15,694, ,242,162 iudkqmd;h 16% 2% 0% 0% 78% 2% 2% 100% Y=oaO úfoaysh uqo,a ksrdjrkh 40,469,190 59,298,750 79,020,460 58,225,126 (337,238,973) 192,222, ,178, ,175,332 42'4 uq,h j;alï yd j.lsï ys jügï fkdl< uqo,a m%jdyj,.súiqï.; l,a ms ï yh uila wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajdjr I 2 isg 5 olajd jr I 5 g jeä tl;=j 2014 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h j;alï uqo,a yd uqo,a iudkhka 487,070, ,070,771,dN$w,dN u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 61,745, ,745,564 wf,ú l< yels iq/l=ïm;a 36,824,108 21,440,653 74,839, ,893, ,714, ,713,068 cd'uq'w' iïnkao j;alï 10,285, ,356 69,403,781 79,816,029 wksl=;a,eìh hq;= uqω jügï fkdl< úfoaysh uq,h j;alï 595,927,124 21,440,653 74,839, ,020, ,118,366 1,061,346,221 foaysh uqo,a uq,h j;alï YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a 126,146, ,146,447 rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 143,897, ,897,971 nexl= i`oyd fok,o Kh 397, , , ,564 1,404 1,625,046 wfkl=;a,eìh hq;= 1,912, ,912,071 uq,h yd wfkl=;a wdh;khkays ysñlre m%d.aok wdfhdack ,095 41,095 wfkl=;a j;alï 1,260, ,309 1,319,793 2,505,689 2,964,554 8,786,564 uqω jügï fkdl< foaysh uq,h j;alï 273,613,781 1,079,686 1,657,421 3,051,253 3,007, ,409,194 uqω jügï fkdl< uq,h j;alï 869,540,905 22,520,339 76,497, ,071, ,125,419 1,343,755,415 úfoaysh uq,h j.lsï nexl= iy uq,h wdh;k 4,973, , , , ,477 7,009,198 wdishdkq ksyaldyk ix.uh 57,230, ,230,304 cd'uq'w' 32,704,074 35,974,481 62,137,740 32,704, ,490, ,011,132 II fldgi - 38
43 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= wfkl=;a 71,340, ,214 72,146,158 uqω jügï fkdl< úfoaysh uq,h j.lsï 166,249,145 36,647,526 62,864,697 32,964, ,670, ,396,792 foaysh uqo,a uq,h j.lsï nexl= yd uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 416,630, ,630,260 rcfha yd rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 311, ,950 m%;sñ,.eksfï tl`.;djh u; wf,ú l< iq/l=ïm;a 331,665, ,665,172 fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,209, ,209,782 wfkl=;a f.úh hq;= 8,939, ,939,293 uqω jügï fkdl< foaysh uq,h j.lsï 759,756, ,756,457 uqω jügï fkdl< uq,h j.lsï 926,005,602 36,647,526 62,864,697 32,964, ,670,454 1,204,153,249 Y=oaO jügï fkdl< uq,h j;alï$j.lsï (56,464,697) (14,127,187) 13,632, ,106,519 39,454, ,602, foieïnr 31 kg yh uila udi 6 isg 12 wjq' 1 yd wvq olajd wjq' 2 w;r jhq;amkak uq,h j;alï 212,727,267 91,893, jhq;amkak uq,h j.lsï 210,190,966 90,813,211 - úfoaysh uqo,a m jr ;kh úfoaysh uq,h j;alï yd j.lsïj,g iïnkao ishæu wkd.; uq,h m%jdy jdr ;d.; lrk uqo,a tallhg m jr ;kh lr we;af;a uq,h ;;a;aj m%ldy khg w < úksuh wkqmd;slhghs' 2013 foieïnr 31 kg ixikaokd;aul ixlhd my; m úh' yh uila wvq udi 6 isg 12 olajd jr I 1 isg 2 olajdjr I 2 isg 5 olajd jr I 5 g jeä tl;=j 2013 foieïnr 31 kg úfoaysh uq,h j;alï uqo,a yd uqo,a iudkhka 425,676, ,676,763,dN$w,dN u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 104,105, ,105,563 wf,ú l< yels iq/l=ïm;a 12,929,296 20,413,029 67,917, ,130, ,748, ,139,333 cd'uq'w' iïnkao j;alï 11,668, ,430 73,604,255 85,400,764 wksl=;a,eìh hq;= uqω jügï fkdl< úfoaysh uq,h j;alï 554,380,292 20,413,029 67,917, ,258, ,352,939 1,014,323,014 foaysh uqo,a uq,h j;alï YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a 15,985, ,985,640 rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï 109,167, ,167,071 nexl= i`oyd fok,o Kh 429, , , ,913-1,527,289 wfkl=;a,eìh hq;= 1,829, ,829,712 uq,h yd wfkl=;a wdh;khkays ysñlre m%d.aok wdfhdack ,095 41,095 wfkl=;a j;alï 1,245, , ,027 1,578,449 3,910,923 7,803,764 uqω jügï fkdl< foaysh uq,h j;alï 128,657, ,328 1,436,904 1,723,362 3,952, ,354,571 uqω jügï fkdl< uq,h j;alï 683,038,251 20,997,357 69,354, ,982, ,304,957 1,150,677,585 úfoaysh uq,h j.lsï nexl= iy uq,h wdh;k 23,181,098 1,281,220 1,806,400 1,249,856 1,038,652 28,557,225 wdishdkq ksyaldyk ix.uh 37,301, ,301,553 cd'uq'w' 45,088,418 50,290,928 72,835, ,581, ,235, ,032,012 wfkl=;a - 1,784,046 1,784,046 uqω jügï fkdl< úfoaysh uq,h j.lsï 105,571,069 51,572,148 74,641, ,831, ,058, ,674,836 II fldgi - 39
44 foaysh uqo,a uq,h j.lsï nexl= yd uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 148,809, ,809,893 rcfha yd rcfha wdh;k úiska ;ekam;= 416, ,230 m%;sñ,.eksfï tl`.;djh u; wf,ú l< iq/l=ïm;a 84,601, ,601,000 fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,419, ,419,087 wfkl=;a f.úh hq;= 5,659, ,659,719 uqω jügï fkdl< foaysh uq,h j.lsï 241,905, ,905,929 uqω jügï fkdl< uq,h j.lsï 347,476,998 51,572,148 74,641, ,831, ,058, ,580,765 Y=oaO jügï fkdl< uq,h j;alï$j.lsï 335,561,253 (30,574,791) (5,286,830) 36,150,601 83,246, ,096, foieïnr 31 kg 42'5 øjys,;d wjodku uq,h,shú,s wdy%s; ne ï imqrd,sug wjyhjk wruqo,a flá oekqï ul imhd.eksfï tallhla úiska uqyqkmdkq,nk Ialr;d øjys,;d wj ku fõ' tallhlg ;u uq,h j;alï blaukska" idodrk w.hg jvd wvq ñ,lg úls ug is ùu o øjys,;d wj kuls' ^w& nexl=fõ úfoaysh uqo,a ixhq;sh ksyaph ls fï o m%odk jyfhka ie,ls,su;a jkafka øjys,;djh iïnkaofhks' wjyh wjia:djkays ue y;aùfï ldr hhka o rdch Kh iy cd'uq'w' Kh wdmiq f.ùu jeks jq ne ï fíreï ls u i yd úfoaysh ixñ; wejr ls fï fuh únj wjyh;djhls' wruqo,aj,g blau ka m%fõyùu ;yjqre lr.eksu i yd nexl=j my; i yka ñkqï fhd.ks' l l yh uila wvq udi 6 isg 12 olajd jhq;amkak uq,h j;alï 272,936,121 96,790,456 jhq;amkak uq,h j.lsï 270,565,621 92,955,576 r jdf.k we;s iq/l=ïm;aj, øjys,;d,cikhka mokï l< øjys,;d j;alï wkqmd;' tla tla uqo,a jr.fhka iy tla tla m%;smdr Yajh iu. r jd.; yels ixñ;j, wju yd Wm u ixl,kh jk isudjka' ^wd& újg fjf< lghq;= jeks foaysh uq,h tallhka Ndú;d lrñka lrk lghq;=j, jk wjodku wvq ls u i yd NdKavd.dr ì,am;a yd ne ïlr iq/ l=ula f,i Ndú;d lr we;' ta uûska foaysh uq,h fjf< fmdf<a km;d øjys,;djh" wruqo,a fhoùu yd md,kh ls ug NdKavd.dr ì,am;a yd uynexl= iq/l=ïm;a m%;sñ,.eksï$úls ï yd wfu ldkq tlai;a ckmo fvd,r u; YS%,xld remsh,a yqjudrelrkh fhd f.k we;' 43' úy%du jegqma iy wksl=;a myapd;a fiajd m%;s,dn ie,iqï ishωu iq iqlï,;a fiajlhska wdjrkhjk ksyañ; m%;s,dn ie,iqï myla nexl=j úiska fufyhjkq,efí' fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh hgf;a" 1998 ckjd 01 kg fmr nexl=jg ne kq fiajlhska" jr I 10 l fiajd ld,hla ksu ls fuka wk;=rej thg iq iqlï,n;s' fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh hl uqo,a fkdf.jk úy%du jegqma fhdackd l%uhla jk w;r" tys m%;s,dn mṡ jeh iïmqr Kfhkau nexl=j úiska orkq,efí' mṡ ñ fiajlhka i yd jq jekaouq iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh.eyekq fiaúldjka i yd jq jekaouq mqrei iy wk;aore úy%du jegqma l%uh" 1998 ckjd 01 kg fmr nexl=fõ fiajhg ne kq fiajlhskag újd;h'fuu ie,iqïj,g 1994'08'01 kg fmr n jd.;a fiajlhska udisl uq,sl jegqfmka 5] l m%udkhlska hl jk w;r" 1994'08'01 k fyda Bg miq n jd.;a fiajlhska udisl uq,sl jegqfmka 10] lska hl fjhs' wjqre 5 l fiajd ld,hla iïmqr K l< fiajl jegqma úy%du l%uh hgf;a úy%du jegqmlg ysñlï fkd,nk fiajlhka i yd md f;daisl m%;s,dn o nexl=j úiska i,ikq,efí' fuu nerlu mshùu i yd wdhq.kk w.h ls ug wkql+,j.kkh l< nerlu i yd uq,h ;Fjh ms<sn m%ldyfha m%;smdokhka b hg f.khkq,efí' myapd;a ffjoh m%;s,dn fhdackd l%uh hgf;a úy%du,;a nexl= fiajlhka yg ;ud yd ;u ld,;%hka iy jekaouqjka$jekaouq mqreihka fjkqfjka ork,o iuyr ffjoh úhoï m%;smqr Kh lr.; yel' fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh" jekaouq iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh" jekaouq mqrei iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh" md f;daisl úy%du jegqma fhdackd l%uh" ffjoh m%;s,dn hk fhdackd l%uj,g ksyañ; m%;s,dn ne ï jr ;k úhoï i yd wdhq.kk we.hsï kej; ;lafiare ls u i yd jr Ih ;=< iajdëk wdhq.klfhl= jyfhka lkai,agkaü wekaâ welapqj ^fndïndh& ys fla' ta' mkaä;a uy;df.a fiajh,ndf.k we;' fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh" jekaouq yd wk;aore úy%u jegqma fhdackd l%uh" jekaouq mqrei iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uhkays wruqo,a fjkaj l<ukdlrkh lrk w;r" fjka jq fmd;a mj;ajdf.k hkq,nhs' flfia fyda md f;dais; úy%du jegqma fhdackd l%uh iy ffjoh m%;s,dn hk fhdackd l%u nexl=fõ.skqï fmd;aj,ska II fldgi - 40
45 II fldgi fjkaj mj;ajdf.k hkq fkd,efí' ;j rg;a" wdfhdack yd wdfhdack wd hï" nexl= fmd;aj, fuu wruqo,aj,g m ndysrj jdr ;d lrkq,efí' ;jo" wdfhdack wd hï kej; fuu wruqo,aj,g udre lrk w;r fn ye ulska f;drj kej; wdfhdackh lrkq,efí' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ishω m%;s,dn ne ïj, jr ;udk w.h remsh,a ñ,shk 35, ^ remsh,a ñ,shk 33, & w;r tys ysû w.h remsh,a ñ,shk 3, ( remsh,a ñ,shk 4, & l w.hlska blaujq remsh,a ñ,shk 32, ^ remsh,a ñ,shk 28, & ishω ie,iqïj, idodrk jákdlula jr Ih wjidkfha jdr ;d úh' 2014 m%;s,dn nerlu$^j;alu& fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh jekaouq yd wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh jekaouq mqrei iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh md f;daisl úy%du jegqma fhdackd l%uh ffjoh m%;s,dn fhdackd l%uh tl;=j 2014 m%;s,dn ne ïj, m%jr ;k jákdlu 28,883,317 4,179, , ,186 1,904,495 35,922,746 ie,iqï j;alïj, idodrk jákdlu (24,273,554) (5,054,224) (1,594,306) (132,733) (1,268,894) (32,323,711) m%jr ;k fkdjk m%;s,dn nerlï 4,609,763 (874,652) (869,130) 97, ,601 3,599,035 m%;s,dn nerlïj,$^j;alïj,& p,kh 2014 ckjd 01 kg 5,508,804 (492,159) (734,320) 78, ,761 4,936,339 m%;s,dn úhoï 1,163,340 (49,216) (73,432) 35, ,700 1,202,238 wfkl=;a úia;srk wd hï y` kd.;a fldgi (1,105,279) (310,474) (52,502) 3,064 (22,412) (1,487,603) hl f.ùï (957,102) (22,803) (8,876) (19,710) (43,448) (1,051,939) 2014 foieïnr 31 kg - m%jr ;k fkdjk 4,609,763 (874,652) (869,130) 97, ,601 3,599,035 m%;s,dn úhoï m%;s,dn ne ï u; fmd<s mṡ jeh 550,881 (49,216) (73,432) 7,825 57, ,634 Y=oaO m%jr ;k fiajd mṡ jeh 612, ,021 68, ,604 Y=oaO m%;s,dn úhou 1,163,340 (49,216) (73,432) 35, ,700 1,202,238 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh 3,269, , ,286 10, ,870 4,434,417 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh idudkh fyaifha m%;sy;hla f,i 14.32% 16.18% 13.74% 8.78% 14.31% 14.56% f.jq m%;s,dnh u; bmehq w;ṡ la; fmd,s 1,934, , ,404 7,236 36,563 2,696,136 ie,iqï j;alïj, idodrk w.fhys p,kh jr I wdrïnfha ie,iqï j;alïj, idodrk w.h 21,381,994 4,504,946 1,394, ,787 1,188,883 28,575,636 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh 3,269, , ,286 10, ,870 4,434,417 hl,eîï 957,102 22,803 8,876 19,710 43,448 1,051,939 m%;s,dn f.ùï (1,335,216) (246,636) (13,882) (3,240) (139,307) (1,738,281) jr I wjidkfha ie,iqï j;alïj, idodrk w.h 24,273,554 5,054,224 1,594, ,733 1,268,894 32,323,711 II fldgi - 41
46 2013 m%;s,dn nerlu$^j;alu& fiajl úy%du jegqma fhdackd l%uh jekaouq yd wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh jekaouq mqrei iy wk;aore úy%du jegqma fhdackd l%uh md f;daisl úy%du jegqma fhdackd l%uh ffjoh m%;s,dn fhdackd l%uh m%;s,dn ne ïj, m%jr ;k jákdlu 26,890,798 4,012, , ,040 1,764,644 33,511,975 ie,iqï j;alïj, idodrk jákdlu (21,381,994) (4,504,946) (1,394,026) (105,787) (1,188,883) (28,575,636) y kd fkd.;a Y=oaO wdhq.kk ^,dnh$mdvqj& m%jr ;k fkdjk m%;s,dn nerlï$j;alï 5,508,804 (492,159) (734,320) 78, ,761 4,936,339 m%;s,dn nerlïj, p,kh 2013 ckjd 01 kg 4,576,066 (650,436) (646,013) 70, ,847 3,832,688 m%;s,dn úhoï 919,024 (65,044) (64,601) 33, , ,317 wfkl=;a úia;srk wd hï y` kd.;a fldgi 335, ,277 (14,080) (5,586) 29, ,417 hl f.ùï (321,343) (23,956) (9,626) (19,710) (43,448) (418,083) 2013 foieïnr 31 kg - m%jr ;k fkdjk 5,508,804 (492,159) (734,320) 78, ,761 4,936,339 m%;s,dn úhou m%;s,dn ne ï u; fmd<s mṡ jeh 457,606 (65,044) (64,601) 7,022 48, ,268 Y=oaO m%jr :k fiajd mṡ jeh 461, ,303 58, ,049 Y=oaO m%;s,dn úhou 919,024 (65,044) (64,601) 33, , ,317 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh 2,677, , ,353 11, ,945 3,657,967 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh idudkh fyaifha m%;sy;hla f,i 13.06% 14.19% 14.39% 12.90% 14.92% 13.38% f.jq m%;s,dnh u; bmehq w;ṡ la; fmd,s 1,425, , ,056 10,599 42,645 2,035,137 w'.%s'm%' 19 g wkqj b jr Ifha wfmalais; bmehsï 2,138, , ,403 10, ,888 2,857,564 b jr Ifha wfmalais; f.ùï 1,223, ,140 25,319 7, ,485 1,640,381 ie,iqï j;alïj, idodrk w.fhys p,kh jr I wdrïnfha ie,iqï j;alïj, idodrk w.h 19,635,505 4,098,299 1,210,344 75,478 1,102,790 26,122,416 ie,iqï j;alïj, i;h m%;s,dnh 2,677, , ,353 11, ,945 3,657,967 hl,eîï 321,343 23,956 9,626 19,710 43, ,083 m%;s,dn f.ùï (1,252,297) (227,842) (13,297) (1,094) (128,300) (1,622,830) jr I wjidkfha ie,iqï j;alïj, idodrk w.h 21,381,994 4,504,946 1,394, ,787 1,188,883 28,575,636 tl;=j 2013 ishωu fiajl m%;s,dn ne ï ksyaph ls fï fhd.kakd,o m%odk Wml,amkhka my; oelafõ' jügï wkqmd;slh 10'00] 10'00] j;alï u; wfmacis; m%;s,dn wkqmd;slh 10'00] 10'00] wkd.; jegqma jeäùï 8'50] 8'50] wkd.; úy%du jegqma jeäùu 7'50] 7'50] b;ṡ idudkh fiajd ld,h Y%S,x'u'ne' úy%du jegqma wjqre 27 wjqre 27 jekaouq yd wk;aore wjqre 27 wjqre 27 jekaouq mqrei yd wk;aore wjqre 27 wjqre 27 md f;daisl úy%du jegqma wjqre 21 wjqre 21 ffjoh m%;s,dn wjqre 31 wjqre 31 úy%dñl jhi wjqre 60 wjqre 60 44' idodrk jákdlï ms<n fy,sorõ ls ï w& j;alï yd j.lsïj, idodrk jákdlu j;alï yd j.lsïj, idodrk w.h jkafka wjfndaoh iy leue;a; we;s mdr Yjhka w;r" is jk ióm.kqfokqjl j;alula yqjudre ls ug fyda nerlula fíreï ls ug w < jk uqo,a m%udkhka fõ' uq,h,shú,a,la úl=kkakdg tfrysj ñ, p,khla is fkdjk m ie,lsh hq;=.kqfokqjla".%ykh lr.; yels f,i ixúodk jq iy øjys,;djh we;s fjf< fmd<l uq,h,shú,a,la úls u l< úg tys m%ldys; ñ, idodrk w.h fõ' we.hqï l%uhkag jk j;alï yd j.lsïj, idodrk w.h ksyaph ls ug iy wkdjrkh ls ug nexl=j úiska my; OQrdj,sh Wmfhda.S lr.kq,efí' II fldgi - 42
47 II fldgi m<uqjk uüüu ( wkkh j;alu yd j.lsu i`oyd l%shdld fj<`om, ;=< ysñ m%ldys; ^fkdieliq& ñ,.kka' fojk uügu ( jdr ;d lrk,o idodrk w.h flfrys m%udkd;aul n,meula l< yels ish`mu fhojqï i`oyd idcqj fyda jl%dldrfhka ks laikh l,yels fhojqï Ndú;d lrk wfkl=;a l%u' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= f;jk uügu ( jdr ;d lrk,o idodrk w.h flfrys m%udkd;aul n,meula l< yels fhojqï" ks laikh l< yels fj<`om, o;a; u; mokï fkdjq fhojqï Ndú;d lrkq,nk l%u' my; ±lafjk j.=j u.ska idodrk w.h OQrdj,sh wkqj jdr ;d lrk,o j;alï yd j.lsïj, úyaf,aikhla fmkakqï lrhs' 2014 foieïnr 31 kg m<uqjk uügu fojk uügu f;jk uügu uq,h j;alï,dn fyda w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 61,495, ,495,307 úl=kqï i`oyd jk wdfhdack 408,189, ,189,500 jhq;amkak uq,h WmlrK - 1,580,237-1,580, ,684,807 1,580, ,265,044 uq,h fkdjk úfoay úksuh j;alï rka 100,190, ,190, ,190, ,190,635 wfkl=;a uq,h fkdjk j;alï bvï - - 5,833,100 5,833,100 f.dvke.s,s 7,814,883 7,814, ,647,983 13,647,983 uq,h j.lsï wka;r.; jhq;amkak uq,h - úksuh úl,am ,350,511 16,350,511 jhq;amkak uq,h WmlrK 2,758,520-2,758,520-2,758,520 16,350,511 19,109,031 tl;=j 2013 foieïnr 31 kg m<uqjk uügu fojk uügu f;jk uügu uq,h j;alï,dn fyda w,dn u; idodrk jákdlug we;s iq/l=ïm;a 94,137, ,137,368 úl=kqï i`oyd jk wdfhdack 357,531, ,531,750 jhq;amkak uq,h WmlrK - 5,670,258-5,670, ,669,118 5,670, ,339,376 uq,h fkdjk úfoay úksuh j;alï rka 95,601,221 95,601,221 95,601, ,601,221 wfkl=;a uq,h fkdjk j;alï bvï - - 5,433,100 5,433,100 f.dvke.s,s - - 7,707,380 7,707, ,140,480 13,140,480 uq,h j.lsï wka;r.; jhq;amkak uq,h WmlrK - úksuh úl,am ,162,977 10,162,977 jhq;amkak uq,h WmlrK 6,020,305-6,020,305-6,020,305 10,162,977 16,183,282 tl;=j II fldgi - 43
48 bvï yd f.dvke.s,s w.h ls fï l%uh m%odk ldr hd, f.dvke.s,a, w.h ls fï tys we;s by< jd cuh iajndjh i,ld n,d jügï uqo,a m%jdy l%uh fhdod.ks' wfkl=;a f.dvke.s,s m%jr :k mṡ jehg m%odk jeä hqkq ls fï m%;sia:dmkh ls fuka yd laih ùï i`oyd o< m%udkhla wvq lr.kkh ls fuka w.h lrhs' m%jr :k fjf<`o w.h,nd.eksfuka bvï w.h lsrhs' w.h ls ug fhd.kakd,o Wml,amk bvï yd f.dvke.s,s ixfõ ;d úyaf,aikfha fhd.;a m%odk Wml,amkhka my; m fõ' jügï idolh 6'5] l=,s jr Okh 5] jeh 45] m%odk f.dvke.s,a, yd bvï i`oyd ixfõ ;d úyaf,aikh jügï l=,s idokh jr Okh jeh bvï f.dvke.s,s 5% 5% 45% 3,548,316 6,386,765 6% 5% 45% 2,906,605 5,231,722 7% 5% 45% 2,453,546 4,416,242 7% 4% 45% 2,297,649 4,135,637 6% 4% 45% 2,714,813 4,886,508 6% 5% 45% 2,906,605 5,231,722 6% 6% 45% 3,112,269 5,601,906 6% 5% 40% 3,170,842 5,707,333 6% 5% 45% 2,906,605 5,231,722 6% 5% 50% 2,642,368 4,756,111 iydêm;h foafmd< - ksõfhda^r &la w.h ls fï l%uh iajdëk ;lafiarelrefjl= úiska úl=kqï ikaikaokd;aul m%fõyh ksr foay lrk, ' ta wkqj foafmd, w.h lrkqfha wdfoayk uq,or uh fyj;a fj< mf,a iynd.slhka ta yd iudk foafmd,la w;am;a lr.eksug f.jkq,nkakd jq jákdlu wkqjh' úl=kqï ikaikaokd;aul m%fõyh 2014 foieïnr 31 kg m%udkh ^noaog h yels jr. wä& 12"726 we' fvd,r jr. wähl tall ñ, 550 foafmdf<ys fj< m, jákdlu 6"999"300 foafmdf<ys fj< m, jákdlu ^wdikak jyfhka& 7"000"000 úl=kqï ikaikaokd;aul m%fõyh i yd fhd.kakd,o Wmudkhkaf.a ixfõ ;d úyaf,aikh - ksõfhda^r &la foafmd< Wmudkh uq,hlrkh fjf< m, ;;a;ajh m%udkh ;Ügqfõ Wi úia;rh uq,huh.kqfokq i yd uqo,a fhoùfuka".ekqï ñ,g t j Kh$Wlia.kqfokqj,g w,j idudkhfhka jügula,eîu' uqr ; foafmd<j, fj< m, ;;a;ajhkag fhduq fõ' W yrkhla f,di 2014 jr Ifha mej;s fj< m, ;;a;ajhka 2013 jr Ihg jvd ys;lrh' l=vd tallj,g idfmalaij úyd, tllj, m udkdkql+, M, ksid tajd idudkhfhka jügïj,g hg;aj úl=kkq,nhs' idudkhfhka iydêm;h tallj, ;Ügq uügu jeäjk úg ñ,o jeäfõ' Wmudkfha fjkiaùu uqo,ska.ekqï Kh.ekqï ys;lr ;;a;ajhka wys;lr ;;a;ajhka úyd, foafmd< l=vd foafmd< jeäjk ;Ügq uügu wvqjk ;Ügq uügu.e<msu 5]la my<g.e,msu 5]la by<g.e,msu 5] - 10] la by,g.e,msu 5] - 10] la my,g.e,msu 5]la my<g.e,msu 5]la by<g.e,msu tla ;Ügqjlg 2]la by,g.e,msu tla ;Ügqjlg 2]la my,g.e,msu uqω jákdlu u; jk n,meu ^we' fvd,r & -350" " "000 isg -700"000 olajd 350"000 isg 700"000 olajd -350" "000-70"000 wka;r.; jhq;amkak uq,h WmlrK - uq,h úl,amhka 70"000 wka;r.; jhq;amkak uq,h WmlrKj, w.h í,elafida,aia wdor Ylh Ndú;d lrñka.kkh lr we;' f;jk uügï úl,am tl;=j wdrïnl fyaih 10,162,977 10,162,977 jhq;amkak uq,h WmlrK j.lsï 6,187,534 6,187,534 wjika fyaih 16,350,511 16,350,511 bmhsïj, we;=<;a Wm,íê fkdjq bmehsïj, tl;=j 1,239,699 1,239,699 Ndú;d lrk,o ks laikh fkdjq iqúfyais fhojqï jügï idolh 10% WÉpdjpkh 5% ixfõ ;d úyaf,ailh jügï idolh WÉpdjpkh 9% 11% 5% 7% wka;r.; jhq;amkak WmlrK - uq,h úl,amhka 17,338,572 15,540,084 14,849,574 17,696,309 II fldgi - 44
49 II fldgi yqjudre.kqfokqj,g t<öfï ;snq fjf<`o w.h ckjd 1 kg fyaih 27,578,100 - ydkslrkh i`oyd jq wêñ, (8,635,798) - ks laikhka u; jq wmr y` kd.eksï 6,890,540 (27,578,100) foieïnr 31 g fyaih 25,832,841 (27,578,100) wd& m%;sñ,.eksï iy m%;súl=kqï.súiqï.súiqïj, fláld,sk iajndjh ksid" wdikak idodrk w.hla,nd.eksug m%;sñ,.eksï iy m%;súl=kqï.kqfokqj, jdr ;d l< w.h i,ld n,kq,efí' 2014 foieïnr 31 kg m%;sñ,.eksï hgf;a mj;sk YS%,xld rcfha iq/l=ïm;aj, OdrK jákdlu remsh,a ñ,shk 321"220 la úh' ^2013 th remsh,a ñ,shk 84"601& iy ks;h ;ekam;= myiqlï re'ñ' 7"032 ^ Y+kH fõ&' m%;sñ,.eksfï.súiqï u; úlskq YS%',x'u'ne iq/l=ïm;a lsisjla fkdfõ' ^ Y+kH fõ&' 2014 foieïnr 31 kg m%;súl=kqï.súiqï hgf;a mj;sk Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;aj, OdrK jákdlu remsh,a ñ,shk 2"650 ^2012 th remsh,a ñ,shk 12"390& ls' we& ixirkfha we;s uqo,a ixirkfha we;s uqo,aj, idodrk w.h" fyai m;%fhys jdr ;dlr we;s m tajdfha uqyqk; jákdluh' we& ;ekam;= jákdlu b,aæ úfgl f.úh hq;= neúka ;ekam;=j, OdrK w.h wdikak idodrk w.h f,i i,lkq,efí' b& idodrk jákdlu ;SrKh ls u yd idodrk jákdlï OQrdj,sh my; ±lafjkafka nexl=fõ j;alï yd j.lsï ys mka;s f,i OdrK w.hka yd idodrk w.hka w;r ixikaokd;aul f;dr;=re fõ' idodrk jákdlï OdrK jákdlï idodrk jákdlï úfoaysh uq,h j;alï uqo,a yd uqo,a iudkhka 487,070, ,676, ,070, ,676,763 úfoaysh úksuh úl=kqï $úlsksu i yd we;s iq/l=ïm;a 469,684, ,669, ,684, ,669,118 jhq;amkak uq,h WmlrK 1,580,237 5,670,258 1,580,237 5,670,258 cd'uq'w' iïnkao j;alï 79,816,029 85,400,764 79,816,029 85,400,764 wfkl=;a,eìh hq;= foa 7,105, ,105, uqω úfoaysh uq,h j;alï 1,045,257, ,417,494 1,045,257, ,417,494 foaysh uq,h j;alï YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a 124,443,452 15,853, ,072,219 15,810,695 rchg fokq,enq ld,sk w;a;sldrï 143,897, ,167, ,897, ,167,071 nexl=j,g fokq,enq Kh 1,489,372 1,375,396 1,398,678 1,215,303 wksl=;a,eìh hq;= 1,912,071 1,829,712 1,912,071 1,829,712 Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= uq,h yd wfkla wdh;khkays ysñlre m%d.aok wdfhdack 41,095 41,095 41,095 41,095 wksl=;a j;alï 8,107,914 6,443,534 5,712,113 4,845,310 uqω foaysh uq,h j;alï 279,891, ,710, ,034, ,909,186 uqω uq,h j;alï 1,325,149,632 1,103,127,815 1,322,291,904 1,101,326,680 úfoaysh uq,h fkdjk j;alï rkaj,ska lrk,o wdfhdack 100,190,635 95,601, ,190,635 95,601,221 úfoaysh uq,h fkdjk j;alï 100,190,635 95,601, ,190,635 95,601,221 úfoaysh uq,h j.lsï nexl= yd uq,h wdh;k 11,678,483 21,504,196 11,678,483 21,504,196 jhq;amkak uq,h WmlrK 19,207,822 16,183,282 19,207,822 16,183,282 wdishdkq ksialdyk ix.uh 57,230,304 37,301,553 57,230,304 37,301,553 cd'uq'wd' 308,011, ,032, ,011, ,032,012 wfkl=;a 72,146,159 47,221,119 72,146,159 47,221,119 uqω úfoaysh uq,h j.lsï 468,273, ,242, ,273, ,242,162 foaysh uq,h j.lsï nexl= yd uq,h wdh;k úiska ;ekam;= 161,009, ,809, ,009, ,809,893 rch yd rcfha wdh;k úiska ;e;kam;= 311, , , ,230 m%;sñ,os.eksfï tl`.;djh u; wf,ú l< iq/l=ïm;a 328,252,000 84,601, ,252,000 84,601,000 fiajl m%;s,dn ie,iqïj, fyaihka 2,209,782 2,419,087 2,209,782 2,419,087 wfkl=;a f.úh hq;= 8,939,293 5,659,718 8,939,293 5,659,718 uqω foaysh uq,h j.lsï 500,722, ,905, ,722, ,905,928 uqω uq,h j.lsï 968,996, ,148, ,996, ,148,090 45' ikaikaokd;aul f;dr;=re w& fmrd;=j b m;a l< wdldrhg 2013 foaysh uqo,a j;alï wfkl=;a j;alï 6,443,534 foaysh uq,h j.lsï wfkl=;a f.úh hq;= 29,910,697 j;auka b m;a ls u foaysh uq,h j;alï wfkl=;a j;alï 8,107,914 7,326,533 foaysh uq,h j.lsï wfkl=;a f.úh hq;= 27,446,864 29,027, jr Ifha wfkl=;a,eìh hq;= j, yd l,ska l, f.ùïj, wvx.= jq re' ñ,shk 882'999 la jq ;;ald,sk o, mshjqï moao;sfha wd hï wdfhdackh bka bj;a lr we;s w;r 2014 jr Ifha jvd;a ksjer b m;a ls ula i yd fjk;a j;alïj, wka;r.; jqks' II fldgi - 45
50 46' iïnkaê; mdr Yjhka 46'1 rch iy rch úiska md,kh lrkq,nk wdh;k iu..kqfokq nexl=j úiska idudkh fufyhqï lghq;= lrf.k hdfï " iïnkaê; mdr Yjhka iu`..kqfokqj,g msúfikq,efí' Y%S,xld rch ^Y%S',x'u'ne' mru whs;slre jyfhka& úúo rcfha fomdr ;fïka;= iy rch u`.ska md,kh flfrk wdh;k o iïnkaê; mdr Yjhkag we;=<;a fõ' wka;r cd;sl.skqïlrk m%ñ; 24 ^ixfydaê;& iïnkaê; mdr Yjhka ms<sn`o fy<sorõ ls fï.skqïlrk m%ñ;shg wkqj ;ksj.;a l< ie<lsh hq;= uügfï jk yd wfkl=;a.kqfokqj, tls.kqfokq ;ks jyfhka fkdj iduqyslj ie<lsh hq;= uügfï jk rch iy rch u`.ska md,kh flfrk wdh;k iu`. t<eö.kqfokq iy úêúodkhka my; i`oyka m fõ'.kqfokq j, iajndjh Y%S,x'u'ne' úiska whs;sld ;ajh ork,o Y%S,xld rcfha iq/l=ïm;a ^w& 121,793,452 2,923,513 tlajr úlskq YS%,xld rcfha iq/l=ïm;a - 61,099,000 m%;súls fï yd m%;sñ,.eksfï.súiqï hgf;a ñ,.;a YS%',x'u'ne' iy YS%,xld 3,723,185,303 2,605,097,956 rcfha iq/l=ïm;a foieïnr 31 kg uqo,a fkdaügq uqøkh ls fï mṡ jeh ^we& 851, ,259 foieïnr 31 kg YS%,x'u'ne' úiska imhk,o wemùï ^igyk 47'2& 2,577,998 2,561, foieïnr 31 fkka wjika jr Ih i yd NdKav yd fiajd i yd f.jq.dia;= iy n ^b& 603, ,650 jr Ih ;=< w;ṡ la;h rchg f.ùu ^igyk 30& 8,500,000 25,000,000 rchg fok,o ld,sk w;a;sldrï ^igyk 9& 143,897, ,167,071 ksyañ; wruqkq i yd ñ,.;a rcfha iq/l=ïm;a 1,380,689 1,219,657 jr Ih ;=< o< úfoay úksuh.kqfokq ^W& - úl=kqï 54,983,877 43,991,178 - ñ,g.eksï 102,063,864 40,884,447 - we't'c' fvd,r $ YS%,xld remsh,a jhq;amkak uq,h WmlrK 484,476, ,458,818 m%;suq,h myiqlï ^ta& 10,943,022 6,492,418,xld la,shr yd is$i Y%S,xld Kh f;dr;=re ldr hdxyfhka,o,dndxy wd hï 22,014 14,811,xld la,shr mqoa.,sl iud.ug lrk,o f.ùï WmfoaYd;aul" ikaksfõok yd jd;a;suh md f;daisl ^W!& 1,396,223 fyaihka iqiyk" iqiyk w hr 2" m<d;a ixjr Ok Kh l%uh" fi!nd.hd Kh l%uh" msìfok W;=r Kh l%uh ^w hr 2&" kef.kysr m<d; ;=< wdr :sl lghq;= m%;syagdmkh ls fï w hr 2 iy W;=re kef.kysr ydks jq ksjdi m%;sixialrkh ls fï jeviyk hgf;a fok,o Kh 877,513 1,242,405 nexl= yd uq,h wdh;kj, ;;ald,sk o< mshjqï l%ufha (RTGS) fyaihka 84,976,155 77,899,164,xld nexl=fõ,kavka YdLdfõ mj;ajdf.k hkq,nk fkdiafg%d.skqfï fyaih 137, ,922 NdKavd.drfhka yd wfkl=;a wud;hdxy j,ska,eìh hq;= 1,399,832 1,394,987,xld Lksc f;,a ks;s.; ixia:dfjka,eìh hq;= fyaih ^T& 283, ,114 uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyhg l< hq;= f.ùï ^igyk 20& 8,017,222 29,052,050 foieïnr 31 kg rcfha yd rcfha wdh;kj, cx.u.skqï fyaihka 30, ,571,xld la,shr ys wdfhdack 29,500 29,500 Kh f;dr;=re ldr hdxyfhys wdfhdack 5,845 5,845 wfkl=;a.kqfokq yd fyaihka ^ & 950,931 1,076,631 w& foaysh fufyhqï fomdr ;fïka;=j" 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s ixfydaê; mkf;a j.ka;s m%ldr" nexl=fõ uq,h m%;sm;a;s l%shdjg kexùfï ldr hhka f,i újd; fjf< fmd< fufyhqï lghq;=j, kshe,su" uqo,a ks;s mkf;a j.ka;s m%ldr" ffk;sl ixñ; mj;ajd.eksfï wjyh;dj n,d;aul ls u yd rcfha fldgia ysñlï we;s jd c nexl=j, yd wfkl=;a iuyrla uq,h wdh;k yd rdch wdh;kj, nexl=lre f,i lghq;= lrhs' 2014 foieïnr 31 kg fuu ldr h ls fï Woa.; jq uqω fyaih igyka 21 yd 22 ys olajd we;' rcfha iq/l=ïm;a u; Wmhd.;a fmd<sh 31 igyfkys ±lafõ' II fldgi - 46
51 II fldgi wd& uqo,a ks;s mkf;a j.ka;s wkqj mejfrk,o n,h m%ldr nexl=fõ" nexl= wëcik fomdr ;fïka;=j úiska YS%,xld uy nexl=fõ uqo,a ukav,fha n,m;%,dns nexl=j, lghq;= úêu;a ls u yd iqm laik lghq;= lrf.k hkq,nhs' jdr ;d ls fï ld,m Éf oh ;=< rch u`.ska wruqo,a iemhq fyda rcfha jeo.;a n,meula we;s n,m;%,dns jd c nexl= 03 la iy n,m;%,dns úfyais; nexl= 07 la fuu fomdr ;fïka;=fõ iqm laikhg Ndckh lr we;' nexl=fõ nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska,shdm xñ uq,h iud.ïj, úêu;andjh iy iqm laik lghq;= lrf.k hkq,nhs' ta wkqj rch úiska md,kh lrkq,nk fyda wruqo,a imhd we;s nexl=j,g iïnkaê; wdh;k iy nexl= fkdjk uq,h iud.ï fuu fomdr ;fïka;=fõ iqm laikh hg;g mejfr ' we& uqo,a ks;s mkf;a 113 j.ka;sh m%ldr rdch Kh l<ukdlrkh ls fï l%shdmámdáh" uqo,a ukav,h yd nexl=j i;= fõ' ta wkqj" rcfha ksfhdacs;hd f,i" rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska whjeh wjyh;d" foaysh yd úfoaysh Kh fiajd imqrd.eksu i yd foaysh fjf< fmd<g iq/l=ïm;a ksl=;a ls u lrkq,efí' rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska rdch Kh l<ukdlrkh yd Kh fjf< fmd< ixjr Okh ls u lrkq,nhs' rcfha wjyh;d yd tys mshùï nerlï imqrd,su idlaid;a lr.eksu i yd rdch Kh m md,kh ls u fuu fomdr ;fïka;=j úiska lrkq,efí' we& uqo,a ks;s mkf;a 49 j.ka;sh m%ldr" uqo,a ksl=;a ls fï ;ks whs;sh yd n,;, nexl=j i;= fõ' ta wkqj nexl=fõ jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j" ffk;sl jhjydr uqo,a ksl=;a ls fï ;ks n,od hd f,i lghq;= lrhs' uqo,a fkdaügq uqøkh ls fï ldr hh ã,d re,xld lrkais wekaâ filshq á m%skaü ^mqoa.,sl& iud.u úiska lrf.k hkq,efí' fuys fldgia ysñlfuka 40] orkafka rchhs' b& nexl=j idudkhfhka fufyhqï lghq;= lrf.k hdfï " úsúo NdKav yd fiajd,nd.eksu i yd rdch wdh;k fyda rcfha jeo.;a n,meula fyda md,khla we;s wdh;k iuû.kqfokqj,g t<fukq,efí' B& 48 igyfka meye,s lr we;s m nexl=j Ndrlrejka iy wka úyajdi;d ;;a;ajhkays lghq;= ls u u.ska rch" Ndrhka" úy%du m%;s,dn ie,iqï iy wksl=;a wdh;k fjkqfjka j;alï iy nerlï ± u fyda ia:dmkh ls u idudkhfhka is lrkq,efí' W& uqo,a ks;s mk;g hg;aj nexl=fõ cd;hka;r fufyhqï fomdr ;fïka;=j úiska foaysh úfoaysh úksuh fjf< fmdf<ys ixjr Okh yd jd c nexl=j, bl=;a rd;%s újd; úfoay úksuh ;;ajh iqm laikh lrkq,efí' foaysh úfoay úksuh fjf< fmd< ixjr Okh Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= iqm laikfha YS%,xld remshf,a úksuh wkqmd;h ±ä f,i fjkiaùu,sys,a ls fï wruq ka nexl=j fjf< fmdf<ys wxy foflys u kshef,kafkah' úfoay úksuh ñ,g.eksï iy úl=kqï m%udkhka tu iqm laikfha m%;sm, ksfhdackh flfr ' W!& Y%S,xld rch úiska fufyhjk,o ikaksfõok jevigyka fjkqfjka nexl=j úiska l< f.ùï fuu.ska ksremkh lrhs' fuu f.ùï m md,k yd wksl=;a úhoï hgf;a jdr ;d lr we; ^igyk 35&' t& rcfha md,khg hg;a tla nexl=jl Ndrldr;aj úêúodkj, nexl=j ksheæk w;r" ta i yd.dia;=jla wh fkdflre ' ta& Kh wem jyfhka nexl=j wruqo,a iemhq m%;suq,hlrk Kh m%udkh remsh,a ñ,shk 12"620'079 ^2013 remsh,a ñ,shk 6"492'418& la jk w;r rch uq,hlrkh l< m%udkh remsh,a ñ,shk 6"089'136 ^ remsh,a ñ,shk 3"359'77& la fõ' T& nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai úiska ksl=;a lrk,o pl%f,alhg wkqj" ldislr udka;h i yd wju w;a;sldrï isudj jq 10] mj;ajdf.k hkq fkd,nk nexl= úiska" tu ysû uqo, m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska ls%hd;aul m%;suq,h wruqo,g hl l< hq;=h' fï hgf;a 2014 foieïnr 31 kg m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiskauyck nexl=j ^re' ñ' 184'24&",xld nexl=j ^re' ñ' 38'275&" m%dfoaysh ixjr Ok nexl=j ^re' ñ' 122'32& yd,xldmq;% nexl=j ^re' ñ' 22'94& yryd re' ñ' 367'776 Kh m%;suq,h lr we;' tu.ska re' ñ' 77'89 fmd<shla Wmhd we;' &,xld Lkscf;,a ks;s.; ixia:dj fjkqfjka fmks isák úfoay ks;s{hka i`oyd.re ks;sm;s;=ukaf.a b,a,su yd ksr foay u; rch yd rcfha wdh;kj, ksfhda ;hd f,i iy cd;sl wjyh;djh ie,ls,a,g f.k nexl=j úiska ks;s{.dia;= f.jd we;' tu ks;s{.dia;= jq re' ñ,shk 283'114 ^ re' ñ,shk 333'114& uqo,,xld Lkscf;,a ks;s.; ixia:dfjka,eìh hq;= uqo,a f,i i,lk, ' ^2015 ckjd 1 k nexl=jg fï i yd re' ñ,shk 279'968 la,enq '& ;jo" Y%S,xld m%cd;dka;%sl iudcjd ckrchg tfrysj Deutsche Bank AG úiska mjrk,o b / l=ï kvqj (Hedging Case) fjkqfjka th fíreïlrk l%shdmámdáh i`oyd fmks isák úfoay ks;s{hka i`oyd jr Ih ;=< re' ñ,shk 14'028 ^ re' ñ,shk 25'099& uqo,la ks;s{.dia;= jyfhka nexl=j f.jk, ' ^igyka 35& l& rch yd rcfha fomdr ;fïka;=" rch u.ska md,kh flfrk wdh;k iu`. is l< ;ksj.;al, ie,lsh hq;= uügfï fkdjk.kqfokq yd fyaihka" wfkl=;a.kqfokq yd fyaihka ;=< wka;r.; fõ' nexl=j úiska imhk,o wemùu re'ñ' 63'234 ^2013-re'ñ' 177'627& rch imhk,o wemùï re'ñ' 6'81 ^2013 re'ñ' 19'484& o úksuh md,k lghq;= i yd /ia l< wruqo,a f,i re'ñ' 37'928 ^ re'ñ' 22'602& o ksyañ; wruqkq II fldgi - 47
52 i yd r jd.;a rcfha iq/l=ïm;a re'ñ' Y+kH ^2013 re'ñ' 83'531& o cd;sl b;srslsrsfï nexl=fõ wruqo,a l<ukdlrk wdh;kfha ;;ald,sk o< mshjqï moao;s fyaih jk re'ñ' 0'167 ^ re' ñ' 0'203& o" iqiyk" iqiyk w hr 2" m<d;a ixjr Ok Kh l%uh" fi!nd. Hd Kh l%uh" msìfok W;=r Kh l%uh ^w hr 2&" kef.kysr m<d; ;=<" wdr :sl lghq;= m%;syagdmkh ls fï w hr 2 iy W;=re yd kef.kysr ydks jq ksjdi m%;sixialrkh ls fï jevigyk hgf;a,nd ka Kh re'ñ' 325'946 ^ re'ñ' 142'499& o 2014 foieïnr 31 fkka wjika jr Ih i yd NdKav yd fiajd i yd f.jq.dia;= yd n re'ñ' 186'976 ^2013 re'ñ' 316'460& o rcfha yd rcfha wdh;k j, cx.u.skqï fyai f,i re'ñ' 281'927 ^2013 re'ñ' 243'659& o w;ay< foam< fjkqfjka,o wruqo,a re'ñ' 33'914 ^2013 re'ñ' 45'468& yd ndysr kvq.dia;= jyfhka re'ñ' 14'028 ^ re' ñ,shk 25'099& l uqo,la o wfkl=;a.kqfokq yd fyaihka ;=< we;=<;a fõ' L& uqo,a ks;s mkf;a j.ka;s 09 m%ldr nexl=j úiska 2011 jr Ih ;=<os weursldkq tlai;a ckmofha ksõfhdar la kqjr msysá foam,la úfoay lghq;= wud;hdxyfha wka;r m yrkhg w;am;a lr.kakd,os' th 2012 cqks 01 osk isg wdrïn jk ;=ka wjqre ld<m Éf ohla i yd uilg we't'c'fvd 68"000 l uqo,l n mokï u;,ndfokq,enq w;r ta fjkqfjka 2014 jr Ih i yd,eìh hq;= isõ udisl ^iema'-foie'& n l=,sh jk remsh,a ñ,shk 28 l uqo, whúh hq;= WmÑ; n l=,s f,i we;=<;a fldg we;'.& úúo j;alï ys we;=<;a remsh,a ñ,shk 88 l uqo," kd. l ixjr Ok wêldrsfhka,eìh hq;= uqo,a f,i igyka fldg we;' fuh fld<u 01" g%dkaiajr la p;=ry%fha msysá n foam<la jk nexl=fõ r:.d, msysá N+ñh i yd wod< n uqo, ksfhdackh lrhs' by; n foam< fjkqfjka f.jq uq,sl uqof,a fldgila jk fuh" n ukdlre jk kd. l ixjr Ok wêld h úiska n ld,h ksu ùug m%:ufhka kej;,nd.eksu fya;=fjka Tjqkaf.ka,eìh hq;= whs;uhla f,i igyka fldg we;' >& fomdr Yjfhau m%fhdackh Wfoid jkcsù ldr hd,hla iy mṡ laiqï nx.,djla fidaudj;sh m%foayh ;=< boslsrsu" ia:dmkh ls u yd kv;a;= lsrsu iïnkaofhka jq wjfndao;d.súiqulg 2008 fkdjeïnr 20 jk osk nexl=fõ uqo,a ukav,h yd jkcsù ixrlaik fomdr ;fïka;=j m%úiag jk,os' nexl=j úiska m%fhdackhg.kq,nk msrslaiqï nx.,dj foam<" msrsh; yd WmlrK hgf;a jdr ;d fldg wjfndao;d.súiqï ld<m Éf oh ^jir 30 la& ;=< laih lrkq,efí' óg wu;rj" wjfndao;d.súiqï 3 ^C& j.ka;sh hgf;a boslrkq,nk jkcsù ldr hd,h bosls ï j,ska wk;=rej jkcsù ixrlaik fomdr ;fïka;=j fj; ndr u i yd nexl=j tl`. ù we;' jkcsù ldr hd,h bosls ï i yd nexl=j úiska orkq,enq mṡ jeh jq re'ñ' 6'2 l uqo, mṡ laiqï nx.,dj Ndú; ls ug we;s ysñlfuys jákdlu f,i i,ld úúo j;alï ys igyka lr we;s w;r th wjfndao;d.súiqï ld<m ÉfPaoh ;=< l%ucih lrkq we;' 46'2 m%odk l<ukdlrk ldr hh ukav,h iu`..kqfokq wêm;s" ksfhdach wêm;sjreka" iyldr wêm;sjreka yd l<ukdlrk ú.kk wxyfha wohlail we;=<;aj uqo,a ukav,fha idud ljreka m%odk l<ukdlrk ukav,hg we;=<;a fõ' ^fuu ;k;=re i yd wohlai ks,od ka" fiajl fyda lsis nexl= wdh;khla fldgia ysñhd f,i ye kaùu uqo,a ks;s mkf;a isud lr ;sfí&' 46'3 m%odk l<ukdlrk ldr hh ukav,hg f.ùï ( fláld,sk fiajl m%;s,dn 67,816 57,534 fuhg wu;rj m%odk l<ukdlrk ldr h ukav,h i yd Tjqkaf.a fiajd.súiqï hgf;a uq,h fkdjk m%;s,dn o imhkq,efí' 46'4 m%odk l<ukdlrk ldr hh ukav,fha idud lhka iu`. jq fjk;a.kqfokq l<ukdlrk ldr h ukav,fha idud lhkag ka Kh 47,310 32,076 fuu Kh i yd w < jk fmd<s wkqmd;hka jr.h ishhg 2 isg ishhg 12 olajd Kh fmd<s mrdihkays jk w;r" udislj f.jkq,nk tu ishω Kh m%udkj;a m wdrlais; fldg we;' 46'5 myapd;a fiajd m%;s,dn ie,iqï iu..kqfokq f.jk,o iy f.úh hq;= hlh 39,925 49,776 igyka 43 ys olajd we;s m nexl=j úiska úy%du jegqma iy wksl=;a myapd;a fiajd úy%du ie,iqïj,g úúo uqo,a m%udkj,ska hl jq w;r re' ñ,shk 406'489 la ^ re' ñ,shk 426'580& fiajl wr :idol wruqo,g f.jk, ' idudkh jhdmd l lghq;= j, nexl=j úiska iajlsh myapd;a fiajd ie<iqï j,g nexl= iy uq,h fiajd imhkq,nhs' tjeks ie<iqï j, fyaihka 24 igyfkys olajd we;' 47' wiïndjh j.lsï iy m%d.aok ne ï 47'1 uq,h wem fldka;%d;a rcfha fyda tys ksfhdacs;hkaf.a iy wdh;kj, ksfhdacs; f,i l%shdlrñka" uyd NdKavd.drh úiska nexl=j fj; ksl=;a lrkq,nk m%;s wem u; úúo mdr Yajhkag wem II fldgi - 48
53 II fldgi imhkq,efí' 2014 foieïnr 31 kg m fyai tjeks wem lsisjla fkdùh' 47'2 Kh wem Y%S,xld uy nexl=fõ m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ ^m%d'ix'fo'& ldr hh jkafka msgia;r Kh udr. ;=<ska,efnk uqo,a iynd.s uq,h wdh;k u.ska m%;suq,hlrk Kh f,i iqω yd uoh m udk jhjidhlhskag,nd u" tu jhjidhlhska i yd Kh wemúï ksl=;als u" wem jd l /ials u" Kh meyerye ï u.yerùu i yd yd tu Kh ksism fhofjk njg idlaid;a lr.eksu i yd Kh wemlre wruqo,a m md,kh iy myapd;a Kh iqm laikhhs' fuu jevms<sfj, hgf;a,nd ka Kh iïnkaofhka iynd.s uq,h wdh;kj,g tfrysj úh yels mdvq wdjrkh iemhsu i yd m%;suq,h myiqlï iemhsu m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j iudf,dañ; jr Ih ;=< wlkavj is lrk, ' fuh" Kh meyer ye u u; wdjrkhka fkdjq mdvq i yd iynd.s jk Kh fok wdh;kj,g we;sjkakd jq w,dn i yd lrkq,nk wdjrkhls' Kh whlr.eksfï l%shdudr..eksfuka wk;=rej is úh yels mdvq ms<sn j iynd.s uq,h wdh;k úiska lrkq,nk b,a,sï mukla i,ld ne,su fuys wr :h fõ' fuu jevms<sfj, u.ska Woa.; jk wiïndjh nerlï my; oelafõ' foaysh jd c nexl= - Kh wem i yd ( Kh wem iemhq uqo,a jr.h fkdmshjd meje;s wem m%udkh iïnkaê; mdr Yajhka remsh,a nexl=fõ fhdackd l%u 63, ,627 rcfha fhdackd l%u 2,584,808 2,580,748 wksl=;a remsh,a nexl=fõ fhdackd l%u 52, ,803 rcfha fhdackd l%u 1,999, ,295 uqω Kh wem m%udkh 4,700,028 3,584,473 47'3 úyajia; l%shdldrlï uqo,a ks;s mk; wkqj nexl=j úiska úyajia; l%shdldrlï lrf.k hkq,nhs' ta wkqj l%shdls fï úúo mdr Yajhka i yd j;alï u fyda ia:dmkh ls u o lrkq,efí' flfia jqjo tfia ls fuka lsishï nerlula we;sfõ hehs nexl=j wfmalaid lrkq fkd,efí' 47'4 ffk;sl ysñlï w < wdh;kj, whs;ska orkakka úiska remsh,a ñ,shk 53'274 la i yd ysñlïmdñka ks;s ld;hhka 3 la nexl=jg tfrysj f.dkq lr we;' fuu ks;s ld;hhkag tfrysj nexl=j wnsfhda. lrk neúka uq,h m%ldykj, m%;smdok i,id fkdue;' nexl=j" ydks i yd ffk;sl fmd,sho iu`. re' ñ,shk 8'711 lg ysñlï mdñka ks;s ld;hhka 3 lg meñ,slre jk w;r ta fjkqfjka uq,h m%ldykj, m%;smdok i,id fkdue;' Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ;jo" nexl=jg tfrysj ks;s ld;hka.kkdjla 2014 foieïnr 31 kg m fyaij ;snq ' fï iïnkaofhka ie,lsh hq;= mdvqjla nexl=jg we;s fkdfõh hkq nexl=fõ u;h neúka ta i`oyd m%;smdok i,id fkdue;' 47'5 ne ï ^w& 2014 foieïnr 31 kg foam<" mṡ h; yd WmlrK w;am;a lr.eksu fjkqfjka remsh,a ñ,shk 488'145 ^2013 remsh,a ñ,shk 7'95 la iy we'fvd'ñ' 1'805& m%d.aok ne Sula nexl=j úiska we;s lr f.k ;sfí' ^wd& 2014 foieïnr 31 kg lemsfmfkk b yqjudre.kqfokq fufiah' b úksuh fldka;%d;a;= b úksuh úl=kqï- tlai;a rdcodks mjqu - hqfrda - 50, , ,000 - wefu ld tlai;a ckmo fvd,r 2,239,119 2,337,998 47'6 j;alï Tvmk ls u iq/l=ïm;a fíreï l%shdj,sh myiqlr,su i yd nexl=j iafü%,shdkq fvd,r ñ,shk 35 - OdrK w.h - iafü%,shdkq fvd,r ñ,shk 36"786 ^2013-Y+kH& hqfrda la,shr nexl=jg Tvmk fldg we't'c fvd,r ñ,shk 30 ^ we't'c' fvd,r ñ,shk 30& Kh myiqlï,ndf.k we;' Tvmk lrk,o iq/l=ïm;a hqfrda la,shr ys fjku.skqul r jd we;' tu iq/l=ïm;a uq,h ;;aj m%ldykh ;=< zúls u i`oyd jq uq,h j;alïz f,i b m;a lr ;sfí' "Collateral Agreement Governing Secured Borrowings by participants in the Euroclear System" yd ''General Conditions Governing Extensions of credit to participants in the Euroclear System'' hk udr. ksr foayhka u; mokï ù tls.kqfokq nexl=j úiska yiqrjkq,efí' 47'7 ij ka frisvkais i yd jq wiïndjh j.lsu nexl=fõ uqo,a ukav,h yd tia'ví'wdr 'ã' nkavdrkdhl cd;sl wkqiaurk moku úiska ij ka frisvkais md,kh ls u i yd jq n l=,s.súiqulg t<u ;snqkq w;r tys n.ekqïlre úiska lrkq,nk wdfhdack$jeä hqkqls ï fomdr Yjhu úiska igyka l< hq;= njg tlû ù we;' ta.súiqu wkqj hï fyhlska nexl=j tu n.súiqfuka bj;a jqjfyd;a tu wdfhdackh i yd tu mj;akd jr Ifha tlû jq wkqmd;slhkag jq f.ùula n.ekqïlreg f.úh hq;=h' 2014 foieïnr 31 kg nexl=j n ukdlre jyfhka re'ñ' 10'966 ^ re'ñ' 13'159& l wiïndjh j.lsula ork w;r th l%shdld ihfjks jir wjidkfha wdfhdack jákdlñka 25] la fõ' 47'8 ne` ïlr Khg.ekqï k 30 fldñia mokulg hg;aj uqyqk;a w.h re' ñ,shk 191"781'425 l ne` ïlr nexl=j úiska foieïnr udih ;=< fiajl wr :idol wruqo,ska Khg f.k we;' II fldgi - 49
54 fuu ne` ïlr m%;s ñ,.eksfï myiqï i`oyd fhd f.k we;s w;r uqyqk;a w.h Y+kH jq ^ uqyqk;a w.h re'ñ' 5"940'023 iy fj< w.h re'ñ' 3"593'676& ne` ïlr 2014 foieïnr 31 kg m%;s ñ,.eksfï myiqlï i`oyd fjka fkdlr b;ṡ j mej;= ' 48' Ndr iy Ndrldr;aj l%shdldrlï nexl=j" idudkhfhka Ndrlrejl= f,i l%shdls fï m%;sm,hla f,i rch" Ndrhka" úy%du m%;s,dn ie,iqï iy wksl=;a wdh;k fjkqfjka j;alï iy nerlï ± u fyda ia:dmkh ls u is lrkq,efí' nexl=j úiska bgq lrkq,nk ie,lsh hq;= Ndr l%shdldrlï my; i yka m fõ' w& YS%,xld rch ^YS%',x'r& fjkqfjka úúo úfoaysh Kh" úfoay wruqo,a fhdok ixjr Ok jhdmd;s iy Kh fhdackd l%u i yd jeh mshùï iy wdmiq f.ùï nexl=j úiska lrkq,efí' ;jo YS%,xld rch fjkqfjka úúo úfoaysh Kh iy m% khka hgf;a m%;sreml wruqo,a /ialr m% kh lrk ksfhdacs; wdh;khkaf.a b,a,su m tu wruqo,a NdKavd.dr ì,am;aj, wdfhdackh lrkq,efí' wd& nexl=j fiajl wr :idol wruqof,a ^fia'w'w& Ndrldr;ajh Wiq,hs' mkf;a úê úodk m%ldr hl uqo,a" wêndr" wdfhdackj,ska wd hu,nd.eksu" fia'w' wruqof,a,shdm xñ idud lhkaf.a.skqï meje;aùu" w;ṡ la; uqo,a wdfhdackh iy idud lhskag m%;s,dn f.ùu uqo,a ukav,fha ldr hhkag we;=<;a jkafkah' we& YS%,xld uy nexl=fõ n,m;%,dns nexl= wdh;k iy 1972 wxl 5 ork iuqmldr iñ;s mk; hgf;a,shdm xñ" nexl= jhdmdrfhys fh isák iuqmldr iñ;sj,g újd;j we;s iafjépd ;ekam;a rcikh fhdackd l%uhla jk ;ekam;= rcik fhdackd l%uh nexl=j úiska m md,kh lr we;' 2010 Tlaf;danr 01 isg tu wruqo,a" 2010 iema;eïnr 28 ;u".eiü wxl 1673$11 hgf;a msysg jq YS%,xld ;ekam;= rlaik fhdackd l%uhg mjrd we;' we&,shdm xñ uq,h iud.ï úêu;a ls u yd iqm laik ls u nexl=j úiska lrf.k hkq,nhs' tys uqo,a ukav,h úiska ksfhdackh lrk,o n,;, m%ldr" w, úih lrekqj,g iïnkaoj fidhd n,kq,efí' tfia l%shdls fï wdrlais; l%shdudr.hla f,i tu iajyla;s;djhka fkdue;s yd nqkaj;a jq uq,h iud.ïj, j.lsjhq;= mqoa.,hka f.a j;alï uqo,a ukav,h fj; mjrd.eksu o lrkq,nhs' b& 2010 iema;eïnr 28 ;u jq 1673$11 wxl ork.eiü m;%h wkqj 2010 Tlaf;danr 01 isg nexl=j úiska YS%,xld ;ekam;= rlaik fhdackd l%uh kñka md,s; ;ekam;= rlaik l%uhla cd;sl wjyh;djfha ldr hhla f,i ;ekam;alrejkaf.a wruqo,a wdrlaidj fjkqfjka msysgqjd we;' ishæu n,m;%,dns jd c nexl=" n,m;%,dns úfyais; nexl= yd,shdmosxñ uq,h iud.ï fuu fhdackd l%ufha idud lhka fõ'.eiü m;%fha 5'2 j.ka;sh wkqj úfyais; w;ye ï fia rlaikh lr we;s ishæu Kh yer iudma; wdh;khkays b,aæï ;ekam;=" ld,sk ;ekam;= iy b;ṡ ls fï ;ekam;= j.lsï rlaikh flfr ' remsh,a ñ,shk 350'195 la jq iafjépd ;ekam;a rlaik fhdackd l%ufhys wdfhdack yd remsh,a ñ,shk 1"168'306 la jq jd c nexl=j, w;ay, foam< ;=<ska lrk,o wdfhdack mej fuka fuu ;ekam;= rlaik wruqo, ksujd we;' 2014'12'31 k jk ;=re fuu wruqof,ka ;ekam;= ysñfhl=g f.jk jka uqo,a m%udkh remsh,a ñ,shk 0'2 la fyda úfoay úksuh ;ekam;= i yd Bg iudk uqo,lg isud jqks' 2015'01'01 k isg n, meje;afjk m fuu isudj remsh,a ñ,shk 0'3 la olajd tla ;ekam;=lrejl=g fyda wdh;khla i yd by<kxjk, ' jka f.ùu nexl=fõ fyda uqo,a ukav,fha j.lsula fkdjk w;r" mj;sk wruqo,a m%udkhg jka uqo, isudfõ' ke;fyd;a wjir,;a Kh.ekSï yd,enqkq hl uqo,aj,ska ;ekam;= rlaik wruqo, by< ±ñh yelsh' wruqof,a nerg we;s uqo,a m%udkh blaujd hk lsis j.lsulg uqo,a ukav,h yd YS%,xld uy nexl=j j.lshkq fkd,efí' fhdackd l%ufha fufyhqï yd l<ukdlrk lghq;=" nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fõ msysgqjd we;s tallh u.ska is lrk w;r" nexl=fõ uq,h m%ldykj,ska fjkajq fmd;a yd.skqï mj;ajdf.k hkq,efí' ú.kkh Ndrj ú.kldêm;s lghq;= lrhs' fuu fhdackd l%uh 2013'11'22 jk k isg zys%,xld ;ekam;= rlaik fhdackd l%uh iy øjys,;d wdodrl wruqo,z f,i kej; kï lrk, ' B& nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai úiska ksl=;a lrk,o pl%f,alkh wkqj" ldisldr ñl lghq;= i yd uqω w;a;sldrïj,ska 10] l wjuh mj;ajdf.k fkdue;s nexl= tu ysû uqo, YS%,xld uy nexl=fõ m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j ^m%d'ix'fo'& úiska mj;ajdf.k hkq,nk m%;suq,h wruqo,g hl l< hq;= fõ' m%d'ix'fo' tfia tl;= l< uqo,a m%dfoaysh ixjr Ok nexl=j yd,xld mq;% ixjr Ok nexl=j",xld nexl=j" uyck nexl=j ;=<ska ldisldr ñl lghq;= i yd úialï m%;suq,h l%uh hgf;a m%;suq,h myiqlï imhkq,efí' 2014 foieïnr 31 kg tfia /ial< uqω uqo, remsh,a ñ,shk 367'776 ^ '686& ls' jr Ih wjika k m%dfoaysh ixjr Ok fomd' úiska re' ñ' 460'010 uqo,l Kh,nd we;s w;r tu.ska re' ñ' 77'890 fmd<s wd hula Wmhk, ' jr Ih wjika kg m%d'ix'fo' m%;suq,h fhdackd l%uh hgf;a m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j" remsh,a ñ,shk 45'822 ^ Y+kH& l rcfha iq/l=ïm;aj, wdfhdackh lr we;' ;jo remsh,a ñ,shk 188'178 ^2013 re'ñ' 188'178& la tu wdfhdackj, wd hu f,i Wmhd we;' W& nexl=fõ uqo,a ukav,h fjkqfjka" m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j" úfoaysh hlhkaf.a yd YS%,xld rch wruqo,a imhk jhdmd;s i`oyd YS%,xld rcfha úfyais; ksfhda ;fhl= f,i lghq;= lrhs' ;j o m%dfoaysh ixjr Ok nexl=j u.ska wruqo,a imhk jhdmd;so ls%hdjg kexùu bgq lrhs' II fldgi - 50
55 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ksulr wjika jhdmd;s jhdmd;sfha ku f;a ixjr Ok jhdmd;sh nyq jdr Isl fnda. ixjr Ok jhdmd;sh jeú,s wxyh m%;sixialrk jhdmd;sh uqω wruqo,a fjka ls u ^ñ,shk& Kh uqof,a wruqk we' fvd,r 24'50 l=vd m udk f;a j;= ysñhkaf.a wd hu jeäls u yd jhdmd;s l,dmj, iajndúl m irh ixjr Okh ú'.e' ys' 11'56 nyq jdr Isl fnda. wxyh jd chlrkh" ksiamdok jeä hqkq ls u" ;jdka ixjr Okh" miq wiajkq md,kh" ielisu yd wf,úlrkh we' fvd,r 40'00 Y%S,xldfõ f;a fnda. lr udka;fha f;a fnda. wkq wxy j, m%;sm;a;s yd wdh;kuh m%;sixialrk j,g iydh u" ksiamdokh yd,dn hs;ajh jeä hqkq ls u" ;r`.ld jdish mj;ajd.eksu iynd.s;aj uq,h wdh;k i yd m%;suq,h m%;smdok ^remsh,a ñ,shk& 2"550'90 1"453'11 5"200'00 jeo.;a,laik j.lsï yd iy;sl ùï fmd fldkafoais úfyai fldkafoais iqiyk uq,h yd l,an iud.u l=vd jhdmdr k.d isgqùfï jevigyk l=vd jhdmdr k`.d isgqùfï jevigyk - pls%h wruqo, yelshd ixjr Ok jhdmd;sh kd. l md i l há;, myiqlï ixjr Ok jhdmd;sh ksjdi fijk Kh wemlr jhdmd;sh kd.rsl ixjr Ok wvq wdodhï ksjdi jhdmd;sh jhu m,d;a c,iïm;a ixjr Ok jhdmd;sh ud;f,a m%dfoaysh wdr :slh jeäoshqkq lsrsfï jhdmd;sh remsh,a 352'69 iqkdñfhka n,meug,lajq jhdmd lhka kej; k.d isgqùu remsh,a 2"656'00 iqkdñfhka n,meug,lajq l=vd uoh m udk jhdmd lhka kej; k.d isgqùu i yd Kh myiqlï,nd u remsh,a 150'00 iqkdñh u.ska n,meug,lajq l=vd yd uoh m udk jhjidhlhka kej; wdrïn lsrsu i yd Kh myiqlï,nd u remsh,a 94'31.=K;ajfhka wkqk Y%u n,ldhla ìys ls u i yd wjyh yelshd mqyqkq jevigyka j, wod,;ajh iy.=k;ajh jeä hqkq ls u yd yelshd fkd.e,msu wduka;%kh ls u we'fvd,r 4'00 kd. l yd wr O kd. l m%foayj, j;a jk ck;djf.a md i l fi!lh yd iksmdrcil myiqlï jr Okh ls u we' fvd,r 25'00 rfü wvq wdodhï,dns ck;djg ksjdi f.dvke.su w`m;ajeähdj iy Tjqkaf.a jdiia:dk jhdma; ls ug wdodr ls u' ú'.e'ys 15'10 wvq wdodhï l=gqïn j, ksjdi ixjr Okhg wdodr ls ula jyfhka m%d.aokh imhd osu we' fvd,r 1'80 jhdmd;sh ls%hd;aul m%foayj, ñksiqkaf.a wdr :ßl" iud h yd fmdaik Y=N idokh jeä hqkq ls u' ú'.e'ys 2'00 l=vd jhjidhlhskaf.a wd hï jr Okh yd ia:ßr ls u 351'06 2"663'40 122'72 94'59 369'15 1"362'00 1"915'76 102'76 249'06 kshñ; oskg iynd.s;aj uq,h wdh;kj,ska m%;suq,h tla/ia ls u iy wjidkfha ksfhdach NdKavd.dr f,alï fj; udre ls u II fldgi - 51
56 rg ueo nyq jdr Isl fnda. ixjr Ok jhdmd;sh ldisldr ñl mqkre;a:dmk jhdmd;sh' l=vd f;a j;= ysñhka ixjr Ok jhdmd;s os<sª nj msgqoelsfï CIqø uq,h jhdmd;sh bvï wysñ l=vd m udk f.dú Kh jhdmd;sh le.,a, ifudaodk.%dóh ixjr Ok jhdmd;sh ol=kq m<d;a.%dóh ixjr Ok jhdmd;sh ú'.e' ys' 11'56 rg ueo nyqjdr Isl fnda. ksiamdokh k.d isgqùug Kh myiqlï ie,isu ú'.e' ys' 17'05 isú,a wr nqo j, n,meug,lajq W;=re kef.kysr m<d;a yd udhsï osia;s%lal my ;=< mj;sk ñksia csú; yd foam, kej; k.d isgqùu we' fvd,r 12'60 l=vd f;a j;= ysñhka ixjr Okh ls u yd f;a j;= myiqlï mqkre;a:dmkh ls u cmka fhka 1"368 wdodhï W;amdok ls%hdldrlï i yd úêu;a f,i Kh fhduq ls ug M,odhS Kh fnodye fï hdka;%khla we;s ls u we' fvd,r 17'40 wvq wdodhï,nkakka i yd /lshd W;amdokh ls ug;a" b;srsls fï mqre jr Okhg;a mṡ jeh M,odhS iy Yla;su;a laiqø Kh fnoeye fï l%uhla ia:dms; ls u ú'.e' ys' 1'50 wdodhï W;amdok ls%hdldrlï i yd wkq.%yh,nd u u.ska jhdmd;sh ls%hd;aul m%foay j, ñksiqkaf.a csjk ;;a;ajh k.d isgqùu ú'.e' ys' 27'90 ol=kq m<d;a ñksiqkaf.a csjk ;;a;ajh Wiia ls u EIB.súiqï B hqfrda 10'00 iqkdñ u.ska idcq n,meug,lajq l=vd yd uoh m udk jhjidhka kej; k.d isgqùu iqiyk Kh fhdackd l%uh remsh,a 3"000'00 iqkdñfhka ydks jq l=vd yd uoh mrsudk jhdmdr m%;sixialrkh ls u i yd Kh myiqlï m%;smdokh iqiyk II remsh,a 500'00 iqkdñfhka ydks jq l=vd yd uoh m udk jhjidhka m%;sia:dmkh ls u i yd Kh myiqlï m%;smdokh msìfok W;=r remsh,a 2'000'00 W;=re m<d; ;=< ldisldr ñl" my= iïm;a" laiqø jhdmdr yd l=vd jhdmdr iy wxy i yd Kh myiqlï r > ls u kef.kysr m<d; ;=< wdr :ßl lghq;= mqkrdrïnh fojk nyqjdr Isl fnda. ixjr Ok jhdmd;s pl%sh wruqo, remsh,a 1"000'00 kef.kysr m<d; ;=, jq l=vd yd uoh m udk jhdmdr i yd Kh myiqlï m%odkh ls u remsh,a 1, rg ;=< nyqjdr Isl fnda. wxyhg Kh myiqlï imhd u 642'00 843'00 645'93 1"402'45 345'69 148'00 564'00 1"553'27 2"750'00 105'54 iynd.s;aj uq,h wdh;k úiska kej; whlr.;a wruqo,a kshñ; kg uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=jg udre l< hq;=h' 2'000'00 iynd.s;aj uq,h wdh;k úiska kej; whlr.;a wruqo,a kshñ; kg m%dfoaysh 1"000'00 ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ wod,.skqïj,g udre ls ï 1, II fldgi - 52
57 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= ud;f,a m%dfoaysh wdr :sl jeä hqkq ls fï pl%sh wruqo, inr.uq m<d;a.%dóh idfudaodksl ixjr Ok jhdmd;sh pl%sh wruqo, b ls ï wxyh ixjr Okh ls fï jhdmd;sh inr.uq m<d;a.%dóh ifudaodksl ixjr Ok jhdmd;sh ^w hr II& miq iqkdñ fjr, nv mqkre;a:dmk iïm;a l<ukdlrk jhdmd;sh úialï ^ldisldr ñl wxyh ixjr Okh i yd jq úfyai Kh fhdackd l%uh& m<d;ano ixjr Ok Kh fhdackd l%uh úh,s l,dmsh jfkdamdh yd yjq,aùfï Kh jevigyk kef.kysr m<d; ;=< wdr :sl lghq;= mqkrdrïnh - w hr II remsh,a %dóh f.dú mjq,aj, wd hï jr Okh" f.dú fkdjk jhjidh ixjr Okh i yd uoh m udk jhjidhl;aj wruqo,a iïmdokh yd ud;f,a ia;%slalfha mj;akd jhdmd;s m%idrkh remsh,a inr.uq m<df;a kj wd hï W;amdok l%shdldrlï wdrïn ls u yd jeä hqkq ls u hqfrda 9.00 miq iqkdñ m%;sixialrk lghq;=j, b ls fï yd rcfha lghq;= i yd il%shj iynd.s ùu i yd foaysh fm!oa' jhdmdrj, uq,h yd ;dlai l YlH;d Yla;su;a ls u' remsh,a inr.uq m<df;a kj wd hï l%shdldrlï wdrïn ls u yd jeä hqkq ls u ú'.e'ys 2.09 iqkdñfha n,meug,la jq ck;djf.a j;alï kej;,nd.eksu" Tjqkaf.a ffoksl wdr :sl lghq;= i yd moku ±óu yd wd hu W;amdok udr. úúodx.slrkh ls u i yd iydh u' remsh,a 1, wdfhdack i yd Kh mej;su ;yjqre lr.eksu" úúodx.slrkh iy jd c ldis jhdmdr l%shdldrlï jeä hqkq ls u remsh,a 2, rg ;=< l=vd yd uoh m udk jhjidhl wxyfha uoh yd.=ld,sk jhdmd;s i yd Kh myiqlï ie,isu remsh,a wkqrdomqr" fudkrd.," l=reke., yd n,a, ia;%slalj, wd hu ckkh jk l%shdldrlï i yd myiqlï iemhsu remsh,a 1, kef.kysr m<d; ;=< ldisldr ñl yd my= iïm;a CIqø jhdmdr yd l=vd jhdmdr i yd Kh myiqlï r > ls u' , iynd.s;aj nexl= úiska wksjdr h wjyh;d iïmqr K l< miq wruqo,a kej;,nd u 2, , iynd.s;aj uq,h wdh;k úiska kej; whlr.;a wruqo,a kshñ; kg uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j fj; udre l, hq;=h' II fldgi - 53
58 kef.kysr m<d; ;=< wdr :sl lghq;= mqkrdrïnh - w hr III W;=re yd kef.kysr ydks ksjdi m%;sixialrkh ls fï jevigyk cd;sl ldis jhdmdr jevigyk ixjr Okh remsh,a 1, kef.kysr m<d; ;=< jq l=vd yd uoh m udk jhdmdr i yd Kh myiqlï m%odkh ls u' remsh,a egqï mej;s ld, isud ;=< kef.kysr yd W;=re m<d;aj, ydkshg m;a jq ksjdi m%;sixialrkh i yd Kh myiqlï iemhsu we' fvd,r fjf< fmd< jákdlï u ;=< isg m%fhdack,dnskaf.a wd hï by< kexùu u.ska iqω bvï ysñ ksiamdolhska yd bvï wysñ jqjka úfyaifhka fh!jkhkag wruqo,a imhd u yd wd hï by< kexùu 1, II fldgi - 54
59 II fldgi Y%S,xld uy nexl=fõ.skqï yd lghq;= bèßhg hk jhdmd;s jhdmd;sfha ku f;a ixjr Ok jhdmd;sh - pl%sh wruqo, l=vd m udk jeú,s jhjidhlhska ixjr Okh lṡ fï jhdmd;sh <s lu msgq±lsfï CIqø uq,h jhdmd;sh ^m%fndaêks& <s lu msgq±lsfï CIqø uq,h jhdmd;sh pl%sh wruqo, II ^m%fndaêks& iajhx /lshd m%jr Ok uq,sl Kh fhdackd l%uh iqω f.dúhka yd bvï wysñ jqjka i yd jk Kh jhdmd;sh - pl%sh wruqo, úh,s l,dmsh jfkdamdh iydhùfï yd yjq,aùfï Kh jevigyk - pl%sh wruqo, <s lu msgq±lsfï CIqø uq,h jhdmd;sh pl%sh wruqo, fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh msìfok W;=r w hr II uqω wruqo,a fjka ls u ^ñ,shk& Kh uqof,a wruqk remsh,a 1"100'00 f;a wxyh ixjr Okh ioyd Kh myiqlï imhd u' ú'.e'ys 1'75 kqjr t<sh" uykqjr" le.e,a," fudkrd., ia;%slj, wvq wdohï,dnskaf.a jk ;;a;ajh Wiia ls u' cmka fhka 2"305'00 jhdmd;s m%foayfha isák udisl wd hu re' 15"000 g jvd wvq mjq,aj, jk ;;ajh jr Okh lṡ u' remsh,a 2"764'84 jhdmd;s m%foayfha isák udisl wd hu re' 15"000 g jvd wvq mjq,aj, jk ;;ajh jr Okh ls u' remsh,a 250'00 rg;=, ms<s.;a jd;a;sh mqyqkq wdh;k j,ska iu;a mqyqkq ;rek ;re hkag Tjqkaf.a iajhx /lshd jhdmd;sh f.dvk.d.eksug uq,h iykdodr iemhsu' remsh,a 345'69 wvq wd hï,dnska w;r /lshd we;s ls ug;a b;=reï mqre we;s ls ug;a mṡ jeh M, hs iy ;sridr CIqø Kh,nd fï moao;shla ia:dmkh ls u' remsh,a 252'95 wkqrdomqr" fudkrd.," l=reke., iy n,a, ia;%slalhkays wd hï ckkh lrkq,nk l%shdldrlï i yd myiqlï iemhsu' remsh,a 1"031'28 wvq wd hï,dns l=gqïnhkays wdr :sl ;;a;ajh Yla;su;a ls ug remsh,a 11"234'00 laiqø l=vd yd uoh m udk jhjidhka yd ydks jq l=vd jhdmdr hk wxy ioyd Kh myiqlï r > ls u' remsh,a 2"154'25 W;=re m<d; ;=< ldisldr ñl my= iïm;a laiqø jhdmdr yd l=vd jhdmdr hk wxy i`oyd Kh myiqlï r > ls u iynd.s;aj uq,h wdh;k i yd m%;suq,h m%;smdok ^remsh,a ñ,shk& 938'71 339'89 3"126'29 2"748'15 202'62 1"259'63 238'56 2"931'06 11"234'65 2"157'28 jeo.;a,laik iynd.s;aj uq,h wdh;k úiska kej; whlr.;a wruqo,a kshñ; kg m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ wod,.skqïj,g udre ls ï j.lsï yd iy;sl ùï j.lsï yd iy;slùï ke; fmd fldkafoais uq,h m%ldyk ndysr ú.klhska ú.kkh l< hq;=h' úfyai fldkafoais wod, ishæu mdr Yajhkaf.a tl`.;dj.súiqfï whs;sjdislï" ne<sï" mej ï" ixfydaokh" wfydais ls u fyda w;mdr ±óu is lrkq fkd,efí' II fldgi - 55
60 49' wfkl=;a wdh;k fj; we;s ne` hdj iqiyk" iqiyk w hr 2" m<d;a ixjr Ok Kh l%uh" fi!nd.hd Kh l%uh" msìfok W;=r Kh l%uh ^w hr 2&" kef.kysr m<d; ;=< wdr :sl lghq;= m%;syagdmkh ls fï w hr 2 iy m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fjka l%shd;aul jk W;=re yd kef.kysr ydks jq ksjdi m%;sixialrkh ls fï jeviygk i yd nexl=j úiska wruqo,a imhd we;s w;r tys m%d.aok fyaih yd ys`. fmd,s nexl=fõ j;alï f,i jdr ;d lr we;s w;r wd hu nexl=fõ wd hu f,i i,ld we;' ;jo" Y%s,xld rch úiska wruqo,a imhk" m%foaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska fufyhjk we;eï jhmd;sj, m md,k úhoï wdjrkh fjkqfjka nexl=j úiska m%ldys; m%;sy;hla,nd.ks' m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska l%shd;aul lrk jhdmd;s i`oyd jq nexl=j úiska ksl=;a lrk,o Kh wemlr u; yg.;a wiïndjh j.lsï igyka wxl 47'2 ys fy<sorõ lr we;' 50' fyai m;% kg miq we;s jq is ùï uq,h m%ldykj,g.e,msula fyda fy<sorõ lṡ ula wjyh jk lsis m%udkd;aul is ùula fyai m;% kg miq we;s fkdùh' II fldgi - 56
61 2' nexl= wëlaik nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j nexl=j, wlkav wëlaik iy ld,sk m laid lghq;= is ls u i yd úfyai n,;, iy ldr hhka iys;j uqo,a ks;s mkf;ys 28 jeks j.ka;sh hgf;a" msysgqjkq,eì ' fuhg wu;rj" nexl= kshdukh iy wëlaikh" 1988 wxl 30 ork ixfydaê; nexl= mkf;ys úêúodk yryd o md,kh fõ' úplaikys,s úodk" udr f.damfoay iy uqo,a ukav,h úiska ksl=;a lrk wkque;ska ilia ls u iy ksl=;a ls u" wlkav wëlaik lghq;= iy ld,sk m laid is ls u iy Y%S,xld ;ekam;= rlaik iy øjys,;d wdodrl fhdackd l%ufhys m md,k lghq;= is ls u nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fjys uq,sl ldr hhka fõ' fuhg wu;rj" nexl= wxyfha ±kqïj;andjh iy yelshdjka jr Okh ls u i yd jk jevlghq;= lsysmhl o nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j ksr; fõ' uqo,a ks;s mk; iy nexl= mk; hgf;a kshdukhg iy wëlaikhg hg;a n,m;%,dns jd c nexl= 25 la iy n,m;%,dns úfyais; nexl= 9 la 2014 jir wjika jk úg mej;= ' fuu nexl=j, kdu f,alkhla weuqkqu II-1 ys wka;r.; fõ' nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j u.ska 2014 jir ;=< is l< m%odk ldr hhka iy jevlghq;=j, idrdxyhla my; olajd we;' 2'1 úplaikys,s úodk" ud¾f.damfoay iy wjirhka ksl=;a lsíu 2'1'1 úplaikys,s úodk iy ud¾f.damfoay ksl=;a lsíu fuf,i ksl=;a l< úplaikys,s úodkhkaf.a jeä r f;dr;=re fuu jdr ;dfõ III fldgfiys olajd we;' ta w; ka m%odk úplaikys,s úodk ms<sn idrdxyhla my;ska olajd we;' ^w& ndi,a II hgf;a fufyhqï wj kï i yd jk m%ñ;s.; l%ufõoh l%shdjg kexùu( ndi,a II m%d.aok m%udkd;aul;d rduqfjys" fufyhqï wj kï i yd m%ñ;s.; l%ufõoh hgf;a m%d.aok fjkals u.kkh ls u i yd wj kï u; nr ;enq j;alï m%udkh.kkh ls u ms<sn udr f.damfoay n,m;%,dns nexl= fj; ksl=;a lrk, ' ta wkqj" nexl=j,g" w < udr f.damfoayhkays olajd we;s fhda.h;d ksr Kdhlhkag wkql+, ùfuka wk;=rej" m%ñ;s.; l%ufõohg fyda úl,am m%ñ;s.; l%ufõohg fhduq úh yelsh' ^wd& ksyap, foam< ;lafiarelrkh ms<sn kshduk rduqj( ;lafiarelrejka i yd w < fhda.h;d ksr Kdhl o we;=`mj" ksyap, foam< ;lafiarelrkhg w <j wohlai ukav, wkque;sh iys; iq iq úplaikys,s m%;sm;a;ska iy l%shdj,ska l%shd;aul lrk f,i n,m;%,dns nexl= fj; kshu lrk, ' ^we& n,m;%,dns nexl=j, f;dr;=re wdrlaik l<ukdlrkh( nexl=lrk fiajd iajhxl%shj iïnkao ls u ms<sn jr Okh jk Wmk;Ska iy ta weiqfrka mek k.sk f;dr;=re ;dlaik wj kï ie,ls,a,g.ksñka" ISO cd;hka;r m%ñ;ska u; mokï jq f;dr;=re wdrlaik l<ukdlrkh i yd jq uq,sl wdrlaik m%ñ;ska fj; 2015 cq,s 01 k isg wkql+,jk f,i nexl= fj; kshu lrk, ' ^we& uq,h wxyfhys taldnoao ls ï m%jr Okh ls u i yd ksl=;a l< n.ekaùï ms<sn udr f.damfoay( foaysh wd hï mkf;a iy tl;= l< w.h u; n mkf;a i yka kshuhkag wkqj" ms<sfj<ska" iq iqlï,eîfï f.ùï jyfhka uq,h wdh;k w;am;alr.eksfï$taldnoao ls fï mṡ jeh ksr Kh ls ug iy wka;r.%ykh fkdl< fhojqï nerlï u; ysñlïmefï yelshdjka wdjrkh jk m " 2014 whjeh u.ska nexl= iy nexl= fkdjk uq,h wdh;k w;r taldnoaols ï iy w;am;alr.eksï u;a ls u i yd b m;a l< taldnoaolrk m%;sm;a;sh hgf;a fuu udr f.damfoay ksl=;a lrk, ' ^b& Kh myiqlï i,id u ms<sn Wm u isud( mej;s Kh myiqlï i,id u ms<sn Wm u isud ms<sn úodk my; m ixfydaokh lrk, ' Kh myiqlï i,id u ms<sn Wm u isud.kkh ls fï " Y%S,xldfjka msg; ixia:dmkh l< n,m;%,dns jd c nexl= úiska ;u m%odk ldr hd,h iy$fyda Y%S,xldfjka msg; fjk;a nexl= YdLdjla u.ska,ndfok wruqo,a Wmfhda.S lr.ksñka,ndfok,o Kh myiqlï neyer lrk, ' ;jo" uqo,a ukav,fha wkque;sh iys;j Kh myiqlï i,id u ms<sn Wm u isud blaujñka n,m;%,dns úfyais; nexl= úiska m% kh lrk,o Kh myiqlï" iuia; Kh myiqlï i,id u ms<sn Wm u isudj.kkh ls fï " neyer lrk, ' ^B& n,m;%,dns nexl=j, wju m%d.aok wjyh;dj( Y%S,xldj ;=< ixia:dms; ishæ n,m;%,dns jd c nexl= iy ishæ n,m;%,dns úfyais; nexl= úiska" 2016 ckjd 01 k isg l%shd;aul jk m " ms<sfj<ska" remsh,a ì,shk 10 l iy remsh,a ì,shk 5 l wju uq,sl m%d.aokhla mj;ajdf.k hd hq;= hehs ;SrKh lrk,o w;r" úfoaysh jd c nexl= i yd w < wju m%d.aok wjyh;dj remsh,a ì,shk 5 l uügfuysu mj;skq we;' ^W& wdfhdack wruqo,a.skqu( wdfhdack wruqo,a.skqu mj;ajdf.k heu i yd kshñ; ld,m Éf oh jq II fldgi - 57
62 jir 3 l ld,h blauhdu fya;=fjka" 2014 Tlaf;danr 01 k isg l%shd;aul jk m " wdfhdack wruqo,a.skqfuys fufyhqï w;aysgqjk f,i n,m;%,dns nexl= fj; Wmfoia ksl=;a lrk,os' ^W!& ndi,a III hgf;a øjys,;d wdjrk wkqmd;h( Wiia.=Kd;aulNdjhlska fyì øjys, j;alï f;d. m%udkj;a m mj;ajdf.k heu ;yjqre ls u yryd nexl=j, øjys,;d wjodkï jhqyfhys fláld,sk Yla;su;aNdjh m%jr Okh ls fï wruq ka" øjys,;d wdjrk wkqmd;h ms<sn ndi,a III m%d.aok m%ñ;ska l%shdjg kexùu iïnkaofhka f;dr;=re úuisfï m;%sldjla nexl= fj; ksl=;a lrk, ' øjys,;d wdjrk wkqmd;hg w < ks laik ld,m Éf oh 2014 foieïnr ui isg wdrïn úh' 2'1'2 uqo,a ukav,h úiska wkque;sh fok,o wjirhka ^w& nexl= YdLd iy wfkl=;a nexl= tall( kj nexl= YdLd 75 la" isiq b;=reï tall 208 la iy cx.u nexl= tallhla újd; ls ug o" YdLd 90 la m%;sia:dmkh ls ug o iajhxl%sh fg,r hka;% 167 la msysgq ùug o wjir,ndfok, ' 2014 jir wjika jk úg" nexl= YdLd 3"508 la" isiq b;=reï tall 3"046 la iy iajhxl%sh fg,r hka;% 2"635 la l%shd;aul fjñka mej;= ' ^wd& nexl= n,m;%hla ksl=;a ls u( nexl= YdLd cd,h" fld<u k.rind isudj ;=< msysá YdLd 3 l Wm uhlg isud ls u" uq,h wxy taldnoaolrk jevigyk hgf;a n,m;%,dns uqo,a iud.ï 3 la olajd w;am;alr.eksu" ldr.s,aia iuqyh úiska nexl=fjys ork ie,lsh hq;= ysñlfuys m%;sy;h ishhg 30 fkdblauùu iy nexl= jhdmdrh wdrïn l< k isg jir 2 l ld,hla blauheug fmr nexl=j fld<u fldgia fj< fmdf<ys,ehsia;=.; ls u hk fldkafoaisj,g hg;aj" ldr.s,aia nekala,sñgâ yg Y%S,xldfõ jd c nexl= jhdmdrfhys ksr;ùug wjir,ndfoñka nexl= n,m;%hla ksl=;a lrk, ' ^we& wfkl=;a fufyhqï wkque;ska( idx.ñl jhjia:dj,sh ixfydaokh ls u ms<sn b,a,sï 2 la" Wmldrl Kh fojk fm< m%d.aokh hg;g we;=<;a ls u ms<sn b,a,sï 5 la" Kh myiqlï ms<sn Wm u isud blaujd m% kh lrk Kh ms<sn b,a,sï 7 la" m md,s; iud.ïj, wdfhdackh ls u ms<sn b,a,sï 4 la iy úfoay rgj,g jhdmdrh jhdma; ls u ms<sn b,a,sï 2 la o we;=`mj" kshduk wkque;ska iïnkaofhka n,m;%,dns nexl= úiska b m;a lr ;snq b,a,sï.kkdjla iïnkaofhka" nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j lghq;= lrk, ' 2'2 wlkav wëlaik lghq;= isÿlsíu nexl=j, uq,h ;;a;ajh we.hsu iy t<eôh yels.egæ ms<sn mqr j wk;=re we`.ùï l,a;nd y kd.eksu u.ska iq iq ksjer ls fï mshjr läkñka.eksfuys wruq ka" nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska ;j rg;a wlkav wëlaik lghq;= is lrk, ' nexl= úiska l,ska l,g b m;a l< uq,h iy ldr hidok f;dr;=re iy nexl= iu. is lrk wfkl=;a f;dr;=re yqjudre lr.eksï mokï lr.ksñka wlkav wëlaik lghq;= is fl ' fuu l%shdj,sh u.ska" nexl=j, wnhka;r wëlaik fy%a.; ls fï moao;sh hdj;ald,sk ls ug" nexl=j, jhjia:dms; m laik u.ska y kd.;a r j,;djhka kshñ; ld,isudj ;=< ksjer ls u iïnkaofhka.kq,nk l%shdudr.hkays m%.;sh ks laikh ls ug iy ld,sk ksjer ls fï mshjr l%shdjg kexùu i yd nexl=j, wohlai ukav," fchiag l<ukdld ;ajh iy ndysr ú.klhka iu`. idlépd lsysmhla meje;aùug wjyh f;dr;=re imhk, ' m%;sm;a;suh ;SrK.ekSu i yd myiqlï ie,isfï wruq ka" nexl=j, udisl ldr hidok jdr ;d 383 la" nexl= wxyfhys ldr hidokh ms<sn ldr ;=uh jdr ;d 4 la iy ;ekam;= fmd,s wkqmd; ms<sn ú.%yhla" rka NdKav Wlia Kh i yd wem wdjrk fhdackd l%uh y kajd u" nexl= wxyfhys w.h u; Kh wkqmd;h ksr Kh ls u" nexl=j, fchiag mqrjeishkaf.a ;ekam;= iy biaika j.d ls fï lr udka;h iy we`.æï lafia;%h fj; Kh,nd u jeks úfyai lrekq mokï lr.;a jdr ;d 6 la fuu jir ;=< b m;a fl ' ndi,a II fojk w hr hgf;a nexl=j, wnhka;r m%d.aok m%udkd;aul;d we.hsfï l%shdj,sh ms<sn m<uq úur Ykh fuu jir ;=< wdrïn l< w;r" tys wkdjrkh jq ;j rg;a jeä hqkq úh hq;= lafia;% iïnkaofhka nexl= fj; ±kqï fok, ' ;jo" ndi,a III m%d.aok iy øjys,;d m%ñ;ska ms<sn uq,sl we.hsula o is lrk, ' 2'3 ld,sk mílaik isÿlsíu miq.sh jifr isg b hg f.k wd m laik 9 la o we;=`mj" 2014 jifr nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j jhjia:dms; m laik 42 la is lrk, ' fuu m laik is ls fï wj kï u; mokï jq taldnoao wëlaik l%ufõoh wkq.ukh fl ' 2014 jir ;=< " w < nexl=j, l<ukdld ;ajh iu. úêu;a idlépdjkays ksr; ùfuka iy uqo,a ukav,h fj; w < jdr ;d fhduq ls fuka wk;=rej" nexl=j, jhjia:dms; m laik 30 la wjika flrekq w;r" m laik 12 l lghq;= wjika fjñka mej;=ks' fuhg wu;rj" uq,h jdr ;dlrkh iy jxpksl f,i wruqo,a yqjudre ls u jeks úfyai lrekq i yd isñ; úih m:hlska hq;= m laik lsysmhla o meje;aú ' II fldgi - 58
63 2'4 Y%S,xld ;ekam;= rlaik iy øjys,;d wdodrl fhdackd l%u mßmd,kh lsíu 2014 foieïnr 31 kg" uq`m wruqof,ys jákdlu remsh,a ì,shk 18 la muk jq fuu fhdackd l%uh idud l wdh;k 82 lska iukaú; úh' rcfha iq/l=ïm;aj, is l< wdfhdack iy m%;sjhqy.; ls u i yd øjys,;d wdodr iemhsu fjkqfjka idud l wdh;khla fj; iemhq remsh,a ì,shk 6 l Kh uqo, o we;=<;aj" wfkl=;a Kh iy,eìh hq;= j,ska wruqof,ys wdfhdackhka iukaú; úh' wdikak;u mqr j uq,h jr Ih wjidkfha " ishhg 14 la fyda Bg jeä m%d.aok m%udkd;aul;d wkqmd;hla mj;ajd.kq,enq n,m;%,dns nexl= úiska" iq iqlï,enq ;ekam;= m%udkh u; jirlg ishhg 0'1 la jd l jyfhka f.úh hq;= jq w;r" wfkl=;a ishæu nexl= úiska jirlg ishhg 0'125 la jd l jyfhka f.úh hq;= úh' n,m;%,ns uqo,a iud.ï i yd w < jd l uqo, jirlg ishhg 0'15 la úh' fuu jir ;=< " remsh,a ì,shk 4'8 l uqo,la idud l wdh;kj,ska jd l iy ov uqo,a jyfhka /ialr.kakd, ' 2015 whjeh ;=<ska wkqu; jq fhdackdjlg wkqj" 2015 ckjd 01 k isg l%shd;aul jk m " ;ekam;= rlaik wdjrkh tla wdh;khl tla ;ekam;=lrejl= i yd remsh,a 200"000$- isg remsh,a 300"000$- olajd by< kxjk, ' 2'5 nexl= wxyfha ±kqïj;andjh iy yelshdjka j¾okh ^w& zz2020 b ±lau( uqr ; wdr :ßlh Wfoid nexl= wxyh iu.dólrkhzz hk f;audj hgf;a 2014 fkdjeïnr ui 26 jk k wlkavj i;ajk jrg;a mj;ajk,o nexl= wohlaijrekaf.a iïuka;%kfhys lghq;= nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska ixúodkh lrk, ' fuu iïuka;%kfha " nexl= wohlaijrekaf.a Wmdhudr.sl kdhl;ajh ms<sn úfyaifhka wjodrkh lrñka f.da,sh m irfhys biau;=jk kj m%jk;d" nexl= i yd Kh fy%a.;lrkfhys jeo.;alu" ä g,a hq.fhys nexl=lrkh uq,alrf.k m jr ;ksh fjkila iy n,.ekaùu i yd Wmdhudr.sl ie,iqïlrkh iy fjka fjka jyfhka wj kï l<ukdlrkh ls fuka neyer ùfuys jeo.;alu hk ud;dld Tiafia idlépd meje;aú ' ^wd& ;jo" ndi,a II fojk w hr hgf;a wnhka;r m%d.aok m%udkd;aul;d we.hsfï l%shdj,sh iy wj kï l<ukdlrk hyndú;hka ms<sn n,m;%,dns nexl=j, wohlaijrekaf.a ±kqu by< kexùu i yd ;dlai l ieishla mj;ajk, ' ^we& ndi,a III øjys,;d wdjrk wkqmd;h ms<sn j ksl=;a l< f;dr;=re úuisfï m;%sldj iïnkaofhka nexl= úiska b m;a lrk,o ks laik idlépd ls u i yd ta ms<sn j jevuq`m 2 la m%odk wj kï l<ukdlrk ks,od ka iy nexl= wxyfha jd;a;slhka i yd mj;ajk, ' ^we& taldnoao wj kï l<ukdlrk rduqj iy ndi,a II fojk w hr hgf;a" wd;;s m laik ms<sn j fuhg fmr ksl=;a lr we;s wëlaik udr f.damfoay u; mokïj" nexl= fj; wd;;s m laik ms<sn udr f.damfoayhka ksl=;a lrk,o w;r" tu.ska wd;;s m laik rduqjla ksr udkh lr l%shdjg kexùug iy wd;;s m laik m%;sm, nexl=j, wj kï l<ukdlrk iy ;SrK.ekSfï l%shdj,shg wka;r.; ls ug nexl=j,g kshu lrk, ' ^b& nexl=j, m%odk úodhl ks,od ka" indm;sjreka iy ú.kljreka iu. mej;s /iaùï Y%S,dxlSh wdr :ßlfha m%jk;d" uqo,a iy nexl= wxyfhys m%jk;d iy wëlaik m%.;sh ms<sn j woyia yqjudre lr.eksfï fõ ldjla f,i l%shd;aul jq nexl=j, m%odk úodhl ks,od ka iu. udislj iy nexl=j, indm;sjreka iu. ldr ;=uh jyfhka uy nexl= wêm;s úiska meje;ajq /iaùï j, ixúodk lghq;= nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska is lrk, ' uq,h jdr ;dlrkh" nexl=j, wnhka;r md,k l%shdj,ska" wdh;ksl hymd,kh ms<sn úodkhka kej; úuisu" nexl=j, ndysr ú.klhka úiska l<ukdlrk,sms fhduq ls u iy t<efuk jifrys ú.kkhka ie,iqï ls fï wjodkh fhduql< hq;= lafia;%j,g w < lrekq iïnkaofhka woyia yqjudre lr.eksu i yd wkqu; ú.kk wdh;k iu. /iaùula uy nexl= wêm;s;=udf.a m%odk;ajfhka le jk, ' fuhg wu;rj" wëlaik ls%hdj,sfha fldgila f,i nexl=j,g úfyais; jq lrekq iïnkaofhka idlépd ls u i yd ú.kk wdh;k iu. /iaùï lsysmhla mj;ajk, ' ^B& uyck;dj ±kqïj;a ls fï jevigyka 2014 jir ;=< nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j iu. tlaj" uyck;djf.ka ;ekam;= Ndr.ekSu i yd Y%S,xld uy nexl=j úiska wjir,nd we;s uq,h wdh;k iy ks;s úfrdaë fhdackd l%uj,g iïnkaoùfï wj kï ms<sn uyck;dj ±kqïj;a ls fï jevigyka l%shd;aul lrk, ' ta wkqj" uyck ±kaùï folla NdId ;%s;ajfhkau mqj;am;a.kkdjl m<lrk,o w;r tfia m<l< ±kaùï.kk 242 ls' II fldgi - 59
64 ^W& uq,h wxyh taldnoao ls fï l%shdj,sfhys m%.;sh o we;=`mj kshduk lafia;%fhys is jk fjkiaùï iy jr Okhka iïnkaofhka f;dr;=re fn ye u i yd" nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j mqj;am;a ksfõok 51 la ksl=;a lrk, ' ^W!& Y%S,xld uy nexl=fõ nexl= ú msfhi u.ska iy úfoaysh wdh;khla o we;=`mj ndysr wdh;k u.ska ixúodkh l< mqyqkq jevigykaj, iïm;a hlhka jyfhka nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fõ fchiag ks,od ka 16 fofkl= iïnkao úh' fuu jevigyka m%odk jyfhka nexl= wëlaikh" nexl=j, wj kï l<ukdlrkh" wdh;ksl hymd,kh iy nexl=lrkh iy uq,hkhg w < ks;suh m%;smdok jeks úihhka Tiafia mj;ajk, ' ^t& uq,h wxyh taldnoao ls u 2014 whjeh u.ska ksfõokh l< taldnoaoùï iy w;am;alr.eksï ;=<ska uq,h wxyfhys Yla;su;aNdjh by< kexùu i yd ls%hd;aul lrk,o uq,h wxyh taldnoao ls fï ls%hdj,shg nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j myiqlï i,ik, ' nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=fõ wohlaijrhd iy w;sfr l wohlaijrhd uy nexl=fõ msysgqjk,o uq,h wxyh taldnoao ls fï tallfhys idud lhka f,i l%shdl< w;r" tla fchiag ks,od hl= ;dlai l iydh lkavdhfuys idud lhl= f,i l%shd lrk, ' uq,h wxyfha taldnoao ls ï m%jr Okh ls u i yd" foaysh wd hï mk; iy tl;= l< w.h u; n mk; hgf;a ksl=;a l< n.ekaùï ms<sn udr f.damfoay nexl=j,.skqï ú.kkh ls u i yd iq iqlï,;a ú.kljreka iy foaysh wd hï fomdr ;fïka;=fõ iynd.s;ajfhka ilia lrk, ' fuu l%shdj,sh iïnkaofhka we,aula olajk mdr Yaj jk iq/l=ïm;a yd úksuh fldñika indj" nexl=j,.skqï ú.kkh ls u i yd iq iqlï,;a ú.kljreka" WmfoaYljreka" uqo,a wud;hdxyfha ks,od ka" foaysh wd hï fomdr ;fïka;=j iy jd;a;sh iñ;s iu. idlépd meje;aùu u.ska" tu mdr Yajj, wlkav iynd.s;ajh taldnoaolrk l%shdj,sh i yd,nd.kakd, ' ^ta& wdh;ksl hymd,kh ms<sn úêúodk kej; úuisu wdh;ksl hymd,kh ms<sn úodk kej; úur Ykh ls u i yd m;al< lñgq fol i yd nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j myiqlï i,ik, ' nexl=j, indm;sjrekaf.ka iy m%odk úodhl ks,od kaf.a ie ï,;a fuu lñgq foflys indm;s;ajh uq,h moao;sfha ia:dhs;dj Ndr ksfhdach wêm;sjrhd úiska Wiq,k, ' ta wkqj" f.da,sh uq,h wr nqofhka miqj wdh;ksl hymd,kh iïnkaofhka we;s jq kj wka;r cd;sl kshduk fjkialï iy hyndú;hka fukau fï iïnkaofhka,;a wfkl=;a ks laik o fuys úur Ykhg iy idlépdjg Ndckh lrk, ' fuu ks laik we.hsug,lals fuka wk;=rej" wdh;ksl hymd,kh iïnkaofhka fï jk úg mj;sk úodk hgf;a" jr ;udk Ndú;hka ;j rg;a Yla;su;a ls ug fuhg iïnkaê; mdr Yaj tl`. úh' ^T& kvq lghq;= mj;ajdf.k heu nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska ks;sm;s fomdr ;fïka;=j iy ks;sh l%shd;aul lrk wfkl=;a wdh;kj, iydh o iys;j 2002 widr :lndjhg m;a jq m%uql fiaúka.aia wekaâ äjf,dmaukaü nekala,sñgâys lghq;=" úksuh md,k úodkhkag w < lghq;=",xld Lksc f;,a ks;s.; ixia:dfjys fy ka.kqfokqj,g w < wdrjq,a iy ks;s úfrdaë fhdackd l%u hk lrekqj,g w < kvq 16 lg iïnkao lghq;= is lrk, ' ^ & wka;r kshduk wdh;ksl indj uq,h wxyfha l%uj;a ixjr Okh iy uq,h moao;sfha ia:dhs;dj Yla;su;a ls u i yd fhda.h m%;sm;a;suh ;SrKh.ekSfï wruq ka" uq,h wxyfha ishæu m%d:ñl kshduk wdh;kj, iynd.s;ajfhka 2007 jifr " wka;r kshduk wdh;ksl indj msysgqjk, ' fuhg myiqlï ie,isu i yd" fhda ; uq,h wxyfha kshduk wdh;k w;r f;dr;=re yqjudre ls fï mk;" wka;r kshduk wdh;ksl indj iy leìkü ukav,h úiska wkqu; ls fuka wk;=rej" fï jk úg ks;s flgqïm;alre úiska flgqïm;a lrñka mj;s' 2014 jifr mej;s wka;r kshduk wdh;ksl indfjys /iaùula i yd nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j myiqï i,ik,o w;r" tys fldgia fj< fmd< ;e/õldr iud.ï i yd jk wju m%d.aok wjyh;dj" idx.ñl Kh fj< fmdf<ys ixjr Okh" wr nqo ksjdrk rduqj ;=< kshduk wdh;kj, ldr hndrh" n,m;%,dns wdh;kj, wdh;ksl hymd,kh Yla;su;a ls u iy jd;a;shuh jyfhka iq iqlï,;a ú.kljre ishæu,ehsia;=.; iud.ï úiska fhd.eksu hk lrekq idlépdjg Ndckh lrk, ' II fldgi - 60
65 weuqkqu II-1 n,m;%,dns jd c nexl= 1' wudkd nekala mst,ais 2' welaisia nekala,sñgâ 3',xld nexl=j 4' ldr.s,aia nekala,sñgâ 5' isá nekala" tka ta 6' fldur I,a nekala Tµa isf,daka mst,ais 7' fvdhsia nekala ta 8' ãtµaisis jr Ok nekala mst,ais 9' yîí nekala,sñgâ 10' yegka keik,a nekala mst,ais 11' whsiswhsiswhs nekala,sñgâ 12' bka hka nexl=j 13' bka hka Tjr isia nexl=j 14' tïisî nekala,sñgâ 15' keik,a äjf,dmaukaü nekala mst,ais 16' fkaikaia g%iaü nekala mst,ais 17' meka taishd nekalska fldamfr Ika mst,ais 18' uyck nexl=j 19' mí,sla nekala nr ydâ 20' iïm;a nekala mst,ais 21' fi,dka nekala mst,ais 22' iagekavr â pdr gr â nexl=j 23' iafüü nekala Tµa bka hd 24' o fydxfldx wekaâ Iexyhs nekalska fldamfr Ika,sñgâ 25' hqkshka nekala Tµa l,ïnq mst,ais n,m;%,dns úfyais; nexl= 26' ãtµaisis nexl=j* 27' Y%S,xld ksjdi ixjr Ok uq,h ixia:d nexl=j 28',xldmq;% äjf,dmaukaü nekala,sñgâ 29' tïîtiat,a fiaúka.aia nekala,sñgâ** 30' cd;sl b;ṡ ls fï nexl=j 31' m%dfoaysh ixjr Ok nexl=j 32' iki äjf,dmaukaü nekala mst,ais 33' Y%S,xld fiaúka.aia nekala,sñgâ 34' rdch Wlia yd wdfhdack nexl=j n,m;%,dns nexl= f,alkh * ãtµaisis nexl=j 2015 ckjd 06 jk k isg ãtµaisis nekala mst,ais hk kñka iud.ï mk; hgf;a" fld<u fldgia yqjudrefjys,ehsia;=.; isñ; fmd iud.ula f,i,shdm xñ lr we;' ** uq,h wxyh taldnoao ls fï l%shdj,sh hgf;a" tïîtiat,a fiaúka.aia nekala,sñgâ" ur pkaü nekala Tµa Y%S,xld mst,ais iy tïistiat,a µskekaish,a ir úiia,sñgâ iu. taldnoao l< w;r" tf,i taldnoaoj msysgq jk,o wdh;kh 2015 ckjd 01 k isg l%shd;aul jk m ur pkaü nekala Tµa Y%S,xld wekaâ µskekaia mst,ais hk kñka n,m;%,dns uqo,a iud.ula f,i l%shd;aul fõ' 3' nexl= úÿ msfhi nexl= ú msfhi" Y%S,xld uy nexl=fõ mqyqkq wdh;kh f,i Y%S,xld uy nexl= ks,od kaf.a;a" Y%S,xldfõ uq,h wxyfha jd;a;slhskaf.a;a ±kqu jr Okh yd l=i,;d Tma kexùu ;=<ska udkj iïm;a hqkq ls fï ldr hndrfha j.lsfuka ne we;' fuu j.lsu bgqlr,su Wfoid mqyqkq mdgud,d" iïuka;%k iy jevuqω ie,iqï fldg meje;aùu nexl= ú msfhi u.ska is flfr ' ol=kq wdishdkq l,dmfha nexl= yd uq,h wxyfha wdh;kj, ks,od yq o tu mdgud,djg iynd.s fj;s' óg wu;rj nexl= ú msfhi u.ska ld,skj jeo.;a ud;dld hgf;a m%isoao iïuka;%ko" w'fmd'i' ^W'fm<& mdie,a isiqka" úyajúohd, isiqka iy wdr :ßl úohd.=renj;=kaf.a wdr :ßl úohd úih ms<sn m%dfhda.sl ±kqu jr Okh i yd wohdmk wud;hdxyfhao iyfhda.h we;sj úfyai jevigykao mj;ajkq,efí' 2014 jir ;=< nexl= ú msfhfiys uq,sl wjodkh fhduq jqfha tu.ska meje;ajq mqyqkq jevigykaj, iy tajdg iemhq myiqlï yd fiajdjkays.=kd;aulndjh cd;hka;r m%ñ;skag wkql+,j mj;ajd.eksu i ydh' tys fõ.fhka fjkiajk f.da,sh uq,h lafia;%fha kjh l%ufõohka yryd hdj;ald,sk jq ±kqï iïndrhla ukd wohhk m irhl mqyqkqjkakka i yd mṡ keófï wjyh;dj nexl= ú msfhi úiska y kd.kakd, ' ta wkqj" nexl= ú msfhi úiska uq,h wdh;kj, m%odk lghq;= yd Wmldrl fiajd ms<sn mqyqkq wjyh;d imṡ f,i wdjrkh lrñka mqyqkq mdgud,d ie,iqï lrk,o w;r nexl= lghq;= fufyhqï iy kshduk" uq,h l<ukdlrkh" wdr :ßl úohdj".%dóh ixjr Okh" udkj iïm;a l<ukdlrkh" f;dr;=re ;dlaikh iy ikaksfõok l=i,;d hk lafia;%hkays mqyqkq mdgud,d" jevuqω iy iïuka;%k mj;ajk, ' cd;hka;rj mj;sk ±kqï flakaøia:dk iuû in ;d ;j rg;a mqω,a lr.ekqug nexl= ú msfhfia wjodkh fhduq flrekq w;r bkagr keik,a lïma,hkaia wfidaisfhaika iy uekafpiagr úyajúohd,fha iyfhda.h we;sj wdrïn lrk,o zwkql+,;djh ms<sn cd;hka;r ämaf,daud mdgud,djz tjeks in ;dj, m%;sm,hls' 2014 jir ;=< nexl= ú msfhi úiska l,ska m%ldyhg m;a lrk,o mdgud,d 65 lao" úúo uq,h wdh;kj,ska flfrk b,a,sï u; iy y kd.;a ±kqï mr;rhka mshùu i yd ie,iqï l< úfyai mdgud,d 67 lao" cd;hka;r mdgud,d 08 lao" ämaf,daud mdgud,d 04 lao" iy;sl m;% mdgud,d 03 lao" mqyqkqlrejka i yd jq mqyqkq mdgud,djlao mj;ajk, ' Bg wu;rj ±kqu,nd u uq,a fldg.;a uyck;djg újd; jq m%isoao foayk 12 lao" mdie,a isiqka i yd jq jevigyka 16 lao" úyajúohd, isiqka i yd jq II fldgi - 61
66 jevigyka 6 lao 2014 jir ;=< nexl= ú msfhi u.ska ixúodkh fldg mj;ajk, ' úfoaysh mqyqkqjkakka 211 la o we;=ωj" ú msfhfiys mdgud,d i yd 2014 iynd.s jq uqω mqyqkqjkakka.kk 5"092 la úh' by; jevigykaj,g wu;rj wohhk fmd iy;sl m;% Wiia fm< wdr :ßl úohdj y rk isiqka i yd ie,iqï l< z;lais,djz remjdysks jevigyka ud,dj úldykh ls fï lghq;= 2014 ;=< o nexl= ú msfhi u.ska iïnkaëlrkh lrk, ' Y%S,xld uy nexl=fõ m<d;a ldr hd, fufyhqï fomdr ;fïka;=j;a" m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j;a yd taldnoaoj nexl= ú msfhi" m%dfoaysh uügñkao jevigyka ud,djla mj;ajk, ' 2014 jir ;=< " tjeks jevigyka 10 la m%dfoayshj mj;ajk,o w;r Bg m<d;a ldr hd, my ta ta m<d;aj, hl;ajh,nd fok, ' fuu jevigykaj, Kh w;a;sldrï m% kh iy Kh w.hkh jeks uq,sl nexl= lghq;=j, isg Wlia lghq;= jeks Wmldrl fiajd olajd mqω,a mrdihla ;=< jq úih lafia;% wdjrkh lrk, ' 2015 jifr mqyqkq wjyh;d imqrd,sug iy jir 2020 ±lau lrd hefï wjyh b,lal ch.eksug bjy,a jk whq ka nexl= ú msfhi 2015 i yd tys jdr Isl mdgud,d iy úfyai mqyqkq mdgud,d iuqyh ie,iqï lrk, ' 4' ikaksfõok iudf,dapkhg,la flfrk jir ;=< ikaksfõok fomdr ;fïka;=j úiska uy nexl=fõ fufyjrg ish odhl;ajh imhñka f;dr;=re fnodye u iy uyck;dj w;r wdr :ßl úohdj ms<sn oekqïj;andjh jeä hqkq ls u Wfoid wlkavj lghq;= lrk, ' jhsfka ishæ m%foay ksfhdackh lrñka isxy, udoh mdie,a 550 l iy fou< udoh mdie,a 263 l iynd.s;ajfhka fojk j;djg;a mej;s bfldaka whsfldka m%yak úpdrd;aul ;r.dj,sh idr :l f,i ksu ls u ;=<ska" wdr :ßl úohdj ms<sn oekqï f;areï we;s iudchla f.dvke.su i yd jq ikaksfõok fomdr ;fïka;=fõ lemùu ukdj m%or Ykh úh' 4'1' ndysr ikaksfõok lghq;= nexl=fõ ks, fjí wvúh jk jir ;=< msúisï jdr ñ,shk 86'9 la jdr ;d l< w;r th fmr jr Ifha jdr ;d jq msúisï jdr ñ,shk 83'6 yd ii k l< ishhg 3'94 l jeä ùuls' f;dr;=re uq,dy%hla f,i fjí wvúh,nd we;s ckm%sh;dj fuu jr Okfhka ;yjqre fjhs' ;jo" iudc cd, wvú ;=< uy nexl=fõ ksfhdackh o fkdfjkiaj mj;ajd.ekqkq w;r" fµaianqlays m< ls ï 567la o" Üúgr m jqv 567 la o ksl=;a lrkq,eî h' nexl=jg wod< ùäfhda or Yk 51 la hq áhqí fj; tla lrkq,enq w;r hq áhqí m YS,lhka 23"239 la úiska tu ùäfhda or Yk krud ;sfí' uyck;djg idcqju wêm;s fj;ska m%yak weisug wjia:dj ie,iq" mehl ld,isudjlska hqla; jq Üúgr idlépd ieis 2la jir ;=< fomdr ;fïka;=j úiska ixúodkh flre ' tu idlépd idr :l wkaoñka mej;s w;r tla tla ieisfha Üúgr m YS,lhka 100 lg wêl ixlhdjla úiska m%yak rdyshla fhduq lrk, ' NdKavd.dr ì,am;a fmd,s wkqmd;" WoaOuk m%;sy;h" Y%S,xld wka;r nexl= wr mk wkqmd;sl wd f;dr;=re fnodye u ms i fomdr ;fïka;=j úiska mj;ajdf.k hk úohq;a-;eme,a f;dr;=re fiajdfõ odhl;ajh i yd 1"800 fofkl=,shdm xñ ù isák w;r" tu fiajdj ;=<ska tu f;dr;=re we;=<;a úohq;a-;eme,a m jqv 581 la jir ;=< ksl=;a lrk, ' flá m jqv fiajdj i yd,shdm xñh,enqjkaf.a ixlhdj miq.sh jr Idjidkfha mej;s 840 isg 913 olajd jeä úh' fj< fmd< f;dr;=re m%ldyhg m;a jq jydu fuu fiajdj u.ska mudjlska f;drj tajd,nd u ksid th mqj;am;a l,dfõ kag" uq,h fj< fmd<.kqfokqlrejkag iy fmd uyck;djg uy;a myiqjla úh' idïm%odhsl fkdjk l%ufõo jk úohq;a-;eme," flá m jqv fiajh iy iudc cd, wvú u.ska is flfrk ikaksfõokh jeä hqkq lrk w;ru" idïm%odhsl ikaksfõok ldr hhka o ksis f,i mj;ajd f.k hk, ' iudf,dapkhg wod< ld, jljdkqj ;=< ikaksfõok fomdr ;fïka;=j úiska mqj;am;a ksfõok 1"866 la iy.eiü ksfõok 13 la o ksl=;a lrk, ' nexl=jg wod< úúo lrekq iïnkaoj udoh yuq 24 la 2014 ;=< meje;ajq ' Bg w;sfr lj nexl=j yd iïnkao úfyai wjia:d jq 2014 b oelau t<s oelaùu" b oelau ms<sn idlépd ukavmh" uy nexl=jg t,a, jq fndaïn m%ydrfhka úm;g m;a jqjkaf.a 18 jeks iurej" 2013 jdr Isl jdr ;dj ms<s.ekaùu" uq,h jdr ;dlrkh iy wdr :ßl ixjr Okh ms<sn ol=kq wdishdkq iuqωj" nexl= m.kl y is wjia:d m%;spdr ixioh h;a ls u" kshduk wkql+,;dj ms<sn cd;hka;r ämaf,daud iy;slm;a m%odkh" bka h uy nexl= wêm;sf.a foaykh" uy nexl=fõ jdr Isl iure foaykh" 2015 whjeh ms<sn idlépdj" ia;%slal 25 ldis y kajd u iy 2014 nexl= wohlaijrekaf.a iuqωj hk wjia:djka i yd udoh myiqlï ie,isu o ikaksfõok fomdr ;fïka;=j úiska bgq lrk, ' II fldgi - 62
67 ikaksfõok fomdr ;fïka;=j" l=,shdmsáfha meje;s oehg lsre< m%or Ykh" nkavdrkdhl wkqiaurk cd;hka;r iïuka;%k Yd,dfõ meje;s fld<u cd;hka;r fmd;a i,ams< iy cd;sl mqia;ld,fha meje;s fmd;a m%or Ykh hk cd;sl uügfï m%or Ykj, uy nexl=j ksfhdackh lrñka tajdg iynd.s úh' 4'2' wnhka;r ikaksfõokh ikaksfõok fomdr ;fïka;=j úiska mj;ajdf.k hkq,nk nexl=fõ wnhka;r fjí wvúh jk isîtiat,a fâ,s ^cbsl daily& wvúh nexl=fõ ldr hukav,h fj; f;dr;=re f.k hk ìys fodrla jyfhka,nd we;s ckm%sh;ajh ;j rg;a /l.eksug iu;a ù h' fuu wvúh ;=<ska Y%S,xld wka;r nexl= wr mk wkqmd;sl ksfõok iy úksuh wkqmd;sl ksfõok 404 la iy mqj;am;a ksfõok 176 la jir ;=< m%ldyhg m;a lrk, ' fuu fjí wvúh mqj;a fjí wvúhla" oekaùï mqjrejla fukau nexl=fõ wnhka;r fjí wvú cd,h fj; msúisfï ìys fodrla jyfhka o l%shd lrhs' ks, wnhka;r mqj;am; jk ljqωj l,dm 4 la jr Ih ;=< m%ldyhg m;a lrk, ' udoh ks laik wxyh úiska NdId ;=kg wh;a mqj;am;a 15 la ;=<ska /ia lr.kakd,o wdr :ßlhg iy uy nexl=fõ úih m:hg wod< mqj;a",sms" iy uyck woyia oelaùï 1"600la fchiag l<ukdld ;ajfha oek.eksu ms i b m;a lrk, ' 4'3' uyckhd oekqïj;a lsíu uyck;djf.a wdr :ßl iy uq,h idlair;dj hqkq ls ug u. i,id,su ikaksfõok fomdr ;fïka;=j by<u m%uql;djla olajk lghq;a;ls' fuu ldr hhg ish lemùu úoyd olajñka mdie,a isiq isiqúhka iy.=re uy;au uy;aóka i yd jq iïuka;%k 10 la ;%sl=kdu,h" foysw;a;lkaäh" uvl,mqj iy yïnkaf;dg hk rneyer m%foay o we;=<;aj,xldfõ úúo m<d;aj, mj;ajk, ' uy nexl= m%ldyk wf,úh ñ,shk 5'03 isg ñ,shk 6'09 olajd fmr jirg idfmalaij ishhg 21'07 lska by< f.dia we;' tfukau uy nexl= m%ldyk msgm;a 22"529 la mdie,a isiqka iy.=rejreka w;r fkdñf,a fnody k, ' jir ;=< fomdr ;fïka;=j úiska rdch;dka;%slhka" mdie,a$iriú isiq isiqúhka" mdie,a.=rejreka" ;%súo yuqodjkays mqyqkqj,nkakka iy rdch wdh;khkaf.ka,;a ks, wdrdokd u; Y%S,xldjg meñ úfoay ; mṡ ia wd jq iudcfha úúo ;,hka b,lal lr.ksñka oekqïj;a ls fï jevigyka iy wohdmksl jevigyka l%shd;aul lrk, ' 4'4' fou< NdId mßj¾;k fiajdj ff;%ndidjkaf.ka u f;dr;=re iemhsfï ldr hh i yd fomdr ;fïka;=fõ fou< NdId m jr ;k tallh ish wlkav odhl;ajh imhk, ' 4'5' uqøkd,h uqøkd,h úiska 2014 jir ;=< uqøk ldr hhka 398 la iïmqr K lrkq,eî h' fuu uqøk ldr hhka g ksjqia ir fõ ^News Survey&" igyk " ie Ej " m%dfoaysh mqj;a iy ljqωj hk jd l m%ldykj,g wu;rj t<s oelajqk uy nexl=fõ 64 jeks iure foaykh " uy nexl=fõ wruqkq " uqo,a.kqfokq nexl= iy wdr :ßlh " ^5 jeks iy 6 jeks uqøk&" 2014 Y%S,xldfõ iudc wdr :ßl o;a; " ^isxy," fou<" bx.%sis&" mr fhaik m;%sld wxl 70$71 iy udkav,sl m;%sld wxl 42 hk jd l fkdjk m%ldyk o we;=<;a úh' ;jo" úúo wdld;s m;%",smsøjh iy nexl=fõ fjk;a uqøk wjyh;d uqøkh lr u o uqøkd,h úiska is lrkq,eî h' 4'6' nexl=fõ jeo.;a wjia:d PdhdrEmhg ke.su ksyap, PdhdrEm iy ùäfhda udoh ;=<ska uy nexl=j úñ;% f,i ndysr f,dalh fj; f.k heu i yd ikaksfõok fomdr ;fïka;=fõ PdhdrEm tallh buy;a fufyhla bgq lrk, ' ;j o tallh úiska nexl=fõ úúo wjia:djka 485 la PdhdrEmhg ke.su iy tu wjia:djkays.;a PdhdrEm uqøkh" ùäfhda ixialrkh" PdhdrEm rduq ls u" PdhdrEm we,anu iy ix.; ;eá ielisu wd ldr hhka Wiia jd;a;shuh ;;a;ajfhka hq;=j bgq lrkq,eî h' 4'7' mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh th i;=j we;s fmd;a 28"930 la" jdr ;d 18"681 la" ix.; ;eá 1"813 la iy mr fhaik i`.rd 1"570 lska iukaú; tl;=j ;=<ska nexl= ldr h ukav,hg iy b,a,sï lrk,o ndysr mqoa.,hkag o ish fiajdj imhk, ' tfiau" wdr :ßl úohdj" l<ukdlrkh iy uq,hh hk úihhka ms<sn uy;a oekqï iïndrhla mqia;ld,fha m YS,lhka fj;,nd u ms i ihkaia äfrlaü ^Science Direct&" iy B'î'tia'iS' fydiaü ^EBSCO Host& hk ux.; o;a; uq,hka fj;ska,ndf.k we;s odhl;ajh ;j rg;a mj;ajd.kq,eî h' fuhg w;sfr lj" uy nexl=fõ ldr hhkag wod< jk úihhka ms<sn j jq fjk;a ux.; o;a; m%nj lsmhlg;a mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh odhl ù we;' mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh úiska odhl;ajh,nd we;s foaysh iy úfoaysh mr fhaik i`.rd ixlhdj ms<sfj<ska 96 la iy 63 la fõ' mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh úiska fnody k ikaü weäikaia ^mqia;ld,hg,enqkq wæ;a fmd;a&" lrkaü lkafgkaüia " ksjqia we,r Ü " wdr :ßlh" nexl= iy uq,hh ms<sn foaysh II fldgi - 63
68 udohhkays m<jk jdr ;d hk úohq;a m%ldyk ilia ls u iy wnhka;r m.kl cd,h Tiafia tajd fnod ye u iqmqre m is lrk, ' f;dard.;a f;dr;=re fnod ye fï fiajh o wlkavj mj;ajdf.k hk, ' uy nexl=fõ mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh" jhsfka idud l mqia;ld, 24 la w;fr úohq;a-;eme, u.ska f;dr;=re yqjudre lr.kakd Y%S,xld wdr :ßl iy nexl=lrk mqia;ld, cd,h mj;ajdf.k hhs' tfiau mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh" f,dj jgd uy nexl= mqia;ld, w;r f;dr;=re" iïm;a iy w;aoelsï yqjudre lr.kakd c.;a uy nexl= f;dr;=re jd;a;slhkaf.a cd,h ys WfoHda.su;a idud lfhls' wnhka;r m.kl cd,h Tiafia uy nexl= ldr hukav,h fj; mqia;ld, fiajd imhk ä g,a mqia;ld, fiajh mj;ajd f.k hkafka o mqia;ld,h iy f;dr;=re flakaøh úisks' 5' jhjydr uqo,a 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a 48 isg 59 ^w& olajd j.ka;sj,g wkqj f.ùï udohhla jyfhka Y%S,xldj ;=< jhjydr uqo,a ksl=;a ls fï wêld ;ajh orkafka uqo,a ukav,hhs' uqo,a ukav,h i;= fuu wêld ;ajh l%shdjg kexùug wjyh myiqlï ie,isu i yd nexl= lghq;= yd uqo,a fomdr ;fïka;=j f,i 1950 cq,s ui jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j msysgqjk, ' ta wkqj" jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=fõ j;auka ldr hhka jkqfha" uyck b,aæï imqrd,su i yd uqo,a fkdaügq yd ldis ksl=;a ls u" uqo,a fkdaügq uqøkh ls ug yd ldis gxlkh ls ug wjyh lghq;= ms<sfh, ls u" jhjydr uqo,a iïnkaoj uqo,a ks;s mkf;a i yka úêúodk W,a,x>kh ls fï wjia:d ms<sn j lghq;= ls ug ks;s l%shd;aul lrk n,od kag iyfhda.h,nd u iy uqo,a m yrkh iy uqo,a j,.=kd;aulndjh ms<sn j uyck;dj oekqj;a ls fï jevigyka l%shd;aul ls uhs' 5'1 jhjydr uqo,a ksl=;=j rfgys jhjydr uqo,a i yd jk b,aæu imqrd,su i yd jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska kj uqo,a fkdaügq yd ldis jyfhka ksl=;a ls u iy uqo,a fkdaügq kej; ksl=;a ls ï jyfhka ^fiajd ksis fkdaügq& n,m;%,dns jd c nexl= iy uqo,a yqjudre ljq`m yryd jhjydr uqo,a ixirkhg ksl=;a lrkq,nhs' 2014 foieïnr 31 kg ixirkfha mej;s jhjydr uqo,a jákdlu remsh,a ì,shk 416'2 la jq w;r th 2013 foieïnr 31 kg idfmalaij ishhg 22'5 l jr Okhls ^ixlhd igyk -1&' talmqoa., jhjyd l uqo,a w.h ;j rg;a jákdlñka fukau m%udkd;aulj o jr Okh ù we;s w;r 2014 jir w. th jákdlñka remsh,a 20"133 la jq w;r m%udkfhka 421 la úh' II-1 ixlhd igyk ixirkfhys mj;sk jhjydr uqo,a whs;u jákdlu ^remsh,a ì,shk& fjki m%;sy;hla ^]& f,i fkdaügq 250'0 287'1 311'1 332'3 408'7 17'8 14'9 8'4 6'8 23'0 ldis 5'7 6'2 7'0 7'5 7'5 7'9 8'4 13'4 6'9 1'1 tl;=j 255'6 293'2 318'1 339'8 416'2 17'5 14'7 8'5 6'8 22'5 ^uqo,a jr.h wkqj úia;r fuu jdr ;dfõ isõjk fldgfiys ixlhd igyka hgf;a olajd we;'& remsh,a II-1 rem igyk II-2 rem igyk m%udkh ^w& talmqoa., jhjydßl uqo,a - jákdlu tal mqoa., ldis ^jïmi& ,000 20,000 15,000 10,000 5,000 tal mqoa., fkdaügq ^ol=kq mi& tal mqoa., ldis ^jïmi& talmqoa., jhjydßl uqo,a - m%udkh tal mqoa., fkdaügq ^ol=kq mi& n,m;%,dns jdks c nexl= iu`. flfrk jhjydr uqo,a fufyhqï lghq;= 2014 jir wjidkh jk úg jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska n,m;%,dns jd c nexl=j,g remsh,a ì,shk 431'8 l uqo,a fkdaügq iy remsh,a ñ,shk 763'8 l ldis ksl=;a lr we; ^ixlhd igyk -2&' II-2 ixlhd igyk kj iy kej; jhjydr uqo,a ksl=;=j jhjydr uqo,a ksl=;= jákdlu ^remsh,a ì,shk& fjki m%;sy;hla ^]& f,i fkdaügq 355'4 401'9 431'8 6'1 13'1 7'7 ldis 0'7 0'5 0'8 58'5 ^27'7& 41'1 tl;=j 356'1 402'4 432'6 6'1 13'0 7'5 5 0 m%udkh remsh,a II fldgi - 64
69 n,m;%,dns jd c nexl=j, jhjia:dms; ixñ; mj;ajdf.k hefï uq,sl wjyh;djh i yd uqo,a fufyhqï lghq;=j, jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j n,m;%,dns jd c nexl=j,ska ;ekam;a flfrk fiajd ksis iy fiajd wksis uqo,a fkdaügq yd ldis o Ndr.kq,nhs ^ixlhd igyk -3&' fmr jir iu`. ii k úg 2014 jifr n,m;%,dns jd c nexl= u`.ska is l< ;ekam;= m%udkh ishhg 7 lska wvq ù we;' fufia ;ekam;a flrekq fiajd ksis uqo,a fkdaügq n,m;%,dns jd c nexl= yryd ixirkh i yd kej; ksl=;a lrkq,nk w;r" fiajd wksis fkdaügq úkdy lrkq,nhs' 2014 remsh,a ì,shk 55'5 jákd fiajd wksis fkdaügq ñ,shk 178'8 l m%udkhla úkdyhg m;a lrkq,eîh' II-3 ixlhd igyk n,m;%,dns jdks c nexl= u`.ska flfrk jhjydr uqo,a ;ekam;= whs;u jákdlu ^remsh,a ì,shk& fjki m%;sy;hla ^]& f,i fkdaügq 331'2 381'0 354'4 11'2 15'0 ^7'0& ldis 0'003 0'001 0'000 ^78'3& ^53'3& 0'0 tl;=j 331'2 381'0 354'4 11'2 15'0 ^7'0& jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska uqo,a m yrkh ls fï fyd mqre wkq.ukh ls ug.ekaùu is lrkq,nk w;r tu`.ska uqo,a fkdaügqj, wdhq ld,h jeä ùu ksid uqo,a fkdaügq uqøkh ls ug hk mṡ jeh wvq ls u" wjhdc uqo,a fkdaügq y kd.eksu i yd fkdaügqj, we;s wdrlaik i,l=kq meye,sj ±l.eksug yels ùu" uqo,a fkdaügq mṡ ielisu myiqùu iy rfü ck;dj ms<sn Okd;aul m%;sremhla ksr udkh ls u is fõ' ta wkqj" jhjydr uqo,a fkdaügq f;dard fjka ls fï iy m yrk l%shdldrlïj, we;s.egæ iy ldr hlaiu f,i uqo,a mṡ ielisug we;s ndol ms<sn j idlépd ls u i yd ishæu n,m;%,dns jd c nexl=j, uqo,a l<ukdlrejka iu`. /iaùï 3 la fufyhjk, ' ;jo" jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska ksl=;a lrk,o Wmfoia ud,djkag wkql+,j n,m;%,dns jd c nexl= l%shd lrk njg iy;sl ùu i yd Tjqkaf.a uqo,a fufyhqï lghq;= wyuq f,i m laid ls u o is fl ' ^wd& jhjydr uqo,a yqjudre ljq`mj úúo jr.fha Y%S,xldfõ jhjydr uqo,a i yd uyck;dj w;r mj;akd leue;a; wkqj jhjydr uqo,a yqjudre lr.eksug bv i,ik wruq ka jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j u`.ska,xld nexl=fõ msgfldgqj YdLdfjys uqo,a yqjudre ljq`mj ;j rg;a mj;ajd f.k hk, ' 2014 jifr remsh,a ñ,shk 2"851'5 la jákd jhjydr uqo,a fkdaügq yd remsh,a ñ,shk 97'8 la jákd ldis fï yryd ksl=;a lrkq,eîh' fuhg wu;rj" rgmqrd mj;akd uyck nexl= YdLd yryd jhjydr uqo,a yqjudre ljq`m mj;ajdf.k heu i yd wjyh uq,sl l%shdudr..kq,eîh' ^we& ldis tl;= lsífï jevigyk ixirkfha mj;sk ldis Ndú;h jeäls u i yd wd.ñl isoaoia:dk iy ksfjiaj, we;s legj, Ndú;hg fkdf.k tla/ia jk ldis tl;= ls fï jevigyka lsysmhla jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska mjhdma;j l%shd;aul l< w;r tys jdr Isl b,lalh jq ldis ñ,shk 18 la wìnjñka ldis ñ,shk 19'2 la tl;= lr.eksug o 2014 jir ;=< yels úh' ;j o" Y%S,xld uy nexl=fõ m%dfoaysh ldr hd, iy w < m%foayfha n,m;%,dns jd c nexl= tlaj tu m%foayfha ldis wjyh;djh imqrd.eksu i yd Ndú;hg fkdf.k we;s ldis tla/ia ls u i yd wjyh úêúodk jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska ilid fok, ' tu jevigyk idr :l lr.eksu i yd wjyh ldis.kka lrk hka;% jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska m%dfoaysh ldr hd,j,g,nd fok, ' ^we& moao;sfhys jeäèhqkq lsíï 2014 jir ;=< " uqo,a fkdaügq j, ksrjoh nj ne,sfï".kka ls fï" f;ā fï iy úkdy ls fï lghq;=j, ldr hlaiu;dj jeä hqkq ls u i yd iajhxl%sh fkdaügq mṡ ieliqï hka;% folla ia:dmkh lrk, ' len,s lrk,o fkdaügq l=üá jyfhka ilia l< yels hka;%h ia:dmkh ls fuka miqj jvd;a m ir ys;ldó f,i jhjydr uqo,a úkdy ls ug yelshdj,eì ' 5'2 jhjydr uqo,a uqøkh iy gxlkh ^w& ixirkh i yd jhjydr uqo,a uqøkh iy gxlkh jhjydr uqo,a i yd we;s b,aæu imqrd,su i yd;a" fyd ;;a;ajfha fkdaügq ixirkfhys mj;ajdf.k heu i yd;a" y is wjia:djkays Ndú;hg.; yels uqo,a ixñ; m%udkj;a f,i mj;ajd f.khdu i yd;a 2014 jir ;=< " jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska jhjydr uqo,a fkdaügq ñ,shk 115 la uqøkh ls ug iy ldis ñ,shk 295 la gxlkh ls ug lghq;= fhdok, ' ;jo" jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j ld,h i yd weia;fïka;= lrk,o uqo,a fkdaügq wjyh;dj imqrd.eksu i yd uqo,a fkdaügq uqøk iud.u jk ä,d re,xld lrkais wekaâ filshq á m%skaü ^fm!oa.,sl& iud.u iu`..súiqï w;aika lrk, ' uqo,a fkdaügqj, l,ameje;au jeäls u i yd uqøs; lv isfha >klu jeäls u iy wvq jákdlï II fldgi - 65
70 iys; uqo,a fkdaügq i yd jdr ksia wdf,amhla y kajd u jeks.=kd;aul jeä hqkq ls ï lsysmhlau is lr we;' ^wd& mßmd,k Èia;%slal 25 ksfhdackh lrk re'10 kj ldis ldkavh Y%S,xldfõ m md,k ia;%slal 25 ksfhdackh ls u i yd tla tla ia;%slalj,g wkkh jq,laik$úfyais; ia:dk ms<sìuq flfrk ksr udk iys;j re'10 kj ldis ldkavhla 2014 fkdjeïnr ui 17 jk k jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska ksl=;a lrk, ' fuu ldis ksr udkh ls u i yd cd;sl uügfï ;r.dj,shlska Ñ;% Ys,amSka f;dard.kq,enq w;r tu ch.%dylhskag iïudk m% kh lrk, ' jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j iure whs;uhla f,i ia;%slal 25 ksfhdackh lrk ldis we;=<;a weiqreï iy ;ks ldishla iys; weiqreï Y%S,xld uy nexl= fl!;=ld.dr yryd wf,ú ls ug lghq;= lrk, ' fuu kj re' 10 ia;%slal ldis ldkavh t<s±laùug iu.dój "Our People, Our Potential, Our Pride" hk kñka jq úvd ksjqï mqia;lhla o ksl=;a lrk, ' ^we& iure ldis ksl=;a lsíu 2014 jr Ifha jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska iure ldis 3 la gxlkh ls ug wjyh lghq;= iïmdokh lrk, ' tajd kï" uqyqk; jákdlu re' 500 lska hq;= ixirkh i yd fkdjk Y%Su;a wk.d l Or umd,;=udf.a 150 jeks ckau k ieu u iy w;s W;=ï Y=oafOda;a;u mdma jykafiaf.a Y%S,xld.uk ^iqo;=ï msh Y%S,xld.uk & ieu u i yd ksl=;a lrk,o ldis iy remsh,a 5 ixirkh i yd jk,xld nexl=fõ 75 jeks ixj;airh fjkqfjka ilia lrk,o ldish fõ' ;jo" fld<u msysá wdr :ßl b;sydi fl!;=ld.drh we;=<;aj Y%S,xld uynexl= m%dfoaysh ldr hd,j, msysá fl!;=ld.dr u`.ska iure whs;u 11"324 l m%udkhla miq.sh jir ;=<u wf,ú lr we;' 5'3 ks;s l%shd;aul lsífï n,odíkag,ndÿka iydh 2014 jir ;=< " uqo,a ks;s mkf;a jhjydr uqo,a iïnkaoj úêúodk W,a,x>kh lrñka uqo,a jhdc f,i m%;sksr udkh ls u iïnkaoj ks;s l%shd;aul lrk n,od kag iydh u i yd jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j my; i yka úúo l%shdudr..kakd, ' ^w& jhdc uqo,a ielisfï m%h;akhkag w <j fmd,sisfha wmrdo m laik fomdr ;fïka;=fõ jhdc uqo,a ldr hdxyh yd ks;s l%shd;aul lrk n,od ka iu`. jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j b;d iómj iyfhda.fhka lghq;= lrk, ' 2014 jir ;=< y kd.;a jhdc uqo,a fkdaügq.kk 8"266 la jq w;r th ixirkfha mej;s wjhdc fkdaügq ñ,shkhlg jhdc fkdaügq 9'57 la úh' ^wd& jhdc uqo,a fkdaügq ilia ls u ms<sn j Widúfha b lghq;= i yd ksyañ; idlais jyfhka iy;sl 207 la wêm;s;=udf.a w;aikska wkqu;j ksl=;a lrkq,eì ' ^we& jhdc uqo,a ielisu ms<sn j wêlrkj, únd. jk kvq 22 lg wjyh idlais,nd u i yd jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka fmks isákq,eîh' 5'4 uyck;dj ±kqïj;a lsíu jhjydr uqo,a fkdaügqj, wka;r.; wdrlaik i,l=kq" jhdc uqo,a fkdaügq y kd.eksu fukau uqo,a fkdaügq yd ldis Ndú;fha we;slr.; hq;= hym;a mqre ms<sn j uyckhd iy uyck ksfhda ;hska ±kqïj;a ls fï wruq ka my; úia;r lr we;s jevigyka ud,djka jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska ;j rg;a lrf.k hk, ' ^w& jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j u`.ska mṡ is uqo,a m%;sm;a;sh iy jhjydr uqo,a fkdaügqj, wka;r.; wdrlaik i,l=kq ms<sn j iïuka;%k$jevuq`m 41 la nexl= ú msfhi ;a" úúo jd c nexl=j, ;a" udr. ixjr Ok wêld fha ;a" cd;sl m%jdyk fldñifï ;a" úúo cd;sl mdie,aj, ;a mj;ajk, ' ^wd& remjdysks kd,sld wgl iy úúo fmd ia:dkhkays msysgqjk,o ä g,a t,a'is'ã ;sr u`.ska jhdc uqo,a fkdaügq y kd.eksu iy tajd ielisfï we;s m%;súmdl ±lafjk ±kaùï m%pdrh ls ug jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j lghq;= lrk, ' óg wu;rj" mṡ is uqo,a fkdaügq m%;sm;a;sh iy jhdc uqo,a fkdaügq ielisfï m%;súmdl ±lafjk f;dr;=re m;%sld uyck;dj ±kqïj;a ls fï wruq ka fn y k, ' ^we& l=,shdmsáh" uykqjr" udl r" f;,s cú, iy fld<u mj;ajk,o m%or Yk mfya cx.u uqo,a fl!;=ld.drh m%or Ykh lrk, ' ^we& mdie,a isiqka" úfoaysl ixpdrlhska iy idudkh uyck;dj we;=`mj 15"000 l muk mṡ ilg Y%S,xld uy nexl=jg wh;a uqo,a fl!;=ld.dr ;=k keröug myiqlï i,ik, ' 5'5 jhjydr uqo,a m%;sks¾udkh lsíu i yd wjir,nd u ±kaùï i yd uqo,a fkdaügq m%;sksr udkh ls u i yd uqo,a ukav,fha wkqu; m%;sm;a;shg wkql+,j wkque;ska 3 la,nd fok, ' fuu m%;sm;a;sh ms<sn j f;dr;=re Y%S,xld uy nexl=fõ ks, fjí wvúfha we;=<;a lr we;' II fldgi - 66
71 6' foaysh lghq;= 6'1 foaysh lghq;= fomd¾;fïka;=fõ ld¾hhka uqo,a ks;s mk; hgf;a mej we;s úêúodk wkqj" foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j tys m%odk ldr hhka jk újg fjf< lghq;= mj;ajdf.k heu" jhjia:dms; ixñ; wjyh;dj n,d;aul ls u iy jd c nexl=j, iy rcfha nexl=lre f,i lghq;= ls u hk m%odk ldr hhkays ksr; úh' tfukau fomdr ;fïka;=j ;;ald,sk o< mshjqï moao;sfha f.ùï iy mshùï lghq;= iqugj mj;ajd.eksu i yd jd c nexl= iy m%d:ñl fjf< ka fj; ffoksl øjys,;d myiqlï,ndfoñka ldr hlaiu yd M, hs f.ùï iy mshùï moao;shla mj;ajdf.k heu i yd myiqlï i,ik, ' 6'2 uqo,a m%;sm;a;sh l%shd;aul lsíu ñ, ia:dhs;dj wlkavj mj;ajd.eksu ;yjqre ls u i yd uqo,a m%;sm;a;sh l%shd;aul ls u ;j rg;a fláld,sk fmd,s wkqmd;slj, wfmalais; fjkialï is ls u u; rπ mej;= ' foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j m%odk jyfhka újg fjf< lghq;= yryd uqo,a m%;sm;a;sh l%shd;aul lrk, ' fláld,sk fmd,s wkqmd;sl" uqo,a ukav,h u.ska ;SrKh lrkq,nk ks;h myiqlï fld fvdafjys wfmalais; uügul mj;ajd.eksug ks;h myiqlu iy jhjia:dms; ixñ; wjyh;dj o jeo.;a ldr hndrhla bgq lrk, ' miq.sh jir lsysmh ;=< uqo,a m%;sm;a;sh l%shd;aul ls fï rduqfjys ie,lsh hq;= fjkialï rdyshla is úh' 2013 uehs ui isg ixñ;.kkh ls fï iy mj;ajd.eksfï ld,m Éf oh i;shl isg udihlg fojrla olajd r > lrk,o w;r th wka;r nexl= fj< fmd< fmd,s wkqmd;slj, úp,kh wju lrñka jd c nexl=j,g ish ffoksl øjys,;dj iqugj l<ukdlrkh lr.eksug m%udkj;a wjldyhla,nd fok, ' m%;sm;a;s fmd,s wkqmd;sl fld fvdaj ks;h myiqlï fld fvdaj f,i 2014 isg kï lrk, ' m%;sñ,.ekqï wkqmd;slh iy m%;súl=kqï wkqmd;slh" ms<sfj<ska" ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd;slh iy ks;h Kh myiqlï wkqmd;slh f,i kï lrk, ' 2014 fmnrjd 03 jeks k isg ks;h ;ekam;= myiqlu iq/l=ïm;a rys; ;ekam;=jla njg m;a lrk, ' ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd;slh ishhg 6'50 la f,i fkdfjiaj ;nd.ksñka ks;h Kh myiqlï wkqmd;slh ishhg 8'50 isg ishhg 8'00 olajd wvqlr ks;h myiqlï fld fvdafjys mrdih fmr mej;s mokï wxl 200 isg mokï wxl 150 la olajd wvq lrk, ' ;jo" 2014 wfm%a,a ui 24 jeks k isg Y%S,xld uy nexl=fõ b,a,su u; uqo,a wud;hdxyh úiska ks;h ;ekam;= myiqlfuys fmd,sh r jd.eksfï noafoka ksoyia ls ug ixfydaok y kajd fok, ' fuys m%;sm,hla f,i m%;sm;a;s fmd,s wkqmd;slj, meje;s úiu;dj bj;aj.sh w;r ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd;slfhys im, fmd,s wkqmd;slh fláld,sk fj< fmd< fmd,s wkqmd;sl iu`. iumd; úh' 6'3 fj< fmd< j¾okhka 2013 wf.daia;= wdrïnfha isg foaysh fj< fmdf<ys ie,lsh hq;= w;ṡ la; ixñ; m%udkhla olakg,enq ' bkamiq fuh ;j rg;a by<f.dia 2014 jir uq`m,af,au uqo,a fj< fmdf<ys w;ṡ la; ixñ; m%udkhla mej;s ' w;ṡ la; ixñ;j, jr Okhg m%odk jyfhkau fya;= jqfha cd;hka;r iaffj ;aj ne ïlr ksl=;=fjka,o wruqo,a fhd.eksuhs' uy nexl=j úiska NdKavd.dr ì,am;a ñ,g.eksu" úfoay Kh,nd.ekSïj, úfoay uqo,a uy nexl=j úiska wjfydaikh lr.eksu iy úfoay úksuh yqjudre.súiqï iy úksuh wkqmd;slfhys úp,kh wju ls ug úfoay úksuh fj< fmdf<ys is lrk,o ue y;aùï fuu jr Okh i yd n,me wfkl=;a idol fõ' 2013 jir wjidkfha remsh,a ì,shk 71'7 la muk jq iuia; w;ṡ la; ixñ; bkamiqj 2014 foieïnr wdrïnfha remsh,a ì,shk 378'8 olajd by< f.dia" 2014 wjidkh jk úg remsh,a ì,shk 325'6 la olajd wvq úh' 2014 jir ;=< w;ṡ la; ixñ; remsh,a ì,shk '8 l mrdih ;=< mej;=kq w;r tys idudkhh remsh,a ì,shk 266 la úh' fj< fmdf<ys mej;s fmr fkdjq úre by< w;ṡ la; ixñ; uügu uqo,a m%;sm;a;sh fufyhùfuys,d úyd, wnsfhda.hla úh' wlkavj mej;s by< w;ṡ la; ixñ; fya;=fldgf.k we;sjk wys;lr n,meu uevmj;ajk w;ru" fm!oa.,sl wxyhg Kh wruqo,a.,dhdu jeä ls ug m%udkj;a øjys,;djla wka;r nexl= fj< fmdf<ys mj;ajd.eksu ;yjqre ls u o wjyh úh' ta wkqj" fláld,sk fmd,s wkqmd;sl wfmalais; uügfï mj;ajd.eksu i yd talaik m%;sñ,.ekqï" fláld,sk m%;sñ,.ekqï iy ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais" úúo wjia:dj, mj;ajk, ' fuu l%shdj,sfha ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais yryd w;ṡ la; ixñ; wjfydaikh lr.eksu ;=<ska fj< fmdf<ys meje;s by< w;ṡ la; ixñ; wvq ls ug jeä wjodkhla fhduq lrk, ' újg fj< lghq;= i yd by< iy my< fmd,s wkqmd;sl isudj ksr udkh lrñka ffoksl moku u; ks;h myiqlï o imhk, ' n,m;%,dns jd c nexl=j, remsh,a ;ekam;= j.lsï u; jk jhjia:dms; ixñ; wjyh;dj jir uq`m,af,au ishhg 6 l uügfï mj;ajd.ekq ' fuf,i is lrk,o w;ṡ la; øjys,;d wjfydaik l%shdldrlï fya;=fjka uy nexl=j ffoksl talaik w;ṡ la; ixñ;" idudkhh remsh,a ì,shk 29'1 l ys;lr uügfï mj;ajd.eksug iu;a úh' 2014 ckjd wjidkh olajd ishhg 7 blaujd mej;=kq n ; idudkh talaik uqo,a wkqmd;slh bka miqj l%ufhka wvqfjñka th m%;sm;a;s fmd,s wkqmd;sl fld fvdafjys my< isudj ;=< ia:dhsj mej;= ' fm!oa.,sl wxyh fj; ksl=;a lrk II fldgi - 67
72 Kh by< ±óu wruqkq fldg 2014 iema;eïnr 23 isg ishhg 6'50 fmd,s wkqmd;slh hgf;a uilg is l< yels ks;h ;ekam;= myiqlï jdr ;=klg isud l< w;r wjia:d ;=k blaujd ks;h myiqlu Ndú;d ls fï w < fmd,s wkqmd;slh jdr Isl ishhg 5 la úh' tys m%;sm,hla f,i n ; idudkh talaik uqo,a wkqmd;slh ;j rg;a wvq ù ishhg 6'00 uügfï ia:djr jq w;r th jir wjidkh f;la tu uügfï mej;s ' tla k øjys,;d ys`.h mshùu i yd jir ;=< wjia:d lsysmhl u ks;h Kh myiqlu mṡ keóu is lrk, ' fï w;r" uqo,a fj< mf<ys w;ṡ la; ixñ; m%udkh wlkavju uy nexl=j i;= NdKavd.dr iq/l=ïm;a m%udkh blaujd mej;s ' tu ksid" w;ṡ la; øjys,;d wjfydaikh ls fï m%;sñ,.ekqï.kqfokq i yd NdKavd.dr iq/l=ïm;a Khg,nd.ekSfï jevigyk hgf;a,nd.;a iq/l=ïm;a m%udkj;a fkdùh' øjys,;d wjfydaik l%shdj,sh iqugj mj;ajd.eksug myiqlï i,ikq jia tjlg mej;s ì,shk 150 la jq NdKavd.dr iq/l=ïm;a Kh isudj jeäjk øjys,;d m%udkhg i,k m by< kxjk, ' 6'3'1 újg fjf< lghq;= ^w& ^і& ^іі& ffoksl fjkafoais m%;sñ,.ekqï fjkafoais 2013 jifr w;ṡ la; ixñ;fhka jeäm%udkhla ffoksl m%;sñ,.ekqï fjkafoais yryd wjfydaikh l< o" 2014 jifr fláld,sk iy.=ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais meje;aùu i yd jeä wjodkhla fhduq lrk, ' 2014 jifr ffoksl m%;sñ,.ekqï fjkafoais 22 la mukla mj;ajk, ' idudkh jyfhka" ffokslj remsh,a ì,shk 19'6 l muk ffoksl fjkafoais mṡ keuq w;r" w;ṡ la;hla mj;sk khkays w;ṡ la; ixñ;fhka ishhg 3'3 l muk m%udkhla wjfydaikh lr.kq,eîh' m%;sñ,.ekqï fjkafoaisj, nr ;nk,o idudkh M, wkqmd;slh ishhg 5'6 ;a ishhg 6'6 ;a w;r mej;sk' m%;súl=kqï fjkafoais jir uqω,af,au foaysh fj< fmd< ;=< w;ṡ la; ixñ;hla mej;= ' tneúka" foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska ffoksl fmd,s wkqmd;slh by< heug mej;s msvkh uevmeje;aùu i yd tla j;djla mukla ffoksl m%;súl=kqï fjkafoaishla mj;ajk, ' tu fjkafoaisfha remsh,a ì,shk 4'0 la ishhg 6'72 l nr;nk,o idudkh M, wkqmd;hlg mṡ kuk, ' ^wd& ksrka;r fjkafoais ^і& ^іі& fláld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais 2014 jifr nyq, jyfhka fláld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais meje;aú ' w;ṡ la; øjys,;dj i;shla olajd jq ld, mrdihlg wjfydaikh lr.eksfï ms<shula jyfhka" t ku f.ùï moku u; fláld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais 2013 wf.daia;= udifha y kajd fok, ' 2014 jifr m<fjks ldr ;=fõ fláld,sk fjkafoais yryd is lrk,o iuia; udisl wjfydaikh ls ï iuia; wjfydaik ls ïj,ska ishhg 20 la jq w;r" th jir wjidkh jk úg l%ufhka ishhg 10 g;a jvd wvq úh' idudkhh ie,l+ úg fláld,sk m%;sñ,.ekqï yryd ffokslj remsh,a ì,shk 23'5 l m%udkhla mṡ keuqkq w;r remsh,a ì,shk 15'4 l m%udkhla wjfydaikh lr.kakd,o w;r tys nr;nk,o idudkh M, wkqmd;slh ishhg 5'59 ;a ishhg 7'09 ;a w;r mej;= ' fláld,sk m%;súl=kqï fjkafoais 2014 jir uqω,af,au wlkavju fj< fmdf<a w;ṡ la; ixñ; mej;=k neúka" foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j fláld,sk m%;súl=kqï fjkafoais fkdmj;ajk, ' ^we& È.=ld,Sk fjkafoais ^і&.=ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais jir wdrïnfha w;ṡ la;j mej;s fj< fmdf<a øjys,;dj" bkamiqj l%udkql+,j by<.sfhah' ie,lsh hq;= ld,isudjlg miqj 2013 jifr foieïnr ui kej; il%sh jq.=ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoais" 2014 jir ;=< uqo,a fj< fmd< ;=< mej;s w;ṡ la; øjys,;dj wjfydaikh lr.eksu i yd fnfyúka Wmfhda.S lr.kakd, ' fndfyda wjia:dj, ld,sk m%;sñ,.ekqï ;=<ska is l< iuia; udisl w;ṡ la; øjys,;d wjfydaik uügu ishhg 80 blaujd mej;s w;r 2014 fkdjeïnr ui th ishhg 90 uügu blauùh' jir ;=< n ; idudkh M, wkqmd;slh ishhg 5'88 iy ishhg 6'85 w;r mej;= ' 2014 jifr ld,sk m%;sñ,.ekqï fjkafoaisj, l,ams fï ld,h k 11 iy 78 ;a w;r ld,mrdihl mej;=k o" is l< fjkafoaisj, l,ams fï ld,h fndfyda rg k 35" k 56 iy k 77 jeks ld,isudjkag isudúh' II fldgi - 68
73 ^іi& ld,sk m%;súl=kqï fjkafoais 2014 jir ;=< " foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska.=ld,sk m%;súl=kqï fjkafoais fkdmj;ajk, ' ^we& ks;h myiqlï wka;r nexl= uqo,a fj< fmd< iy uy nexl=fõ újg fj< fmd< ffoksl fjkafoais ;=<ska ish fláld,sk wruqo,a wjyh;d l<ukdlrkh lr.eksug wfmdfydi;a jq iynd.s;aj wdh;k i yd uy nexl= ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd;slh yd ks;h Kh myiqlï wkqmd;slh hgf;a ks;h myiqlï iemhsu jir mqrdu is lrk, ' 2014 jifr ks;h myiqlï hgf;a is lrk,o uqω ks;h ;ekam;= myiqlïj, jákdlu remsh,a ì,shk 5"181'6 la jq w;r tys ffoksl idudkhh" remsh,a ì,shk 21'4 la úh' 2014 jifr ks;h Kh myiqlïj, iuia; jákdlu remsh,a ì,shk 9'8 la úh' remsh,a ì,shk ^b& II-3 rem igyk iuia; øjys,;dj iy ks;h fmd,s wkqmd;sl fldßfvdaj 1-ck-13 1-fmn-13 1-udr '-13 1-wfm%a-13 1-uehs-13 1-cqks-13 1-cQ,s-13 1-wf.da-13 1-iema-13 1-Tla-13 1-fkdje-13 1-foie-13 1-ck-14 1-fmn-14 1-udr '-14 1-wfm%a-14 1-uehs-14 1-cqks-14 1-cQ,s-14 1-wf.da-14 1-iema-14 1-Tla-14 1-fkdje-14 1-foie-14 tla k fjkafoaish.=ld,sk fjkafoaish ks;h myqilu fláld,sk fjkafoaish ks;h ;ekam;= myiqlï wkqmd;slh ks;h Kh myiqlï n ; idudkh talaik uqo,a úfyai wkqmd;slh wkqmd;slh wkqmd;slh iaór mokula u; jq.kqfokq Y%S,xld uy nexl=j úiska w;ṡ la; øjys,;dj wjfydaikh lr.eksu i yd ish wdfhdack l<u i;= NdKavd.dr ì,am;a ia:ßr moku u; wf,ú ls ug fjkafoais mj;ajk, ' flfia fj;;a" 2014 jifr b m;a lrkq,enq ñ,.kka fj< fmd< ;=< mej;s ñ,.kka iu`. wkq.; fkdjq ksid iy b m;a lrkq,enq ñ,.kka ;=<ska fj< fmd< ñ,.kka úld;s úh yels neúka ia:ßr moku u; NdKavd.dr ì,am;a wf,úhla is fkdú ' 6'3'2 jhjia:dms; ixñ; wjyh;dj Y%S,xld uy nexl=fõ fldkafoais iy úêúodkj,g wkql+,j ieu jd c nexl=jla úiskau ish uq`m remsh,a ishhg ;ekam;= j.lsï mokï lrf.k uy nexl= cx.u.skqfï wksjdr hfhka mj;ajdf.k hd hq;= wju ixñ; m%udkh jhjia:dms; ixñ; wjyh;dj f,i y kajkq,efí' jd c nexl=j, jhjia:dms; ixñ; m md,kh iy tys wkql+,;dj mj;ajdf.k hdfuys j.lsu foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j i;= fõ' jd c nexl=j, uq`m remsh,a ;ekam;= j.lsï j,ska ishhg 8 la jq jhjia:dms; ixñ; wjyh;d wkqmd;h" 2013 cq,s 01 jeks k isg ishhg 6 olajd my; ouk, ' 6'3'3 nexl= wkqmd;slh uqo,a ks;s mkf;a 87 jk j.ka;sh hgf;a n,m;%,dns jd c nexl=j,g imhkq,nk fláld,sk w;a;sldrï u; jq uy nexl= fmd,s wkqmd;slh ishhg 15 la f,i fkdfjkiaj mej;= ' flfia jqjo" fuu fmd,s wkqmd;slh hgf;a jd c nexl= j,g uy nexl=fjka Kh,nd.ekSfï wjyh;djhla fuu jir ;=< we;s fkdjqkq w;r" fuu nexl= wkqmd;slh yqfola Ydia;s%h jeo.;a lula mukla ± h' 6'4 jd c nexl=j, yd rcfha nexl=lre jyfhka uy nexl=fõ ld¾hndrh 6'4'1 uq,h wdh;kj,.skqï uy nexl=jg jd c nexl=j, nexl=lre f,i l%shd;aul ùug wjyh myiqlï,nd foñka ldr hlaiu wka;r nexl= f.ùï yd mshùï moao;shla iy;sl lrkq ms i foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska jd c nexl= iy m%d:ñl fjf< ka fj; cx.u.skqï myiqlï imhk, ' 2014 jir wjidk jk úg uy nexl=j úiska jd c nexl= i yd.skqï 25 la o m%d:ñl fjf< ka i yd.skqï 8 la o mj;ajdf.k hk, ' fuu.skqï iajhxl%sh fmd f,cr moao;sh ;=< ;;ald,sk o< mshjqï mokula u; l%shd;aul úh' 6'4'2 rcfha.skqï rcfha nexl=lre jyfhka rchg wjyh nexl= myiqlï,nd foñka foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska rcfha fomdr ;fïka;=" rcfha ksfhda ; wdh;k yd ixia:d iy we;eï jhjia:dms; ukav, i yd wjyh.skqï mj;ajdf.k hk, ' 2014 jir wjidk jk úg" uy nexl=j úiska mj;ajdf.k hkq,enq uq`m.skqï ixlhdj 60 la úh' jir ;=< " rcfha b,a,su u; kj.skqaï 3 la újd; l< w;r tl.skqula jid ±óug lghq;= lrk, ' uqo,a ks;s mkf;a 89 jeks j.ka;sh m%ldrj uy nexl=j úiska rchg fmd,s rys;j w;a;sldrï,nd ka w;r fuls w;a;sldrï rcfha b jifr weia;fïka;=.; wd hfuka ishhg 10 la fkdblauùh' rcfha weia;fïka;=.; wd hï by< heu fya;=fjka" 2014 jir ;=< rchg iemhsh yels ;djld,sl w;a;sldrïj, jákdlï isudj remsh,a ì,shk 18'0 lska by< f.dia uq`m ;djld,sl w;a;sldrï m%udkh remsh,a ì,shk 146'3 la úh' 2013 jir wjidkfha,nd.;a II fldgi - 69
74 uq`m w;a;sldrï jákdlu jq remsh,a ì,shk 109'2 g idfmalaij 2014 jir wjidkfha th remsh,a ì,shk 143'9 la úh' 6'5 tlaèk øjys,;d myiqlï iemhsu ;;ald,sk o< mshjqï moao;sh ;=< fufyhqï lghq;= iqugj yd ldr hlaiuj is ls u iy;sl ls ug foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska iynd.s;aj wdh;k fj; ffoksl øjys,;d myiqlï imhk, ' rcfha NdKavd.dr ì,am;a yd ne ïlr iq/l=ï f,i ;nd.ksñka kh ;=< øjys,;d myiqlï iemhsï".dia;=jlska f;drj is l< w;r" tls iq/l=ïm;aj, jákdlu" tajdfha jr ;udk ñ,.kka u; tu kh ;=< is úh yels ñ, WÉpdjpkhka wdjrkh lr.; yels m m%udkj;a.e<msula iys;j.kkh lrk, ' 2014 jir ;=<,nd.;a uq`m tla k øjys,;d myiqlï m%udkh yd ffoksl jákdlfï idudkhh" ms<sfj<ska remsh,a ì,shk 5"144 la iy remsh,a ì,shk 21'3 la úh' miq.sh jifr fuu w.hka" ms<sfj<ska remsh,a ì,shk 4"674'1 la yd remsh,a ì,shk 19'2 la úh' remsh,a ì,shk II-4 rem igyk ck 22 - ck 11 - fmn' 04 - udr ' 21 - udr ' 09 - wfma%' 2014 jif¾,nd.;a tla Èk øjys,;d myiqlï 02 - uehs' 23 - uehs' 11 - cqks 01 - cq,s 18 - cq,s 07 - wf.da 26 - wf.da 15 - iema' 02 - Tla' 24 - Tla' 13 - fkdje' 6'6 uqo,a ;e/õlrejka wëlaikh 02 - foie' 19 - foie' wdr :ßlh ;=< l%shd;aul jk úúo uq,h wdh;kj, lghq;= kshdukh ls fï jevms<sfj< mq`m,a ls u wruqkq lr.ksñka 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a wxl 10 ^we& j.ka;sh hgf;a 2013 fmnrjd 15 jk k isg l%shd;aul jk m 2013 wxl 01 k uqo,a ;e/õlrejkaf.a l%shdldrlï ms<sn fr.=,dis ksl=;a lrk, ' fï hgf;a uq`m uqo,a ;e/õlrejkaf.a iud.ï.kk jk iud.ï 9 i yd n,h mej fï iy;sl ksl=;a lr we;s w;r tajd n,h,;a uqo,a ;e/õlrefjda f,i kï lrk, ' 2014 jir ;=< n,h,;a uqo,a ;e/õldr wdh;k ixlhdj fkdfjkiaj mej;= ' foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=j jir ;=< n,h,;a uqo,a ;e/õldr iud.ï 6 l t;eka m laik mj;ajd we;s w;r bka wdh;k 4 l wohlai ukav, iu`. /iaùï mj;ajd we;' 7' wd¾ól m¾fhaik 1949 uqo,a ks;s mkf;a 25 jeks j.ka;shg wkqj uqo,a ukav,hg iy wêm;sjrhdg m%;sm;a;s yd l%shdudr. iïmdokh ls u iy l%shd;aul ls u i yd Wmld ùfï wruq ka iy uqo,a yd nexl= lafia;%h ms<sn j fukau wfkl=;a jeo.;a wdr :ßl úihhka ms<sn f;dr;=re uyck;djg,nd u i yd wdr :ßl mr fhaik is ls fï wruq ka hq;=j 1950 jifr wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j msysgqjk, ' tu j.lsï bgq ls u i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai fyda wohlai úiska n,h mjrk,o keu ks,od fhl=g uy nexl=fõ ldr hndrhka iy j.lsï bgq ls u i yd wjyh hehs yef`.k keu f;dr;=rla keu mqoa.,fhl=f.ka,nd.eksu i yd wjyh n,h uqo,a ks;s mk; u.ska,nd we;' by< ;sridr wdr :ßl jr Okhla <`.d lr.eksu i yd wdr :ßl yd ñ, ia:dhs;dj mj;ajd.eksu fukau" ndysr lïmkj,g Tfrd;a;= fï yelshdj jr Okh ls u i yd úfoaysh wxyfha ia:dhs;dj mj;ajd.eksu jeks m%odk j.lsï wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska bgq lrk, ' l<ukdld ;ajhg iy uqo,a ukav,hg ld,sk iy úplaikys,s m%;sm;a;suh ksr foay iemhsu fya;=fjka 2014 jifr wdr :ßl m%;s,dn.kkdjla w;alr.kakd, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir ;=< foayshj" l,dmshj iy f.da,sh jyfhka jeo.;a lrekq iïnkaoj wlkav mr fhaik is lrk, ' rcfha wdr :ßl WmfoaYl f,i" rg ;=< idr j wdr :ßl ia:dhs;dj mj;ajd.eksug wjyh m%;sm;a;s l%fudamdh iïnkaoj rchg wjyh úplaikys,s m%;sm;a;suh WmfoaYk iemhsug fomdr ;fïka;=j lghq;= lrk, ' óg wu;rj" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j jir ;=< o;a; fn ye fï" ±kqu fn ye fï iy yelshdjka jeä hqkq ls fï lghq;=j, l%shdld j ksheωfka h' 7'1 wd¾ól iy ñ, ia:dhs;dj mj;ajd.eksu uqo,a iemhqfï m%idrkh ms<sn wfmalais; Ydj jir wdrïnfha wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska m%ldyhg m;a l< w;r wdr :ßl iy ñ, ia:dhs;dj mj;ajdf.k heu i yd uqr ;" úfoaysh" rdch uq,h yd uqo,a hk wdr :ßlfhys m%uql wxyj, m%jk;d yd jr Okhka jir uqω,af,au iómj ks laikh lrk, ' uqo,a yd idr j wdr :ßl lghq;=j, is úh yels jr Okhka we.ehsug,la lrñka iy uqo,a ukav,fha i,ld ne,su i yd b uqo,a m%;sm;a;sfha Ydj iïnkaofhka WÑ; ksr foay b m;a lrñka idr j wdr :ßl ixlhd iy o;a; tla/ia ls u iy úyaf,aikh ls u fukau" uqo,a m%;sm;a;s lñgqj fj; wjyh ;dlai l f;dr;=re iïmdokh ls u wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska is lrk, ' fuu l%shdj,sfha " wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska iïndú;d >k;aj Y%S;h (Fan Charts) u; mokïj u;=msg yd uq,sl WoaOuk mqfrdal:k iïmdokh l< w;r II fldgi - 70
75 ksuejqï mr;r úyaf,aikh is lrk, ' óg wu;rj" jir ;=< ish. ; yd wdr :ßlñ;sl wdld;suh yd mqfrdal:k YlH;d jr Okh lr.eksug o wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j ;j rg;a lghq;= lrk, ' Bg w <j" Y%S,xldj i yd.;sl wkqudksl fmd iu;=,s;;d (Dynamic Stochastic General Equilibrium) wdld;shla ksr udkh ls ug wjyh ;dlai l iydh cd;hka;r uq,h wruqof,ka,nd.eksug wjyh uq,sl lghq;= iïmdokh lrk, ' ;jo" uqo,a iy uq,h ixlhdk jeä hqkq ls ug Wmld ùu i yd 2015 ckjd udifha cd;hka;r uq,h wruqof,a ;dlai l iyfhda.s;d lkavdhula wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j fj; meñ h y' uqo,a m%;sm;a;s ;SrK.ekSfï l%shdj,sfha fm!oa.,sl wxyfha woyia,nd.eksfï wruqfkka msysgqjk,o uqo,a m%;sm;a;s WmfoaYl lñgqfõ udisl /iaùï i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j myiqlï imhk, ' idudkh ck;djf.a WoaOuk wfmalaid md,kh ls u i yd uqo,a m%;sm;a;sh l%shd;aul ls fï " ikaksfõokh b;d jeo.;a ldr hhla bgq lrk neúka m%odk idr j wdr :ßl úp,h iïnkaofhka idudkh ck;djf.a yd fj< fmd< iynd.sjkakkaf.a ±kqïj;andjh by< kexùug wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j wlkavj l%shd lrk, ' ta wkqj" idudkh ck;djg iy fj< fmd< iynd.sjkakkayg.=ld,sk ±laula iys;j jvd ksjer ;SrK.ekSug bv,nd foñka" Y%S,xld uy nexl=j jir wdrïnfha zz2014 iy bka b h i yd jk ish uqo,a m%;sm;a;s fmr±lauzz b m;a lrk, ' tfukau" uqo,a ukav,h úiska.kq,enq uqo,a m%;sm;a;s ;SrK udisl uqo,a m%;sm;a;s mqj;am;a ksfõok u.ska uyck;djg ±kqï fok, ' fï yryd fj< fmd< WoaOuk wfmalaid md,kh ls ug iy Y%S,xld uy nexl=fõ uqo,a m%;sm;a;sh ms<sn wksis mqfrdal:k j<lajd,sug yels úh' jir 5 lg jvd jeä ld,hla wvq WoaOukld jd;djrkhla mj;ajdf.k heu iy fuf;la jdr ;d jq wvqu fmd,s wkqmd;sl mj;ajdf.k heu yryd fm!oa.,sl wxyhg Kh.,d heu ;yjqre ls u ;=<ska wdr :ßl jr Okhg wjyh.ekaùu,nd ug wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j u.ska is lrk,o m%;sm;a;s ksr foay yd tu m%;sm;a;s ksisl,g l%shd;aul ls u uy;a fia bjy,a úh' 7'2 úfoaysh wxyfha ia:dhs;dj mj;ajd.eksu wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska úfoaysh wxyfha ia:dhs;dj mj;ajd.eksu i yd úfoaysh wxyfha jr Okhka wëlaikh yd we.hsu iy iq iq m%;sm;a;s l%shdudr. ksr foay ls u wlkavj is lrk, ' úfoaysh wxyfha jr Okhka mqj;am;a ksfõok u.ska udislj uyck;dj fj; ikaksfõokh lrk, ' ;jo" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir ;=< wlkavj úfoaysh wxyh ms<sn ixlhd o;a; ielisu iy m%ldykh jeä hqkq lrk, ' f.jqï ;=,kh ms<sn w;afmdf;ys yhjk ixialrkhg wkqj ldr ;=uh moku u; f.jqï ;=,k ixlhd o;a; iy cd;hka;r wdfhdack ;;a;ajh m%ldyhg m;a ls u" f.jqï ;=,kh ms<sn w;afmdf;ys yhjk ixialrkhg wkqj úfoaysh Kh ms<sn ixlhd o;a; ldr ;=uh moku u; f,dal nexl=jg b m;a ls u" cd;hka;r uq,h wruqo, úiska wdrïn lrk,o úfoaysh wdfhdack ms<sn taldnoao iólaikh (CDIS) i yd hl ùu iy udislj cd;hka;r ixñ; o;a; igyk (RDT) m%ldyhg m;a ls u wd h fufia is lrk,o jeä hqkq ls ïj,g we;=<;a úh' ;jo" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska fm!oa.,sl wxyfhys iud.ï 2"000 lg jeä m%udkhla wdjrkh flfrk m kj iólaik lsysmhla wdrïn lrk, ' ta w;= ka m%odk;u iólaikhla jqfha fm!oa.,sl wxyfha iud.ïj, úfoaysh j;alï iy j.lsï ms<sn f;dr;=re /iaflfrk cd;hka;r wdfhdack ms<sn jdr Isl iólaikhhs' thg wu;rj" fiajd wxyh wdjrkh flfrk iólaik 8la o y kajd fok, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska uqo,a m%;sm;a;s lñgqj, fj< fmd< iy fufyhqï lñgqj jeks úúo lñgq i yd foaysh úfoay úksuh fj< fmd< ms<sn iúia;rd;aul ú.%yhka,nd u wlkavj is lrkq,eì ' úfoay úksuh fj< fmd< ;;a;ajh fukau foaysh uqo,a u; we;s msvkh wëlaikh ls u i yd" úksuh wkqmd;slh" fmd,s wkqmd;slh iy cd;hka;r ixñ;h hk úp,hj, fjkiaùï ie,ls,a,g.ksñka úfoay úksuh fj< fmd< msvk or Ylhla ielisu wdrïn lrk, ' Y%S,xldj jr ;udkfha cd;hka;r uq,h wruqo, wkq.ukh lrk idudkh o;a; jhdma; iïu;fha (General Data Dissemination System) isg úfyais; o;a; jhdma; iïu;hg (Special Data Disseminatin Standard) hl ùu i yd wjyh lghq;= wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj l%shd;aul lrk, ' úfyais; o;a; m%pdrk iïu;hg msúisu u.ska o;a; iïmdokh yd m%isoao ls fï.=kd;aul iy úksúondjh ;yjqre jkq we;' ;jo" 2015 ckjd udifha Y%S,xldfõ ixpdrh l< cd;hka;r uq,h wruqof,a ;dlai l iyfhda.s;d lkavdhu úfyais; o;a; m%pdrk iïu;hg msúisfï m%.;sh iudf,dapkh l< w;r" tys fuu l%shdj,sh ms<sn idoksh m%;spdr,nd we;' tfiau" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j Y%S,xldfõ ixpdrl m jdr.skqï moao;sh l%shd;aul ls ug w < iïnkaëlrk lghq;= is l< w;r" jir ;=< Y%S,xld ixpdrl m%jr Ok wêld fha iy ckf,alk yd ixlhdf,alk fomdr ;fïka;=fõ iynd.s;ajfhka /iaùï lsysmhlau mj;ajk, ' 7'3 jhjia:dms; iy wfkl=;a jd¾;d m%ldyhg m;a lsíu u.ska f;dr;=re fnod yeíu wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska uy nexl=fõ m%;sm;a;s mqfrdal:kh ls fï yelshdj yd úksúondjh jeä hqkq ls u wruqkq fldg ilia lrkq,nk uy nexl=fõ m%;sm;a;s m%ldykh jk zz2014 iy b h i yd uqo,a yd uq,h wxyfha m%;sm;a;s fmr±lauzz wlkavj wgjk jrg;a iïmdokh ls u iïnkaëlrkh l< w;r" th 2014 ckjd ui 02 jeks k m%ldyhg m;a lrk, ' II fldgi - 71
76 uqo,a ks;s mkf;a 35 jk j.ka;sh m wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska 2013 jir i yd uy nexl= jdr Isl jdr ;dj NdId ;=fkkau ilia lr kshñ; ld,h ;=<.re uqo,a yd l%u iïmdok wud;hjrhd fj; b m;a lrk, ' jdr Isl jdr ;dfõ m%odk jyfhka uy nexl=fõ uqo,a m%;sm;a;s ia:djrh" idr j wdr :ßl ixjr Okhka ms<sn j mq`m,a jyfhka úia;r lr we;s w;r" uy nexl=fõ.skqï yd fufyhqï lghq;= iy ixlhdf,alk m YsIag we;=<;a fõ' uqo,a ks;s mkf;a wxl 116 ^1& j.ka;sh m 2015 jifr cd;sl whjeh ilia ls u i yd Wmfhda.S lr.eksug yelsjk m " iema;eïnr 15 jdr ;dj o.re uqo,a yd l%uiïmdok wud;hjrhd fj; b m;a lrk, ' 2014 jifr m<uq udi yh ;=< wdr :ßlfha l%shdld ;ajh" 2014 jifr wdr :ßl ±lau yd 2015 jir ms<sn ue ld,sk ±lau ms<sn ú.%yhla fukau rdch uq,h m%;sm;a;s u.ska uy nexl=fõ wruqkq <`.d lr.eksu flfrys jk n,meu iy 2015 whjeh i yd fhdackd fuu ryih jdr ;djg we;=<;a úh' thg wu;rj" ue; ld,sk wdr :ßl m%jk;d( 2014 iqúfyais is ùï yd 2015 wfmalaidjka jdr ;dj o 2014 fkdjeïnr ui m%ldyhg m;a lrk, ' fmd uyck;djf.a hym; ms i" úúo úihh lafia;% ms<sn j jeo.;a wdr :ßl o;a; iy f;dr;=re,nd fï j.lsu bgq lrkq ms i wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j u.ska uqo,a m%;sm;a;sh" úfoay wxyfha l%shdld ;ajh iy fjk;a wjia:djkays mekk.sk úfyai lrekq yd iïnkaoj mqj;am;a ksfõok wlkavj ksl=;a l< w;r udisl újr ld fukau wfkl=;a wdr :ßl yd uq,h f;dr;=re km;d" i;sm;d yd udisl mokñka uy nexl= fjí wvúfha o m%ldyhg m;a lrk, ' ;jo" f;dr;=re,nd fï l%shdj,shg iydh ùu i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska m%fhdackj;a wdr :ßl iy uq,h f;dr;=re we;=<;a idr j wdr :ßl m%ia:dr f.dkqj uy nexl= fjí wvúfha m%ldyhg m;a lrk, ' 7'4 ro¾ys m%;sm;a;suh WmfoaYk,nd u rchg iy wfkl=;a mdr Yajlrejkag úúo wdr :ßl.egÆ ms<sn j mqr j.dó m%;sm;a;suh WmfoaYk,nd u 2014 jifr o wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj is lrk, ' idr j wdr :ßl ia:dhs;dj /l.eksu i yd WÑ; ksr foay iemhsu i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska uqo,a ukav,h fj; m%;sm;a;s m;%sld lsysmhlau b m;a lrk, ' iema;eïnr 15 jdr ;dj u.ska b m;a l< m%;sm;a;suh fhdackdjkag wu;rj" jir ;=< wud;h ukav, m;%sld 112 l idr j wdr :ßl n,meï ms<sn j iajdëk ks laik wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska,nd fok, ' ;jo" fuu fomdr ;fïka;=j úiska rch,nd.eksug fhda ; úfoay Kh 23 lg w < fldkafoais iy uq,huh n,meu we.hsug,la l< w;r w < wud;hdxy u.ska b m;a lrk,o Kh fok wdh;k u.ska iafõé dfjka wr mkh lrk,o Kh fhdackd m;% 48 lg w < ksr foay o,nd fok, ' jir ;=< " wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ fchiag ks,od ka úiska wnhka;r yd ndysr m%;sm;a;s WmfoaYk lñgq rdyshlg fiajh,nd fok, ' ndysr lñgq jyfhka wdfhdack lñgqj" cd;sl o;a; lñgqj" jd c flakaøia:dk lñgqj".súiqï ld, ksu jq iajdëk ú,sn, ksiamdolhskaf.a j,x.= ld,isudj r > ls u úyaf,aikh ls u i yd jk ;dlaik-wdr :ßl Wm lñgqj" ksjdi iy kd. l ixjr Okh i yd jk ;=kajk tlai;a cd;skaf.a iuq`mj i yd jk cd;sl fufyhqï lñgqj" ixpdrl m jdr.skqï moao;sh ls%hd;aul ls u i yd jk lñgqj hkd h fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka ksfhdackh lrk, ' fuhg wu;rj" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úúo wud;hdxy" wfkl=;a rdch wdh;k iy fm!oa.,sl wdh;k u.ska meje;ajq /iaùï i yd Y%S,xld uy nexl=j ksfhdackh lrñka iynd.s úh' uqo,a m%;sm;a;s lñgqj" uqo,a m%;sm;a;s WmfoaYk lñgqj jeks /iaùï iïnkaëlrkh ls ug wu;rj fomdr ;fïka;=fõ fchiag ks,od ka uq,h ia:dhs;d lñgqj" fj< fmd< fufyhqï lñgqj" foaysh Kh l<ukdlrk lñgqj" cd;hka;r ixñ; l<ukdlrk lñgqj iy wj kï l<ukdlrk lñgqj jeks wnhka;r lñgq /ilg o 2014 jifr iynd.s úh' 7'5 m%;sm;a;s m¾fhaikj, ksr; ùu iy ±kqu,nd fï l%shdldrlï wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ uq,sl wruqk jkqfha rfü mq`m,a idr j wdr :ßl wruqk yd iudka;rj uqo,a m%;sm;a;sh ilia ls fï yd l%shd;aul ls fï lghq;= i yd u. fmkaùug m%;sm;a;s mr fhaikj, ksr; ùuh' miq.sh jirj, fukau" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j uqo,a ukav,hg uqo,a m%;sm;a;suh ksr foay i yd myiqlï iemhsu ms i udisl uqo,a m%;sm;a;s lñgq /iaùu i yd foaysh yd úfoaysh m%jk;d o we;=<;aj iúia;rd;aul wdr :ßl yd uqo,a úyaf,aik jdr ;d ms<sfh, lrk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ mr fhaik yd ±kqu fn ye fï lghq;= i yd myiqlï ie,isug ia:dms; lrk,o mr fhaik WmfoaYl ukav,h" udkav,sl m;%sld m%ldyhg m;a ls u" fomdr ;fïka;=fõ wdr :ßl foayk fufyhùu" cd;hka;r mr fhaik iuq`mj meje;aùu jeks lghq;= wlkavj is lrk, ' fomdr ;fïka;=fõ ks,od kag ld,sk wdr :ßl.egÆ ms<sn j mr fhaik lghq;=j, ksr;ùug idr j wdr :ßl wdld;slrk tallh ^Macro Modeling Unit& ;=<ska wjia:dj,nd fok, ' fuu tallfha iydh we;sj fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska mr fhaik m;%sld 6 la t<s±la jqy' Y%S,xld uy nexl=fõ mr fhaik m%ldykh jk udkav,sl m;%sld 43 jk l,dmh fomdr ;fïka;= ks,od ka úiska iïmd ; úia;srk mr fhaik m;%sld 3 la iys;j wdr :ßl II fldgi - 72
77 mr fhaik fomdr ;fïka;=j u.ska m%ldyhg m;a lrk, ' óg wu;rj" 2014 jifr wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska ksu lrk,o mr fhaik m;%sld International Financial Markets, Institutions and Money iy Journal of Business and Social Science jeks cd;hka;r wohhk i`.rdj, m< úh' ta iu.u" 2015 fmnrjd udifha ;=r lsfha mej;s cd;hka;r mr fhaik iïuka;%khg wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od fhla úiska mr fhaik m;%sldjla b m;a lrk, ' tfiau" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska rñ;,sms News Survey " igyk jeks uy nexl= m%ldykj, fukau ndysr wdh;kj, m%ldykj, o m%ldyhg m;a úh' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ fchiag ks,od ka úiska" myapd;a Wmdê wfmalailhka úiska b m;a lrk,o mr fhaik m;%sld 39 la yd mr fhaik fhdackd 19 la we.hsug,la lrk, ' ;jo" mr fhaik yelshd jr Okh ls u ms i mr fhaik l%ufõoh ms<sn jevuq`m ud,djla meje;aùu i yd mr fhaik WmfoaYl ukav,h úiska mshjr.kakd, ' tys m<uqjk jevuq`m ud,dfõ lghq;= wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka wruqkq lr.ksñka 2015 fmnrjd udifha wdrïn lrk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j ;=< ±kqu yqjudre ls fï yd hdj;ald,sk ls fï wruq ka iïuka;%k 20 la mj;ajk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;= ks,od ka yd tu fomdr ;fïka;=jg wkqhqla; l< WmdêOd mqyqkqjkakka Tjqkaf.a mr fhaik fidhd.eksï fukau foaysh yd f.da,sh wdr :ßl lrekq fuu iïuka;%kj, b m;a lrk, ' óg wu;rj" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j yd tlaj úúo lafia;%hkays jd;a;shfõ kag werhqï lr Tjqkaf.a ±kqu yd w;a±lsï nexl= ks,od ka yd fn.eksug udisl wdr :ßl iïuka;%kh ixúodkh lrk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska uqo,a m%;sm;a;sh iy uy nexl=lrkh ms<sn j reñl;ajhla olajk uy nexl=j ;=< iy msg; isák mdr Yajhkaf.a ±kqu jeä hqkq ls ug úyd, hl;ajhla olajk, ' ta wkqj" nexl= ú msfhi" úyaj úohd," mdie,a iy úúo rdch iy fm!oa.,sl wohdmk wdh;k i yd iïm;a hlhka f,i lghq;= lrk, ' 2014 jifr ;lais,dj remjdysks wohdmksl jevigyk" zzvision 2020ZZ remjdysks jevigyk" Econ Icon jevigyk" Interbank Quiz Competition jevigyk" jdr Isl wmkhk ;s<sk jevigyk wd ±kqu jr Okh ls fï jevigyka i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od kaf.a fiajh úúo uügñka,nd fok, ' ;jo" fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska uy nexl=jg meñfkk foaysh yd úfoaysh ; ukav, iy wdfhdaclhka i yd jir ;=< uy nexl=lrkh iy idr j wdr :ßl ixjr Okhka ms<sn foayk mj;ajk, ' ;jo" úúo lr udka;dh;kj, l%shdld ;ajh iy.egæ ms<sn jeä wjfndaohla,nd.eksu i yd wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od yq úúo lr udka;yd,dj, ks laik pd ldjkays ksheωky' uy nexl=fõ" úyajúohd,j, iy fjk;a mr fhaikdh;kj, mr fhailhka w;r woyia yqjudre lr.eksu iy ue; ld,sk mr fhaik ;=<ska wkdjrkh jq lrekq b m;a ls u i yd ksis m%fõyhla imhñka wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j 2014 jifr wlkavj i;ajk jrg;a cd;hka;r mr fhaik iuq`mj idr :lj mj;ajk, ' wnsfhda.d;aul f.da,sh iy foaysh jd;djrkhla yuqfõ ixjr Okh iy ia:djr;ajh hk uefhka mj;ajk,o iuq`mj i yd b m;a jq mr fhaik m;%sld 27 la w;= ka b;d ±ä l%shdms<sfj;la ;=<ska f;dard.;a mr fhaik m;%sld 8 la fuu iuq`mjg b m;a lrk, ' 2014 jifr meje;ajq fuu cd;hka;r mr fhaik iuq`mfõ wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka fofofkla o ish mr fhaik m;%sld b m;a l< y' fï w;r" 2013 jifr mej;s iuq`mfõ iïuka;%k m;%sld m%ldykh o wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska m%ldyhg m;a lrk, ' 7'6 cd;hka;r ixúodk iu`. mj;akd jq in ;dj Yla;su;a lsíu wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska cd;hka;r uq,h wruqo," w.aks. wdishdkq uy nexl= wdh;kh (SEACEN)" w.aks. wdishdkq" kjis,ka; iy iafü%,shdkq nexl= ix.uh (SEANZA) iy uy nexl= wêm;sjreka iy uqo,a f,alïjrekaf.ka iukaú; idr la uq,h cd,h iu`. Y%S,xldfõ lghq;= iïnkaëlrkh lrk,o w;r" f,dal nexl=j" wdishdkq ixjr Ok nexl=j iy wfkl=;a nyqmdr Yaùh iy oaúmdr Yaùh wdh;k iu`. iïnkaëlrk lghq;= is ls u i yd uqo,a yd l%u iïmdok wud;hdxyhg iydh,nd fok, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka cd;hka;r /iaùï iy iïuka;%kj, m%;sm;a;suh ixjdo i yd ksrka;rfhka iïnkao fjñka Y%S,xld uy nexl=j ksfhdackh lrk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j 2014 jifr cq,s ui 24 jeks k Y%S,xld uy nexl=fõ mj;ajk,o 28 jeks idr la uq,h cd,fha lkavdhï /iaùï iy idr la uq,h cd,fha wêm;sjrekaf.a iïuka;%kh i yd myiqlï i,ik, ' 28 jeks idr la uq,h cd,fha lkavdhï /iaùï i yd idr la l,dmfha uy nexl= wêm;sjre iy uqo,a wud;hdxyj, f,alïjre" wfkl=;a ksfhda ;hska mṡ ila iynd.s jqy' ;jo" wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka Y%S,xldfõ úfoay lghq;= wud;hdxyh iy wnqvdì úfoay lghq;= wud;hdxyh u.ska ixúodkh lrk,o oaúmdr Yaùh idlépd i yd Y%S,xld uy nexl=j ksfhdackh lrñka iynd.s jq w;r frdaufha Workshop Asia kñka meje;s wdfhdack idlépd" iq É ys meje;s ;=kajk iaúia Y%S,xld jhdmd l iuq`mj iy wfkl=;a wdfhdack lñgq i yd o Y%S,xld uy nexl=j ksfhdackh lrñka iynd.s ù we;' II fldgi - 73
78 wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska cd;hka;r uq,h wruqo," f,dal nexl=j fukau wka;r cd;sl wdfhdaclhka" Kh fy%a.; ls fï wdh;k iy WmfoaYl wdh;k" ;dkdm;sjreka iy wfkl=;a w < mdr Yajlrejka fj; hdj;ald,sk wdr :ßl o;a;,nd u wlkavj is lrk, ' wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska µsé fr áka.aia (Fitch Ratings)" tia wekaâ ms fr áka.aia (S& P Ratings) iy uqãia fr áka.aia (Moody's Ratings) hk wka;r cd;sl iaffj ;aj Kh fy%a.; ls fï ksfhda ; wdh;k iu`. iy Kh fy%a.; ls fï WmfoaYl wdh;k iu`. iómj lghq;= l< w;r Kh fy%a.; ls u yd iïnkao jdr ;d 7 la i yd ks laik,nd fok, ' ;jo" cd;hka;r ne ïlr ksl=;= fjkqfjka wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska ishæu m%;sm;a;suh úur Yk i yd ms<s;=re,nd ka w;r" j;auka idr j wdr :ßl ;;a;ajh ms<sn j f,alkd fhka iy b m;als ï u.ska iydh olajk, ' tfiau" 2014 uehs udifha cd;hka;r uq,h wruqof,a ; mṡ i iu`. cd;hka;r uq,h wruqof,a IV jeks j.ka;sh (IMF Article IV) hgf;a meje;ajq idlépd iy 2015 fmnrjd udifha meje;s f;jk miq jevigyka wëlaik (Third Post Programme Monitoring) idlépd i yd o wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska myiqlï imhk, ' 8' fiajl w¾:idol wruqo, fiajl wr :idol wruqo, ^fia'w'w'& Y%S,xldfõ l%shd;aul jk úyd,;u úy%du md f;daisl wruqo,hs' fm!oa.,sl yd wr O rdch wdh;k j, fiajh lrkq,nk fiajl fiaúldjka i yd úy%du m%;s,dn,nd fï wruqk fmr± fldg 1958 wxl 15 ork fiajl wr :idol wruqo,a mk; hgf;a fuh ia:dms; lrkq,eîh' mkf;a úêúodkj,g wkqj wruqof,ys ishæu m md,k n,;, yd ldr hhka lïlre flduid ia ckrd,ajrhd i;=jk w;r" wruqof,ys Ndrlre f,i wruqo,a l<ukdlrejkag w < n,;," ldr hhka iy j.lsï Y%S,xld uy nexl=fõ uqo,a ukav,hg mej we;' mk; u.ska ;uka fj; mej we;s j.lsï yd ldr hndrhka uqo,a ukav,h úiska fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j u.ska l%shd;aul lrkq,nhs' 8'1 fomd¾;fïka;=fõ ld¾hhka idud l hl uqo,a iy wêndr /ials u" fmd.skqï yd idud l.skqï mj;ajd f.k heu" w;ṡ la; uqo,a wdfhdackh ls u" idud lhkag yd Tjqkaf.a ks;suh ysñlrejkag m%;s,dn wdmiq f.ùu" mk; u.ska uqo,a ukav,h yd lïlre flduid ia ckrd,ajrhd fj; mjrd we;s ldr hndrhka bgq ls fï ork mṡ jeh wruqof,a wd hfuka whlr.eksu yd idud l.skqïj,g fmd,sh ner ls u hkd h fia'w'w' fomdr ;fïka;=j fj; mjrk,o ldr hhka fõ' 2014 jir ;=< tu ldr hhka bgq ls fï fia'w'w' fomdr ;fïka;=j uqo,a ukav,fha wkqu; m%;sm;a;s yd ksr foayhkag wkqj lghq;= l< w;r lïlre flduid ia ckrd,a iu`. ióm iïnkaëlrkhla mj;ajd f.k hk, ' 8'2 ld¾hhkays ld¾hidokh ^w& idud l;ajh" idud l.skqï fyai yd m%;s,dn f.ùï wruqof,a iuia; idud l.skqï ixlhdj 2014 jir wjidkfha ñ,shk 15'4 la jq w;r" th 2013 jir wjidkfha jq ñ,shk 15'2 yd ii k úg ishhg 1'3 l by< heuls' ^ixlhd igyk II-4& 2014 jir wjidkfha fia'w'wruqof,ys uq`m jákdlu remsh,a ì,shk 1"486'9 la jq w;r" th 2013 jir wjidkfha jq remsh,a ì,shk 1"300 yd ii k úg ishhg 14'4 l jr Okhla fmkakqï lrhs' jir ;=< wruqo, úplaikys,s f,i l<ukdlrkh ls u u.ska bmehq wd hu iy idud l Y=oaO hl uqo,a ^ hl uqo,a,eîïj,ska m%;s,dn f.ùï wvq l< miq& by< heu wruqof,a jr Okhg fya;= úh' 2013 jifr idud l fmd,s f.ùï o we;=`m remsh,a ì,shk 1"281'9 la j mej;s idud lhka i yd jq wruqof,ys uq`m j.lsu 2014 jir wjika jk úg remsh,a ì,shk 1"445'5 la olajd ishhg 12'8 lska jr Okh úh ^ixlhd igyk II-4&' Y=oaO hl uqo,a,eîï o miq.sh jirg idfmalaij remsh,a ì,shk 30'0 isg remsh,a ì,shk 24'9 olajd wvq úh' jir ;=< wruqof,a idud lhka yd Tjqkaf.a ffk;sl Wreulrejka fj; m%;s,dn f,i remsh,a ì,shk 65'1 l uqo,la f.jk, ' th fmr jifr f.jk,o uqo, yd ii k úg ishhg 29'7 l jr Okhla fmkakqï lrhs' wruqof,a Y=oaO wd hu 2014 jifr remsh,a ì,shk 150'7 la jq w;r" th 2013 jifr Wmhk,o remsh,a ì,shk 125'6 yd ii k úg ishhg 19'9 l jr Okhls' II-4 ixlhd igyk wruqo, ms<sn m%odk o;a; whs;uh ^w& fjki ^]& uq`m idudcsl.skqï ixlhdj ^ñ,shk& 15'2 15'4 1'3 jr ;udkfha odhl uqo,a tjkq,nk 2'4 2'4 -.skqï ^ñ,shk& jr ;udkfha odhl uqo,a tjkq fkd,nk 12'8 13'0 1'6.sKqï ^ñ,shk& odhl uqo,a tjkq,nk fiajdfhdaclhka 69"148 71"000 2'7 uq`m odhl uqo,a,eîï ^remsh,a ì,shk& 80'2 90'0 12'2 m%;s,dn f.ùï ^remsh,a ì,shk& 50'2 65'1 29'7 m%;s,dn f.ùï ixlhdj 114" "492 11'7 Y=oaO wdodhu ^remsh,a ì,shk& 125'6 150'7 19'9 idudcslhka fj; jq iuia; j.lsu ^remsh,a ì,shk& 1"281'9 1"445'5 12'8 wruqof,a iuia; jákdlu ^remsh,a ì,shk& ^w& ;djld,sl 1"300'0 1"486'9 14'4 uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j II fldgi - 74
79 ^wd& wruqo,a wdfhdackh yd m%;s,dn (i) wdfhdack l<u( 2014 jir wjidkfha iuia; wdfhdack l<fuys jákdlu remsh,a ì,shk 1"437'7 ^fmd;a w.h& la f,i jdr ;d jq w;r" th 2013 jifr mej;s remsh,a ì,shk 1"257'3 g idfmalaij ishhg 14'3 l jr Okhla fmkakqï lrhs ^ixlhd igyk -5&' wruqof,a iqrlais;ndjh wdrlaid lr.ksñka" m%;s,dn f.ùï is ls ug yd wfkl=;a úhoï imqrd.eksug m%udkj;a m øjys,;djla mj;ajd.ksñka" wruqof,a idud lhka fj;.=ld,sk Ok uqr ; m%;s,dnhla,nd u b,lal fldg.;a wruqof,a wdfhdack m%;sm;a;sh wlkavj l%shd;aul lrk, ' wruqof,a iuia; wdfhdackhkaf.ka ishhg 91'2 la rcfha iq/l=ïm;ays wdfhdackh lr ;snq w;r" jhdmdr fldgiaj, iy Ndrldr iy;slm;a we;=`m idx.ñl Kh i yd" ms<sfj<ska" ishhg 6'7 la iy ishhg 1'5 la wdfhdackh lr ;snq ' b;ṡ ishhg 0'6 wruqof,a ffoksl øjys,;d wjyh;djhka l<ukdlrkh lr.eksu i yd we;s m%;súl=kqï.súiqu jeks by< øjys,;dj iys; j;alïj, wdfhdackh lr ;snq ' rdch iq/l=ï l,ams fï jhqyh iy M, wkqmd;sl ixlhd igyk -6 ys olajd we;' II-5 ixlhd igyk wdfhdack jr.h jákdlu ^re' ì,shk& ^w& hl;ajh jákdlu ^]& ^re' ì,shk& hl;ajh ^]& NdKavd.dr ne ïlr iy ì,am;a 1"140'5 90'7 1"287'5 89'6 rcfha remsh,a Kh 23'1 1'8 23'1 1'6 iud.ï fldgia 72'8 5'8 96'6 6'7 idx.ñl Kh 14'3 1'2 22'4 1'5 m%;súl=kqï.súiqï 6'6 0'5 8'1 0'6 tl;=j 1"257'3 100'0 1"437'7 100'0 ^w& ;djld,sl II-6 ixlhd igyk l,ams ï m K; jákdlu ^re' ì,shk& ^w& wdfhdack l<u uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j hl;ajh ^]& n ; idudkh M, wkqmd;slh ^]& jirlg jvd wvq 102'3 6'9 9'8 jir '3 10'7 9'9 jir '9 13'6 10'7 jir 5 g jeä 1"014'7 68'8 11'6 tl;=j 1"474'2 100'0 11'1 ^w& ;djld,sl 2014 wjidkfha rdch iq/l=ïm;a l<fò l,amsífï jhqyh uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j (ii) wdfhdack wd hu( wruqof,a iuia; wdfhdack wd hu 2014 jifr remsh,a ì,shk 163'2 la f,i igyka jq w;r" tys 2013 jifr Wmhk,o iuia; wdfhdack wd hu yd iei fï ishhg 19'7 l jeäùula fmkakqï lrk, ^ixlhd igyk II-7&' fmd,s wd hu wruqof,a m%odk wd hï m%njh úh ^th wd hfuka ishhg 78'1ls&' 2014 jifr fmd,s wd hu remsh,a ì,shk 127'5 la jq w;r" th 2013 jifr Wmhk,o remsh,a ì,shk 105'0 yd iei fï ishhg 21'4 l jr Okhla fmkakqï lrk, ' ;jo" jhdmdr fldgiaj, wdfhdackh ls u ;=<ska 2014 jir ;=< remsh,a ñ,shk 5"598 la Wmhk,o w;r" th 2013 jifr wd hu jq remsh,a ñ,shk 3"339 iu. iei fï ishhg 67'7 l jeäùuls' fuu m%;s,dnhka ys jir ;=< Wm,íê jq m%d.aok,dn yd,dndxy wka;r.; fõ' flfia jqj;a" jügï lrk,o NdKavd.dr ne ïlr u.ska Wmhk,o l%ulaih,dn 2013 jifr Wmhk,o remsh,a ì,shk 27'0 yd iei fï 2014 jir ;=< remsh,a ì,shk 25'9 olajd ishhg 3'9 lska wvq úh ^ixlhd igyk II-7&' II-7 ixlhd igyk wd hï uq,dy%h jákdlu ^re' ñ,shk& ^w& hl;ajh ^]& jákdlu ^re' ñ,shk& hl;ajh ^]& fmd,s 105"038 77'0 127"499 78'1 l%ulaih,dn 26"956 19'8 25"897 15'9 m%d.aok,dn - rcfha iq/l=ïm;a 1"019 0'8 4"082 2'5 fj< fmd< ñ,g w.h ls fuka,dn$^mdvq& ^45& '1 m%d.aok,dn$jhdmdr fldgia 113 0'1 2"277 1'4,dNdxY 3"226 2'4 3"321 2'0 ksoyia lrk,o Wlialr u; wêñ, $ jügï ^4& tl;=j 136" '0 163" '0 ^w& ;djld,sl (iii) úhoï( wdfhdack u`.ska,o wdodhï uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j 2014 jifr wruqof,a iuia; fufyhqï úhou remsh,a ñ,shk 1"043 la jq w;r" th fmr jifr iuia; úhou jq remsh,a ñ,shk 979 yd ii k úg ishhg 6'5 l jeäùula fmkakqï lrhs' 2014 jifr wruqof,a iuia; fufyhqï úhou wruqof,a o< wd hñka ishhg 0'64 la f,i igyka jq w;r" th 2013 jifr ishhg 0'72 la úh ^ixlhd igyk -8&' wruqof,a iuia; fufyhqï úhou tys o< wd hñka ishhg 1 lg jvd my< uügul mj;ajd.eksug yels ùu jir.kkdjla mqrdu wruqof,a lems fmfkk,laikhla úh' II fldgi - 75
80 II-8 ixlhd igyk fufyhqï úhoï II-10 ixlhd igyk idudðl.skqï fyai u; f.jk,o fmd,s wkqmd;sl whs;uh jákdlu ^remsh,a ñ,shk& m%;sy; ^w& fjki ^]& fiajl mṡ jeh '8 mrsmd,k úhoï '7 fjk;a úhoï ^6'5& tl;=j 979 1"043 6'5 uq`m mṡ jeh o< wdodhfï m%;sy;hla f,i ^w& ;djld,sl ^we& idudðl fyai i yd fmd,s f.ùï 0'72 0'64 - uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j wruqof,a idud lhka fj; fmd,sh f,i fn ye ug we;s Y=oaO wd hu 2013 jifr mej;s remsh,a ì,shk 123'4 iu`. iei fï 2014 wjidkfha remsh,a ì,shk 141'6 la úh ^ixlhd igyk -9&' ixñ; i yd remsh,a ì,shk 4'0 la udre ls fuka miq idud l fyai u; fmd,s wkqmd;slh f,i ishhg 10'5 l m%;sy;hla fjka ls ug wruqo,g 2014 yels jq ^ixlhd igyk -10&' jir f.jk,o fmd,s im, fmd,s wkqmd;slh ^]& wkqmd;slh ^]& '00 9' '10 10' '20 11' '20 13' '75 13' '50 12' '50 11' '50 11' '00 11' ^w& 10'50 10'60 II-9 ixlhd igyk idudðlhkag f.jk,o fmd,sh ^w& ;djld,sl uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j whs;uh jákdlu ^re'ñ,shk& ^w& m%;sy; fjki ^]& o< wdodhu 136" "873 19'9 uqω fufyhqï úhou ^979& ^1"043& 6'5 wdodhï n ^10"069& ^12"169& 20'9 jifr Y=oaO wdodhu 125" "662 19'9 fmr jirg wod<.e<mqï 28 - ^100'0& fmr jifr r jd.;a,dn '6 jir ;=< is l< m%;s,dn f.ùï u; f.jk,o fmd,sh ^2"233& ^3"201& 43'4,dNdxY fjka ls u - ^6"000& - idud lhka fj; fnodye ug we;s Y=oaO wdodhu ^jir ;=< m%;s,dn f.ùï u; f.jk,o fmd,sh wvq l< miq& 123" "602 14'7 ixñ;j,ska$^ixñ;j,g& udrels u 3"700 ^4"000& ^208'1& ixñ;j,ska$^ixñ;j,g& udrels fuka miq idud lhkag fnod ye ug we;s Y=oaO wdodhu 127" "602 8'2 idud l fyai i yd fmd,sh ^126"992& ^137"291& 8'1 r jd.;a Y=oaO wd hu '6 idud l fyai i yd f.jk,o fmd,s wkqmd;slh ] 11'0 10'5 - ^w& ;djld,sl uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j 1 im, fmd,s wkqmd;slh } ^idud lhskag f.jq fmd,sh& $ [^wdrïnl idud l fyaih + fmd,s f.ùïj,g fmr wjika idud l fyaih&$2] 8'3 idudðl fiajdjka ^w& idudðl.skqï m%ldyk 2014 jifr m<uq wr O jdr Isl idud l.skqï m%ldyk fiajdfhdaclhska u.ska idud lhka fj; ksl=;a ls u 2014 jifr foieïnr udih ;=< wdrïn lrk, ' 2014 jifr fojk wr O jdr Isl.sKqï m%ldyk 2015 jifr cq,s udih wjidkh jk úg ksl=;a ls ug w < lghq;= is lrñka mj;s' ^wd& idudðlhka i yd jq ksjdi Kh myiqlu wruqof,a idud lhka yg ish fia'w'w'.skqfï fyaih wemhg ;nd ksjdi Kh,nd.ekSfï fhdackd l%uh 1988 jifr y kajd ka w;r" tu Kh,xld nexl=j" uyck nexl=j" rdch Wlia yd wdfhdack nexl=j" ksjdi ixjr Ok yd uq,h ixia:d nexl=j yd iuqmldr.%dóh nexl= hk iynd.s;aj Kh fok wdh;k u.ska 2014 jir ;=< o,nd.eksug yels úh' jir ;=< fuu jhdmd;sh hgf;a fyai iy;sl 17"786 la w < wdh;k fj; ksl=;a lrk,o w;r wkqu; lrk,o iuia; ksjdi Kh m%udkh remsh,a ñ,shk 8"021 ls ^ixlhd igyk -11&' ;jo" 2013 jifr meyer y k,o Kh fjkqfjka" wruqo, úiska remsh,a ñ,shk 2"394 lg wdikak uqo,a m%udkhla idud l.skqïj,ska wvqlr iynd.s;aj Kh fok wdh;k fj; 2014 jir ;=< fm%aikh lrk, ' II fldgi - 76
81 II-11 ixlhd igyk jir ksl=;a l< iy;slm;a ^ixlhdj& wkqu; l< Kh m%udkh ^re'ñ,shk& wkqu; Kh fok wdh;k fj; uq y< uqo, ^re'ñ,shk& "600 2" "136 3"049 1" "969 2"872 1" "519 3"008 1" "383 2"680 1" "848 4"512 2" "041 6"355 1" "234 3"973 2" "268 6"914 2" ^w& 17"786 8"021 2"394 tl;=j 144"784 44"150 16"542 ^w& ;djld,sl ^we& uyck ±kqïj;andjh ksjdi Kh fiajdj uq,h( fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=j" YS%,xld uy nexl=j fia'w'w'ys lghq;= ms<sn ±kqïj;a Ndjh by< kexùu" fuu fomdr ;fïka;=j mqr K iajhxls%h lv is rys; ldr hd, m irhlg ú;eka ùu i yd jk m%odk b,lalhls' idud lhkaf.a yd wfkl=;a iïnkaê; mdr Yajhkaf.a ±kqïj;andjh jeä ls fuys,d cx.u fiajd iemhsu" ksjdi Kh l<ukdlrk iïnkaoj nexl= ldr h ukav,h ±kqïj;a ls fï jevigyka ixúodkh ls u" cd;sl uügfï W;aij j,g yd m%or Ykhkag iynd.s ùu iy ±kaùï" w;am;%sld" ùäfhda or Yk jeks úúo ikaksfõok udoh fuu b,lal <`.d lr.eksfï Wmdhudr. fõ' 2014 jir ;=< lyj;a; ma,dkafüika ms't,a'is'ys cx.u fiajdjka 4la mj;ajk, ' ta hgf;a yqkqfj, j;=hdh" me,auvq,a, j;=hdh",afyak j;=hdh" fmdfrdkqj j;=hdh" fydafma j;=hdh" je,a,` r j;=hdh" md; j;=hdh iy weka odk j;=hdh wdjrkh lrñka cx.u fiajd meje;aùh' Y%S chjr Okmqr yd fudrgqj isxy iudch ixúodkh lrk,o ;j;a cx.u fiajd jevigyka 2la ;%sl=kdu,h isxy, uyd úohd,sh nyq fiajd l jqfrys fi!lh yd m%cd i;aldr khg iu.dój mj;ajk, ' lïlre fomdr ;fïka;=j" fr iag%dr ckrd,a fomdr ;fïka;=j" fmd,sia fomdr ;fïka;=j iy w < ia;%sla$m%dfoaysh f,alï ldr hd, jeks wfkl=;a w < wdh;khkays o iyfhda.s;ajh u; fuu cx.u fiajdjka mj;ajk, ' ta wkqj cx.u fiajd Tiafia my; ±lafjk fiajd,nd fok, ' і' іі' ііі' idud lka i yd fyai jdr ;d ksl=;a ls u' idud l f;dr;=re iy.skqï ksjer j ilia ls u' idud lhkaf.a f;dr;=re kej;,shdm xñ ls u' іv' flá m úv (SMS) yd wka;r cd,h hgf;a f;dr;=re,nd.eksu i yd idud lhka u;a ls u' v' fia'w'w' idud lhkag cd;sl ye kqïm;a ksl=;a ls u iy wfkl=;a w < fiajdjka mqoa.,hka,shdm xñ ls fï fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska,nd u' vі' fia'w'w' idud lhkag Wmamekak iy;sl $ wkqudk jhia iy;sl $ wj,x.= jdr ;d iy w < fiajdjka fr iag%dr ckrd,a fomdr ;fïka;=j úiska ksl=;a ls u' vіі. iuia; fia'w'w' ls%hdms<sfj< ms<sn j Wmfoia,nd u' ieu cx.u fiajdjlau meje;aùug m%:u w < fiajdfhdaclhka" l<ukdlrejka yd wfkl=;a m md,k ks,od ka ±kqïj;a ls fï jevigyka h;a ls u ;=<ska cx.u fiajdjkays ldr hlaiu;dj by< kxjd.eksug yels ù we;' ;jo" cd;sl uügfï m%or Yk 03 lg iy wdh;ksl wxyhkag fomdr ;fïka;=j iynd.s jq w;r tajd kï l=,shdmsáfha mj;ajk,o zz±hg lsre< 2014ZZ" fiajl l<ukdlrk wdh;kh ^IPM& ixúodkh l< cd;sl udkj iïm;a iemhqïlrejkaf.a m%or Ykh 2014 yd Y%S,xld ixia:dms; bx fkarejkaf.a wdh;kh úiska ixúodkh l< ldr ñl m%or Ykh yd fjf< m%or Ykh 2014 f,i ±laúh yel' 2014 jir ;=< uyck ±kqïj;a ls fï jevigyka meje;aùug m%odk jyfhka wjodkh fhduq lrkq,enqfõ j;= wxyfha idud lhka i yd jq w;r Bg fya;= jqfha fld<u msysá fia'w'w' ldr hd,fhka fiajh,nd.eksug meñfkkakka w;= ka nyq;rh Tjqka jk neúks' fuu jir ;=< fiajh imhkq,enq fia'w'w' idud lhkaf.a.kk 12"000 g jvd jeäh' ^we& úohq;a udoh u.ska fia'w'w' odhl uqo,a /ialsífï l%uh is jdr ;d iy is3 jdr ;dj u.ska idud l hl uqo,a f.ùï i yd jq f;dr;=re b m;a ls u fjkqjg y` kajd fokq,enq úohq;a udohfhka (e-return) tu f;dr;=re iemhsfï l%ufõoh i yd iïnkaoùug fiajdfhdaclhka Wkka ls fï wruqkska fia'w'w' fomdr ;fïka;=j úiska.;jq jir ;=< ls%hdudr. lsysmhla.kakd, ' f,alk b m;a ls fuka f;drj úohq;a udoh Ndú;fhka f;dr;=re fï fuu kj l%uh u.ska wruqo,g yd fiajdfhdaclhkag ±kg uqyqkmdk.egæ wju lr.eksug yelshdj,efnkq we;' ;jo" fia'w'w' hl uqo,a yd úia;r úohq;a udohh u.ska iemhsu" úfoaysh wdfhdack rg ;=<g wdlr IKh lr.eksfï jeo.;a or Ylhla jk jhdmdr mj;ajdf.k hefï myiqj fy%a.; ls fï or Ylfha Y%S,xldfõ ia:dkh by< uügulg f.kheu i yd hl úh' II fldgi - 77
82 2012 jir jk f;la fuf,i f;dr;=re iemhsu fiajdfhdaclhkaf.a iafõépdfjka is jq w;r" fuu l%uh wju fiajlhska 50 la iys; fiajdfhdaclhkag wksjdr h ls u i yd 2012 wxl 2 ork fia'w'w' mk;g ixfydaokhla f,i kj ks;s m%;smdokhla tla lrk, ' fuu ixfydaokhkag w < fr.=,dis 2013 uehs ui.eiü lrk, ' fuu l%uh hgf;a úohq;a udohh u.ska hl uqo,a /ials fï ksfhda ;hka f,i n,m;%,dns jd c nexl= m;a ls u u.ska Tjqkaf.a fiajh,nd.eksu fomdr ;fïka;=j úiska.kakd,o ;j;a mshjrls' ta wkqj" fldur I,a nekala Tµa isf,daka ms't,a'is' yd,xld nexl=j" ms<sfj<ska" 2011 Tlaf;danr yd 2012 iema;eïnr ui isg l%shd;aul jk m ish.kqfokqlrejkag fï i yd ;u fiajh,nd ug mshjr.kakd, ' 2013 jifr uyck nexl=j" iïm;a nekala ms't,a'is iy yegka keik,a nekala ms't,a'is" fuu moao;sh y kajd hl uqo,a /ials fï ksfhda ;hka f,i fia'w'w' yd tla fjñka fia'w'w' i yd hl uqo,a imhk ;u nexl= md fnda.slhka fj; imhk fiajdjka jeä ls ug iu;aj we;' ;jo" mj;akd úohq;a udoh hl uqo,a /ials fï moao;sfha ldr hlaiu;dj by< kexùu i yd" 2014 f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ iyh we;sj idud lhkaf.a f;dr;=re ms<sn udr..; i;hdmkhla iys; kj cd,.; moao;shla y kajd fokq,eîh' fuu kj moao;sh ;=<ska idud l f;dr;=rej, j,x.=ndjh iajhxl%shlrkh ls u yryd úohq;a udoh u`.ska hl uqo,a /ials fï l%shdj,sfha udkj ue y;a ùu wju ls ug iy idud l.skqï hdj;ald,sk ls fï l%shdj,sh fõ.j;a ls ug n,dfmdfrd;a;= fõ' fufia" ksfhda ; jd c nexl= úiska kj myiqlï iemhsu i yd wjyh lrk wnhka;r f;dr;=re ;dlaik moao;sh kùlrkh ls fï l%shdj,sfha fh isák w;r" cd;sl ixjr Ok nexl=j yd fi,dka nexl=j Tjqkaf.a.kqfokqlrejkag wjyh fiajdjka iemhsu i yd Tjqkaf.a f;dr;=re ;dlaik moao;sh ixjr Okh ls fï l%shdj,sfha fh isà' 2015 jifr m<uq ldr ;=fõ kj wdld;sh l%shd;aul lrkq,efí' ;jo" fuu l%uh hgf;a fiajdfhdaclhkag wruqo, fj; lrkq,nk f.ùï ish nexl=j yryd idcq yr ls ula u.ska udislj fia'w'w' fomdr ;fïka;=fõ nexl=.skqug idcqju fm%aikh ls ug yd Bg w < hl;aj f;dr;=re úohq;a ;eme, yryd idcqju fia'w'w' fomdr ;fïka;=j fj; tùfï myiqlu i,id we;' 2014 jir wjidk jk úg fuu f.ùï moao;sh hgf;a fiajdfhdaclhka 3"706 fofkl= ;u hl uqo,a tùu is lr we;' fuu myiqlu" ±kg il%sh idud lhka jk ñ,shk 2'4 ka ishhg 44 la wdjrkh lrk w;ru" tu.ska fia'w'w' idud l.skqï blaukska yd ksjer j hdj;ald,sk ls ug fya;= ù we;' 2014 jifr fia'w'w' fomdr ;fïka;=j úiska úohq;a udoh hl uqo,a /ials fï l%uh ms<sn j fiajdfhdaclhska yd lïlre fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka ±kqïj;a ls fï jevuq`m 27 la mj;ajd we;' tys m%;sm,hla f,i" 2013 jir wjidkfha fuu jhdmd;sh hgf;a,shd xñ ù isá 1"868 la jq fiajdfhdacl ixlhdj 2014 jir ;=< 3"706 olajd jr Okh úh' ^b& fia'w'w' idudðlhka kej;,shdmèxñ lsíu 2009 idud lhka kej;,shdm xñ ls fï jhdmd;sh fia'w'w' fomdr ;fïka;=j yd lïlre fomdr ;fïka;=j iïnkao ù is l< m%odk jhdmd;s w;= ka tlls' tys fia'w'w' idud lhka Tjqkaf.a cd;sl ye kqïmf;ys ^cd'ye'm'& ku i ykaj we;s wdldrhg idud l.skqï kej;,shdm xñ lrk w;r" cd;sl ye kqïm;a wxlh idud lhdf.a talsh y kd.eksfï wxlh (UID) f,i Ndú;d ls u is lrkq we;' wdh;k folgu fmd idud l flakaøsh o;a;.nvdjla ^MCD& Ndú;d ls ug fuu`.ska yelshdj,eî we;' 2014 wjidk jk úg ñ,shk 1'6 lg wdikak idud lhkaf.a cd'ye'm' f;dr;=re m%udkhla /ialr.ksñka wruqof,a il%sh ^jr ;udkfha hl uqo, f.jkq,nk& idud lhka kej;,shdm xñ ls u is lr we;' ta w;= ka ishhg 75 la ^.skqï ñ,shk 1'2& muk jq idud l m%;sy;hlg talsh y kd.eksfï wxl,nd we;s w;r" b m;a lr we;s f;dr;=rej, mj;sk hï hï.egæ ksid /ia lrk,o b;ṡ f;dr;=re w < fiajdfhdaclhka u.ska kej; ;yjqre ls u,nd.eksfuka miqj,shdm xñ ls u i yd fhduq lrkq,efí' 2010 fkdjeïnr udifha isg fia'w'w' g iïnkao jk idud lhka ;;ald,skj,shdm xñ lrk, ' m<uqjrg hl uqo,a,efnk idud lhkaf.a cd;sl ye kqïm;a f;dr;=re udisl mokñka /ialr.eksu i yd fufyhqï l%shdj,shka o mj;ajdf.k hkq,efí' 2014 jifr 139"266 la muk jr ;udk yd kj idud lhka,shdmoxñ ù we;s w;r Tjqka w; ka 129"891 la kj idud l f,alkhg ^NMR& we;=<;a lrk, ' idud lhkaf.a mqr j fiajd kshqla;shkag w < jk idud l.skqï" talsh y kd.eksfï wxlhg iïnkao ls u" 2014 jir ;=< o is lrk, ' ta wkqj" 2014 tjeks idud l.skqï 38"694 la talsh y kd.eksfï wxlhg iïnkao lrk, ' fuu l%uh u.ska wka;r cd,h yryd iy cx.u rl:k ;=<ska flá m jqv fiajdj yryd cd;sl ye kqïm;a wxlh b m;a ls fuka idud lhkag ;ukag ysñ ishæu idud l.skqï ms<sn f;dr;=re úuisug yelshdj,efí' II fldgi - 78
83 ^B& Pdhdia:.; lsífï jhdmd;sh (ISP) fia'w'w' idud lhkag yd wfkl=;a iïnkaê; mdr Yajhkag ldr hlaiu yd M, hs fiajdjla ie<isfï Wmdhudr.sl wruqk imqrd,kq ms i fia'w'w' fomdr ;fïka;=fjys fufyhqï m irh wju f,alk iys; úohq;a m irhla njg m jr ;kh ls fï wruq ka Pdhdia:.; ls fï jhdmd;sh (ISP) wdrïn lrk, ' fuu jhdmd;sh m%odk jyfhka w hr 4 la hgf;a y kd.; yel' і' ±kg mj;akd f,alk úohq;a udohhg yerùu іі' f,alk ;;ald,skj Pdhdia:.; ls u ііі' úohq;a f;dr;=re.nvdjla ia:dmkh ls u іv' f,alk l<ukdlrk moao;sh ±kg mj;akd fia'w'w' m.kl moao;sh iu. taldnoao ls u 2014 wjidkfha " 2012 jr Ih olajd hdj;ald,sk lrk,o m%odk,smsf.dkqj,ska ishhg 90la" RRI fmdaruj,ska ishhg 100la" RR6 fmdaruj,ska ishhg 90la" yd D fmdaruj,ska ishhg 100la Pdhdia:.; lrk, ' jr Ih ;=< Pdhdia:.; f,alk yd ta iïnkao m.kl o;a; moao;sh ú.kkh i yd úêu;a fgkavr mámdáh hgf;a fiajd imhkafkl= (KPMG) f;dard m;a lrk, ' jr Ih wjidk jk úg m%odk,smsf.dkqj,ska ishhg 40l ú.kkh iïmqr K lrk, ' bf,lafg%dksla jdr ;d ldurh ia:dmkh ls fï" wjyh odvdx. iïmdokh wjika lr we;' tfukau bf,lafg%dksla jdr ;d (IBM File net) f,i m%odk,smsf.dkqys ishhg 80la w < m YS,lhka i yd ilid ;sfí' fuys m%;sm,hla f,i jdr ;d ixfydaok wxyfha idu l f;dr;=re ixfydaok lghq;= f,dhsâia (Lloyd's) f.dvke.s,af,ys idr :lj ia:dms; lrk, ' ;jo IBM File net ms<sn j mqyqkqjla o m YS,lhska fj;,ndfok, ' f,alk ;;ald,skj Pdhdia:.; ls u yd idudkh fufyhqï ls%hdj,sfha lv is Ndú;h wju ls u i yd 2014 jr Ih ;=< úfyai wohhkhlska" mj;sk fufyhqï moao;sh yd m YS,l wjyh;d iúia;rd;aulj úyaf,aik ls fuka miqj moao;s wjyh;d jr.slrk (SRS) jdr ;dj ms<sfh, lrk, ' fï i yd m YS,lhkaf.a" l<ukdlrk ukav,fha yd fiajd imhkakkaf.a iynd.s;ajfhka idlépd.kkdjla mj;ajk, ' l<ukdlrk wkque;sh,nd.eksug m%:u b m;a ls ï yd wdor Yk lsysmhla ilik, ' jir wjidkfha fiajd imhkakd iy jhdmd;s lñgqj f,alk ;;ald,skj Pdhdia:.; ls u i yd m laik jghla mj;ajk, ' f,alk l<ukdlrk moao;sh yd AS400 moao;sh ifudaodkh ls u 2015 m<uq ldr ;=j wjidk jk úg wdrïn ls ug kshñ;j we;' 9' úksuh md,kh úksuh md,k fomdr ;fïka;=j" 2014 jr Ih ;=< o" 1953 wxl 24 ork úksuh md,k mkf;a m%;smdok m%ldrj tys ldr hhka iy jhjia:dms; j.lsï wlkavj bgq lr f.k hk, ' n,h,;a fj< ka fj; úodkhka ksl=;a ls u".eiü ksfõok ksl=;a ls u" úfyai úfoay úksuh.kqfokq i yd wkque;ska iy n,m;% m% kh ls u" úúo úfoay úksuh.kqfokq iqm laikh iy úksuh md,k mkf;a úêúodk W,a,x>kh ls ï iïnkaoj úur Yk lghq;= is ls u hkd h ;=<ska Y%S,xld wdr :ßlfha Wkak;sh Wfoid úksuh md,k mkf;a m%;smdok hgf;a úfoay úksuh.kqfokq iïnkao m%;sm;a;s l%shd;aul ls u hkd h óg wka;r.; fõ' 2014 jr Ih ;=< l%shd;aul lrk,o tjeks m%;sm;a;sj, idrdxyhla my; ±lafõ' 9'1 úodk ksl=;a lsíu my; idrdxy.; lr we;s wdldrhg úksuh md,k fomdr ;fïka;=j 2014 jr Ifha n,h,;a fjf< ka fj; úodk 12 la ksl=;a lrk, ' fuu úodk jdr Isl jdr ;dfõ III fldgiska ±lafõ' ^w& úfoay ixpdrl ldâm;a (FTC)( úfoay ixpdr i yd úfoay úksuh,nd.eksu fjkqfjka Y%S,xldfõ fkajdisl mqoa.,hka yg úfoay ixpdrl ldâm;a ksl=;a ls u i yd n,h,;a fj< ka yg wjir,nd u' ^wd& úfyai úfoay wdfhdack ;ekam;=.skqï (SFIDA)( úfyai úfoay wdfhdack ;ekam;=.skqul we't'c' fvd,r 10"000$- l wju fyaihla mj;ajd f.k hefï wjyh;djh bj;a ls u' ^we& YsIH ùid n,m;%h,nd.eksug fmr uqo,a fm%aikh ls u( úfoay rgj, YsIH ùid n,m;% wh ï lrkq,nk" Y%S,xldfõ fkajdisl YsIHhkaf.a jk úhoï imqrd.eksu i yd l,a;shd m%;suql fm%aik is ls u wjyh hehs ùid m% kh lrkq,nk wêld h úiska mjid isák wjia:djkays " tjeks fm%aik is ls ug n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^we& fkajdisl úfoay jhjydr uqo,a.skqï (RFC)( YsIH ùid n,m;%,nd.eksu ms i" Y%S,xldfõ fkajdisl YsIHfhl= úiska Y%S,xldfjka msg; mj;ajdf.k hkq,nk.skqulg fkajdisl úfoay jhjydr uqo,a.skqulska wruqo,a udre ls u i yd n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^b& fkajdisl úcd;sl úfoay jhjydr uqo,a.skqï (RNNFC)( YsIH ùid n,m;%,nd.eksu ms i" Y%S,xldfõ fkajdisl YsIHfhl= úiska Y%S,xldfjka msg; mj;ajdf.k hkq,nk.skqulg fkajdisl II fldgi - 79
84 úcd;sl úfoay jhjydr uqo,a.skqulska wruqo,a udre ls u i yd n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^B& wka;r cd;sl fiajd iemhqïlrejka iy Tjqkaf.a fiajlhka i yd jk úfoay jhjydr uqo,a.skqï (FCAISPE)( YsIH ùid n,m;%,nd.eksu ms i" Y%S,xldfõ fkajdisl YsIHfhl= úiska Y%S,xldfjka msg; mj;ajdf.k hkq,nk.skqulg wka;r cd;sl fiajd iemhqïlrejka iy Tjqkaf.a fiajlhka i yd jk úfoay jhjydr uqo,a.skqulska wruqo,a udre ls u i yd n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^W& úfoay úksuh Wmhkakkaf.a.sKqï (FEEA)(.sKqï ysñhd úiska Ndr f.k we;s úfoay fldka;%d;a;=jla iïnkaofhka Y%S,xldfjka msg; mqoa.,fhl=g úfoay úksuh Wmhkakkaf.a.sKqfï ±kg mj;sk wruqo,a Ndú;d lrñka f.ùï is ls ug wjir,nd u' ^W!& Y%S,xldfõ fkajdisl wdkhklrejka yg Y%S,xldfjka msg; jdisl iemhqïlrejka úiska,ndfok Kh myiqlï( NdKav wdkhklrejka yg tu NdKav iemhqïlrejka úiska m% kh lrk,o Kh myiqlï iïnkaofhka fmd,s f.ùu fjkqfjka m%;suql fm%aikhka is ls u ms i n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^t& Khjr,sms (LC)( Khjr,sms ksl=;a ls ug" j,x.= ld,h r > ls ug iy j.ka;s ixfydaokh ls ug n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^ta& úfoay úksuh Wmhkakkaf.a.sKqï ysñhka i yd Kh myiqlï( keu wruqkla fjkqfjka úfoay úksuh Wmhkakkaf.a.sKqï ysñhka i yd Kh myiqlï m% kh ls ug n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^T& Ök frkañkaìj,ska.skqï újd; ls u yd mj;ajdf.k heu( Ök frkañkaìj,ska kdukh lrk,o úfoay jhjydr uqo,a.skqï újd; ls ug iy mj;ajdf.k heug n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' ^ & ixpdrl wruqkq i yd úfoay jhjydr uqo,a fkdaügq ksl=;a ls u( Y%S,xldfõ fkajdisl mqoa.,hka i yd jk úfoay.uka ukdfõ fldgila f,i we't'c' fvd,r 10"000 fyda fjk;a keu m jr ;H úfoay jhjydr uqo,lska Bg ;=,H jk m%udkhla olajd úfoay jhjydr uqo,a fkdaügq ksl=;a ls u i yd n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u' 9'2.eiÜ ksfõok ksl=;a lsíu my; idrdxy.; lr we;s wdldrhg úksuh md,k fomdr ;fïka;=j 2014 jr Ifha kj.eiü ksfõok 5 la ksl=;a lrk,os' tu.eiü ksfõok fuu jdr ;dfõ III fldgfia ±lafõ' ^w& 2010" 2011 iy 2012 hk jr Ij, Y%S,xld rch úiska Y%S,xldfjka msg; ksl=;a lrk,o cd;hka;r iaffj ;aj ne ïlr" oaú;shsl fj< fmdf<ka w;alr.eksug" ± ug yd mej ug n,h,;a fjf< ka yg wjir,nd u ^2014 udr ;= 17 ke;s.eiüm;% wxl 1854$3&' ^wd& wohdmk lghq;= i yd Y%S,xldfjka neyerj fjk;a rglg heug n,dfmdfrd;a;= jk Y%S,xldfõ fkajdisl ;eke;a;ka yg Y%S,xldfjka msg; nexl=.skqï újd; ls ug iy mj;ajdf.k heug wjir,nd u ^2014 uehs 28 ke;s.eiü m;% wxl 1864$38&' ^we& iq/l=ïm;a wdfhdack.skqu yryd" Y%S,xld remsh,aj,ska kdukh lrk,o,ehsia;=.; fkdl< Khlrj, wdfhdackh ls u i yd úfoaysh wdfhdaclhka yg wjir,nd u ^2014 uehs 28 ke;s.eiü m;% wxl 1864$39&' ^we& n,h,;a fjf< kaf.ka bf,lafg%dksl uqo,a yqjudre ldâm;a,nd.eksu i yd kï lrk,o.skqï jr. ysñ mqoa.,hka i yd wjir,nd foñka 2012 foieïnr 20 ke;s wxl 1789$34 ork.eiü ksfõokh ixfydaokh ls u ^2014 uehs 28 ke;s.eiü m;% wxl 1864$40&' ^b& NdKav keõ.; lrkakka f,i lghq;= lrkq,nk" Y%S,xldj ;=< isák fyda Y%S,xldfõ fkajdisl mqoa.,hka yg mkjd ;snq fldkafoais iy wjyh;d bj;a lrñka 1990 foieïnr 20 ke;s wxl 641$15 ork.eiü ksfõokh wj,x.= ls u ^2014 foieïnr 31 ke;s.eiü m;% wxl 1895$15&' 9'3 wkque;ska$wjirm;% m%odkh lsíu ^w& wkque;ska( we't'c' fvd,r ñ,shk 105'2 l uqo,la wdfhdackh ls u i yd iud.ï 9 la i yd o" we't'c' fvd,r ñ,shk 248'5 l uqo,la úfoayhkaf.ka Khg,nd.ekSu i yd iud.ï 18 la i yd o wkque;sh,nd fok, ' ^wd& wjirm;%$n,m;% ksl=;a ls u( (i) isudiys; iud.ï 4 lg iy tla ixpdrl fydag,hlg kj uqo,a udre ls fï n,m;% 5la ksl=;a lrk, ' ta wkqj" n,m;%,dns uq,h iud.ï 10 lska" n,m;%,dns úfyais; nexl= 2lska" tla iqmṡ fj< ie,lska" tla ixpdrl fydag,hlska iy fjk;a isudiys; iud.ï 70 lska iukaú; jk wdldrhg n,h,;a uqo,a yqjudre lrkakkaf.a uqω.kk 84 la njg m;aúh' ;jo" 2014 jr Ih wjidk jk úg" isudiys; iud.ï 5 la" n,m;%,dns uqo,a iud.ï 10 la" n,m;%,dns úfyais; nexl= 2 la iy tla iqmṡ fj< ie,la we;=ωj úfoay jhjydr uqo,a úls u i yd n,h,;a uqω uqo,a yqjudre lrkakka.kk 18 la úh' II fldgi - 80
85 (ii) NdKav keõ.; lrkakkaf.a uqω.kk 555 la olajd by< kxjñka kj iud.ï 17 la NdKav keõ.; lrkakka f,i,shdm xñ lrk, ' 9'4 ixl%uksl wruqo,a fm%aikh lsíu 2014 jr Ih ;=< " 2013 cqks 12 kg miqj fjk;a rgl ia:ßr fkajdisl n,m;%,ndf.k we;s Y%S,dxlsl ixl%u lhka yg ysñ ixl%u l ukdj ksoyia ls u i yd kj ixl%u l wdjd;.skqï 257 la újd; ls u ms i n,h,;a fjf< ka yg wjir,ndfok, ' ;jo" 2013 cqks 12 kg fmr fjk;a rgl ia:ßr fkajdisl n,m;%,nd f.k we;s Y%S,dxlsl ixl%u lhka 330 fofkl=g wfkajdisl wdjd;.skqï yryd Y%S,xldfjka msg;g wruqo,a fm%aikh ls ug wjir,nd fok, ' 9'5 iqmílaikh$úu¾yk úksuh fr.=,disj,g wkql+, fkdùu iïnkaofhka úur Yk 138 la 2014 jr Ih ;=< is lrk,o w;r" tn úksuh md,k ks;s ;s W,a,x>kh ls ï iïnkaofhka mkjk,o ov uqo,a jyfhka whlr.;a re' ñ,shk 15'3 l uqo,la taldnoao wruqo,g udre lrk, ' úur Ykj,ska nyq;rhlau fkajdislhka úiska wfkajdislhkag lrk,o wkjir f.ùï" isñ; n,h,;a fjf< ka úiska n,m;%fha i yka fldkafoais W,a,x>kh ls ï iy fmd wjirhkays olajd we;s l%shdmámdáh W,a,x>kh lrñka iq/l=ïm;a ksl=;a ls u yd mej u iuû iïnkao fõ' 9'6 uyck;dj ±kqïj;a lsíu úksuh md,k fr.=,dis ms<sn j uyck;djf.a ±kqïj;andjh jeäls u ms i úksuh md,k fomdr ;fïka;=fõ ks, fjí wvúh 2014 ckjd 01 k h;a lrk, ' nexl=" uq,h wdh;k" Y%S,xld jr,;a.kldêld kaf.a wdh;kfha idud lhka" iud.ï wohlaijreka" wdfhdaclhka iy úksuh md,k ks;s ;s ±k.eksug leu;s mdr Yajhka b,lal lrñka Y%S,xld uy nexl=fõ nexl= wohhk flakaøh iuû iyfhda.fhka úksuh md,kh ms<sn ±kqïj;a ls fï jevigyka 10 la mj;ajk, ' ;jo" úúo mdr Yajhka w;r jr ;udk úfoay úksuh m%;sm;a;s iy m%d.aok.skqï.kqfokqj, ue;ld,sk,sys,a ls ï ms<sn ±kqu by< kexùu i yd Y%S,xldfõ ieu m%foayhlau wdjrkh lrñka ±kqïj;a ls fï jevigyka 14 la mj;ajk, ' 10' myiqlï l<ukdlrk Y%S,xld uy nexl=fõ mrudr : lrd <`.dùu Wfoid" tys ldr h ukav,hg úis;a; iy iqjmyiq jev m irhla,nd foñka" myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j tys ;SrKd;aul fiajdj, fufyhqï úyajiksh;ajh 2014 jr Ih ;=< ;yjqre lrk, ' 2014 jr Ifha Wmdhudr.sl ie,iqïj,g iu.dój" myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=fõ uq,sl wruqkqj,g <`.dùu i yd tys m%odk ldr hhka jk ú,sh" jdhqiukh" c,h" m%jdykh iy ikaksfõokh ksis m iemhsfuka iy nexl= m Y%h ksis m kv;a;= ls fuka tys ;SrKd;aul fiajdjkaj, fufyhqï úyajiksh;ajh wlkavj mj;ajdf.k hk, ' fuu fiajd ishhg 100 la úyajiksh f,i iemhsug yelshdj,eîu ;=<ska nexl=fõ jhdmd l in ;djh iy;sl ls ug hlùug myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=jg yels úh' jhdmd;s jd;a;sh jyfhka we.hsu" by< m%ñ;sfhka iy mṡ jeh M, hs fldka;%d;alrejka f;dard.eksu" wjyh m%ñ;ska iy tl`. jq khkays jhdmd;s ksu ls u ms<sn jq m%.;sh ±äj ks laikh ls u hkd fhka ldr hlaiuj mṡ jeh M, hs f,i iy kshñ; kg jhdmd;s wjika ls u ;=<ska jeh lrk uqo,a i yd by< jákdlula,nd ug myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j iu;a úh' úúo lrekq iïnkaofhka uy nexl=jg meñfkk uyck;djf.a myiqj ;ld" jvd bvlv iys; iy w,xldr lrk,o / isàfï ia:dkhla jhdmd;shla f,i jr Ih ;=< ksu lrk, ' Y%S,xld uy nexl=j úiska w;am;a lr.;a iy wæ;ajeähd l< hg;aú ; hq.hg wh;a wjqre 100 la muk mer " keik,a ñhqpqj,a f.dvke.s,a, f,i fmr ye kajq" jr ;udkfha fikag%,a fmdhskaü f.dvke.s,a, f,i y kajk f.dvke.s,af,a uqo,a fl!;=ld.drh iy wdr :ßl b;sydi fl!;=ld.drh ia:dmkh lrk, ' hdmkh m%dfoaysh ldr hd,h ls,sfkdéñfha ia:dmkh ls u i yd jr. wä 18"000 l ìï m%udkhlska hq;=j ls,sfkdéñfha b lrkq,nk f.dvke.s,s ixlsr Kfha b ls ï lghq;=j,ska ie,lsh hq;= m%udkhla ksu ls ug yels úh' ixjr Ok uq,hkh" nexl= lghq;=" uq,h lghq;= iy ta yd iïnkao l%shdldrlï ms<sn j uyck;dj ±kqïj;a ls u jeä hqkq ls u u.ska m<d;ano ixjr Ok l%shdldrlï läkï ls u" fuu m%dfoaysh ldr hd, msysgqùfï m%odk wruqk úh' ;jo" mqyqkq wdh;kfha lghq;= mq`m,a ls u i yd rdc.ṡ h nexl= ú msfhfia kj f.dvke.s,s ixlsr Khla b ls fï lghq;= nexl=j úiska wdrïn fl ' nexl= ldr h ukav,fha.=ld,sk n,dfmdfrd;a;=jla jq nyq uy,a r:.d," m%odk ldr hd, m Y%fha b ls ï lghq;= ie,lsh hq;= m%udkhla ksu ls fuka miq 2014 wf.daia;= 28 k r:.d,a ls u i yd újd; fl ' nexl=j úiska Y%S,xld rcfhka ñ,.;a jhsüwfõia f.dvke.s,a, tys ft;sydisl Y%S ún+;sh uq,a wdldrhgu II fldgi - 81
86 m%;sia:dmkh ls u i yd jq m%;sixialrk ;j rg;a l%shd;aul fl ' óg wu;rj" kj m%fõy md,k moao;sh iú ls u" c, isis,khka iy jdhq m yrk tallh kej; m%;sixialrkh ls u iy fufyhqï wj ku wju ls u i yd r: jdykj, ;;a;ajh jeä hqkq ls u u.ska r: jdyk we h Yla;su;a ls u jeks jhdmd;s.kkdjla myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir ;=< ksu lrk, ' idudkh nexl= lghq;=j,g wu;rj" Y%S,xld uy nexl=j úiska wkq.%yh olajk,o cd;hka;r iïuka;%k.kkdjlg ndodjlska f;drj m%jdyk myiqlï ie,isug fomdr ;fïka;=jg yels úh' 11' uq,h lghq;= cd;hka;r.skqïlrk m%ñ;ska" cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;ska iy uqo,a ks;s mkf;a w < úêúodk hgf;a Y%S,xld uy nexl=fõ uq,h jdr ;dlrk ldr hh uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska is lrkq,efí' uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ ldr hhkag uq,h.kqfokq wnhka;r jdr ;dlrkh i yd moao;s mj;ajd f.k heu" uq,h m%ldyk ms<sfh, ls u" uy nexl=fõ jdr Isl whjeh f,alkh ms<sfh, ls u yd ks laikh ls u" uy nexl=fõ wnhka;r yd ndysr uq,h.kqfokq i yd f.ùfï moao;shla mj;ajd f.k heu" wnhka;r wruqo,a 12la l<ukdlrkh ls u" ia:djr j;alï f,alkh mj;ajd f.k heu iy fiajl Kh o;a; ixñ;h mj;ajd f.k heu we;=<;a fõ' 11'1 uq,h m%ldyk ms<sfh, lsßu ^w& udisl fyai m;%h( uqo,a ks;s mkf;a úêúodk m%ldrj" 2013 jifr foieïnr udih yd 2014 jifr ckjd ui isg fkdjeïnr ui olajd jq udisl fyai m;%hka ms<sfh, lrk,o w;r" tajd rcfha.eiü m;%fha m< ls u 2014 jr Ih ;=< is lrk, ' ^wd& jdr Isl uq,h m%ldyk( 2002 jr Ifha isg fuu ldr hh i yd cd;hka;r.skqïlrk m%ñ;ska iy cd;hka;r uq,h jdr ;dlrk m%ñ;ska w < lr.kakd, ' fuu uq,h m%ldyk uy nexl= jdr Isl jdr ;dfõ m%ldyhg m;a lrkq,efí' 2014 jr Ih ;=< ;a uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska wlkav mokulska w <.skqïlrk m%ñ;ska yd fy<sorõ ls fï wjy;djhka u; wkql+, ùu i yd.skqïlrk moao;ska yd ldr h mámdáh hdj;ald,sk lrk, ' 2014 jr Ih i yd jq uy nexl=fõ ú.kkh lrk,o uq,h m%ldyk jdr Isl jdr ;dfõ fuu fldgi wdrïnfha b m;a lr we;' 11'2 jd¾isl whjeh f,alkh yd l%shdldrlï u; mokï jq whjeh f,alkh ms<sfh, lsíu Y%S,xld uy nexl=fõ 2015 jir i yd jq jdr Isl wd hï yd úhoï whjeh yd m%d.aok whjeh nexl=fõ ishæu fomdr ;fïka;=j, Wmdh udr.sl ie,iqïj, ldr hhkag wkql+,j is lrk, ' ldr hhka u; mokï jq whjeh ms<sfh, ls u o jdr Isl whjeh iuû is l< w;r" tu.ska uy nexl=fõ ldr hhka u; mṡ jeh fmkakqï lrk, ' fuu l%shdj,sh 2014 wf.daia;= ui wdrïn lrk,o w;r" 2014 foieïnr ui wjika úh' jdr Isl whjeh i yd uqo,a ukav,fha wkque;sh 2014 foieïnr ui,nd.kakd,o w;r" wkqu; whjeh 2015 jifr uq,a k isgu ishæu fomdr ;fïka;=j,g,nd fok, ' 2014 jir i yd jq whjefhys m%.;sh ±lafjk ldr ;=uh jdr ;d M, hs whjeh md,kh i yd ishæu fomdr ;fïka;= yd uqo,a ukav,h fj; fhduq lrk, ' 11'3 wnhka;r yd ndysr uq,h.kqfokq i yd f.ùfï moao;sh ^w& 2014 jir ;=< kshñ; ld,isudjka we;=<; ishæ f.ùï tkï fiajl fõ;k" fiajl Kh yd fufyhqï úhoï hkd h f.jk, ' ^wd& uy nexl=fõ ia:djr ksfhda. hgf;a we;s l%shdmámdàkag hg;aj foaysh yd úfoaysh iemhqïlrejkag f.úh hq;= ishæu ndysr f.ùï is lr we;' 2014 jr Ih we;=<; uqω f.ùï 5"586 la is lrk,o w;r" bka 5"225 la foaysh iemhqïlrejka i yd;a 361 la úfoaysh iemhqïlrejka i yd;a úh' ^we& 2014 jr Ih ;=< uyd NdKavd.drhg iy w < jhdmd;ska i yd Kh wruqo,a ksoyia ls ï 2"915 la iy úfoaysh Kh jd l wdmiq f.ùï 558 la wdikak jyfhka is lr we;' 11'4 wnhka;r wruqo,a l<ukdlrkh uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j wnhka;r wruqo,a 12 la l<ukdlrkh lrk w;r" thg fiajlhkaf.a yd úy%dñlhkaf.a úy%du m%;s,dn wruqo,a 6 lao" ffjoh m%;s,dn wruqo,a 3 la iy úfyai wruqo,a 3 lao we;=<;a fõ' uqo,a m%jdy l<ukdlrkh" wruqo,a wdfhdackh" f.ùï yd mshùï is ls u".skqï ;eîu yd jdr Isl uq,h jdr ;d ms<sfh, ls u fï yd iïnkao m%odk ldr hhka fõ' fuu wruqo,a m%odk jyfhka rcfha iq/l=ïm;aj," ia:djr ;ekam;=j, yd by< fy%a.; ixia:dms; Khlrj, wdfhdackh lrk w;r" 2014 jifr wdfhdack i yd jq idudkh m%;s,dn wkqmd;h ishhg 7'31 la úh' 2013 jir i yd jq fuu wruqo,g w < ú.kkh lrk,o uq,h jdr ;d tu wruqo,aj, ks;s ;s wkqj uqo,a ukav,h fj; b m;a lr we;' II fldgi - 82
87 II-12 ixlhd igyk wruqo,a l<ukdlrk ld¾hidokh wruqo,a,eîï f.ùï wdfhdack úy%du m%;s,dn wruqo,a ffjoh m%;s,dn wruqo,a jir wjidk wdfhdack remsh,a ñ,shk idudkh jdr Isl M, j ] 21"836'3 3"249'8 18"594'1 37"794'3 7'33 75'0 0'9 73'1 112'9 7'73 úfyai wruqo,a 1"342'1 22'5 1"319'7 2"071'6 7'04 tl;=j 23"253'4 3"273'2 19"986'9 39"978'8 7'31 11'5 ia:djr j;alï f,alkh mj;ajdf.k heu uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska fmd f,crfha ia:djr j;alï tallh hgf;a ia:djr j;alï f,alkh mj;ajd f.k hkq,nhs' ishæu fjkialï tkï kj ñ,.eksï yd tajdfha ia:dk.; ls u" ia:dk.; ls sïj, is jq fjkialï" m%;hd.kkhka" laih ùï iy bj;a ls ï 2014 jir ;=< fuu f,alkfha jdr ;d lr we;' whs;uhka w;am;a lr.eksï 1"396 la iy bj;a ls ï 944 la iu.ska 2014 jir ;=< fuu f,alkh hdj;ald,sk lrk, ' 11'6 ld¾h ukav, Kh ms<sn o;a; ixñ;h mj;ajd f.k heu uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j" f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ iydh we;sj uy nexl= ldr h ukav, Kh ms<sn o;a; wlkavj mj;ajd f.k hk w;r" tu.ska Kh whlr.eksï jdr ;d ls fï l%shdj,sh i yd iy fiajlhkag iy l<ukdlrkh fj; Kh f;dr;=re iemhsfï lghq;= i yd 2014 jir ;=< myiqlï imhk, ' 11'7 wfkl=;a ld¾hhka ^w& ñ,.eksfï ls%hdj,sh ( Y%S,xld uy nexl=fõ ia:djr ksfhda. hgf;a we;s ks;s ;sj,g wkqj" uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka ishæu ;dlai l we.hsï lñgqj,g iy NdKav yd fiajd,nd.eksu i yd jk fgkavr ukav,j,g iy NdKav bj;als u i yd mj;ajkq,nk iólaik ukav,j,g iynd.s úh hq;=h' 2014 jir ;=< wdikak jyfhka tjeks fgkavr ukav, 400 la iy tjeks ñ,.eksï yd iïnkao ishæ ;dlai l we.hsï lñgqj,g iynd.s ù we;' ^wd& jdr ;dlrk l%shdj,sfha jeä hqkq ls ï ( 2003 jifr isg Ndú;d l< Trl,a fmd f,cr moao;sh fjkqjg".skqïlrk m%ñ;ska wkqj jdr ;d ls ug yelsjk m " uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ iydh we;sj" f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska kj;u ixl,s; fmd f,cr.skqï moao;shla (iglas) uy nexl=j ;=<u ksr udkh lrk,o w;r" th 2014 ckjd 01 k isg l%shd;aul lrk, ' 1996 jifr isg ndysr fiajd wdh;khlska,ndf.k ;snq IHRM moao;sh fjkqjg uy nexl= fiajlhka i yd kj fiajl jegqma udklhla iy kj Kh udklhla uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ iydh we;sj f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska uy nexl=j ;=<u ksr udkh lrk, ' fuu kj fiajl jegqma udklh 2015 ckjd ui isg n,meje;afjk m l%shd;aul lrk, ' ^we& wdfhdack iudf,dapk lñgqj ( wdfhdack iudf,dapk lñgqj 2014 jir ;=< o ;u hl;ajh wruqo,a wdfhdackh ls fï lghq;= i yd,ndfok, ' uqo,a ukav,h úiska ia:dmkh lrk,o fuu lñgqj úiska Y%S,xld uy nexl=fõ uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j" nexl= wëlaik fomdr ;fïka;=j iy ldr h ukav, fiajd l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j úiska l<ukdlrkh lrkq,nk wruqo,a 16 la iy m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska l<ukdlrkh lrkq,nk jhdmd;s lsysmhlg w < wruqo,aj, wdfhdack lghq;= ms<sn WmfoaYl;ajh iemhsu iy ks laikh ls u is lrkq,nhs' uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j Ndr iyldr wêm;sjrfhl= indm;s;ajh ork fuu lñgqj udislj / iajk w;r" w < fomdr ;fïka;=j, m%odkska yd wfkl=;a ks,od kaf.a iynd.s;ajfhka udislj meje;afjk fuu lñgq /iaùu i yd uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=j tys f,alï ldr hndrh bgq lrkq,nhs' 2014 jir ;=< lñgqj /iaùï 12 la mj;ajd we;s w;r" wdfhdack wmrdkqu; ls u i yd ldr ;=uh jyfhka uqo,a ukav,hg jdr ;d lrk, ' 2014 jir wjidk jk úg l<ukdlrkh hgf;a we;s wruqo,a jákdlu re' ì,shk 52'2 la fõ' 12' uq,h nqoaê tallh 2006 wxl 06 ork uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï mkf;a m%;smdok wkqj msysgqjk,o uq,h nqoaê tallh" 2007 jifr isg Y%S,xld uy nexl=j ;=< l%shd;aul fõ' uq,h nqoaê tallfhys m%odk ldr hhka w;rg uqo,a úy=oaêlrkh" ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu iy uqo,a.kqfokq jdr ;d ls fï mkf;a ±lafjk wfkl=;a wks;sl l%shdjka wkdjrkh lr.eksu ms i uqo,a.kqfokqj,g w < f;dr;=re tla/ia ls u" f;dr;=re,nd.eksu" iel lghq;=.kqfokqj,g w < úyaf,aik is ls u iy ffk;sl n,d;aul ls fï l%shdudr. ia:dms; ls u i yd w < kshduk iy$fyda ks;sh l%shd;aul lrk wdh;kj,g wjyh f;dr;=re yd úia;r,nd u we;=<;a fõ' 2014 jir ;=< uqo,a.kqfokq jdr ;d ls fï mkf;a i ykaj we;s m uq,h nqoaê tallfha m%odk ldr hhkays iy wfkl=;a lghq;=j, idrdxyhla my; ±lafõ' II fldgi - 83
88 12'1 uqo,a úy=oaêlrkh iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu ms<sn jq cd;sl wjodkï we.hsu uq,h ldr h idol n,ldfha (Financial Action Task Force) 1 jk ksr foayhg wkqj rgj, uqo,a úy=oaêlrkh iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu ms<sn jq wj ku y kdf.k ;lafiare l< hq;= w;r tu y kd.;a wj kïj,g i,k fia ksis l%shdudr..eksug wj ku mdol lr.;a msúiqï l%shdj,shla (Risk Based Approach) t<s±laúh hq;= fõ' ta wkqj uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu uevmeje;aùfï wj ku mdol lr.;a l%shdrduqjla jr Okh ls u iy y kd.;a wj kïj,g ms<shï fh fï jvd;a M, hs f,i iïm;a fhoùfï wruqk we;sj" f,dal nexl=fõ ;dlai l iyfhda.h we;sj uqo,a úy=oaêlrkh iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu ms<sn jq cd;sl wj ku we.hsu is lrk, ' Y%S,xld uq,h nqoaê tallh" uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu uevmeje;aùfï kshduk wdh;kh f,i" cd;sl wj ku we.hsfuys m%odk ldr hhla bgq lrk, ' uq,h nqoaê tallfhys WmfoaYl ukav,fha udr f.damfoaykh hgf;a" rdch iy fm!oa.,sl wxyfha m%odk wdh;k 23 l" ks,od ka 80 lg jeä ixlhdjlf.a iynd.s;ajfhka cd;sl wj ku we.hsu 2014 jifr is lrk, ' 12'2 uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu uevmeje;aùfï l%shdrduqj iïnkaofhka jq wfkhdakh we.hsu Y%S,xldj iïnkaofhka jq m<uq wfkhdakh we.hsu 2006 jifr wdishd Ydka;slr l,dmsh uqo,a úy=oaêlrkh ms<sn jq lkavdhu (Asia Pacific Group on Money Laundering) úiska is lrk, ' wdishd Ydka;slr l,dmsh uqo,a úy=oaêlrkh ms<sn jq lkavdhu úiska uq,h ldr h idol n,ldfha 2012 kj ksr foayhkag wkql+,j" Y%S,xldfõ uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu uevmeje;aùfï l%shdrduqj we.hsu wruqkq lrf.k" Y%S,xldj iïnkaofhka jq fojk we.hsu 2014 jifr is fl ' wdishd Ydka;slr l,dmsh uqo,a úy=oaêlrkh ms<sn jq lkavdhfï idud l rgj,aj, iy f,alï ldr hd,fha úfyai{hska 8 fofkl=f.ka iukaú; ukav,hla úiska Y%S,xldfõ uqo,a úy=oaêlrkh je<elaùfï iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsu uevmeje;aùfï ffk;sl iy wdh;ksl jhqyh fukau tajd l%shdjg kexùfï M, hs;ajh o we.hsug,la lrk, ' wfkhdakh we.hsfï wjidk w hfr by; ls we.hsï ukav,h úiska Y%S,xldfõ is lrk,o ks laik pd ldjg fukau rdch iy fm!oa.,sl wxyfha wdh;k 50 lg jeä.kkla iu. mj;ajk,o idlépdj,g o uq,h nqoaê tallh úiska myiqlï imhk, ' 12'3 f;dr;=re tla/ia lsíu" úu¾ykh iy fnodyeíu n,m;%,dns jd c nexl=" n,m;%,dns úfyais; nexl=" n,m;%,dns uqo,a iud.ï" fldgia ;e/õlrejka yd rlaik iud.ï úiska" uq,h nqoaê tallh u.ska mkjk,o wjyh;djhkag wkql+,j" tkï remsh,a ñ,shkhla fyda Bg jeä iy úfoay jhjydr uqo,ska Bg iudk fyda jeä foaysh yd úfoaysh.kqfokq" uq,h nqoaê tallh i;= udr..; o;a; l<ukdlrk moao;sh jk,xldµska (LankaFIN) yryd jdr ;d lrk, ' n,h,;a úfoay uqo,a yqjudrelrkakka o tu lafia;%h wëlaikh lr kshdukh lrk úksuh md,ljrhd yryd remsh,a ñ,shkhla iy Bg jeä jkakd jq w.hlska hq;a úfoay jhjydr uqo,a.kqfokq jdr ;d lrk, ' ta wkqj 2014 jir ;=< ñ,shk 5'5 lg jeä uqo,a.kqfokq iy úohq;a uqo,a fm%aik jdr ;d ixlhdjla jdr ;d jq w;r iel lghq;= jdr ;d 718 la jdr ;d úh' uq,sl m laikj,ska wk;=rej iel lghq;=.kqfokq jdr ;d 189 la jeä r úur Ykh i yd ks;sh l%shd;aul lrk wdh;kj,g yd kshduk wêld kag fhduq lrk, ' wmrdo m laik fomdr ;fïka;=j (CID) úiska is lrk,o m laikhka mokï lrf.k ks;sm;s fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir w. jk úg uqo,a úy=oaêlrkh iïnkaoj wêfpdaokd m;% 7 la o ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsfï jro iïnkaoj wê fpdaokd m;% 3 la o f.dkq lr we;' 12'4 úu¾yk meje;aùu n,m;%,dns nexl= iy uqo,a iud.ï uqo,a úy=oaêlrk l%shdj,shg iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsfï lghq;=j,g md;%ùfï wj ku fidhd ne,su iy uqo,a.kqfokq jdr ;d ls fï mk;g iy uq,h nqoaê tallh úiska m%ldys; kshdukj,g wkql+,j lghq;= lrkafka o hkak fidhd ne,su i yd uq,h nqoaê tallh u.ska 2014 jir ;=< úur Yk 4 la mj;ajk, ' ;jo uq,h nqoaê tallh u.ska 2014 jir ;=< jdr ;dlrk wdh;k iu. iïuql idlépd 5 la is lrk, ' 12'5 fjk;a lghq;= (i) wjfndao;d.súiqï w;aika ls u iel lghq;=.kqfokqj,g w < úur Yk lghq;= iy fpdaokd f.dkq ls u Wfoid f;dr;=re yqjudre lr.eksfï l%shdj,sh myiq lr.eksug" uqo,a.kqfokq jdr ;d ls fï mkf;a m%;smdok wkqj" uq,h nqoaê tallh 2014 jifr we,afíkshdkq" fmare iy ñhkaudr uq,h nqoaê tall iu. wjfndao;d.súiqï 3 la w;aika lrk, ' ta wkqj 2014 jir wjidk jk úg w;aika lr we;s uq`m wjfndao;d.súiqï ixlhdj 27 olajd by< hk, ' II fldgi - 84
89 (ii) wdh;ksl yelshdjka m%jr Okh ls u iy ±kqïj;a ls fï jevigyka uq,h nqoaê tallh úiska uqo,a úy=oaêlrk l%shdj,shg iy ;%ia;jdohg wruqo,a iemhsfï lghq;=j,g w <.kqfokq y kd.eksu" úyaf,aikh ls u iy jdr ;d ls u iïnkaofhka ±kqïj;a ls u Wfoid" n,m;%,dns jd c nexl=" n,m;%,dns úfyais; nexl= iy n,m;%,dns uqo,a iud.ï ksfhdackh l< ks,od ka 1"200 lg jeä.kklf.a iynd.s;ajfhka ±kqïj;a ls fï jevuq`m$mqyqkq jevigka 22 la mj;ajk, ' ;jo".re uydêlrk úksiqrejreka".re ufyaia;%d;a iy id úksiqrejreka iy ks;sm;s fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka i yd o úfyai jevigyka 3 la uq,h nqoaê tallh úiska mj;ajkakg fh ' (iii) cd;hka;r iïnkao;d ^w& t.afudkaü lkavdhu (Egmont Group) úur Yk mj;ajdf.k hefï wjyh f;dr;=re yqjudre lr.eksu u.ska uq,h nqoaê tall 139 lska iukaú; t.afudkaü lkavdhfï iydh uq,h nqoaê tallhg,enq ' 2014 jir ;=< uq,h nqoaê tallh úiska wjia:d 18 l úfoaysh uq,h nqoaê tall iu. f;dr;=re yqjudre lr.kakd, ' ^wd& wdishd Ydka;slr l,dmsh uqo,a úy=oaêlrkh ms<sn lkavdhu (Asia Pacific Group on Money Laundering) wdishd Ydka;slr l,dmsh uqo,a úy=oaêlrkh ms<sn lkavdhfuys wdrïnl idud l rgla f,i Y%S,xld uq,h nqoaê tallfha ks,od yq" 2014 jifr cq,s udifha ueldfjdays meje;ajq 17 jk jdr Isl jevuq`mjg o 2014 fkdjeïnr ui ;dhs,ka;fha mej;s uqo,a úy=oaêlrk Wmdh udr. ms<sn 17 jk jdr Isl jevuqωjg o iynd.s jqy' 13' uq,h wxy m¾fhaik uq,h moao;s ia:dhs;d fomdr ;fïka;=j 2007 jifr msysgqjkq,enq w;r" th msysgqùfï uq,sl wruqkq jqfha" tla tla uq,h wdh;k uügñka is jk wëlaikhg wkqmqrlhla f,i mq`m,a idr j úplaik m%fõyhla we;s ls u;a" foaysh uq,h moao;sfha ia:dhs;djg ie,lsh hq;= n,meula we;s l< yels fj< fmd< yd idr j wdr :ßl idol ms<sn úêu;a jq f,i wjodkh fhduq ls u;ah' uqo,a ks;s mk;g wkqj" uq,h moao;sfha ia:dhs;dj iqrlais; ls u Y%S,xld uy nexl=fõ tla jhjia:dms; wruqkla fõ' b fha " foaysh uq,h wxyfha wfmalais; YS>% jr Okh ie,ls,a,g f.k fomdr ;fïka;=jg w < úih lafia;%h l%ufhka mq`m,a úh' ta wkqj" uq,h wxyh yd iïnkao úyaf,aik yd mr fhaik meje;aùu o fomdr ;fïka;=fõ úih lafia;%hg tla jq w;r" fï wruq ka 2014 fkdjeïnr 7 isg fuu fomdr ;fïka;=j uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j f,i h<s kï fl K' fomdr ;fïka;=jg mej we;s ldr hndrhg wkql+,j hñka" uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j 2014 jifr " uq,h wxyfha ixjr Okh iy tys ia:dhs;dj Yla;su;a ls u yd iïnkao mr fhaik lghq;=j, o ksheωkq w;r" foaysh uq,h moao;sfha wj kï iy is úh yels úp,;djka ;lafiare ls u i yd wlkavj idr j úplaik wdfõlaik is lrk, ' tfiau" fuu mr fhaik iy wdfõlaik u; mokï j iq iq m%;sm;a;s yd l%fudamdhka fhdackd ls u iy m%;sm;a;s iïmdolhka fuka u uq,h wxyhg iïnkao wfkl=;a mdr Yajlrejka w;r uq,h ia:dhs;dj iïnkaofhka ±kqïj;a ls u o 2014 jir ;=< is lrkq,eîh' 13'1 jir ;=< isÿ lrk,o l%shdldrlï ^w& mr fhaik 2014 jir ;=< mr fhaik wohhk 4la is lrk, ' ^i& uq,h wxyfha taldnoaolrkh( wfkla rgj, w;a±lsï" ^ii& Y%S,xld remsh, u; we;sjk msvkh ksr Kh ls u i yd jk mqr j wj kï y kd.eksfï moao;shla" ^iii& Y%S,xldfõ nexl= moao;sfhys jhdma; ùfï wj ku ^moao;suh wj ku& úyaf,aikh ls u i yd jk cd, úyaf,aik m%fõyhla iy ^iv& uq,h WmlrKhla f,i ksjdi Kh hk ud;dld hgf;a fuu wohhk is lrk, ' ^wd& idr j úplaik wfõlaikh 2014 jifr fuu fomdr ;fïka;=j úiska foaysh uq,h moao;sh wdy%s; idr j úplaik wfõlaik wlkavj is lrkq,enq w;r" tu wfõlaik hdka;%kh ;j rg;a Yla;su;a lrkq,eîh' uq,h moao;s ia:dhs;dj mj;ajd.eksu iy uqr ; wdr :ßlh u; whym;a n,meï is l< yels m%odk uq,h ksmehqï iy fiajdjka ie,isfï we;s jk ndod wju ls u fyda tjeks ndodjkaf.a n,meu isud ls u wruqkq lr.ksñka is l< tjeks wfõlaikhkaf.a uq,sl wnsm%dh jqfha" iuia; uq,h moao;sh ;=< we;s úh yels wj ku isud ls uhs' 2014 jifr fomdr ;fïka;=j úiska is lrkq,enq idr j úplaik wfõlaikh m%odk jyfhka w hr ;=kla u; mokï úh' iuia; uq,h moao;shg n,meï we;sl< yels idr j úp,;djka ;lafiare ls u iy tajd u.ska uq,h moao;shg we;s úh yels n,meï wdrïnfha u y kd.eksu" idr j uq,h lïmkhkag wkdjrkh ùï ksr Kh ls u iy tla tla wdh;k yd fj< fmd< w;r mj;akd wka;r iïnkao;djh ksid tajdhska uq,h moao;shg we;s úh yels jhdma; ùfï wj kï ;lafiare ls u hkd h tu m%odk w hrhka h' II fldgi - 85
90 fï wkqj" uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska Y%S,xld uy nexl=fõ w < fomdr ;fïka;=j,ska iy uy nexl=fjka m ndysr wfkl=;a wdh;kj,ska wjyh o;a; /ialr.kakd, ' m%odk jyfhkau fuu o;a;" nexl= iy nexl= fkdjk uq,h wdh;kj, Yla;su;aNdjh iy wj kïj,g wkdjrkh ùï" idx.ñl wxyh" f.ùï iy mshùï moao;s" idr jwdr :ßl ldr h idokh iy uqo,a yd m%d.aok fjf< fmd<j,a hkd hg w < f;dr;=rej,ska iukaú; úh' uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska fuu o;a; mokï lr.ksñka nexl= Yla;su;aNdj or Ylh" uq,h fj< fmd< ia:dhs;d or Ylh" idr jwdr :ßl ia:dhs;d or Ylh we;=`mj idr j úplaik or Yl lsysmhla hdj;ald,sk lrk, ' fuu or Yl wkqidrfhka iuia; uq,h moao;s ia:dhs;d or Ylh ms<sfh, lrk w;r" th moao;suh jyfhka we;sjk úp,;d,laik" uq,h moao;shg we;sjk n,meï iy is úh yels idr j-uq,h lïmkhkag we;s wkdjrk l,a ;shd y kd.eksu i yd fhd.kq we;' tfiau" fuu fomdr ;fïka;=j úiska Y%S,xldfõ idx.ñl wxyfha Kh wdmiq f.ùfï yelshdj ;lafiare ls u ms i ixia:dms; wxyh i yd jq Kh wdmiq f.ùfï yelshd or Ylh o ldr ;=uh moku u; hdj;ald,sk lrk, ' jir ;=< " tla tla nexl= u.ska uq,h moao;sfha ia:dhs;dj u; we;súh yels whym;a ;;a;ajhka iuia; uq,h wxyh mqrd jhdma; ùfï n,meu ;lafiare ls u ms i nexl= wxyh i yd Kh wj ku" fj< fmd< wj ku iy øjys,;d wj ku wdy%s;j laiqø wd;;s m laid is lrk, ' nexl= wxyfha Kh wj ku u; iuia; moao;sfha u ia:dhs;djg is l< yels n,meu ;lafiare ls u i yd idr j wd;;s m laid o is lrk, ' ^we& m%ldyk 2013 jifr uq,h moao;s ia:dhs;d úuiqu" 2014 jifr cqks udifha m%ldyhg m;a lrk, ' 2013 uy nexl= jdr Isl jdr ;dj i yd uq,h wxyfha l%shdld ;ajh iy moao;s ia:dhs;dj hk m Éf oh o 2014 ue;ld,sk wdr :ßl m%jk;d hk m%ldykh i yd uq,h wxyfha m%jk;d iy ia:dhs;dj m Éf oh o uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska iïmdokh lrk, ' ^we& uq,h moao;s ia:dhs;djg w < lñgqj, lghq;= iïnkaëlrkh uq,h moao;s ia:dhs;d lñgqfõ iy uq,h moao;s ia:dhs;d WmfoaYk lñgqfõ f,alï ldr hd,h jyfhka uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j wlkavj lghq;= lrk, ' ^b& wfkl=;a l%shdldrlï fomdr ;fïka;=j úiska wfkl=;a fomdr ;fïka;=j, iy ksfhda ; wdh;kj, ld,sk jdr ;d" m%ldyk iy tajdfha M, hs l%shdld ;ajhg hl ùu i yd tu wdh;khkag w <j ms<sfh, lrk wj kï jdr ;d (Risk Reports) iy f;dr;=re iemhsu wlkavj is lrk, ' ;jo" uy nexl=jg wjyh m%;sm;a;s l%shdudr..eksug myiq jk f;dr;=re imhd,ñka" uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=j úiska fm!oa.,sl wxyfha Khj, ukao.dó jr Okh ms<sn j úfyai wohhkhla o is lrk, ' 14' wêm;s f,alï 2014 jr Ih ;=<" uy nexl= wêm;sf.a ks, ldr hhka is ls u i yd wjyh f,alï yd ikaodk lghq;= iemhsu wêm;s f,alï fomdr ;fïka;=fõ ldr hndrh yd j.lsu úh' ta wkqj" wêm;sf.a yuqùï yd /iaùï ixúodkh" foayk yd,sms i yd wjyh flgqïm;a ilia ls u" uq,h fj< fmd< ms<sn f;dr;=re iemhsu" mqj;am;a f;dr;=re idrdxy yd wfkl=;a f;dr;=re iemhsu is lrk, ' wêm;sf.a foaysh yd úfoaysh ks, ixpdr yd wêm;s iy ksfhdach wêm;sjrekaf.a ks, W;aij i yd w < lghq;= ixúodkh ls uo wêm;s f,alï fomdr ;fïka;=j imhk,o ikaodk fiajdjka úh' óg wu;rj" uy nexl=fõ yd wêm;sf.a úfyais; wdrdê; wuq;a;kag wjyh ikaodk myiqlï iemhsu o is flre ' 2009 cqks 29 jeks k msysgqjk,o wêm;s f,alï fomdr ;fïka;=j" 2015 fmnrjd 9 jeks k jid ouk, ' tys lghq;= yd j.lsï f,alï fomdr ;fïka;=j fj; mjrk, ' 15' udkj iïm;a l<ukdlrk udkj iïm;a fomdr ;fïka;=fõ Wmdhudr.sl wruqk jkqfha" b wnsfhda. yuqfõ uy nexl=fõ iuia; wruqkq bgqlr.eksug hl úh yels by< M, hs;djlska hq;a" wnsfm%ȧ ; yd ldr hy+r fiajl mṡ ila uy nexl=j ;=< we;s ls uhs' 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska ish Wmdhudr.sl fukau fufyhqï udkj iïm;a l<ukdlrk ldr hhka fj< fmd< ukd m phkag wkq.; fjñka wlkavj l%shd;aul lrk,o w;r" fuu jifr m%odk b,lalh jqfha nexl= ldr hukav,hg ish rdcld jvd;a M,odhS yd ldr hlaiu whq ka bgq ls ug yelsjk m Tjqkaf.a ±kqu" l=i,;d yd ksmqk;d jeä hqkq lr.eksu i yd wjyh myiqlï iemhsuhs' ta wkqj" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska l%shd;aul lrk,o m%odk ldr hhka jqfha" uy nexl= Wmdhudr.sl ie,eiau ;=< II fldgi - 86
91 y kd.;a Wmdhudr.hkag wkql+,j mqyqkqùï,nd u yd ixjr Okh" ldr hidok l<ukdlrkh" wkqm%dma;s ie,iqïlrkh yd Wiiaùï,nd u" kj fiajlhka n jd.eksu" fiajlhka fomdr ;fïka;= w;r ia:dk.; ls u" nexl=fõ ishæ wnhka;r mdr Yajhka iu`. ióm in ;djla mj;ajd.eksu yd wfkl=;a idudkh m md,k lghq;= l%shd;aul ls uhs' 15'1 udkj iïm;a jhqyh 2014 foieïnr ui wjidkh jk úg Y%S,xld uy nexl=fõ iuia; fiajl ixlhdj 1"483 la jq w;r th udkav,sl mka;sfha ks,od ka 675 lska o" udkav,sl fkdjk mka;sfha ks,od ka 645 lska o" iq`m fiajl ldr hukav,h 161 lska yd fldka;%d;a moku u; n jd.;a ks,od ka 2 lska o iukaú; úh' 2014 jir ;=< udkav,sl mka;sfha ks,od ka 38 la o" udkav,sl fkdjk mka;sfha ks,od ka 20 la o" iq`m fiajl mka;sfha fiajlhska 01 la o nexl= fiajfhka úy%du.sh w;r" udkav,sl mka;sfha ks,od ka 6 la yd udkav,sl fkdjk mka;sfha ks,od ka 10 la nexl= fiajdfjka b,a,d wiajk, ' II-5 rem igyk udkav,sl mka;sh '52] iqω fiajl mka;sh '86] 2014 foieïn¾ 31 Èkg fiajl ixhq;sh udkav,sl fkdjk mka;sh '49] fldka;%d;a 2 0'13] 15'2 Y%S,xld uy nexl= fiajd kshqla;slhskaf.a wohdmk yd jd;a;sh iqÿiqlï Y%S,xld uy nexl=j" by< iq iqlï yd ksmqk;dj,ska fyì olai ldr hukav,hlska iukaú;h' 2014 foieïnr ui wjidkh jk úg" Y%S,xld uy nexl=fõ isá wdpdr h Wmdê iq iqlï iys; ks,od ka ixlhdj 10 la jq w;r m%:u Wmdê iq iqlula" myapd;a Wmdê iq iqlula fyda jd;a;sh iq iqlula iys; udkav,sl mka;sfha iuia; ks,od ka ixlhdj 554 la úh' 2014 foieïnr ui wjidkh jk úg nexl= úihh m:hg wh;a lafia;%hkaf.ka m%:u Wmdêhla" myapd;a Wmdêhla fyda jd;a;sh iq iqlula imqrk,o udkav,sl mka;sfha yd udkav,sl fkdjk mka;sfha iuia; ks,od ka ixlhdj 636 la úh' 2014 jir wjidkh jk úg Y%S,xld uy nexl=fõ udkav,sl mka;sfha ks,od kaf.a wohdmk$jd;a;sh iq iqlï ms<sn f;dr;=re my; II-13 ixlhd igyfkys ±lafõ' by; ks,od ka Tjqkaf.a iq iqlï" yelshdjka" ksmqk;djka yd w;a±lsï ie,ls,a,g.ksñka uy nexl=fõ fomdr ;fïka;= 27 iy m%dfoaysh ldr hd, 5 ;=< ta ta fomdr fïka;=$m%dfoaysh ldr hd,j, ldr hhka M, hs yd ldr hlaiu whq ka bgq ls ug yelsjk m ia:dk.; lr ;sì ' 15'3 udkj iïm;a fomd¾;fïka;=fõ ld¾hhka ^w& mqyqkq jev lghq;= yd ixjr Okh 1949 wxl 58 ork uqo,a ks;s mkf;a 27 jk j.ka;sh wkqj Y%S,xld uy nexl=fõ ldr hukav,h i yd uy nexl=fõ úhoñka wdr :ßl úohdj" nexl=lrkh" ixlhdkh yd nexl= úihh m:hg w < wfkl=;a úihh lafia;%hkays foaysh yd úfoaysh jyfhka mqyqkqj,nd ug uy nexl=jg n,;, mej we;' ta wkqj" wdr :ßl yd uq,h lafia;%h ;=< foaysh yd úfoaysh jyfhka is jk fjkialï ms<sn j uy nexl= ldr hukav,fha ±kqu hdj;ald,sk ls u i yd fukau Tjqkaf.a olai;d yd ksmqk;d jeä hqkq ls u i yd foaysh yd úfoaysh fláld,sk mqyqkq wjia:d i,id ug;a" ks,od kaf.a nqoaêuh yelshdjka mq`m,a ls fï II-13 ixlhd igyk ldkavh ^і& ud' IV fy%a h iy by< fy%a 2014 foieïn¾ 31 Èkg Y%S,xld uy nexl=fõ udkav,sl mka;sfha ks,odíkaf.a wohdmk $ jd;a;sh iqÿiqlï ks,od ka ixlhdj idudkh mṡ ñ.eyekq uq`m ixlhdj jhi myapd;a wjqre Wmdê" m%:u Wmdê yd jd;a;sh iq iqlï myapd;a Wmdê yd m%:u Wmdê wohdmk$jd;a;sh iq iqlï myapd;a Wmdê yd jd;a;sh iq iqlï m%:u Wmdê yd jd;a;sh iq iqlï m%:u Wmdê jd;a;sh iq iqlï ^іі& ud' III. 2 fy%a h ^ііі& ud' III. 1 fy%a h ^іv& ud' II fy%a h ^v& ud' I fy%a h tl;=j II fldgi - 87
92 wruq ka foaysh yd úfoaysh.=ld,sk mqyqkq wjia:d i,id ug;a" 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj lghq;= iïmdokh lrk, ' ^і& fláld,sk mqyqkq wjia:d fmr jirj, fukau" 2013 jir wjidkfha is lrk,o jdr Isl ksmqk;d wkqremk l%shdj,sh ;=<ska y kd.;a nexl= ldr hukav,fha ksmqk;d mr;rhka wju ls fï wruq ka" 2014 jifr mqyqkq ie,eiau ;=< ie,iqï l< m " udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska nexl= ldr hukav,h i yd foaysh yd úfoaysh mqyqkq wjia:d 3"046 la iemhsug lghq;= lrk, ' ^іі& fláld,sk úfoaysh mqyqkq wjia:d 2014 jir ;=< udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska imhk,o fláld,sk úfoaysh mqyqkq wjia:d w;rg" ms<s.;a úfoaysh mqyqkq wdh;k" tx.,ka; uy nexl=j ^Bank of England&" fvdhsia nqkafvia nexl=j ^Deutsche Bundesbank&" bka h ixñ; nexl=j ^Reserve Bank of India&" u,hdishdkq fk.drd nexl=j ^Bank Negara Malaysia&" wefu ld tlai;a ckmo fµvr,a ixñ; l%uh" ^Federal Reserve System of USA& jeks uy nexl=" cd;hka;r uq,h wruqo," f,dal nexl=j" wdishdkq ixjr Ok nexl=j" isheika uohia:dkh ^SEACEN&" cd;hka;r mshùï nexl=j ^Bank for International Settlements&" bka hdfõ jhdmdr l<ukdlrkh ms<sn cd;sl wdh;kh yd wdishd Ydka;slr.%dóh yd ldisldr ñl Kh wdh;kfha ldisldr ñl nexl=lrkh ms<sn mqyqkq yd mr fhaik uohia:dkh ^APRACA CENTRAB& jeks wdh;k u.ska mj;ajk,o mqyqkq mdgud,d" jevuq`m" iïuka;%k iy wohhk pd ld we;=<;a úh' 2014 jir ;=< uy nexl= ldr hukav,h i yd,nd ka iuia; fláld,sk úfoaysh mqyqkq wjia:d ixlhdj 315 la jk w;r" ta ms<sn f;dr;=re my; II-14 ixlhd igyfkys ±lafõ' II-14 ixlhd igyk fláld,sk úfoay mqyqkq wjia:d lafia;%h iynd.s jq ks,od ka ixlhdj wdr :ßl úohdj 77 uq,h ia:dhs;dj 67 ixñ; l<ukdlrkh 24 rdch Kh l<ukdlrkh$wdfhdack l<u 33 l<ukdlrkh jhjydr uqo,a l<ukdlrkh 3 f;dr;=re ;dlaikh yd f.ùï moao;s 21 uy nexl= lghq;= 24 laiqø uq,h 17 udkj iïm;a l<ukdlrkh 26 fjk;a 23 tl;=j 315 Y%S,xld uy nexl=fõ mqyqkq lghq;= ms<sn wkqlñgqj úiska fláld,sk úfoay mqyqkq wjia:djkag iynd.s jq ks,od ka ta ;=<ska,enq m%.;sh we.ehsu i yd wlkavj lghq;= l< w;r" ta wkqj tu ks,od ka úiska,nd.;a ±kqu yd wjfndaoh Ndú; fldg úúo mejreï bgq ls ug wjia:dj i,ik, ' 2014 jir ;=< fláld,sk úfoay mqyqkq wjia:djkag iynd.s jq ks,od ka úiska tjeks mejreï 146 la iïmqr K lrk, ' uq,h wdh;k wëlaikh ls u i yd jeä hqkq lrk,o udr f.damfoay ilia ls u" ±kqu fn fï yd uyck;dj ±kqïj;a ls fï wruq ka mqyqkq wjia:djka ;=<ska,nd.;a ±kqu Wmfhda.S lrf.k iïuka;%k meje;aùu" nexl=j ;=< ±kg mj;sk l%ufõohka" moao;ska yd l%shdj,ska jeä hqkq ls ug w < fhdackd flgqïm;a ls u wd h fï w;rg m%odk jyfhka wh;a úh' 2014 jir ;=< is lrk,o jákdlï wdl,khka yd mejreï iïmqr K ls u ms<sn idrdxyhla my; II-15 ixlhd igyfkys ±lafõ' II-15 ixlhd igyk 2014 jir ;=< fláld,sk úfoay mqyqkqj,enq ks,odíka úiska mejreï iïmq¾k lsíu ldkavh mejreï ixlhdj uq,h wdh;k wëlaikh i yd jq udr f.damfoay 4 ±kqu fn fï iy uyck;dj ±kqj;a ls fï jevigyka 100 moao;ska yd l%shdj,ska jeä hqkq ls u i yd jq fhdackd 42 tl;=j 146 ^ііі& fláld,sk foaysh mqyqkq wjia:d 2014 jir ;=< udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska fláld,sk foaysh mqyqkq wjia:d 1"523 la uy nexl= ldr hukav,hg,nd ka w;r Bg m%odk jyfhka wh;a jqfha" Y%S,xld uy nexl=fõ mqyqkq ls fï wdh;kh jk nexl= ú msfhi yd wfkl=;a foaysh ms<s.;a wdh;k úiska,nd ka mqyqkq wjia:djkah' nexl= ú msfhi úiska,nd ka mqyqkq wjia:djkag ks,od ka 668 la iynd.s jq w;r wfkl=;a foaysh wdh;k úiska,nd ka mqyqkq wjia:djkag iynd.s jq ks,od ka ixlhdj 855 ls' foaysh mqyqkq wjia:d iemhsfï ta i yd iynd.s jk ks,od kag ;u ±kqu hdj;ald,sk lr.ksñka ldr hidokh by< kxjd.eksug myiqlï i,iñka" wdr :ßl úohdj" nexl= wëlaikh" uq,h yd m%d.aok fj< fmd<" laiqø uq,hh" f;dr;=re ;dlaikh" ikaksfõokh" wnhka;r ú.kkh iy l<ukdlrkh hk lafia;%hkays mqyqkq wjia:d,nd ug m%uql;ajh fok, ' II fldgi - 88
93 ^іv& jevuq`m iy NdId mqyqkq mdgud,d uy nexl= ldr hukav,fha f;dard.;a lkavdhïj, iqúfyais mqyqkq wjyh;d y kdf.k" ta i yd wjyh mqyqkq wjia:d iemhsu i yd udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jifr nexl= ú msfhfiys iyfhda.h we;sj úúo jevuq`m 9 la ixúodkh lrk, ' ta wkqj kdhl;ajh" fiajl iynd.s;ajh" wnsfm%arkh" mqoa., fm!rei ixjr Okh" b m;a ls fï yelshdj iy jdr ;d,sùu wd wxy wdjrkh jk m mqyqkq jevuq`m mj;ajk, ' fuu jevuq`m w;rg" 2014 jifr udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska m%:u jrg y kajd ka" udkav,sl fkdjk mka;sfha isg udkav,sl mka;shg Wiia l< ks,od ka 27 i yd jq tla uil úfyai mqyqkq mdgud,dj o we;=<;a fõ' óg wu;rj øúv NdIdj l:d lrk m%cdj i yd jvd;a fyd ka fiajdjka,nd u Wfoid uy nexl= ldr hukav,hg øúv NdId m%ùk;dj,nd.eksug myiqlï imhñka" rdch NdId fomdr ;fïka;=j iu`. tlaj øúv NdId mqyqkq mdgud,d meje;aùu o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj is lrk, ' ^v&.= ld,sk mqyqkq wjia:d uy nexl= ks,od kaf.a nqoaêuh yelshdjka mq`m,a ls fï wruq ka l%shd;aul lrkq,nk uy nexl= YsIH;aj jevigyk hgf;a" uy nexl= udkav,sl ks,od kag myapd;a Wmdê wohhk lghq;= ls u i yd myiqlï iemhsug o" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j wlkavj lghq;= lrk,o w;r" ta wkqj 2014 jir ;=< tlai;a rdcodksh" wefu ld tlai;a ckmoh iy iafü%,shdj hk rgj, ms<s.;a úyajúohd, j, wdpdr h Wmdê yd úohdm;s$ydia;%m;s Wmdê wohhk lghq;= ls u i yd ms<sfj<ska ks,od ka 5 fofkl=g yd 24 fofkl=g o wkq.%yh olajk, ' fï w;r" wdpdr h Wmdê wohhk lghq;= idr :lj iïmqr K lrk,o ks,od yq 2la iy úohdm;s$ydia;%m;s Wmdê wohhk lghq;= idr :lj iïmqr K lrk,o ks,od ka 11la 2014 jifr kej; nexl= fiajhg jdr ;d l<y' 2010 isg 2014 olajd ld,isudj ;=< uy nexl= YsIH;aj jevigyk hgf;a myapd;a Wmdê wohhk lghq;= is l< ks,od ka ixlhdj ms<sn f;dr;=re my; II-16 ixlhd igyfkys ±lafõ' ^wd& ldr hidok l<ukdlrkh Y%S,xld uy nexl=fõ ldr hidok l<ukdlrk l%shdj,sh m%odk fldgia 4lska iukaú; fõ' tkï" fiajlhkaf.a /lshd mṡ ú;r ilia ls u" Wmdhudr.sl ie,eiau yd wkq.; jk m b,lal msysgqùu" wlkav mokula u; ldr hidokh ks laikh yd ldr hidokh we.ehsuhs' ldr hidok we.ehsï l%shdj,sfha tla tla fiajlhdf.a ldr hidok uügu" ldr hidok we.ehsï wdld;sfhys olajd we;s m tla tla b,lalh <`.d lr.;a uügu iy tu b,lal <`.d lr.eksug fiajlhd i;= jq idudkh ksmqk;d yd ;dlai l ksmqk;d uügï j,g iq iq w.hka,nd foñka is lrkq,nhs' wjidk ldr hidok uügï" fiajl Wiiaùï mámdáfha tla ixrplhla f,i fhd.efka' 2014 jifr udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska 2013 jir i yd uy nexl=fõ ishæu fiajlhkaf.a ldr hidokh we.ehsu Wmdhudr.sl ie,eiafuys b,lal.; ld,isudjka ;=< u iïmqr K lrk, ' tfukau" 2014 jir i yd fomdr ;fïka;=j, iy fiajlhkaf.a /lshd b,lal ilia ls u o" Wmdhudr.sl ie,eiau ;=< ie,iqï l< m ksu ls ug lghq;= lrk, ' ;jo" 2014 jifr uq,a Nd.h ;=< fiajlhkaf.a ldr hidokh we.ehsu i yd tla tla fomdr ;fïka;=j úiska is l< uoh jdr Isl ldr hidok iudf,dapk l%shdj,sh ks laikh ls ug o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska lghq;= lrk, ' ^we& wkqm%dma;s ie,iqïlrkh iy Wiiaùï Y%S,xld uy nexl=j ;=< im, hs wkqm%dma;s ie,iqïlrkh ;yjqre lrñka" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jifr fomdr ;fïka;= m%odkska 4 fofkl= iyldr wêm;s OQrhg Wiia ls ug iy ksfhdach fomdr ;fïka;= m%odkska 11 fofkl= w;sfr l fomdr ;fïka;= m%odks OQrhg Wiia ls ug myiqlï i,ik, ' udkav,sl fkdjk mka;sfha ks,od ka udkav,sl mka;shg Wiia ls u i yd jk Wiiaùï mámdáh hgf;a udkav,sl fkdjk mka;sfha iy fy%a j, ks,od ka 27 fofkl=" 2014 jifr udkav,sl mka;sfha fy%a hg Wiia ls ug o lghq;= lrk, ' ;jo" úúo mka;sj,g II-16 ixlhd igyk Y%S,xld uy nexl=fõ YsIH;aj jevigyk hgf;a myapd;a Wmdê wohhk lghq;= wdrïn lrk,o yd iïmq¾k lrk,o ks,odíka iq iqlu wdrïn l< iïmqr K l< wdrïn l< iïmqr K l< wdrïn l< iïmqr K l< wdrïn l< iïmqr K l< úohdm;s$ydia;%m;s Wmdêh wdpdr h Wmdêh wdrïn l< iïmqr K l< II fldgi - 89
94 wh;a fiajlhka 66 fofkl=g" w < Wiia ls ï mámdá hgf;a kshñ; fy%a Wiiaùï,nd ug o lghq;= lrk, ' ^we& n jd.eksï Y%S,xld uy nexl=fõ myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j" ikaksfõok fomdr ;fïka;=j iy jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=j úiska imhkq,nk fiajdjka jvd;a ldr hlaiu ls u i yd 2014 jifr udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska uy nexl=fõ mdr Yúl n jd.eksï m%;sm;a;sh hgf;a ;dlaik ks,od ka 4 fofkl= iy tla,sf;da hka;% l%shdlrejl= n jd.eksug lghq;= lrk, ' óg wu;rj" uy nexl=fõ myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j" wdrlail fiajd fomdr ;fïka;=j" ldr h ukav, fiajd l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j yd ixlhdk fomdr ;fïka;=jg ndysr fiajd iemhqïlrejka u.ska we;eï fiajd,nd.eksu i yd o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska myiqlï i,ik, ' ^b& fiajlhka fomdr ;fïka;= w;r ia:dk.; ls u nyqúo l=i,;djkaf.ka hq;a Y%u n,ldhla we;s fldg uy nexl=fõ iuia; M, hs;dj by< kexùfï wruq ka hqla;j" Y%S,xld uy nexl=j fiajlhka fomdr ;fïka;= w;r ia:dk.; ls fï l%shdj,shla jdr Islj l%shd;aul lrkq,nhs' ta hgf;a 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska udkav,sl ks,od ka 29 la" udkav,sl fkdjk ks,od ka 52 la yd iq`m fiajlhska 14 la 2014 cq,s ui 01 jeks k isg l%shd;aul jk m fomdr ;fïka;= w;r udre ls ug lghq;= lrk, ' ^B& fiajh fiajl in ;d uy nexl=fõ ldr ñl iduh mj;ajd.eksu i yd myiqlï i,ikakdf.a ldr hndrh wlkavj bgq lrñka 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j" l<ukdld ;ajh yd jd;a;sh iñ;s w;r idlépd meje;aùug wjyh lghq;= ixúodkh lrk, ' ta wkqj" 2014 jir ;=< tjeks idlépd jdr 7 la ixúodkh lrk,o w;r tu.ska Wiia ls ï" mqyqkqùï" iqnidokh yd idudkh m md,kh wd lghq;= iïnkaofhka mej;s.egæ.kkdjla úiπ.eksug l<ukdld ;ajhg yd jd;a;sh iñ;sj,g bv m%ia:dj ie,iq ' ^W& wfkl=;a idudkh m md,kuh lghq;= Y%S,xld uy nexl=fõ idudkh m md,khg w < úúo lrekq ms<sn idlépd fldg ;SrK.ekSu i yd by< l<ukdld ;ajhg myiqlï imhñka 2014 jifr udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska wdh;ksl l<ukdlrk lñgq /iaùï jdr 20 la ixúodkh lrk, ' tfukau" fomdr ;fïka;= m%odkskag ;u fomdr ;fïka;= úihh m:hkag wh;a úúo lrekq ms<sn j l<ukdld ;ajh iu`. idlépd fldg iduqysl ;SrKj,g t<eöug wjia:dj i,iñka" 2014 jir ;=< fomdr ;fïka;= m%odkskaf.a /iaùï 12 la o" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska ixúodkh lrk, ' fuu`.ska" l<ukdld ;ajhg tu /iaùïj,.kakd,o ;SrK l%shd;aul ls fï m%.;sh ks laikh ls ug o myiqlï ie,isk' 15'4 WmdêOdÍka" Wmdê wfmalailhska yd Y%S,xld jr,;a.kldêlrk wdh;kfha isiqka i yd mqyqkq wjia:d Y%S,xld uy nexl=fõ udkj m%d.aokh im, hs ls ug wu;rj" udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska Y%S,xld uy nexl=fõ iduqysl iudchsh j.lsu bgq lrkq jia WmdêOd ka i yd jk ih udisl mqyqkq mdgud,dj" Wmdê wfmalailhska i yd jk ff;%udisl mqyqkq mdgud,dj yd Y%S,xld jr,;a.kldêlrk wdh;kfha isiqka i yd jk tla wjqre.kldêlrk mqyqkq mdgud,dj wlkavj l%shd;aul ls ug o lghq;= lrk, ' fuu mqyqkq mdgud,djkays wruqk jqfha olai;d iys; ;rek isiqka yg úyaj úohd,$jr,;a.kldêlrk wdh;kh ;=<ska,nk khdhd;aul úih ±kqu ms<sn m%dfhda.sl wjfndaohla,nd.eksug wjia:dj ie,isuhs' ^w& WmdêOd mqyqkq jeigyk kjl WmdêOd ka yg uy nexl=fõ m%dfhda.sl mqyqkqjla,nd.eksug myiqlï i,id fok f,i Wiia wohdmk wud;hdxyh úiska lrk,o b,a,sulg wkqj" 2013 jifr Y%S,xld uy nexl=j úiska WmdêOd mqyqkq jevigykla wdrïn lrk, ' ta wkqj 2014 jifr o" foaysh úyaj úohd, 3 lska f;dard.kq,enq WmdêOd ka 5 fofkl=g /lshd fj< fmd< ;=< Tjqkaf.a /lshd kshqla;ndjh by< kxjd.eksug myiqlï i,iñka" uy nexl=fõ m%dfhda.sl mqyqkqj,nd.eksug udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska lghq;= i,iajk, ' ^wd& Wmdê wfmalail mqyqkq jeigyk Wmdê wfmalailhkag úyaj úohd, ;=<,nk khdhd;aul úihh ±kqu uy nexl=fõ w < fomdr ;fïka;= ;=< m%dfhda.slj Ndú; jk whqre ms<sn j wjfndaohla,nd.eksug myiqlï ie,isfï wruq ka" uy nexl=j 2011 jifr isg Wmdê wfmalail mqyqkq jevigykla l%shd;aul lrkq,nhs' fuu jevigyk u`.ska Wmdê wfmalailhkag /lshd fj< fmd< ;=< Tjqkaf.a /lshd kshqla;ndjh by, kxjd.eksug bjy,a jk mqr j wjyh;d jk ukd fm!rei;ajh yd jd;a;sh yelshdj jeä hqkq lr.eksug o myiqlï ie,fia' 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j" uy nexl=fõ wfkl=;a fomdr ;fïka;= iu`. tlaj foaysh úyajúohd, 12 lska" úfoaysh úyajúohd, II fldgi - 90
95 3 lska" Y%S,xld f;dr;=re ;dlaik wdh;kfhka (Sri Lanka Institute of Information Technology) iy Y%S,xld ks;s úohd,fhka f;dard.kq,enq isiqka 116 fofkl= i yd Wmdê wfmalail mqyqkq jevigyka 4 la idr :lj mj;ajk, ' tfukau" ld,isudj ;=< Wmdê wfmalail mqyqkq jevigyk hgf;a isiqka 355 fofkl=g mqyqkqj,nd.eksug udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j úiska wjia:dj i,id fok, ' ^we& Y%S,xld jr,;a.kldêlrk wdh;kfha isiqka i yd jk.kldêlrk mqyqkq jevigyk 2014 jifr o udkj iïm;a fomdr ;fïka;=j" Y%S,xld jr,;a.kldêlrk wdh;kfha isiqkag jr,;a.kldêlrk mdgud,dfõ iy;slm;% uügu i yd jk tla wjqre wksjdr h mqyqkq wjyh;dj iïmqr K ls u i yd uy nexl=fõ w;a±lsï iys; jr,;a.kldêld jreka hgf;a mqyqkqj,eîug myiqlï ie,isu wlkavj is lrk, ' ta wkqj" isiqka 25 fofkl=g.kldêlrk mqyqkqjkakka f,i uy nexl=fõ mqyqkqj,eîug myiqlï i,id fok, ' 15' jir ;=< wêm;s úiska úfoayhkays iynd.s jq /iaùï 1' ckjd udifha isx.mamqrefõ mej;s bkafjiaü Y%S,xld wdfhdacl iuqωj (Invest Sri Lanka Investor Forum) yd fjdiskagkfha wdfhdaclhka iu`. mej;s /iaùu' 2' wfm%a,a udifha,kavkfha yd fjdiskagkfha wdfhdaclhka iu. mj;ajk,o /iaùï' fjdiskagkfha mej;s cd;hka;r uq,h wruqo,$f,dal nexl=fõ jika; id;=fõ mj;ajk,o /iaùï (Spring Meetings) iy nexfldla yd f,dia wekac,siays wdfhdaclhka iu. mj;ajk,o /iaùï' 3' uehs udifha ",kavkfha mej;s bkafjiaü Y%S,xld wdfhdacl iuq`mfõ (Invest Sri Lanka Investor Forum) m%odk foaykh meje;aùu' 4' cqks udifha frdaufha mej;s hqfr ishd (Eurasia) jevuq`mfõ wdrïnl ieisfha yd iq Éys mej;s 3 jk iaúia - Y%S,xld jhdmd l iuq`mfõ m%odk foayk meje;aùu iy fudxf.da,shdj i yd jq idr j wdr :ßl or Ykh ms<sn by, uügfï ks,od ka i yd jq iïuka;%kfha foaykh yd isx.mamqrefõ wdfhdaclhska iu`. idlépd meje;aùu' 5' wf.daia;= udifha Ökfha Ök uyck nexl=fõ wêm;s fidjq Ishd pqwdka uy;d iu. mej;s idlépd' 6' iema;eïnr udifha lafõüys ista (OCA) l%svd iïfï,kfha iy wdishdkq T,sïmsla ukav,fha indm;s fihsla wyuâ w,a-µydí w,a-yndka uy;d iu`. mej;s idlépdj" ksõfhdalays mej;s bkafjiaü Y%S,xld wdfhdacl iuq`mfõ m%odk foaykh meje;aùu" fjdiskagkfha wdfhdaclhska iu`. meje;ajq idlépdj iy fld hdfõ bkapka ys mej;s 33 jk ista (OCA) uyd iuq`mjg iynd.s ùu' 7' Tlaf;danr udifha,kavkfha Conservative Friends for Sri Lanka (CFSL) u`.ska meje;ajq Y%S,xld - idufhka yd m%;sikaodkfhka fi!nd.hh lrd (Sri Lanka - From Peace and Reconciliation to Prosperity) kue;s fldkair fõáõ mlai iïuka;%kfha foaykhla meje;aùu' iafü%,shdfõ CRC - Corporate Renewal Conference ys m%odk foaykh meje;aùu' 8' fkdjeïnr udifha bka hdfõ mej;s bka hdkq wdr :ßl iuq`mfõ uq,h wka;r.;ndjh ms<sn foaykhla meje;aùu' 15'6 Wiia lsíï$m;a lsíï 1' iyldr wêm;s ms' iuriṡ uy;d 2014 cqks 01 k isg ksfhdach wêm;sjrfhl= jyfhka m;a lrk, ' 2' 2014 wf.daia;= 28 k isg my; i yka ks,od ka udkav,sl mka;sfha úfyai fy%a hg Wiia ls ï yd m;a ls ï is lrk, ' і' uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj; uq yer isák tia'wdr ' wdá., uy;d iyldr wêm;sjrhl= f,i m;a lrk, ' іі' té'ta' lrekdr;ak uy;d iyldr wêm;sjrhl= f,i m;a lrk, ' ііі' is'ms'ta' lrekd;s,l uy;d iyldr wêm;sjrfhl= f,i m;a lrk, ' іv' ã' jika; uy;d iyldr wêm;sjrhl= f,i m;a lrk, ' 3' 2014 wf.daia;= 28 k isg my; i yka ks,od ka udkav,sl mka;sfha IV fy%a hg Wiia ls ï yd m;a ls ï is lrk, ' і' wdpdr h tï'bfiâ'tï' wdisï uy;d rdch Kh fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wêld f,i m;a lrk, ' іі' fla'tï' wfífldaka uy;d udkj iïm;a fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' ііі' fla'ù'fla' w,aúia uy;d f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' іv' fla'té'ta'tia' wd hr;ak uy;d nexl= ú msfhfiys jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' II fldgi - 91
96 v' fla'tka'tka'tï' nkavdr uy;añh wdr :ßl mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' vі' ã'ù'tia' ohdjxy uy;añh f,alï fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l f,alï f,i m;a lrk, ' vіі' wdr 'tï' chjr Ok uy;d myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' vііі' wdpdr h wdr 'ta' fmfr rd uy;añh m%;sm;a;s iudf,dapk yd ks laik fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' іx' fla'ã'wdr ' msh;s,l uy;d m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' x' ta' 'hq' ;s,lr;ak uy;d fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wêld f,i m;a lrk, ' xi' ms'ta' úf r;ak uy;d uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l m%odk.kldêld f,i m;a lrk, ' 4' jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=fõ wêld f 'ms'wdr ' lrekdr;ak uy;d 2014 fmnrjd 06 k isg nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=fõ jevn,k wohlai f,i o" wk;=rej 2014 wfm%a,a 29 k isg tu fomdr ;fïka;=fõ wohlai f,i o m;a lrk, ' 5' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai té'tï' talkdhl uy;d 2014 wfm% a,a 29 k isg uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai f,i m;a lrk, ' 6' fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wêld is'tï'ã'tka'fla' fifkúr;ak uy;añh 2014 wfm%a,a 29 k isg jhjydr uqo,a fomdr ;fïka;=fõ jevn,k wêld f,i o" wk;=rej 2014 Tlaf;danr 29 k isg tu fomdr ;fïka;=fõ wêld f,i o m;a lrk, ' 7' m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai tï'tia'fla' Or ujr Ok uy;d 2014 wfm%a,a 29 k isg fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wêld jrhl= jyfhka m;a lrk, ' 8' udkj iïm;a fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai à'ã'té' lrekdr;ak uy;d 2014 wfm%a,a 29 k isg fiajl wr :idol wruqo,a fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wêld jrhl= jyfhka m;a lrk, ' 9' uq,h nqoaê tallfha wohlai ã'tï' remisxy uy;d 2014 cqks 11 k isg úksuh md,l jyfhka m;a lrk, ' 10' m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ wohlai té' wur;=x. uy;d 2014 cqks 17 k isg uq,h nqoaê tallfha wohlai jyfhka m;a lrk, ' 11' foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai ã'ta' 'fla' úf ;=x. uy;d 2014 cqks 17 k isg m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ jevn,k wohlai f,i o" wk;=rej 2014 foieïnr 17 k isg tu fomdr ;fïka;=fõ wohlai f,i o m;a lrk, ' 12' cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai is'tka' úchfialr uy;d 2014 cqks 17 k isg nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai f,i o" wk;=rej 2014 wf.daia;= 29 k isg nexl= ú msfhfiys jevn,k wohlai f,i o m;a lrk, ' 13' uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ m%odk.kldêld tï'whs' iqµshdka uy;d 2014 wf.daia;= 29 k isg uy nexl=fõ f,alï f,i m;a lrk, ' 14' uq,h lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l m%odk.kldêld ms'ù't,a' kkaoiṡ uy;d 2014 wf.daia;= 29 k isg jevn,k m%odk.kldêld f,i m;a lrk, ' 15' cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai ta'ta'tï' ;disï uy;d 2014 wf.daia;= 29 k isg tu fomdr ;fïka;=fõ jevn,k wohlai f,i m;a lrk, ' 16' ixlhdk fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai à'té'î' ir;apkaø uy;d 2014 iema;eïnr 15 k isg cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai jyfhka m;a lrk, ' 17' nexl= ú msfhfiys jevn,k w;sfr l wohlai fla'té'ta'tia' wd hr;ak uy;d 2014 iema;eïnr 15 k isg ixlhdk fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai f,i m;a lrk, ' 18' uy nexl=fõ jevn,k w;sfr l f,alï ã'ù'tia' ohdjxy uy;añh 2014 iema;eïnr 15 k isg m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai jyfhka m;a lrk, ' 19' myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai wdr 'tï' chjr Ok uy;d 2014 iema;eïnr 15 k isg f.ùï yd mshùï fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai jyfhka m;a lrk, ' II fldgi - 92
97 20' m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai fla'ã'wdr ' msh;s,l uy;d 2014 iema;eïnr 15 k isg myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=fõ jevn,k w;sfr l wohlai jyfhka m;a lrk, ' 21' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai té'î'ã' lrekdr;ak uy;d 2014 foieïnr 31 k isg foaysh lghq;= fomdr ;fïka;=fõ w;sfr l wohlai jyfhka m;a lrk, ' 15'7 úy%du.eksï 1' iyldr wêm;s ta' lu,iṡ uy;d 2014 cq,s 21 k isg uy nexl= fiajfhka úy%du.kakd, ' 2' uq,h wxy mr fhaik fomdr ;fïka;=fõ wohlai ví'wdr 'ta' Or ur;ak uy;d 2014 cq,s 29 k isg uy nexl= fiajfhka úy%du.kakd, ' 3' úksuh md,l ms'té' ' pkaøjxy uy;d 2014 iema;eïnr 11 k isg uy nexl= fiajfhka úy%du.kakd, ' 15'8 uqodyßkq,en isá ks,odíka 1' iyldr wêm;s fla'ã' rkisxy uy;d úl,am úodhl wohlaijrhl= f,i cd;hka;r uq,h wruqo, fj;' 2' iyldr wêm;s tia'wdr ' wdá., uy;d uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj;' 3' udkav,sl mx;sfha fy%a fha fla'tï'ta'tka' ojq,., uy;añh uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj;' 4' udkav,sl mx;sfha fy%a fha fla'tï'tï' iṡ jr Ok uy;d uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj;' 5' udkav,sl mx;sfha fy%a fha tï' uyskao id,sh uy;d uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj;' 6' udkav,sl mx;sfha fy%a fha tia' 'tia'ã' chfialr uy;d rdch wdrlail yd kd. l ixjr Ok wud;hdxyh fj;' 7' udkav,sl mx;sfha fy%a fha tia'f 'fla'.=ref.a uy;d rdch wdrlail yd kd. l ixjr Ok wud;hdxyh fj;' 8' udkav,sl mx;sfha fy%a fha f 'ta'ta' m%shka; uy;d ckdêm;s f,alï ldr hd,h fj;' 9' udkav,sl mx;sfha fy%a fha tia' rkisxy uy;añh wêlrk wud;hdxyh fj;' 10' udkav,sl mx;sfha fy%a fha té'tia'tia' is,ajd uy;añh cd;hka;r uq,h wruqo, fj;' 11' udkav,sl mx;sfha fy%a fha f 'tka' oka;kdrdhk uy;d rdch wdrlail yd kd. l ixjr Ok wud;hdxyh fj;' 12' udkav,sl mx;sfha fy%a fha tia'ms' fiaor uy;d rdch wdrlail yd kd. l ixjr Ok wud;hdxyh fj;' 13' fldka;%d;a moku u; n jd.kq,enq ks;s ks,od ks té'tï'tka'tia'.=kjr Ok uy;añh uqo,a yd l%uiïmdok wud;hdxyh fj;' 15'9 jegqma rys; wohhk ksjdvq u; isák ks,odíka 1' udkav,sl mx;sfha fy%a fha hq'ms' w,j;a;f.a uy;d 2012 iema;eïnr 04 k isg jegqma rys; wohhk ksjdvq,nd isà' 16' f;dr;=re ;dlaik 2014 jr Ih f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=jg iqúfyais jr Ihla úh' tu jir ;=< kùk;u ;dlaikh Ndú;fhka kjuq jhdmd l uügfï m.kl fhojqï moao;ska y kajd u ;=<ska Y%S,xld uy nexl=fõ zuoh wd hï W.=,Z ^Middle Income Trap& ch.eksfï Wmdh udr.sl l%shd uhg Wr ug f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=jg yels úh' Y%S,xld uy nexl=fõ f;dr;=re iy ikaksfõok ^ICT& ;dlaik wjyh;d imqrd,sfï lr ;jh bgqlrñka" úúo l%shdj,shkays M, hs;dj iy ldr hlaiu;djh jeä hqkq ls u i yd f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j my; ±lafjk mqω,a wxy 5 la hgf;a hl;ajh imhk, ' (i) i kùk ud ldx. iy fiajd y kajd u ii f;dr;=re iy ikaksfõok ;dlaik ^ICT& há;, myiqlïys wlkav jeä hqkq ls u iii cd;sl jeo.;alula we;s jhdmd;s i yd hl;ajh iemhsu iv f;dr;=re ;dlaik wj kï l<ukdlrkh v f;dr;=re iy ikaksfõok ;dlaik ksmqk;d by< kexùu kùk ud ldx. iy fiajd y kajd u jhdmd l l%shdj,shkays.=kd;aul Ndjh" M, hs;djh" ldr hlaiu;djh iy WmfhdacH;djh ^availability& jeä hqkq ls fï wruq ka f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j kjuq" M, hs ksmehqï iy fiajd wlkavj y kajd fok, ' tfiau ±kg mj;sk ishæu iajhxl%sh m.kl fhojqï ksis m kv;a;= ls u o is fl ' miq.sh jr Ih ;=< f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska bgq lrk,o m%odk jhdmd;s iuyrla my; ±lafõ' II fldgi - 93
98 úúo myiqlïj,ska fyì wkkh uy nexl= wjyh;d imqrd,su i yd" jhdmd l m%cdj ms<s.;a.skqïlrk Ndú;hka iy m%ñ;skag wkql+, jq taldnoao fmd f,cr.skqïlrk moao;sh ^iglas& y kajd fok, ' fuu moao;sfhys.=kd;aul Ndjh ì%;dkh m.kl ix.uh úiska ixúodkh lrk,o cd;sl uügfï wkr > ;;a;ajfha ud ldx. iïudkfhka iy f;dr;=re iy ikaksfõok ;dlaik tackaish úiska ixúodkh lrk,o b-iajdnsudks ^e-swabhimani& iïudkfhka we.hsug,la flre ' by< jákdlñka hq;a f.ùï i yd Ndú;d jk,xld mshùï ^Lanka Settle& moao;sfha fhojqï ud ldx.h jk CAS/CSS 3'6 wkqjdoh CAS/CSS 3'7 wkqjdoh olajd hdj;ald,sk lrk,os' Kh WmlrK j,g w < f;dr;=re.nvd ls u i yd iy m%d:ñl ksl=;+ka iy Kh WmlrK ia:dmkh ls fï l%shdj,sh uoh.; ls u i yd rdch Kh fomdr ;fïka;=j fjkqfjka fmd o;a; iuq hla ksr udkh lrk, ' nexl= wëlaik" wdr :ßl mr fhaik iy nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik hk fomdr ;fïka;=j, wjyh;d imqrd,su i yd wka;r cd;sl uq,h jdr ;dlrk m%ñ;skag ^IFRS& wkql+, jk fia" kj jdr ;d tla lrñka kshduk uq,h jdr ;d moao;sh ^FinNet& jeä hqkq lrk, ' fiajl wr :idol wruqof,a idud l hl uqo,a tl;= ls fï l%shdj,sh fõ.j;a ls ug iy ldr hlaiu;djh jeä ls u i yd ;;ald,sk o;a; j,x.=lrkh ^Real Time Data Validation& iys; kj fiajdjka wka;r cd,h Wmfhda.S lr.ksñka y kajd fok, ' yia;uh l%shdldrlï ^Manual Operations& wju ls u iy ldr hhka úuoh.; ls u fukau tlu ldr hh kej; is ùu je<elaùu i yd y kajd fok,o udkj iïm;a l<ukdlrk moao;sfhys ^ehrnet& ldr hukav, jegqma iy Kh whlr.eksfï fudähq,hka ksr udkh lrk, ' uqo,a iqrlais;d.dr w;r mj;sk jhjydr uqo,a m%jdyh iqugj md,kh ls u iy Y%S,xldfõ keu jhjydr uqo,a jr.hl f,alkhla ^Inventory&,nd.ekSu i yd jhjydr uqo,a f,alk l<ukdlrk moao;sh ^CIMS& ia:dms; lrk, ' fm!oa.,sl f;dr;=rej,g iajhx m%fõyhla,nd u i yd;a" f;dr;=re ;dlaik iy úksuh md,k fomdr ;fïka;=j,g jvd;a fyd fiajdjka iemhsu i yd jq Wmldrl wxyfha ^Help Desk& fiajdjka i yd;a úfyaidx. y kajd fuka Y%S,xld uy nexl=fõ úohq;a ikaêia:dkh jk zuxi,z jeä hqkq lrk, ' (ii) f;dr;=re iy ikaksfõok ;dlaik ^ICT& há;, myiqlï wlkavj jeä hqkq ls ï by< fiajd WmfhdacH;djla mj;ajd.eksu i yd Y%S,xld uy nexl=fõ há;, myiqlï kv;a;= lrk,o w;r" úlikh jkakd jq jhdmdr iy ;dlaik b,aæug fhda.h jk m iy f;dr;=re ;dlaik lafia;%fha m%ñ;skag wkql+, jk fia tu há;, myiqlï jeä hqkq ls ï wlkavj is lrk, ' miq.sh jir ;=< f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska tfia kv;a;= lrk,o iy jeä hqkq lrk,o jeo.;a moao;s lsysmhla my; ±lafõ' moao;suh jyfhka jeo.;a jq f.ùï yd mshùï moao;sh ^Lanka Settle& iy wfkl=;a b;d jeo.;a ud ldx. moao;skays ishhg 99'8l moao;s WmfhdacH;djhla mj;ajd.ksñka kv;a;= ls ug f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j iu;a úh' iaúµaü ^SWIFT& m úvj, wfmalais; jr Ok m udj ord.eksug iy jvd;a fhda.h ldr hidokhla iemhsfï wruq ka iaúµaü ikaksfõok lghq;= i yd Ndú;d jk fiajd hlh ^Server& fõ.j;a iy jvd;a blaukska m%;spdr olajkakd jq fiajd hlhlska m%;sia:dmkh lrk, ' jvd;a fyd fiajd WmfhdacH;djla" úyajiksh;ajhla iy Od ;djla iemhsfï wruq ka wdh;ksl f;dr;=re ;dlaik cd,h hdj;ald,sk ls u iy m%ñ;s.; ls u is lrk, ' m%dfoaysh ldr hd,j, lghq;= ldr hlaiuj lrf.k heug;a" wdh;ksl f;dr;=re ;dlaik fiajdjkag msúisug iy ùäfhda iïuka;%k ^Video Conferencing& myiqlï Ndú;d lrñka m%odk ldr hd,h iuû iïnkao ùug;a m%dfoaysh ldr hd," w;:h fm!oa.,sl cd,hla ^VPN& ;=<ska wdh;ksl cd,h iuû iïnkao lrk, ' ;j rg;a m%dfoaysh ldr hd,j, ±kg mj;akd /yeka cd, m%;sixúodkh ls u ;=<ska fyda /yeka rys; ^Wi-Fi& cd, ia:dms; ls u ;=<ska wnhka;r m.kl cd, mqω,a lrk, ' uhsfl%dfidµaü ksiamdok Ndú;d lrñka ;;ald,sk iyfhda.s;ajh" ä g,a ysñlï l<ukdlrkh" úohq;a ikaksfõokh iy jev;, ^Desktop& l<ukdlrkfhys kjuq fidhd.eksïj, jeä hqkq lrk,o.=kdx. l%shdjg kexùu i yd ±kg mj;sk jhjidh.súiqï wæ;a ls u i yd jk m%iïmdok ^Procurement& l%shdj,sh wjika lrk, ' II fldgi - 94
99 (iii) cd;sl jeo.;alula we;s jhdmd;s i yd hl;ajh iemhsu cd;sl f.ùï moao;sfha m%;sixialrk i yd M, hs W;afm%arlhla f,i l%shdlrñka cd;sl f.ùï ljqkais,fha fmr±laug wkqj cd;sl jyfhka jeo.;alula we;s jhdmd;s i yd ;dlai l úfyai{;djh f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj imhk, ' jr Ih ;=< my; oelafjk cd;sl jhdmd;s i yd f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;= ks,od yq ;u ;dlai l hl;ajh iemhqy',xld la,shr fm!oa.,sl iud.u ^LCPL& úiska l%shd;aul lrk,o jhdmd;shla jk fmd ldâm;a iy f.ùï iaúph ^CCAPS& hgf;a fmd iajhxl%sh fg,r hka;% iaúph ^CAS&" fmd úohq;a wruqo,a yqjudre iaúph ^CEFTS&" fmd cx.u f.ùï iaúph ^CMobs& iy fmd úl=kqï ia:dk iaúph ^CPOS& ia:dms; lsrsu' foaysh wdodhï n fomdr ;fïka;=fõ lghq;= iajhxl%shlrkh ls u' uyd NdKavd.drfhys taldnoao NdKavd.dr l<ukdlrk moao;sh ^ITMIS& ñ,.eksu iy Y%S,xld uy nexl= f;dr;=re moao;s iy taldnoao NdKavd.dr l<ukdlrk moao;sh w;r w;=re uqyqk;a ^Interface& f.dvke.su' Kh f;dr;=re ldr hdxyh ^CRIB& i yd jeä hqkq l<.=kdx. iys; kj iajhxl%sh ud ldx. moao;shla ñ,.eksu' (iv) f;dr;=re ;dlaik wj kï l<ukdlrkh wj ku ms<sn ±kqïj;a jq ixiald;shla ia:dmkh ls u i yd M, hs f;dr;=re ;dlaik wj kï l<ukdlrk rduqjl jeo.;alu ie,ls,a,g.ksñka mqr j úpd j wj ku wvq ls ug iy uq,h lafia;%h ;=< f;dr;=re ;dlaik wdrlaikh Yla;su;a ls ug my; ±lafjk l%shdudr..kakd, ' wju ms<s.; yels uügfï f;dr;=re wdrlaik m%ñ;ska iys; f;dr;=re wdrlaik l<ukdlrkh i yd jq wka;r cd;sl m%ñ;sfha ISO/IEC ldkavh u; mokï jq uq,sl wdrlaik m%ñ;ska ^Baseline Security Standards) n,m;%,dns nexl= i yd y kajd fok, ',xld la,shr fm!oa.,sl iud.u hgf;a ^LCPL& f;dr;=re wdrlaik m%h;ak iïnkaëlrkh i yd uoh.; ixúodkhla f,i nexl= m.kl wdrlaik isoaê m%;spdr lkavdhu ^BankCSIRT& ia:dmkh lrk, ' fuu lkavdhu" Y%S,xld uy nexl=j" Y%S,xld m.kl y is m%;spdr lkavdhu",xld la,shr fm!oa.,sl iud.u iy Y%S,xld nexl=lrejkaf.a ix.uh ksfhdackh lrk kshduk lñgqjla u.ska md,kh fõ' ihsnr ;r ckj,g ^Cyber Threats& tfrysj Y%S,xld uy nexl=fõ f;dr;=re moao;skays wdrlaidj ;r ls u i yd f;dr;=re wdrlaik l<ukdlrkh [Information Security Management (ISM)] f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ kj m%odk ldr ;jhhla f,i y kajd fok, ' Y%S,xld uy nexl= f;dr;=re moao;skays wdrlaik m laik ^Securiy Tests& fomdr ;fïka;= ldr hukav,fha úfyai{;dj Ndú;d lrñka is lrk,o w;r" tu ks laik Wmfhda.S lr.ksñka wdrlaikh n,d;aul lrk, ' f;dr;=re wdrlaik m%;sm;a;sfhys [Information Security Policy (ISP)] 2'3 wkqjdoh iy uqo,a ukav,h úiska wkqu; lrk,o wfkl=;a w < m%;sm;a;s f,alk úur Ykh lrk,o w;r" f;dr;=re ;dlaik há;, myiqlïj, ld,sk fjkialï iy Y%S,xld uy nexl= f;dr;=re wdrlaik l<ukdlrk lr ;jhhg ksis f,i fhduq ùu iy;sl ls u i yd ixfydaokhka iy jeä hqkq ls ï iys; f;dr;=re wdrlaik m%;sm;a;sfha 3'0 wkqjdoh iïmdokh lrk, ' (v) f;dr;=re iy ikaksfõok ;dlaik ksmqk;d by< kexùu f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ ldr hukav,h i;= ±kqu jr Okh lr.eksu i yd foaysh yd úfoaysh fláld,sk mqyqkq fukau myapd;a Wmdê wohhk wjia:d,nd u wlkavj is flre ' ta wkqj" ks,od ka 35 fofkla foaysh fláld,sk mqyqkq i yd iynd.s jq w;r" ks,od ka 6 fofkla úfoaysh flá ld,sk mqyqkq jevigyka i yd iynd.s úh' ;jo" tla ks,od fhl= úfoay myapd;a Wmdê wohhk lghq;= wdrïn lrk, ' ;j rg;a f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j nexl= ú msfhi i yd ks,od ka iïm;a hlhka f,i uq y k, ' tfukau fomdr ;fïka;= ±kqïj;a ls fï ieis wjyh m mj;ajk, ' uy nexl= w;r l,dmsh iyfhda.s;dj jr Okh ls fï wruq ka nx.a,dfoay nexl=j" fkamd, riag%d nexl=j iy N+;dkfha rdclsh uq,h wêld h hk uy nexl=j,ska meñ lkavdhï i yd f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j Tjqkaf.a ±kqu iy úfyai{;dj,ndfok, ' Y%S,xld uy nexl=fõ fiajlhkaf.a ;dlai l ±kqu by< kexùfï wruq ka f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska úohq;a ;eme,a yd úohq;a ikaêia:dkh jk zuxi,z yryd ;dlai l WmfoaYhka ^Technical Tips& iy flá ùäfhda miqre ^Video Clips& iïmdokh lr m%ldyhg m;a lrk, ' II fldgi - 95
100 17' wnhka;r ú.kk 1951 jr Ifha isg Y%S,xld uy nexl=j ;=< wnhka;r ú.kk lghq;= l%shd;aul fõ' fomdr ;fïka;=fõ fufyjr iy ldr h jmi h;a" wnhka;r ú.kk wohlailf.a iy ldr h ukav,fha j.ùu" iajdëk;ajh" j.lsu iy wêld h;a" wnhka;r ú.kk wêld m;%fhys wka;r.; ù we;' ú.kk lghq;= cd;hka;rj ms<s.;a m%ñ;ska iy lafia;%fha m%yia; m phkag wkql+,j is lrk, ' fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir ;=< is lrk,o ldr hhkays idrdxyhla my; ±lafõ' 17'1 ú.kk mejreï l%shd;aul lsíu ^w& 2014 jr Ih i yd jdr Isl ú.kk ie,eiau jdr Isl ú.kk ie,eiau ilia ls u i yd YS%,xld uy nexl=fõ ú.kkhg Ndckh úh hq;= l%shdldrlï ish,a, (Audit Universe) ie,ls,a,g.kq,eîh' fï i yd l%shdldrlï mokï lr.;a mṡ jeh moao;sh ;=< wka;r.; l%shdldrlï iudf,dapkh lrk, ' ta wkqj" nexl=fõ ishæu mr Io wdjrkh jk m jeo.;a l%shdldrlï jdr Isl ú.kk ie,eiaug we;=<;a lrk,o w;r f;dr;=re moao;s ú.kkhka o thg we;=<;ah' uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqfõ wkque;sh iys;j jdr Isl ú.kk ie,eiau l%shdjg kxjk, ' ^wd& wnhka;r ú.kk l%shdmámdáh ieu ú.kk mejreulau w hr y;rlska l%shd;aul lrk, ' tkï" ie,iqï ls u" l%shd;aul ls u" ikaksfõokh iy ksrdlrkh ls ug w < lghq;= fõ' l%shd;aul ls fï w hfr " ú.kk f;dr;=re /ials u iy f,alk.; ls u is flfr ' cd;hka;rj ms<s.;a m%ñ;skag wkql+,j ú.kk m%;sm, ikaksfõokh ls fï mshjr y;rla wkq.ukh lrk, ' tkï" ú.kk ks laik ;yjqre lr.eksu i yd ksu ls ï /iaùï meje;aùu" ú.kk ks laik,så;j ±kqï u" ú.kk flgqïm;a jdr ;dj ksl=;a ls u iy wjika ú.kk jdr ;dj ksl=;a ls u fõ' óg wu;rj fomdr ;fïka;=j, l%shdj,s ysñlrejka úiska tlû jq ú.kk ksr foay l%shd;aul ls u ms<sn ;yjqre lr.eksu i yd miq úmrï ú.kkhkao ld,skj l%shd;aul lrk, ' ^we& ú.kk lghq;=j, m%.;sh jdr ;d ls u ú.kk mejreï l%shd;aul ls fï m%.;sh" uqo,a ukav,hg iy uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqjg ldr ;=uh jyfhka jdr ;d lrk, ' tfukau" ú.kldêm;s fj; ú.kk lghq;= ms<sn wr O jdr Isl jdr ;d imhk, ' 17'2 ±kqïj;aa lsífï jevigyka yd mqyqkq ieis meje;aùu ndysr úoaj;l=f.a iydh,nd.ksñka zcloud ComputingZ ms<sn j fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka ±kqïj;a ls u i yd iïuka;%khla ixúodkh lrk, ' ;jo" wnhka;r ú.kk ks,od kaf.a ±kqu jr Okh ls u i yd fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska ±kqu yqjudre lr.eksfï ieis mj;ajk, ' udkj iïm;a fomdr ;fïka;=fõ b,a,sï m WmdêOd ka" Wmdê wfmalailhka iy Y%S,xld jr,;a.kldêld wdh;kfha YsIHhka i yd wnhka;r ú.kkh iy Bg iïnkao úihhka ms<sn j mqyqkq ls ï lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jir ;=< lrkq,eì ' 17'3 uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqj uqo,a ukav, WmfoaYd;aul ú.kk lñgqj uqo,a ukav,fha tla idud lfhl= iy ndysr ú.kk jd;a;slhka fofofkl=f.ka iukaú; fõ' uqo,a ukav,fha f,alï WmfoaYd;aul ú.kk lñgqfõ f,alï jk w;r wnhka;r ú.kk fomdr ;fïka;=fõ wohlai WmfoaYd;aul ú.kk lñgqfõ iyldr f,alï fõ' ;jo" wnhka;r ú.kk fomdr ;fïka;=j úiska WmfoaYd;aul ú.kk lñgqfjys f,alk lghq;= i yd myiqlï imhk, ' w < úêúodkhkag wkqj" WmfoaYd;aul ú.kk lñgq /iaùï yhla jr Ih ;=< mj;ajk,o w;r tu /iaùï j, wnhka;r ú.kk lghq;=j, m%.;sh iy wnhka;r ú.kk jdr ;d i yd jq l<ukdlrk m%;spdr iudf,dapkh lrk, ' 17'4 ndysr ú.kk lghq;= i yd myiqlï iemhsu ú.kldêm;s úiska Y%S,xld uy nexl=fõ ndysr ú.kkh is lrkq,nk w;r" uqo,a ukav,fha f,alï u.ska wnhka;r ú.kk fomdr ;fïka;=j ndysr ú.kkh i yd myiqlï imhkafkl= f,i lghq;= lrhs' wka;r cd;sl uq,h jdr ;dlrk m%ñ;skag wkql+,j uq,h m%ldyk ú.kkh i yd ú.kldêm;s úiska wr kaiaü wekaâ hka.a (Ernst & Young) jr,;a.kldêld jreka m;alr we;' ta wkqj" w < lghq;= is ls ug wjyh f;dr;=re /ials u" úyaf,aikh iy ikaksfõokh ls u i yd uqo,a ukav,fha f,alï fj; ;dlai l iydh iemhsu o fomdr ;fïka;=j u.ska is lrk, ' II fldgi - 96
101 18' cd;hka;r fufyhqï úfoay ixñ; l<ukdlrkh ls fï iy foaysh úfoay úksuh fj< fmd< wëlaikh ls fï j.lsï uqo,a ukav,h úiska cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j fj; mjrkq,en we;' úfoay ixñ; iy tys ixhq;sh" remshf,a ndysr ia:dhs;dj iq/lsug wkq.ukh l< hq;= l%shdudr." Y%S,xld uy nexl=fõ úfoay úksuh fufyhqï lghq;=j, mrdih iy rfü cd;hka;r ixñ; l<ukdlrkh ls u hk úihhkays uqo,a ukav,h fj; mej we;s n,;, iy j.lsï hkd h we;=<;a Y%S,xldfõ úfoay ixñ; l<ukdlrkhg w < ffk;sl rduqj uqo,a ks;s mkf;ys olajd we;' j;alï jr." m%;smdr Yaj úfoay wdh;k" uq,h WmlrK iy ksl=;a lrkakka ms<sn isudjka uqo,a ks;s mkf;a 67 jk j.ka;sfha i yka fõ' tls m%;smdokj,g wu;rj" jvd;a fyd ka ixñ; l<ukdlrk wruqkq bgqlr.eksu Wfoid ixñ; l<ukdlrk ldr hhkaf.a úih m:h mq`m,a ls u i yd mshjr.eksug uqo,a ukav,hg yelshdj we;' 18'1' úfoay ixñ; l<ukdlrkh cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska uqo,a ukav,h wkqu; lr we;s úfoay ixñ; l<ukdlrk udr f.damfoay wkqj iy úfoay ixñ; l<ukdlrk lñgqfõ ^Foreign Reserve Management Committee) wëlaikh hgf;a" wdrlaidj" øjys,;djh iy wruqkq lrk m%;s,dn o ie,ls,a,g.ksñka cd;hka;r ixñ; wdfhdackhka is lrkq,efí' úúo m%odk uqo,a jr..kkdjlska mj;ajdf.k hkq,nk cd;hka;r ixñ;" uq,sl jyfhka ia:djr wd hï iq/l=ï ^Fixed Income Securities), uqo,a fj< fmd< WmlrK iy rka ixñ;j, wdfhdackh flfr ' ia:djr wd hï iq/l=ï l<u wdfhdackh flfrkqfha by< fy%a.; ls ula iys; rdch iq/l=ï" rdch j.lsu iys; iq/l=ï ke;fyd;a rdch ksfhda ; wdh;kj, fyda wka;r cd;sl ixúodk úiska ksl=;a lr we;s iq/l=ïj, h' ;jo" ia:djrndjh iy Kh,nd ug we;s fhda.h;dj ksisf,i i,ld ne,sfuka miq l<ukdld ;ajh úiska wkqu; lrk,o m%;smdr Yaj úfoay mdr Yaj jk by< we.hqula we;s uy nexl=" jd c nexl= iy wdfhdack wdh;k iu. o ia:djr wd hï iq/l=ï iy uqo,a fj< fmd<.kqfokq is lrkq,efí' úfoay ixñ; l<fuys we;=<;a l< hq;= j;alï iy uqo,a jr. ixhq;ska ksr Kh ls fï i,ld nef,k m%odk wx. jkqfha øjys,;d wjyh;dj" Kh fiajd f.ùï" wj kï l<ukdlrk mrdñ;ska" wd hï Wmojk YlH;d iy uqo,a ukav,fha úfyais; ksfhda. hkd hhs' f.da,sh uq,h wr nqofhka blaì;sj f,dj m%uql fmf<a uy nexl= w;r we;s jq uqo,a m%;sm;a;suh úp,khkaf.ka ms.sh jirla f,i 2014 jir y kd.; yelsh' fµvr,a ixñ; nexl=j uq,sl wdr :ßl isoaodka;hkaf.a jr Okhka wkqj hñka 2014 jir ;=< ;u uqo,a m%;sm;a;s idudkhlrkh ^Tapering Cycle) l%shd;aul lrk, ' 2014 jifr m<uq wr Oh ;=< f,dj mqrd ixñ; l<ukdlrkh is flrefka fµvr,a ixñ; nexl=j iy ì%;dkh uy nexl=j úiska is ls ug bv we;s fmd,s wkqmd; by< ±óï ms<sn wfmalaid wkqjh' fuu jr Okhka uohfha jr Ih ;=< r;arka ñ, YS>% f,i my< jeá ' flfia fj;;a" 2014 cqks udifha werö" jifr b;ṡ udi j,g o n,me f;,a ñf,ys my<heu jr I wjidkh jk úg r;arka ñ, by<heug n,mdk m%jk;djla we;s lrk, ' f;,a iy fj< NdKav ñ, my<heu f,dj mqrd wjoukd;aul msvkhla weröug o fya;= úh' fuls ;;a;ajhka Tiafia cmdk uy nexl=j ish uq,h,sys,alrk jevigyk ;j;a mq`m,a lrk,o w;r hqfrdamd uy nexl=j úiska wdjr ; ne ïlr iy j;alï u; jk iq/l=ï ñ,.eksu u.ska ;u nexl=jgu wdfõ l m%udkd;aul,sys,alrk l%shdj,shla wdrïn lrk, ' tmukla fkdj" hqfrdamd uy nexl=j úiska 2015 udr ;= ui isg werfuk rdch ne ïlr ñ,.eksfï ie,iqula o m%ldyhg m;a lrk, ' Ök uyck nexl=j o fuu W;af;ackh b hg.ksñka 2014 jifr w. Nd.fha,sys,alrK m%jk;djg tla úh' fuu wnsfhda.d;aul ;;a;ajh hgf;a Y%S,xld uy nexl=fõ cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j úfoay úksuh.kqfokq" uqo,a fj< fmd< wdfhdack iy m%d.aok bmehqï u.ska iy ia:djr wd hï iq/l=ï u.ska,o l+mk wd hu u.ska tlai;a ckmo fvd,r ñ,shk 173'3 l ^wdikak jyfhka remsh,a ì,shk 22'9 l& Wm,íê wd hula 2014 jir ;=< ckkh ls ug iu;aùu úfyai;ajhls' hqkq rgj,a taldld ;;a;ajfhka mj;akd ;u wdr :ßlhka W;af;ackh ls fï ms<sfj; wlkavj mj;ajd.eksu ksid cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j úiska o wdishdkq l,dmfha uy nexl= w;r iyiïnkao;d f.dvke.sfï l%shdj,shla wdrïn lrk, ' ta wkqj Y%S,xld uy nexl=j" ish ixñ; l<ukdlrk l%shdldrlï ;j rg;a úúodx.slrkh lr.ksñka Ök uyck nexl=j iy bka hdkq ixñ; nexl=j iu. wdfhdack.súiqïj,g t<uq ' tfiau Y%S,xldj iy Ökh w;r YS>%fhka hqkq jk oaúmdr Yaúl fj< iy wdfhdack lghq;= i yd myiqlï iemhsug Ök uyck nexl=j iu. oaúmdr Yaúl uq,h yqjudre (Swap).súiqula o w;aika lrk, ' 18'2' wjodkï l<ukdlrkh úfoay ixñ; l<ukdlrkh ms<sn udr f.damfoayhkays kshu fldg olajd we;s wdfhdack l<u iy wj kï l<ukdlrk m%;sm;a;s iy mrdñ;skag wkql+, ùu Wfoid" cd;hka;r ixñ; l<u l<ukdlrkh ls fï mekk.sk wj kï ;lafiare ls fï ldr hh cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ uohu ldr hd,h úiska is lrk, ' tys m laidld " ;SrKd;aul iy ld,dkqrem II fldgi - 97
102 mshjr.eksu i yd úúo wj kï iuqyhla ;=<ska we;s jk ydkslr n,meï ú.%y lrñka" ksrka;rj wj kï wdld;ska iïmdokh lr.kq,eì ' ;jo" ixñ; l<ukdlrk Wmdhudr.j, ldr hlaiu;dj jgyd.eksu i yd Wmdhudr.sl b,lal iy ksial%sh f,i mj;ajd.kq,enq lvbï ksr Kdhl ^Benchmark Portfolio& u; mokïj il%sh wf,ú lghq;= u.ska,nk m%;s,dn ixikaokd;aulj úur Ykh lrk, ' jr Ih ;=< weu ldkq fµvr,a ixñ; nexl=j úiska ;=kajk w hfr m%udkd;aul,sys,a ls u wjika lrñka is l< uqo,a m%;sm;a;s idudkhlrkh iy cmdk uy nexl=j;a" hqfrdamd uy nexl=j;a úiska fhd.kakd,o idïm% hsl fkdjk uqo,a m%;sm;a;s fya;=fjka we;s jq by< uügfï wia:djr ;;a;ajhka uohfha cd;hka;r fj< fmd<j, úp,;djh wlkavj mej;s ' fï wkqj" 2014 jir i yd wkqu; Wmdhudr.hka ta wdldrfhkau l%shd;aul ls u Ialr jq w;r Wmdhudr.hkays we;eï wx.hka l%shd;aul lrk w;ru f.da,sh wdr :ßl iy uq,h ixjr Okhkag wkql+,j wfkl=;a mshjr jir ueo ixfydaokh ls ug is úh' NdKavd.dr l<ukdlrk WmlrK.Kkdjla wæ;ska y kajd fok, ' cd;hka;r mshùï i yd jq nexl=fõ Ök hqjdka i yd jq wdfhdack Wmdx.h fukau wj kï wvq ls fï wruqkg w < b.kqfokq ^Futures& iy úl,am.kqfokq ^Options& Wmdx. hka o Bg we;=<;a úh' we;súh yels úksuh wkqmd; fyda jhjydr uqo,a wj kï l,a;nd y kd.kakd,o w;r bka hdj iy ol=kq fld hdj we;=`m ke.s tk fj< fmd<j, wm i;= uqo,a jr.hka wdfhdackh lrñka úúodx.slrkhg,la ls u o is úh' fmd,s wkqmd;hka fjkia ùu wkqj ia:djr wd hï iq/l=ï wj kïj,g ksrdjrkh jk wdldrh uek.eksu i yd ixfõ ;d úyaf,aikh fhd.kakd, ' ia:djr wd hï iq/l=ïj, w.hkaf.a is jk fláld,sk my<hdï kùld; ld,dka;r.kkhka (Modified Duration Calculation) fhd.ksñka ;lafiare lrk,o w;r tajd fhda.h uügïj, mj;ajd.eksu ;yjqre ls u i yd wj kï u; w.hka (Value at Risk) ms<sn.kkhka Ndú; fl ' weu ld tlai;a ckmofha M, wkqmd;sl by<heu wkqj ia:djr wd hï iy uqo,a fj< fmd< wdfhdackj, ld,isudjkag is l< ue -jdr Isl fjkialï Tiafia fmd,s wkqmd; wj kug ksrdjrkh ùï wvq lrk, ' uq,h iy m%d.aok fj< fmd<.kqfokq i yd myiqlï ie,isfï wruq ka cd;hka;r mshùï i yd jq nexl=j ^BIS& iy ndr laf,aia nexl=j ^Barclays Bank PLC& iu. cd;hka;r yqjudre iy jhq;amkak ix.ufha ^ISDA&.súiqïj,g we;=<;a jq w;r ;j;a tjeks m%;smdr Yajhka /ila iu. o tjeks.súiqïj,g t<öu i yd wjyh ixúodk is lrk, ' m%;smdr Yajhka iu. flfrk uq,h wf,ú lghq;= iïnkaofhka isudjka mekùfï wruq ka uq,h or Yl" Kh jr.slrk iy tajdfha fj< fmd< ksrdjrk fhoùug Ndú; flfrk m%;smdr Yaj Kh wj kï l<ukdlrk moao;sh bjy,a fldgf.k ksrka;r mokulska m%;smdr Yaj Kh wj ku úur Ykh ls u iy l<ukdlrkh ls u is lrk, ' Kh wj ku l<ukdlrkh ls fï l%ufõo jvd;a Wiia ls u i yd 2003 jifr msysgqjk,o tu moao;sh" m%;smdr Yaj we.hsug,lals u;a" f;dard.eksfï mámdáh" WmlrK i yd fhda.h;dj iy isud rduqj jr Okh ls u;a u.ska mqr K ixfydaokhlg,la lrk, ' w < Kh meyer ye fï yqjudre lghq;=j, ^Credit Default Swap& úys ï iy fldgia fj< fmd< ñ,.kka ks laikh ls u Tiafia Tjqka uqyqk h yels wj kï o y kd.eks ' ishæu f.ùï ksis l,g is ls ug yels jk f,i jir mqrdu ta ta uqo,a jr.hkaf.ka m%udkj;a øjys, j;alï m%udkhka mj;ajd.eksug j.n,d.eksu u.ska øjys,;d wj ku my; fy<sug yels úh' cd;hka;r ixñ; l<ukdlrkh yd iïnkao fiajlhka iy moao;ska o ldr hmámdá o u.ska Woa.; jk fufyhqï wjodkï j,g we;s bv wju ls u i yd iqm laik mámdá Yla;su;a ls u" kj wf,ú moao;shla msysgqùu iy wdfhdack udr f.damfoay ixfydaokh ls u hk mshjrhka Wmld úh' 18'3' foaysh úfoay úksuh fj< fmd< j¾okhka 2014 jir ;=< cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j tys wlkav wëlaik lghq;= yryd úksuh wkqmd;fha wê úp,;dj md,kh lrñka foaysh úfoay úksuh fj< fmd< lghq;= iqugj mj;ajd.kq,eîh' ;j rg;a" n,m;%,dns jd c nexl= Tjqkag kshñ; ffoksl Y=oaO úfoay úksuh m%udkhkag wkql+,j lghq;= lrkafka o hk j. wëlaikhg,la fl ' n,m;%,dns jd c nexl= u.ska mj;ajd.; yels ffoksl Y=oaO úfoay úksuh m%udkh" 2014 cq,s ui 01 jk k isg n,meje;afjk m tlai;a ckmo fvd,r ñ,shk 120 isg tlai;a ckmo fvd,r ñ,shk 189 la jq by< uügula olajd ixfydaokh lrk, ' fufia is lrk,oafoa jr ê; wdr :ßl l%shdldrlï iu. n,m;%,dns jd c nexl=j, úfoay úksuh.kqfokq jvd;a kuhys,s wdldrfhka l<ukdlrkh lrf.k heug bv i,id u i ydh' ta iu.u nexl= lghq;= wëlaik fomdr ;fïka;=j iu. tlaj n,m;%,dns jd c nexl=j,g Tjqkaf.a Y=oaO úfoay úksuh m%udk jdr ;d ls u i yd kj wdld;shla y kajdfok, ' tfia is lrk,oafoa l<ukdlrk f;dr;=re jdr ;d.; ls fï ldr hh i yd wjyh jk n,m;%,dns jd c nexl=j, ffoksl Y=oaO úfoay úksuh m%udkhka ms<sn ksrjoh iy hdj;ald,sk II fldgi - 98
103 f;dr;=re ksis l,g,nd.eksfï woyisks' óg wu;rj" fuu.ska fufyhqï ldr hlaiu;djla we;s jq w;r w < jdr ;d.; ls fï ldr hhkag w < mṡ jeh wju ùula is úh' iuia; wka;r nexl= úfoay úksuh.kqfokq m%udkh 2013 jifrys jq tlai;a ckmo fvd,r ì,shk 13'7 isg tlai;a ckmo fvd,r ì,shk 15'5 olajd 2014 jifr jr Okh ù we;' flfia fj;;a" t;eka ^Spot& iy miq k ^Tom& mshùï moku hgf;a jk.kqfokq iq`m jyfhka wvqùula fmkakqï lrk w;r t k ^Cash& yd b ^Forward&.kqfokq wdy%s; mshùï ie,lsh hq;= f,i jr Okh ù we;' ;jo" jd c nexl= iu. jq Y%S,xld uy nexl=fõ.kqfokq u.ska tlai;a ckmo fvd,r ñ,shk 545 l Y=oaO ñ,.ekqï ;;a;ajhla fmkakqï lrk, ' II-17 ixlhd igyk udih t;eka miq k t k b tl;=j ckjd 249'20 230'75 182'25 524'41 1"186'60 fmnrjd 213'35 176'85 198'58 521'36 1"110'14 udr ;= 266'28 243'14 292'13 465'62 1"267'16 wfm%a,a 319'80 219'50 194'52 453'40 1"187'22 uehs 389'28 275'20 269'10 593'73 1"527'30 cqks 339'78 279'10 259'45 531'39 1"409'71 cq,s 629'44 299'38 263'38 780'14 1"972'33 wf.daia;= 320'25 214'20 259'30 533'89 1"327'64 iema;eïnr 181'90 272'18 288'05 534'91 1"277'04 Tlaf;danr 215'15 178'68 221'30 548'08 1"163'21 fkdjeïnr 166'80 121'55 148'03 561'38 997'75 foieïnr 188'06 148'25 89'00 626'33 1"051'64 tl;=j 3"479'27 2"658'77 2"665'07 6"674'63 15"477'74 II-18 ixlhd igyk wka;¾ nexl= úfoay úksuh.kqfokq m%udkh t'c'fvd,r ñ,shk uq,h( cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j" Y%S,xld uy nexl=j YS%,xld uy nexl=j u.ska úfoay úksuh ñ,g.ekqï iy úl=kqï t'c'fvd,r ñ,shk udih ñ,g.ekqï úl=kqï Y=oaO ñ,g.ekqï$^úl=kqï& ckjd 73'75 50'45 23'30 fmnrjd 40'95 19'30 21'65 udr ;= 81'90 74'25 7'65 wfm%a,a 257'60 11'75 248'85 uehs 131'50-131'50 cqks 124'20 3'00 121'20 cq,s 250'00 10'00 240'00 wf.daia;= 315'20 44'50 270'70 iema;eïnr 96'60 173'90 ^77'30& Tlaf;danr 1'50 200'15 ^198'65& fkdjeïnr 30'00 79'85 ^49'85& foieïnr 4'00 195'10 ^191'10& tl;=j 1"407'20 862'25 544'95 uq,h( cd;hka;r fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j" Y%S,xld uy nexl=j 19' f.ùï iy mshùï uqo,a ks;s mkf;a 62w j.ka;shg wkqj" wruqo,a udre ls u i yd moao;s msysgqùu iy fufyhùu" f.ùï nerlï mshùu iy iynd.s;aj wdh;kj,g moao;s ;s ksl=;a ls u ms<sn j.lsu Y%S,xld uy nexl=jg mej we;' Bg wu;rj" 2005 wxl 28 ork f.ùfï yd fíreï ls fï moao;s mkf;a úêúodk l%shdjg kexùfï j.lsu o Y%S,xld uy nexl=jg mej we;' uqo,a ks;s mkf;ka YS%,xld uy nexl=jg mejrek j.lsï bgqls u i yd 2002 msysgqjkq,enq f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=jg" miqj f.ùfï yd fíreï ls fï moao;s mkf;ka Y%S,xld uy nexl=jg mejrekq j.lsï bgq ls uo mjrd fok, ' ;;ald,sk o< mshùï moao;sfhys fufyhqï lghq;= is ls u" uq,h.kqfokq i yd miq fufyhqï ldr hd, myiqlï ie,isu" iaúµaü ikaksfõok lghq;= l<ukdlrkh ls u" wdishdkq ksialdyk ix.ufha rgj,a w;r.kqfokq mshùu fukau" f.ùï iy mshùï moao;s ms<sn m%;sm;a;s iïmdokh ls u iy wfõlaik lghq;= is ls u hk ldr hhka f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=fjys m%odk lghq;= fõ' 2014 jir ;=< f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=fjys m%odk lghq;=j,g w < l%shdld ;ajh idrdxy.;j my; ±lafõ' 19'1 ;;ald,sk o< mshùï moao;sfhys fufyhqï lghq;= ;;ald,sk o< mshùï moao;sh u.ska iynd.s;aj wdh;k w;r ld, ixfõ úyd, jákdlï iys; f.ùï ;;ald,sk o< mshùï moku u; mshùu iy ;;ald,sk o< mshùï moao;sfha iqug l%shdld ;ajh iy;sl ls u i yd w;sfr l wruqo,a b,a,d isák iynd.s;aj wdh;k fj; ffoksl øjys,;d myiqlu,nd u o is lrhs' ;;ald,sk o< mshùï moao;sfhys iynd.s;aj wdh;k jkqfha" Y%S,xld uy nexl=j" n,m;%,dns jd c nexl=" nexl= fkdjk m%d:ñl wf,úlrejka" fiajl wr :idol wruqo, iy fld<u fldgia yqjudrefjys uohu ;ekam;= moao;shhs' 2014 jir wjidkfha iynd.s;aj wdh;k ixlhdj 36 la úh' jir ;=< ;;ald,sk o< mshùï moao;sh u.ska remsh,a ì,shk 59"551 l jákdlñka hq;=.kqfokq 317"940 la mshjk, ' rdch iq/l=ïm;a iq/l=ula f,i ;ndf.k ffokslj,nd fok,o øjys,;d myiqlfuys jákdlu remsh,a ì,shk 5"144 la úh' cd;hka;r m%ñ;skag wkql+,j mj;ajdf.k hk ;;ald,sk o< mshùï moao;sfhys l%shdld meje;au 2014 jifr ishhg 99'79 f,i mj;ajd.eksug yels úh' 19'2 uq,h.kqfokq i yd miq fufyhqï ld¾hd, fiajd iemhsu (і) úfoay úksuh.kqfokq i yd miq fufyhqï ldr hd, fiajd 2014 jifr Y%S,xld uy nexl=fõ cd;hka;r ixñ; l<ukdlrk lghq;= iïnkaofhka imhk,o miq fufyhqï ldr hd, fiajd my; ±lafõ' II fldgi - 99
104 ^w& úfoay úksuh wf,ú iy uq,hk" uqo,a fj< fmd<" ia:djr wd hï iq/l=ïm;a" rka fj< fmd< wdy%s; lghq;=" wdishdkq ksialdyk ix.ufha.kqfokq iy m%;sñ,.eksï$m%;súl=kqï.kqfokq 22"229 lg w < mshùï l< w;r" tys jákdlu tlai;a ckmo fvd,r ì,shk 466 la úh' ^wd& fmd,s wkqmd;sl yqjudre.súiqï" b.súiqï" yqjudrejla ;=<ska.kqfokq fkdjk úksuh úl,am" tall Ndr wdfhdack iy mdfjk wkqmd;sl ne ïlr jeks kj WmlrK olajd myiqlï imhk, ' (іi) újg fj< fmd< lghq;= ldr hd, fiajd i yd miq fufyhqï újg fj< fmd< lghq;= i yd miq fufyhqï ldr hd, myiqlï i,id foñka,xldfiü,a moao;sfhys iynd.s;aj wdh;kj, øjys,;d wjyh;d l<ukdlrkh i yd myiqlï i,ik, ' 2014 jir ;=< f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j úiska remsh,a ì,shk 4"279 la jq m%;sñ,.ekqï.kqfokq 2"832 la o" jákdlu remsh,a ì,shk 4"340 la jq ks;h ;ekam;= myiqlï.kqfokq 3"451 la o" remsh,a ì,shk 13'75 la jq ks;h Kh myiqlï.kqfokq 17 la o i yd myiqlï i,ik, ' 19'3 iaú*aü ikaksfõok lghq;= l<ukdlrkh iaúµaü hkq iqrlais; yd wdrlaidld m irhla ;=< uq,h.kqfokqj, f.ùï Wmfoia iy fjk;a w < f;dr;=re yqjudre ls fï ikaksfõok miqìula fõ' Y%S,xld uy nexl=j úiska is lrk foaysh.kqfokq yd úfoay úksuh.kqfokq i yd myiqlï i,iñka 2014 jifr hjk,o iy,enqkq uqω iaúµaü m jqv ixlhdj" ms<sfj<ska" 1"641"947 iy 866"570la úh' wka;r cd;sl m%ñ;skag wkql+,j ldr hlaiu;dj by< kexùug iaúµaü moao;s i yd Ndú;d lrk m.kl moao;s m%;sia:dmkh lrk,o w;r fhojqïj, kj ixialrkhla o y kajd fok, ' 19'4 wdishdkq ksialdyk ix.uh hgf;a isÿlrk.kqfokq i yd myiqlï ie,isu wdishdkq ksialdyk ix.ufha idud l rgj,a kjh w;r wka;r cd;sl fj<.kqfokqj,g w < f.ùï yd mshùï lghq;= i yd wfkhdakh jyfhka ilia lr.kakd,o l%uhla f,i wdishdkq ksialdyk ix.uh ye kaúh yelsh' 2014 jir ;=< " f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j úiska wdishdkq ksialdyk ix.ufha hdka;%kh yryd remsh,a ì,shk 343'8 la jq.kqfokq 6"222 la is lrk, ' tu hdka;%kh yryd is lrk,o Y=oaO mshùïj, jákdlu remsh,a ì,shk 287'4 la úh' wdishdkq ksialdyk ix.ufha wohlaijrekaf.a 43 jk /iaùu 2014 jifr uehs udifha brdkfha meje;ajq w;r ksfhdach wêm;s wdishdkq ksialdyk ix.ufha wohlai ukav,fha wohlaijrfhl= f,i o" f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=fõ wohlaij h wdishdkq ksialdyk ix.ufha úl,am wohlaij hl f,i o tu /iaùug iynd.s jqy' 19'5 f.ùï iy mshùï moao;s ms<sn m%;sm;a;s iïmdokh iy wfõlaikh f.ùï iy mshùï moao;sj, iqug l%shdld ;ajh iy;sl ls u i yd jhdmdr wlkav;d ie,iqï Yla;su;a ls fï lghq;= is lrk w;r " iq`m m udk úohq;a f.ùï moao;sj, iqrlais;ndjh iy ldr hlaiu;dj ;yjqre ls u i yd f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j tys kshduk yd wfõlaik lghq;= wlkavj is lrk, ' ta wkqj" 2014 jir ;=< f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j u.ska my; ±lafjk m%odk ldr hhka is lrk, ' (і') f.ùï ldâm;a fiajd iemhqïlrejka f,i lghq;= ls u i yd wdh;k 6 la úiska b m;a lrk,o wh ïm;% we.hsfuka miq tu fiajd iemhqïlrejkag" 2013 wxl 1 ork f.ùï ldâm;a iy cx.u rl:k wdy%s; f.ùï moao;s i yd jk ksfhda.fha úêúodk hgf;a ldâm;a fiajd iemhqïlrejka f,i lghq;= ls ug n,m;%,nd fok, ' (іі') cx.u rl:k wdy%s; úohq;a uqo,a mokï lr.;a f.ùï moao;s l%shd;aul ls ug wjir,nd we;s cx.u rl:k cd, iemhqïlrefjl=g tu fiajdj" fjk;a cx.u rl:k cd, l%shdlrejl=f.a.%dylhkag o,nd ug wkque;sh fok, ' (ііі') cx.u rl:k cd, l%shdlrefjl= úiska niakdysr m<d;g y kajd ;snq ;ks ldr hh w.h rdys.; m%jdyk ldâm; iy.dia;= tla/ia ls fï moao;sh wfkl=;a m%jdyk fiajd wxyhka i yd o y kajd ug wkque;sh,nd fok, ' ta wkqj" tu w < fiajdjka Y%S,xld.ukd.uk ukav,hg" W;=re ueo m<d;a m%jdyk wêld hg" cd;sl.ukd.uk fldñika indj u.ska md,kh jk wka;r m<d;a fm!oa.,sl m%jdyk fiajdjkag iy udr. ixjr Ok wêld h úiska l%shd;aul lrk wêfõ.s udr.j,.dia;= wh ls u i yd iemhsh hq;= fõ' (іv') fjf< ka úiska is lrk f.ùï ldâm;a oaú;aj Ndú;h (Double Swiping) keje;aùu i yd wjyh mshjr.eksug ishæu uq,h w;am;alrejkag ^f.ùï ldâm;a f.ùï udohhla f,i fhd.eksfï II fldgi - 100
105 fjf< kag wjyh lghq;= iïmdokh lr fok wdh;k& Wmfoia,nd fok, ' f.ùï ldâm; w < uq,h w;am;alref.a úl=kqïfmd< f.ùï hka;%hg wu;rj" fjf< ka úiska Tjqka i;= fjk;a WmlrKhl o tu f.ùï ldâm;a Ndú;d ls fï mqreoao ksid f.ùï ldâmf;ys.nvd lr we;s ldâm;a ysñhdf.a o;a; wkjirfhka Ndú;d ls ug wjia:dj ie,fik neúka.kqfokqlrejkaf.a wdrlaidj Wfoid fuu Wmfoia,nd fok, ' (v') uq`m rgu wdjrkh jk m iq`m m udk úohq;a f.ùï moao;shla ia:dmkh ls u i yd ldâm;a iy wfkl=;a f.ùï wdy%s; fmd f.ùï hdka;%kfha Wm hdka;%k msysgqùu i yd,xldla,shr ^fm!oa.,sl& iud.ug wjyh iydh,nd fok, ' ta wkqj" iajhxl%sh fg,r hka;%" wka;r cd,h" cx.u rl:k iy lsfhdialaia (Kiosks) jeks úúo úohq;a f.ùï udohhka u.ska is lrk f.ùï mshùu i yd fmd há;, myiqlula iemhsug úohq;a wruqo,a mej u i yd jq fmd hdka;%kh msysgqùug f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j myiqlï i,ik,o w;r ta iïnkaofhka my; úêúodk ksl=;a fldg we;' ^w& 2013 wxl 2 ork iajhxl%sh fg,r hka;% wdy%s; fiajd i yd jq fmd hdka;%kh u.ska is lrkq,nk.kqfokq i yd wh l< yels.dia;= ms<sn fmd úêúodk m%;sia:dmkh lrñka" 2014 wxl 1 ork iajhxl%sh fg,r hka;% wdy%s; fiajd i yd jq fmd hdka;%kh u.ska is lrkq,nk.kqfokq i yd wh l< yels.dia;= ms<sn fmd úêúodk ^wd&,xldla,shr ^fm!oa.,sl& iud.ug iy úohq;a wruqo,a mej u i yd jq hdka;%kfha idud lhka yg úplaikys,s yd wksjdr h wjyh;d kshu lrñka ksl=;a lrk,o úohq;a wruqo,a mej u i yd jq fmd hdka;%kfha fufyhqï lghq;= ms<sn 2014 wxl 2 ork fmd úêúodk (vі') t fk iq`m m udk f.ùï lghq;= is ls u i yd iqrlais; yd úyajdi hs f.ùï moao;ska mj;ajdf.k hdu u`.ska.kqfokqlrejka wdrlaid ls u i yd Kh ldâm;a yd cx.u rl:k wdy%s; f.ùï i yd jk udr f.damfoayhkag fiajd iemhqïlrejkaf.a wkql+,;dj iy;sl ls u i yd ria: wfõlaik lghq;= is lrk, ' (vіі') y is wjia:djl ;u jhdmdr fufyhqï lghq;= wlkavj mj;ajdf.k heu i yd jk iq ku ;yjqre lr.eksu i yd,xldfiü,a moao;sfha iynd.slrejka iy,xldla,shr ^fm!oa.,sl& iud.fuys jhdmdr wlkav;d ie,iqï we.hsug,la lrk, ' 19'6 uyck;dj ±kqïj;a lsíu f.ùï yd mshùï fomdr ;fïka;=j úiska rfgys f.ùï iy mshùï moao;s ms<sn f;dr;=re m%pdrh ls u i yd ksl=;a lrkq,nk ldr ;=uh f.ùï i`.rdj (Payments Bulletin) Y%S,xld uy nexl= fjí wvúfhys wlkavj m%ldyhg m;a lrk, ' ;jo" wjyh;dj u; mokïj f.ùï moao;s iy fjk;a iïnkaê; lrekq ms<sn j ±kqïj;a ls fï wruq ka l,dmsh uy nexl= ks,od ka" idudkh ck;dj iy nexl= ldr hukav, ±kqïj;a ls fï jevigyka 11 la f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j u.ska mj;ajk, ' 20' m%;sm;a;s iudf,dapk iy ksílaik m%;sm;a;s iudf,dapk yd ks laik fomdr ;fïka;=jg Y%S,xld uy nexl=fõ Wmdh udr.sl ie,iqu ms<sfh, ls fï lghq;= iïnkaëlrkh" Wmdh udr.sl ie,iqu l%shd;aul ls fï m%.;sh ks laikh ls u iy uy nexl=j úiska fhd.kakd,o m%;sm;a;s mshjrhka ms<sn j iudf,dapk iy wohhk is ls u ms<sn j.lsu mej we;' 20'1 Wmdh ud¾.sl ie,iqï l%shdj,sh iïnkaëlrkh lsíu yd ksílaik l%shdj,sh zzmshjr by<g - W.=f,ka bj;gzz hk f;audj hgf;a jq" ld,m Éf oh i yd jk Y%S,xld uy nexl=fõ Wmdh udr.sl ie,iqu" 2014 ckjd 01 jk k meje;a jq wæ;a wjqre jev weröfï W;aijfha h;a lrk, ' bkamiq" fomdr ;fïka;=j, wruqkq iy Wmdh udr. ms<sn j fukau" Wmdh udr.sl wruqkq idlaid;a lr.eksug l%shdjg kexúh hq;= l%ufõo ms<sn j yd Wmdh udr.sl ie,iqu l%shd;aul ls fï m%.;sh ueksu i yd Ndú;d lrk uq,sl l%shdld or Yl ms<sn j uy nexl=fõ ks,od ka ±kqïj;a ls fï jevuqω mj;ajk, ' m%;sm;a;s iudf,dapk iy ks laik fomdr ;fïka;=j" Wmdh udr.sl ie,iqu l%shd;aul ls fï m%.;sh ks laikh ls ug ishæu fomdr ;fïka;= iuû m%.;s iudf,dapk /iaùï ldr ;=uh jyfhka mj;ajk,o w;r" Wmdh udr.sl ie,iqï iudf,dapk lñgqj (Strategic Plan Review Committee) fj; Wmdh udr.sl ie,iqu l%shd;aul ls fï m%.;sh jdr ;d fl ' tys " Wmdh udr.sl ie,iqï iudf,dapk lñgqj úiska lrk,o ksr foay iy fhdackd w < fomdr ;fïka;= fj; wjyh lghq;= i yd ±kqï fok, ' 2014 jr Ih ;=< " i yd jq Wmdh udr.sl ie,eiqu hgf;a ishhg 97'6 l idok uügula Y%S,xld uy nexl=j úiska w;alr.kakd,o njg fomdr ;fïka;= iy m%dfoaysh ldr hd, jdr ;d lrk, ' 20'2 Wmdh ud¾.sl l;sldj; ixúodkh lsíu kj jk Wmdh udr.sl ie,iqï l;sldj; 2014 jifr Tlaf;danr udifha m%;sm;a;s iudf,dapk II fldgi - 101
106 iy ks laik fomdr ;fïka;=j úiska ixúodkh lrk, ' uqo,a ukav,fha idud lhka" uy nexl=fõ idx.ñl l<ukdld ;ajh" fomdr ;fïka;= m%odkska" f;dard.;a ldr hh ukav, idud lhka iy Y%S,xld uy nexl=fõ WmfoaYl lñgqj, idud lhka fuu l;sldj; i yd iynd.s jqy' fuys " ld,m ÉfPAoh i yd jq Wmdh udr.sl ie,iqfï jifr m<uq ldr ;= ;=fkys m%.;sh iudf,dapkh l< w;r [email protected] hk f;audj hgf;a ld,m Éf oh i yd jq Wmdh udr.sl ie,iqu ms<sfh, ls ug wjyh lghq;= lrk, ' fuu Wmdh udr.sl ie,iqu ;=<ska" wefu ldkq fvd,r 7"000 lg jeä tal mqoa., wd hula jir 2020 jk úg <Ûd lr.eksug n,dfmdfrd;a;= fõ' 20'3 m%;sm;a;s iudf,dapk iy wohhk isÿlsíu jir ;=< " m%;sm;a;s iudf,dapk iy ks laik fomdr ;fïka;=j úiska Y%S,xld uy nexl=fõ zwruqkq" l%shdld ;ajhka iy ixúodkhz hk f;audj hgf;a.%ka:hla ilik, ' ;jo" m%;sm;a;s iudf,dapk iy ks laik fomdr ;fïka;=j úiska zkh wem wdjrk wdh;kh iy Kh wem wdjrk fhdckd l%uh i yd fhdackdj,shlaz" zwmkhk wxyfha ldr hidokh ms<sn ksr KdhlhkaZ" zuq,h wxyfha ks;sz iy zy%s,xldfõ wmkhk wxyh ixjr Okfha keuqre;djka yd wnsfhda.hkaz hk úihhkag w < m%;sm;a;s wohhk lsysmhla is lrk, ' fomdr ;fïka;=fõ ldr h ukav,h ±kqu yqjudre lr.eksfï lghq;=j, ksr; fjñka" z,dndxy m%;sm;a;shz" zf.da,sh jhia ks laik or YlhZ" zuq,h wka;r.;hz yd zy%s,xld iemhqï uhkaz hk ud;dld hgf;a b m;a ls ï iy idlépd mj;ajk, ' m%;sm;a;s iïnkao,smsf,alkj, bf,lafg%dksl tl;=jla jk m%;sm;a;s yd l%shdudr. ms<sn j jq úohq;a mqia;ld,h wlkavj hdj;ald,sk l< w;r fï jk úg,sms f,alk 776 la tys wvx.= fõ' 21' rdch Kh rdch Kh fomdr ;fïka;=j 1950 wf.daia;= ui 28 jk k uy nexl=fõ wdrïnh;a iu. msysgqjk,o w;r" uqo,a ks;s mkf;a 113 j.ka;shg wkqj rcfha ksfhda ; jyfhka rdch Kh l<ukdlrkh ls fï jhjia:dms; j.lsu bgqlrhs' rdch Kh fomdr ;fïka;=fõ m%odk ldr hhka jkqfha" úir ck mkf;ys i yka o, Kh.ekSï wjyh;djh imqrd.eksu i yd wruqo,a /ials u" kshñ; ld,hg Kh fiajdlrk f.ùï is ls u" rdch iq/l=ïm;a.kqfokq mshùfï myiqlï iqugj is ls u i yd,xldfilsfhda (LankaSecure) moao;sh u.ska myiqlï ie,isu iy uohu ;ekam;= moao;sfha (CDS) rdch iq/l=ïm;a ysñld ;ajfha is jk fjkialï hdj;ald,skj mj;ajdf.k heu fõ' óg w;sfr lj" rdch Kh fomdr ;fïka;=j Kh iq/l=ïm;a fj< m< ixjr Okh yd m%d:ñl wf,úlre l%ufha ia:dhs;dj iy rcfha iq/l=ïm;ays uqo,a wdfhdackh lrkakkaf.a iqrlais;ndjh ;yjqre ls fï wfmalaidfjka" foaysh NdKavd.dr ì,am;a wd«mk; iy,shdm xñ ialkao yd iq/l=ïm;a wd«mk; hgf;a m%d:ñl wf,úlrejka kshdukh yd iqm laikh ls fuys kshef,a' 21'1 úi¾ck mkf;ys i ykajk mßè rdch Kh.ekSfï ^o<& wjyh;djh i yd wruqo,a /ialsíu 2014 jifr rcfha o< Kh wruqo,a wjyh;djh uq,hkh ls u i yd rdch Kh fomdr ;fïka;=j m%odk jyfhka NdKavd.dr ì,am;a" NdKavd.dr ne` ïlr" Y%S,xld ixjr Ok ne` ïlr yd cd;hka;r iaffj ;aj ne` ïlr ksl=;= u`.ska foaysh yd úfoaysh uq,dy%hkaf.ka uqo,a /ials fuys ksr; úh' by; i yka l< Kh WmlrK u`.ska is lrkq,enq uq,hk lghq;= ms<sn idrdxyhla my; ±lafõ( ^w& NdKavd.dr ì,am;a 2014 jir ;=< ksl=;a lrkq,enq NdKavd.dr ì,am;aj, uqyqk; uqω jákdlu remsh,a ì,shk 1"121'7 la úh' fuu ksl=;= m%odk jyfhkau i;sm;d mj;ajkq,enq m%d:ñl fjkafoais u.ska is úh' úfoaysh wdfhdaclhka 2014 jir ;=< NdKavd.dr ì,am;aj, is l< o< wdfhdackh kej; wdfhdackh ls ï o we;=<;aj remsh,a ì,shk 55'4 la úh' 2014 jir ;=< l,amsrekq NdKavd.dr ì,am;aj, uqω jákdlu remsh,a ì,shk 1"145'5 la úh' ta wkqj" uohu yd.= ld,sk NdKavd.dr ne` ïlr ksl=;a lr /ial< wruqo,a Ndú;d lrñka re' ì,shk 23'8 lajq NdKavd.dr ì,am;a l,ska f.jd mshjk, ' ^wd& NdKavd.dr ne ïlr 2014 jifr is l< NdKavd.dr ne ïlr ksl=;a ls ïj, uqyqk; jákdlu remsh,a ì,shk 860'7 la úh' fuu ksl=;+ka m%d:ñl fjkafoais 15 la yd idcq ksl=;+ka yryd is lrk, ' tu jir ;=< remsh,a ì,shk 470'8 l NdKavd.dr ne` ïlr l,ams u is jk, ' l,ams fï ld,h jir 30 la jq NdKavd.dr ne ïlr ksl=;a ls u jir ;=< o wlkavj is lrk, ' 2014 NdKavd.dr ne` ïlr i yd úfoayslhkaf.a o< wdfhdackh remsh,a ì,shk 401'7 la úh' ^we& Y%S,xld ixjr Ok ne` ïlr 2014 jir ;=< t'c' fvd,r ñ,shk 731'5 jákd Y%S,xld ixjr Ok ne` ïlr ksl=;a lrk, ' t'c' fvd,r ñ,shk 571'0 jákd Y%S,xld ixjr Ok ne ïlr jir ;=< l,a msfrk, ' II fldgi - 102
107 ^we& cd;hka;r iaffj ;aj ne` ïlr 2014 jir ;=< t'c' fvd,r ñ,shk 1"500 la jákd cd;hka;r iaffj ;aj ne` ïlr fjkafoais 2 la u`.ska ksl=;a lrk, ' rcfha Kh.ekSfï jevigykg wkqj hñka t'c' fvd,r ñ,shk 1"000 la 2014 ckjd udih ;=< o" b;ṡ t'c' fvd,r ñ,shk 500" 2014 wm%sfh,a udih ;=< o ksl=;a lrk, ' 2014 jifr fmd,s wkqmd;slh my<" ia:djr w.hl mej;s m irhla ;=<" uq,hkh ls fï Wml%uhla f,i.=ld,sk Kh WmlrK ksl=;a ls u u.ska 2013 jifrys jir 4'82 lajq fkdmshjq Kh m%udkfha idudkh l,a ms fï ld,h" 2014 jifr jir 5'75 la olajd by< ±óug yelsúh' bl=;a ld,m Éf ohka ys" rdch Kh fomdr ;fïka;=j wê jügï hgf;a l< NdKavd.dr ne` ïlr ksl=;=ka ksid b hg f.k wd fkdmshjq ne` ï lr ksl=;=kays RK w.hka ys,õ ls u i yd wêñ, ne` ïlr ksl=;a ls u 2014 jifr ne` ïlr Wmdh udr. hg we;=<;a úh' ;jo" m%d:ñl fj< fmd< ;=,.= ld,sk ne ïlr idr :lj yd úêu;aj ksl=;a ls u ;=<ska rdch iq/l=ïm;a i yd jq m%d:ñl yd oaú;sh fj< fmd< M, jl%hkaf.a úiu;djhka bj;a ls ug mshjr.kakd, ' fï i yd.=ld,sk M, jl%h ils%h ls ug fukau th ;j rg;a.= ls ug o lghq;= lrk, ' th 2014 jir i yd idoksh ñkqï okavlao úh' 21'2 rdch Kh fiajdlrk jir ;=< is lrk,o iuia; Kh fiajdlrk f.ùï remsh,a ì,shk 1"076'3 lajq w;r foaysh Kh fiajdlrkh remsh,a ì,shk 777'5 lska yd úfoay Kh fiajdlrkh remsh,a ì,shk 298'8 lska iukaú; úh' 21'3 rdch iq/l=ïm;a mshùfï myiqlï ie,isu m%d:ñl iy oaú;shsl fj< fmd< rdch iq/l=ïm;aj,.kqfokq mshùfï myiqlï ie,isu rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska,xldfilsfhda (LankaSecure) moao;sh yryd ;;ald,skj yd wlkavj is lrk, ' 2014 foieïnr 31 k jk úg,xldfilsfhda moao;sh ;=< mej;s ksr f,alk iq/l=ïm;a uqω jákdlu remsh,a ì,shk 4"092'0 la úh' 2014 jir ;=< ld.s,aia nexl=j iy mr fmpqj,a fg%i ia,sñgâ",xldfilsfhda (LankaSecure) moao;sfha Rcq wf,ú iynd.slrejka f,i m;alrk, ' ta wkqj Rcq wf,ú iynd.slrejka.kk 33 olajd jeä úh' 21'4 rdch iq/l=ïm;aj, ysñlï f,alkh mj;ajdf.k heu rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska uohu ;ekam;= moao;sfha ^CDS& rdch iq/l=ïm;a ysñld ;ajfha is jk fjkialï hdj;ald,skj mj;ajdf.k heu oaú;shsl fj< fmdf<ys øjys,;dj yd.kqfokqj, jr Okhla we;s ls ug Wmld úh' uohu ;ekam;= moao;sfha ^CDS& rcfha iq/l=ïm;a ysñld ;ajfha is jk fjkialï wm%udoj iy ksjer j igyka ls fï ls%hdj,sh iy.skqï ysñhkayg ld,sk ysñlï".kqfokq yd f.ùï m%ldykhka heùfï ldr hh iy.skqï ysñhkaf.a wnsu;h m uqøs; m%ldykhka fjkqjg ;u ld,sk m%ldykhka úohq;a udohh yryd úohq;a ;eme, Tiafia,nd.ekSug ie,eiaùu u`.ska".kqfokq yd f.ùï 2014 jir ;=< ;j rg;a jeä hqkq úh' rdch Kh fomdr ;fïka;=j u`.ska 2014 jifr wfm%a,a ui isg foieïnr ui olajd úohq;a m%ldykhka 1"786 la hjk, ' Bg wu;rj 2014 jir w. jk úg wr O jdr Isl ysñlï m%ldyk 25"740 la" udisl.kqfokq m%ldyk 70"126 la iy f.ùï m%ldyk 52"620 la ;eme, u.ska uohu ;ekam;= moao;sfha ^CDS&.sKqï ysñhka fj; hjk, ' ;jo".kqfokqlrejkag,xld filsfhda (LankaSecure) moao;sh yryd ;u hdj;ald,sk.skqï f;dr;=re wka;r cd,.skqula ;=<ska ks laikh ls fï myiqlu,nd fok, ' 2014 foieïnr ui w. jk úg uohu ;ekam;= moao;sfha ^CDS& uqω,shdm xñ.skqï ysñhka ixlhdj 86"944 la úh' 21'5 Kh fj<`ofmd< ÈhqKq lsíu rcfha Kh mṡ jeh iy m%;suq,hlrk wjodku wju ls ug kï rdch Kh fj< fmd< hqkq ls u wksjdr h idolhls' tu ksid rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jifr ;a rdch iq/l=ï m;a fj< fmd< jr Okh i yd my; ls%hdudr..kq,eì ' ^w& fj< fmd< m%;s ñ,.eksï $ m%;s úl=kqï.kqfokq i yd jk m%;sñ,g.eksï.súiqï iy.kqfokqldr.súiqï" wdfhdaclhkaf.a iqrlais;ndjh i,ld m%ñ;s.; ls u' fuh" m%d:ñl wf,úlrejkaf.a ix.uh" ks;s úydrohka iy wfkl=;a mdr Yajhkaf.a iynd.s;ajfhka is lrk, ' ^wd& rdch Kh wdfhdaclhkaf.a iqrlais;;dj ;yjqre ls u iy Tjqkag jvd;a M, hs fiajdjla,nd u i yd.kqfokqlre m%{ma;sh y` kajd u' ^we& uohu m%;s mdr Yjhla (CCP) iy rdch iq/ l=ïm;a i yd úohq;a fj< moao;shla y` kajd u i yd ;j rg;a lghq;= lrk, ' fld<u fldgia yqjudrefjys úohq;a fj< moao;sh jeä hqkq ls u i yd úksuh yd iq/l=ïm;a fldñika indj" fld<u fldgia yqjudrej iy m%d:ñl wf,úlrejka iu`. rdch Kh fomdr ;fïka;=j iómj lghq;= lrk, ' fld<u fldgia yqjudrefjys uq,sl;ajfhka fuu jhdmd;sh b hg f.k heu i yd" jhdmd;s II fldgi - 103
108 l<ukdlre iy úfyai{ Wmfoia i yd mdr Yajhla m;a lr.;a w;r fj< fmd< wohhk wjêh fï jk úg;a wdrïn lr we;' 21'6 rdch iq/l=ïm;a i yd jq m%d:ñl wf,úlrejka kshdukh lsíu m%d:ñl wf,úlre l%ufha ia:dhs;djh iy rcfha iq/l=ïm;ays uqo,a wdfhdackh lrkakkaf.a iqrlais;;djh ;yjqre ls fï wfmalaidfjka" foaysh NdKavd.dr ì,am;a wd«mk; iy,shdm xñ ialkao yd iq/l=ïm;a wd«mk; hgf;a rdch Kh fomdr ;fïka;=j 2014 jifr o rcfha iq/l=ïm;a ms<sn m%d:ñl wf,úlrejka kshdukh ls fï iy wëcikh ls fï lghq;= j, wlkavj ksr; úh' 2014 jifr rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska ls%hd;aul lrk,o kshduk ldr hhkaf.a idrxyhla my; ±lafõ' ^w& úplaik kshduk m%d:ñl wf,úlre l%ufha ia:djr;ajh ;j rg;a Yla;su;a ls u iy rcfha iq/l=ïm;ays uqo,a wdfhdackh lrkakkaf.a wdrlaidj ;yjqre ls fï wfmalaidfjka" tla tla m%d:ñl wf,úlrejka Y%S,xld uy nexl=j úiska ksl=;a lrk,o kshdukhkag yd úodkhkag wkql+, ùu ms<sn ;lafiare ls u iy tu kshdukhka $ úodkhka iy fufyhqï moao;ska w;r mj;sk y` kd.;a mr;rhka mshùug mshjr.eksu ms<sn j úfyai wjodkhla fhduq lrk, ' ^wd& m%d:ñl wf,úlrejka wëlaikh ls u ;u jhdmdr lghq;= u`.ska ckkh jk tfy;a uqωukskau wfydais l< fkdyels wj kï ^fj< fmd<" øjys,;d" fufyhqï wd & iy tls wj kï wju lr.eksu i yd m%udkj;a iïm;a mj;ajd.eksu ms<sn t;eka m laikhkays we.hsug,la lrkq,efí' ta wkqj 2014 jifr m%d:ñl wf,úlrejka myf<dia fofkl= ms<sn j wj ku b,lal lr.;a t;eka m laik iïmqr K lrk, ' tu m laik jdr ;d u`.ska u;= lrk,o lrekq ksjer ls u i yd ld,igykla mokï lr.;a ls%hdld ie,eiaulg ta ta m%d:ñl wf,úlrejka hg;a ls u is lrk, ' tls lrekq ms<sn ksjer ls fï lghq;= j, m%.;sh" m%d:ñl wf,úlrejka úiska tjk,o ldr ;=uh jdr ;d Wmfhda.S lr.ksñka ks laikh lrkq,eì ' ^we& ria: m laidj m%d:ñl wf,úlrejka úiska uq,h f;dr;=re cd,h (FinNet) Tiafia tjkq,nk jdr ;d mokï lr.ksñka tla tla m%d:ñl wf,úlrejkaf.a fukau iuia; lr udka;h ms<sn uq,h ;;a;ajh iy fufyhqï lghq;= ;;ald,skj úur Ykh ls fï ls%hdoduh ria: m laidjka hgf;a rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj is lrk, ' úur Yk ls%hdudr. hkaf.a fidhd.eksï u; mokïj wjyh wjia:d j, rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska fkdmudj ksis ksjer ls fï ls%hdudr. h;a lrk, ' m%d:ñl wf,úlrejkaf.a uq,h jdr ;dlrkfhys ldr hlaiu;djh by< kexùfï wruq ka uq,h f;dr;=re cd,h (FinNet) i yd jeä hqkq ls ï y` kajd fok, ' ^we& kshduk wkque;sh,nd u 2014 jir ;=< hqkshka nekala Tµa l,ïnq mst,ais m%d:ñl wf,úlrefjl= f,i m;a ls u;a iu` jir wjidk jk úg m%d:ñl wf,úlrejkaf.a uqω ixlhdj 16 olajd jr Okh úh' ^b& m%d:ñl wf,úlrejkaf.a m%odk úodhl ks,od ka iu`. udisl /iaùï meje;aùu rdch Kh wêld $ f,alldêld úiska m%d:ñl wf,úlrejkaf.a m%odk úodhl ks,od ka iu`. udislj mj;ajk /iaùï 12 la 2014 jir ;=< rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska ixúodkh lrkq,eì ' fuu /iaùï wdr :ßl yd uq,h ixjr Okhka" m%d:ñl wf,úldr lr udka;fha ldr hidokh" rcfha iq/l=ïm;a ys m%d:ñl iy oaú;shsl fj< fmd< lghq;= iy fj< fmd< jr Okhka flfrys n,mdk fndfyda lafia;%hka ms<sn j woyia yqjudre lr.eksfï wjia:djla f,i fhd.eks ' 21'7 cd;hka;r iaffjí;aj fya%.; lsíï mj;ajd.eksu ;yjqre lsíu Y%S,xld uy nexl=j rcfha µsial,a ksfhda ;hd jyfhka" cd;hka;r iaffj ;aj fy%a.; ls ï ksfhda ;hka u`.ska cd;hka;r iaffj ;aj fy%a.; ls ï,nd.eksu ;yjqre ls u iy tu fya%.; ls ï Y%S,xld uy nexl=fõ rdch Kh l<ukdlrkhg iïnkao Rcq ldr hhla f,i i,ld µsé fr áka.aia,sñgâ" iagekavr â wekaâ mqjr ia iy uqãia bkafjiagr ir úia fj;ska,nd.kakd fy%a.; ls fï fiajd we.hsu o mej we;s ldr hhls' ta wkqj fya%.; ls fï ksfhda ;hska ;sfokd úiska,ndfok,o fiajdjka we.hsfï lghq;= rdch Kh fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj is lrkq,enq w;r 2014 jifr Y%S,xldj fy%a.; ls fï lghq;= i yd myiqlï iemhsu o is lrk, ' II fldgi - 104
109 weuqkqu II - 2 rcfha iq/l=ïm;ays m%%d:ñl wf,úlrejka 1' welshqá filshq àia,sñgâ 2',xld nexl= m%d:ñl wf,úlre wxyh 3' lemsg,a t,hkaia,sñgâ 4' fldur I,a nekala Tµa isf,daka ms't,a'is' m%d:ñl wf,úlre wxyh 5' tkag%iaü filshq àia ms't,a'is' 6' µiaü lemsg,a fg%i ia,sñgâ 7' keüfj,a;a filshq àia,sñgâ 8' tka'tia'î' µkaâ uefka ukaü lïmeks,sñgâ 9' meka taishd nekalska fldamfr Ika ms't,a'is' m%d:ñl wf,úlre wxyh 10' uyck nexl= m%d:ñl wf,úlre wxyh 11' mr fmpqj,a fg%i ia,sñgâ 12' iïm;a nekala ms't,a'is' m%d:ñl wf,úlre wxyh 13' fi,dka nekala ms't,a'is m%d:ñl wf,úlre wxyh 14' o fydxfldx wekaâ Iexyhs nekalska fldamfr Ika,sñgâ m%d:ñl wf,úlre wxyh 15' hqkshka nekala Tµa l,ïnq mst,ais 16' fj,a;ag%iaü filshq àia,sñgâ 22' m%dfoaysh ixj¾ok iynd.s;aj uq,h wdh;k yryd m%;suq,h Kh fhdackd l%u l%shd;aul ls u yd Kh wem wdjrk fhdackd l%u m md,kh ls u u`.ska rg ;=< uq,h wka;r.;ndjh m%jr Okh ls u iy ;=,s; jr Okh <`.d lr.eksu i yd jk m%;sm;a;sj,g iyfhda.h ±laùu m%odk wruqk lr.ksñka.%dóh Kh fomdr ;fïka;=j iy ixjr Ok uq,h fomdr ;fïka;=j hk fomdr ;fïka;= fol taldnoao lr 2002 ckjd udifha m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j ia:dms; lrk, ' iynd.s;aj uq,h wdh;kj,g m%;suq,h myiqlï fyda fmd,s iykdodr imhkq,nk Kh fhdackd l%u ldis yd my= iïm;a" iq`m yd uoh m udk jhjidh iy laiqø uq,h wxy fj; fhduq lrk, ' jir ;=< " m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska Kh fhdackd l%u lsysmhlg w < fmd,s wkqmd;sl yd,nd h yels Wm u Kh m%udkh ixfydaokh ls u i yd jk m%;sm;a;suh ;SrK.kakd, ' Kh m%;s,dnska iy ck;dj w;r ±kqïj;andjh by< kexùu yd ksmqk;d jeä hqkq ls u i yd uqøs;" úohq;a iy.=jkaú,s udoh fhd.ksñka ±kqïj;a ls fï jevigyka ud,djla o meje;aú ' 2014 jir ;=< " m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska Kh fhdackd l%u 14 la l%shd;aul ls u iy iïnkaëlrkh ls u lrk, ' ^ixlhd igyk -19& fuu Kh fhdackd l%u w; ka" ldisldr ñl yd i;a;ajmd,k wxyh b,lal lr.ksñka Kh fhdackd l%u ;=kla l%shd;aul l< w;r" iq`m yd uoh m udk jhjidhl wxyh i yd Kh fhdackd l%u yhla l%shd;aul lrk, ' b;ṡ Kh fhdackd l%u my laiqø uq,h yd fjk;a wxy fj; fhduq fl Ks' fuu Kh fhdackd l%u iy Kh m mqrl fiajd i yd wruqo,a iemhsu Y%S,xld rch" Y%S,xld uy nexl=j" Kh m% kh lrk wdh;k iy iynd.s;aj uq,h wdh;k úiska is lrk, ' m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska l%shd;aul lrk,o Kh fhdackd l%u j, ldr h idokh ms<sn ixlaisma; igykla my; olajd we;' 22'1 ldisl¾u yd i;a;aj md,k wxyh ireidr fyj;a kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh iy uyd m udk lṡ ksiamdok ixjr Ok Kh fhdackd l%uh fuu wxyhg Kh iemhsu i yd wlkavj l%shd;aul jq m%odk Kh fhdackd l%u folls' wdydr ñ,.kka ys;lr uügul mj;ajd.eksu i yd fj< fmdf<a we;s ldis ksiamdok jeä ls ug kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh hgf;a uq,h myiqlï iemhsu Wmld úh' uyd m udk lṡ ksiamdok ixjr Ok Kh fhdackd l%uh hgf;a f.dúm< ixjr Okh" ielisu" m%jdykh".nvd ls u iy wf,úlrkh we;=`m ishæu lṡ wdy%s; lghq;=j,g wjyh uq,h myiqlï wlkavj,nd fok, ' fuu Kh fhdackd l%uh" Y%S,xldj lṡ j,ska iajhxfmdais; ls fï b,lalh <`.d lr.eksu wruqkq lrf.k l%shd;aul fl ' fuu Kh fhdackd l%u fol hgf;a uq y< uq`m Kh uqo,a m%udkh remsh,a ñ,shk 7"700 la jq w;r" th m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska l%shd;aul lrk,o ishæu Kh fhdackd l%uj,ska uq y k,o uq`m Kh m%udkfhka ishhg 48'3 l m%udkhls' 2014 jir ;=< kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh hgf;a f.dùka 86"143 la fj; Tjqkaf.a ldrl m%d.aok wjyh;d imqrd,su i yd remsh,a ñ,shk 6"749 l Kh uqo,la,ndfok, ' flfia jqjo" 2014 jifr mej;s whym;a ld,.= l ;;a;ajh fya;=fjka kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh hgf;a,nd ka Kh uqo, tys jákdlu wkqj ishhg 17 lska o",nd ka Kh ixlhdj wkqj ishhg 11 lska o my< hdula jdr ;d lf<ah' fuu m%udkfhka remsh,a ñ,shk 4"338 la Khlrejka 54"527 la w;r 2013$2014 uy lkakh ;=< uq yer we;s w;r" b;ṡ remsh,a ñ,shk 2"411 Khlrejka 31"616 la w;r h, lkakh ;=< uq yer ;sfí' II fldgi - 105
110 II-19 ixlhd igyk 2014 jir ;=< os m%dfoaysh ixj¾ok fomd¾;fïka;=j úiska l%shd;aul lrkq,enq Kh fhdackd l%u Kh fhdackd l%ufha ku wruqo,a imhk,o wdh;k mqω,a wruqk uq wruqo,a fhoùu ^re'ñ,shk& 2014 jif¾ uqþy< wruqo,a ^re'ñ,shk& uqodyeíug we;s b;sß wruqo,a ^re'ñ,shk& Khlrejka f.úh hq;= jd¾isl fmd,s wkqmd;slh ^jir wjidkfha & 11' ldisldr ñl yd i;a;aj md,k wxyh 1'1 f;a ixjr Ok pl%sh wruqo,a Kh jhdmd;sh (TDP-RF) 1'2 kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh (NCRCS) 1'3 uyd m udk lṡ ksiamdok ixjr Ok Kh fhdackd l%uh (CSDDLS) Y%S,xld rch l=vd f;a j;= ysñhkaf.a wd hu ;sridr f,i by< ±óu iy wmkhk fj< fmd< i yd wjyh há;, myiqlï ixjr Okh ls u u.ska HACCP * iy;slh,nd.eksu i yd f;a lr udka;yd,d kùlrkh ls ug wjyh uq,h myiqlï iemhsu iynd.s;aj uq,h wdh;k i;= wruqo,a iy Y%S,xld rcfha fmd,s iykdodr iynd.s;aj uq,h wdh;k i;= wruqo,a iy Y%S,xld uy nexl=fõ fmd,s iykdodr myiqlï 2' laiqø" iq`m yd uoh m udk jhjidhsl wxyh ù iy flá ld,sk fnda. j.djkays kshq;= laiqø yd iq`m m udk f.dùkaf.a iudc wdr :ßl ;;a;ajhka by< kexùu jd c uügfï lṡ f.dúm<j,a msysgqùu ;=<ska lṡ iy lṡ ksiamdokj,ska iajhxfmdais;ndjh <`.dlr.eksug iydh ùu 1" ] wruqo,a i yd jk b,aæu u; wruqo,a i yd jk b,aæu u; 6"749 w < fkdfõ 7] 951 w < fkdfõ 6] 2'1 iajhx /lshd m%jr Okh ls fï Kh fhdackd l%uh (SEPI) 2'2 msìfok W;=r Kh fhdackd l%uh - w hr (ANLS-Ph ) Y%S,xld rch ms<s.;a jd;a;sh mqyqkq wdh;kj,ska mqyqkqj,enq ;rek mṡ ia i yd uq,h iydh iemhsu Y%S,xld uy nexl=j W;=re m<d; ;=< Kh m%;s,dnska njg m;a úh yels mqoa.,hkaf.a wdr :ßl lghq;= Yla;su;a ls u i yd iydh ùu ] 2" ] 2'3 kef.kysr m<d; ;=< wdr :ßl lghq;= kej; wdrïn ls u i yd jk Kh fhdackd l%uh - w hr (REAEP ) Y%S,xld uy nexl=j ±kg is flfrk iy kj wd hï W;amdok l%shdldrlï i yd uq,h myiqlï iemhsu u`.ska kef.kysr m<d; ;=< j;a jk m%cdjf.a jk ;;a;ajh k.d isgqùu 1"000 1"000 wjika lr we; 9] 2'4 fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh Y%S,xld uy nexl=j laiqø" iq`m yd uoh m udk jhdmd;s fyda fjk;a jhikhl n,meulg,la jq tjeks jhdmd;s weröu fyda jeä hqkq ls u 11"234 3"280 wjika lr we; 8] 2'5 l=vd j;= jhjidh ixjr Ok jevigyk (SPEnDP) 2'6 úh<s l,dmsh jfkdamdhhka i yd iydh ùfï yd yjq,aùfï jevigyk-pl%sh wruqo, 3' laiqø uq,h yd fjk;a wxy ldisldr ñl ixjr Okh i yd jq cd;hka;r wruqo, ueorg m%foayfha f;a iy nyq jdr Isl fnda. j.d lrk l=vd j;= ysñhkaf.a iy fudkrd., ia;%slalfha wka;r l,dmsh m%foayhkays Wiaìïj, wdydr fnda. j.d lrk rnr j.dj i yd fhduq ùug leu;s f.dùkaf.a jk ;;a;ajh by< kexùu Y%S,xld rch fudkrd.," l=reke.," n,a, yd wkqrdomqr ia;%slalj, <s f.dùkaf.a wd hï W;amdok lghq;= i yd iydh ùu iy <s lu msgq ±lsu ] ] 3'1 iq`m f.dùka yd bvï fkdue;s wh i yd jk Kh jhdmd;sh - pl%sh wruqo,a Kh fhdackd l%uh (SFLCP-RF) Y%S,xld rch m%;s,dn,nkakkaf.a iqnidokh iy wdr :ßl ;;a;ajh jeä hqkq ls u ms i.%dóh <s ck;djf.a wd hï bmehsfï lghq;= fjkqfjka úêu;a Kh iemhsu wdmiq whlr.eksï kej; wruqo,g fho fõ 12]- 14] II fldgi - 106
111 3'2 <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh jhdmd;sh - pl%sh wruqo,a Kh fhdackd l%uh (PAMP-RF) 3'3 <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh jhdmd;sh woshr (PAMP ) 3'4 <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh jhdmd;sh woshr - pl%sh wruqo,a Kh fhdackd l%uh (PAMP -RF) Y%S,xld rch Y%S,xld rch iy cmka wka;r cd;sl iyfhda.s;d ixúodkh (JICA) wd hï W;amdok l%shdldrlï m%jr Okh iy ixúê; nexl= wxyh yd iïnkao ùu i yd wvq wd hï,dns lkavdhï ixúodkh ls u u`.ska <s nj msgq ±lsu 1" wdmiq whlr.eksï kej; wruqo,g fhofõ' 12] 2" ] Y%S,xld rch 2"764 1"792 wdmiq whlr.eksï kej; wruqo,g fhofõ' iynd.s;aj uq,h wdh;k -12]- iynd.s;aj Kh fok wdh;k -14]- 3'5 W;=re iy kef.kysr m%foayj, úkdy jq ksjdi wæ;ajeähd ls u i yd jq fhdackd l%uh Y%S,xld uy nexl=j W;=re yd kef.kysr m<d;aj,.egqïj,ska ydkshg m;a ksjdi wæ;ajeähd ls u i yd Kh myiqlï iemhsu wjika lr we;' 8] * HACCP - WmøjH úyaf,aik w;s wjodkï md,k ia:dk kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh hgf;a uq y< by<u ldis Kh m%udkhg ysñlï,enqfõ hdmkh ia;%slalh ^ishhg 19& jk w;r" ms<sfj<ska wkqrdomqr ^ishhg 14&" yïnkaf;dg ^ishhg 10& iy wïmdr ^ishhg 10& hk ia;%slal fj; bka wk;=rej jeä ldis Kh m%udkhla uq y k, ' lsis ndodjlska f;drj j.d lghq;= lrf.k heug yelsjk m wys;lr ld,.=k ;;a;ajh fya;=fjka ydks is jq f.dùkaf.a Kh uqo,a m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska m%;sf,alk.; lrk, ' fj< fmd< m%jk;d ie,ls,a,g f.k kj imṡ.%dóh Kh fhdackd l%uh hgf;a,nd ka Kh i yd jq fmd,s wkqmd;slh 2014 cqks isg n,meje;afjk m ishhg 9 isg ishhg 7 olajd wvq lrk,o w;r" by<.sh j.d mṡ jeh wdjrkh lr.eksu i yd Wm u Kh isudj o by< kxjk, ' uyd m udk lṡ ksiamdok ixjr Ok Kh fhdackd l%uh hgf;a jir ;=< lṡ wdy%s; ksiamdok lr udka;fha kshq;= jhjidhlhka yd lṡ f.dùka 604 fofkl= w;r remsh,a ñ,shk 951 la,nd ;sfí' 2014 jir wdrïnfha isg ia;%slal lsysmhl lṡ.jhska w;r me;sr.sh uql yd l=r frda.h iy w < wdh;k úiska lṡ f.dúm< lghq;= u; mek jq isudjka fya;=fldg f.k uyd m udk lṡ ksiamdok ixjr Ok Kh fhdackd l%uh hgf;a Kh i yd jq b,aæu flfrys wys;lr n,meula we;s lf<ah' 22'2 iq`m yd uoh mßudk jhjidh wxy ixj¾okh 2014 jifr m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j Kh fhdackd l%u yhla hgf;a Khlrejka 27"675 la w;r remsh,a ñ,shk 5"254 la uq y ñka iq`m yd uoh m udk jhjidh wxyh i yd uq,huh iydh wlkavj,nd fok, ' uq`m rgu wdjrkh jk m iynd.s;aj uq,h wdh;k u`.ska iq`m yd uoh m udk jhjidh wxyhg Kh imhk m%odk Kh fhdackd l%uh jq fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh hgf;a jhjidhlhska 13"590 la w;r remsh,a ñ,shk 3"280 la uq ye ' fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh hgf;a Kh uqo,a iemhsfï kjh iy kfjda;amdok jhdmdr" ldka;djka iy WmdêOd jhjidhlhka fj; úfyai wjodkh fhduq lrk, ' fj< fmd< mej;s wvq fmd,s wkqmd;sl ie,ls,a,g.ksñka fi!nd.hd Kh fhdackd l%uh hgf;a,nd fok Kh i yd jk fmd,s wkqmd;slh 2014 foieïnr 05 jk k isg n,mdk m ishhg 9 isg ishhg 8 olajd wvq lrk, ' úfyais; ;dlai l wdh;k hgf;a jd;a;sh mqyqkq iq iqlï,nd.;a ;rek fldgiaj,g l=vd m udk jhjidh wdrïn ls ug 2014 jir ;=< iajhx /lshd m%jr Okh ls fï Kh fhdackd l%uh hgf;a remsh,a ñ,shk 49 la uq y k, ' 2014 jir ;=< msìfok W;=r Kh fhdackd l%uh - w hr iy kef.kysr m<d; ;=< wdr :ßl lghq;= kej; wdrïn ls u i yd jk Kh fhdackd l%uh - w hr hgf;a Khlrejka 11"546 la w;r remsh,a ñ,shk 1"719 la uq y k, ' kef.kysr m<d; ;=< wdr :ßl lghq;= kej; wdrïn ls u i yd jk Kh fhdackd l%uh - w hr " jir my yudrl ld,m Éf ohla idr :lj l%shd;aul ls fuka wk;=rej 2014 Tlaf;danr ui 16 k wjika lrk, ' ;j rg;a" l=vd j;= jhjidh ixjr Ok jevigyk iy úh<s l,dmsh jfkdamdh i yd iydh ùfï yd yjq,a ùfï pl%sh wruqo, tlaj" jir ;=< Khlrejka 2"317 la i yd remsh,a ñ,shk 205 la,nd ks' II fldgi - 107
112 22'3 laiqø uq,h yd fjk;a wxy ck;dj w;r uq,h lghq;= m%p,s; ls u yd o ø;dj ;=rka ls u m%jr Okh ls fï wruq ka" 2014 jifr laiqø uq,h wxyh i yd <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh fhdackd l%uh - w hr " <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh fhdackd l%uh - w hr - pl%sh wruqo," <s lu msgq ±lsu i yd jk laiqø uq,h Kh fhdackd l%uh - pl%sh wruqo, iy iq`m f.dùka yd bvï fkdue;s wh i yd jk Kh jhdmd;s pl%sh wruqo,a fhdackd l%uh kñka wvq wd hï,dnska i yd jq Kh fhdackd l%u y;rla Y%S,xld uy nexl=j úiska l%shd;aul lrk, ' fuu Kh fhdackd l%u y;r u`.ska remsh,a ñ,shk 2"674 l Kh uqo,a m%udkhla Khlrejka 44"744 fofkl= w;r uq y k, ' uq y k,o uq`m Kh uqo,ska ishhg 33 la l=vd lr udka; i yd,nd we;s w;r" ldislr udka; wxyh i yd ishhg 30 la o" fj< lghq;= i yd ishhg 17 la o" fiajd i yd ishhg 14 la o" my= yd ëjr wxyh i yd ishhg 5 la o,nd we;' W;=re iy kef.kysr m%foayj, ydkshg m;a ksjdi wæ;ajeähd ls u i yd jk úfyai Kh fhdackd l%uh hgf;a m%;s,dnska 2"988 la i yd remsh,a ñ,shk 304 la,nd ks' fuu Kh fhdackd l%uh ta i yd fjka jq wruqo,a iïmqr Kfhka Ndú;d ls fuka miq 2014 Tlaf;danr 27 k wjika lrk, ' 22'4 Kh wem wdjrk fhdackd l%uh m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska rka NdKav Wlia w;a;sldrï i yd jk Kh wem wdjrk fhdackd l%uh 2014 cqks ui 17 jeks k y kajd fok, ' fuu wem wdjrk fhdackd l%ufhys wruqk jqfha ldis iy iq`m yd uoh m udk jhjidhl wxyfhys Kh jr Okh by< kexùu iy rka ñ,.kka my< heu fya;=fjka iynd.s;aj uq,h wdh;k uqyqkfok wj ku wvq ls uhs' 2014 wjidkh jk úg fuu Kh wem wdjrk l%uh hgf;a n,m;%,dns jd c nexl= úiska remsh,a ñ,shk 11"290 l Wlia w;a;sldrï uq yer ;sì ' Wlia w;a;sldrï u; wdrïnfha kshu l< ishhg 15 l jdr Isl fmd,s wkqmd;slh 2014 Tlaf;danr 09 jk k isg ishhg 12 olajd wvq lrk, ' fuu fhdackd l%ufhys fufyhqï ld,isudj 2015 ckjd isg 2015 cqks wjidkh olajd r > lrk,o w;r n,m;%,dns uqo,a iud.ï i yd o th újd; lrk, ' 22'5 ±kqïj;andjh j¾okh lsíu fuu jir ;=< m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska iajhx Wmldrl lkavdhï msysgqùu o we;=`mj uq,h l<ukdlrkh" jhjidhl;aj ixjr Okh" miq wiajkq ;dlaikh" jhjidhlhka i yd jevuq`m iy mqyqkq lrkakka mqyqkq ls ï wd jevigyka fufyhjñka uq,h wka;r.; nj m%jr Okh ls u i yd lghq;= lrk, ' m%dfoaysh ixjr Ok fomdr ;fïka;=j úiska mj;ajk,o fuu jevigyka ms<sn úia;rhla ixlhd igyk -20 u.ska ±lafõ' II-20 ixlhd igyk jevigyk 2014 jif¾ m%dfoaysh ixj¾ok fomd¾;fïka;=j úiska mj;ajk,o ±kqïj;a lsífï jevigyka jevigyka ixlhdj uq,h idlair;dj 81 jhjidhl;aj ixjr Okh 57 mqyqkq lrkakka mqyqkq ls fï jevigyka 31 jhdmd;s we.hsfï jevuq`m 106 miq wiajkq ;dlaik jevigyka 13.=jkaú,s jevigyka 35 remjdysks jevigyka 8 mqj;am;a ±kaùï 27 23' m%dfoaysh ld¾hd, fufyhqï lghq;= uqo,a ks;s mkf;a 33 jk j.ka;shg wkql+,j" m%dfoaysh ldr hd, u.ska l%shdjg kexúh hq;= m%;sm;a;s yd jevigyka ilia ls u iy m%dfoaysh ldr hd,j, ldr hidok lghq;= yd l%shdldrlï wëlaikh ls u hk wruqkq fmr± j" 2009 jifr m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j msysgqjk, ' uqo,a ks;s mkf;a 7 jk j.ka;shg wkql+,j msysgqjk,o ud;r" wkqrdomqrh" ud;f,a" hdmkh iy ;%sl=kdu,h hk m%dfoaysh ldr hd,j, lghq;= 2014 jr Ih ;=< o is lrk, ' m%dfoaysh ldr hd,j, m%odk ldr hhka f,i m%dfoaysh jyfhka uq,h myiqlï jr Okh ls fï lghq;= i yd nexl= yd wfkl=;a uq,h wdh;k iïnkaëlrkh ls u yd Wmfoia,nd u" f.dùka" jhjidhlhka yd uyck;dj w;r uq,h idlair;djh jr Okh ls fï jevigyka meje;aùu" Y%S,xld uy nexl=fõ wfkl=;a w < fomdr ;fïka;=j, lghq;= i yd wdh;ksl iyfhda.h,nd u iy wdr :ßlh" nexl=lrkh yd uq,h hk úihhka ms<sn j.=rejreka yd isiqkaf.a ±kqu jr Okh ls fï wohdmksl iïuka;%k meje;aùu hkd h ±laúh yelsh' m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j yd m%dfoaysh ldr hd, u.ska 2014 jir ;=< is lrkq,enq ldr hhka ieflúka my;ska olajd we;' 23'1 m%dfoaysh ld¾hd,j, m%;sm;a;s yd jevigyka iïmdokh ^і& jr I i yd jk Wmdhudr.sl ie,eiaug wkql+,j jevigyka ms<sfh, ls u fukau" II fldgi - 108
113 jr I i yd m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=j iy m%dfoaysh ldr hd,j,g w < Wmdhudr.sl ie,eiau ixia:dmkh ls u' ^іі& iq`m yd uoh m udk jhdmdr ms<sn iólaikh i yd m%yak ud,djla ilia ls u" m<d;a uügfï f;dr;=re hdj;ald,sk ls u i yd jk wdld;shla ms<sfh, ls u" iq`m yd uoh m udk jhjidhlhka i yd mj;ajk,o jevigyka i yd m%ùk iïm;a hl ukav,hla y kd.eksu iy uq,h idlair;dj i yd jk mqyqkq jevigykg w < úih ud,dj ms<sfh, ls u' ^ііі& kj m%dfoaysh ldr hd, wdrïn ls u iy ±kg mj;sk m%dfoaysh ldr hd, m%;sjhqy.; ls u m%dfoaysh ldr hd, lghq;= jhsk mqrd jhdma; ls fï wruq ka 2015 jifr ls,sfkdéñh" le.,a, iy fudkrd., hk ia;%slalhkays kj m%dfoaysh ldr hd, ;=kla msysgqùug m%;sm;a;suh ;SrKhla.kq,eì ' ta wkqj" m%dfoaysh ldr hd,j, fufyhqï l%shd;aul jk ia;%slal my; i yka m fõ' ^w& m%dfoaysh ldr hd,h" ud;r -.d,a," ud;r iy yïnkaf;dg ^wd& m%dfoaysh ldr hd,h" wkqrdomqrh mq;a;,u iy l=reke., - wkqrdomqrh" ^we& m%dfoaysh ldr hd,h" ud;f,a - ud;f,a" uykqjr iy kqjrt<sh ^we& m%dfoaysh ldr hd,h" hdmkh - hdmkh iy uq,;sõ ^b& m%dfoaysh ldr hd,h" ;%sl=kdu,h - ;%sl=kdu,h" uvl,mqj iy fmdf<dkakrej ^B& m%dfoaysh ldr hd,h" ls,sfkdéñh - ls,sfkdéñh" jõkshdj iy ukakdru ^W& m%dfoaysh ldr hd,h" le.,a, - le.,a," r;akmqrh".ïmy" fld<u iy l`m;r ^W!& m%dfoaysh ldr hd,h" fudkrd., n,a, iy wïmdr - fudkrd.," 23'2 m%dfoaysh ld¾hd,j, lghq;= wëlaikh lsíu m%dfoaysh ldr hd, u.ska mj;ajkq,nk Tjqkaf.a ffoksl lghq;= ms<sn jdr ;d" i;sm;d b ie,iqï jdr ;d" udisl iy i;sm;d m%.;s jdr ;d" m%dfoaysh l<ukdlrejka iu. mj;ajk /iaùï iy m%dfoaysh ldr hd, fufyhqï lghq;= fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka iy fchiag l<ukdld ;ajh úiska m%dfoaysh ldr hd, úis;a; ls ï hkd h mokï lr.ksñka wëlaik lghq;= is lrkq,nhs' 23'3 m%dfoaysh ixj¾ok lghq;= m%j¾okh lsíu fï hgf;a uq,h l%ufõohka m%p,s; ls u" kj ;dlai l l%u jhdma; ls u" jhjidhlhkaf.a ksmqk;djh yd ;dlai l jr Okh i yd kj l%ufõo y kajd u jeks úúo l%shdldrlï yryd w < m<d;aj, laiqø" iq`m yd uoh m udk jhdmdr m%jr Okh ls u i yd 2014 jir ;=< ishæu m%dfoaysh ldr hd, úiska hl;ajh imhk, ' ;jo uq,h idlair;dj by< kexùu" fj< iïnkao;d yd fj< m%jr Ok ie,iqï l%shd;aul ls u" miq wiajkq ;dlaikh ms<sn mqyqkq jevigyka yd wdor Yj;a jhjidhlhka yuqùfï wjia:d i,id u wd lghq;=j, o kshe<s ' ta wkqj" jhjidhlhka 1"389 la i yd laiqø" iq`m yd uoh m udk jhjidh jevuq`m 17 la o" ldis jhdmdr yd iïnkao jhjidhlhka yd f.dú uy;=ka 3"677 fofkl= i yd mqyqkq jevuq`m 80 la o" iq`m yd uoh m udk jhjidhlhka yd f.dùka 2"030 fofkl= i yd jevigyka 43 la o" ;j;a 11"385 fofkl= i yd Y%S,xld uy nexl= Kh myiqlï i yd jk ±kqïj;a ls fï jevuq`m 90 la o" 11"588 fofkl= i yd uq,h idlair;d ms<sn jevigyka 91 la o" 1"823 fofkl= i yd m%ùk iïm;a hlhka iu. jevuq`m 11 la o iy f.dùka iy iq`m yd uoh m udk jhjidhlhka 423 fofkl= i yd m%dfhda.sl jevuq`m pd ld 12 la o mj;ajk, ' 23'4 Y%S,xld uy nexl=fõ wfkl=;a fomd¾;fïka;= i yd jk wdh;ksl myiqlï mṡ is uqo,a fkdaügq m%;sm;a;sh" jhdc uqo,a fkdaügq y kd.eksu" jhdc uq,h wdh;k yd wdy%s; wdfhdack lghq;=" fia'w'wruqo,a iïnkao fiajd" úksuh md,k wkmk;a ms<sn ±kqïj;a ls fï jevigyka iy w'fmd'i' ^W'fm<& isiqka iy.=renj;=ka fjkqfjka wohdmk iïuka;%k meje;aùu ;=<ska Y%S,xld uy nexl=fõ wfkl=;a fomdr ;fïka;= i yd m%dfoaysh ldr hd, ;=<ska il%sh hl;ajhla,nd fok, ' fï wkqj" my; i yka jevigyka mj;ajk, ' ^w& mṡ is uqo,a fkdaügq Ndú;h yd jhdc uqo,a fkdaügq y kd.eksu ms<sn j jevigyka 84 la mj;ajk,o w;r" ta i yd 7"765 fofkl= iynd.s jqy' ^wd& wjir fkd,;a uq,h wdh;k yd fhdackd l%uhkays mj;sk wj ku ms<sn j jevigyka 151 la mj;ajk,o w;r" ta i yd 16"396 fofkl= iynd.s jqy' ^we& rdch iq/l=ïm;a ms<sn j jevigyka 10 la mj;ajk,o w;r" ta i yd 952 fofkl= iynd.s jqy' ^we& wdr :ßlh" nexl=lrkh yd uq,h hk úihhka iïnkaoj w'fmd'i' ^W'fm<& y rk isiqka iy.=renj;=ka i yd iïuka;%k 49 la mj;ajk,o w;r" ta i yd 5"722 fofkl= iynd.s jqy' II fldgi - 109
114 24' f,alï fomd¾;fïka;=j f,alï fomdr ;fïka;=j uy nexl=j wdrïnfha u m%;siagdms; fomdr ;fïka;= w; ka tlls' tys ldr hhka w; ka NdKav yd fiajd m%iïmdokh" ksjdvq m%;sm;a;s ielisu yd l%shdjg kexùu" úy%du jegqma m%;s,dn m md,kh" úfoay ixpdr iïnkaofhka jk fiajd yd wfkl=;a fmd fiajd iemhsu iy ks;suh fiajd iemhsu wd ldr hhka m%odk fõ' ^w& NdKav yd fiajd m%iïmdokh( 2014 jr Ih ;=< fomdr ;fïka;=j m%odk jyfhkau fgkavr mámdáh uq,sl lr.ksñka remsh,a ñ,shk 173'9 l jákdlñka hq;a m%d.aok yd m%d.aok fkdjk NdKav yd fiajd.=kd;aulndjfhka hq;=j ;r.ld ñ,.kka hgf;a ie,iqï l< ld,h ;=< m%iïmdokh lrk, ' fomdr ;fïka;=j, NdKav yd fiajd wjyh;d l,g fõ,djg iemhsu läkï ls fï wruq ka fmr jr Ij, fukau uy nexl=fõ m%iïmdok l<ukdlrk l%shdj,sh wëlaikh ls u i yd m%iïmdok ie,iqï ls u ;j rg;a lrf.k hkq,eì ' tys m%;sm,hla f,i jr Ih i yd ie,iqï l< uy nexl=fõ iuia; m%iïmdok wjyh;dj,ska 89] l m%udkhla b;d idr :l f,i wjika ls ug f,alï fomdr ;fïka;=jg yels úh' óg wu;rj" fmd j.lsï rlaik wdjrkh o we;=`m nexl=fõ ishæu foam< i yd im, úia;sr K rlaik wdjrkhla,nd.kakd, ' ^wd& úy%du jegqma m%;s,dn m md,kh( uy nexl= úy%du jegqma l%uh" jekaouq iy wk;aore wruqo, iy jekaouq mqrei iy wk;aore wruqof,a md,k lghq;= o f,alï fomdr ;fïka;=j úiska lrf.k hk, ' 2014 jr Ih ;=< fuu l%u hgf;a fiajd kshqla;hka 82 la úy%du,enq w;r" jr Ih wjidk jk úg úy%du m%;s,dnska ixlhdj 2108 fofkl= úh' ^we& fmd fiajd iemhsu yd ksjdvq m%;sm;a;s l%shdjg kexùu( fiajd kshqla;hkaf.a úfoay mqyqkq ixpdr 481 la i yd f,alï fomdr ;fïka;=j úiska myiqlï i,ikq,enq w;r 2014 jr Ifha ms<s.;a jd;a;sh wdh;kj,g fiajd kshqla;hka úiska idud l.dia;= jyfhka lrk,o f.ùï 175 la m%;smqrkh lrk, ' óg wu;rj" fiajd kshqla;hkaf.a úfoay ixpdr i yd fm!oa.,sl yd rdcld ksjdvq wkque;s 465 la,nd fok, ' ^we& iólaik ukav, lghq;= is ls u yd W;aij ixúodkh ls u( 2014 jr Ih ;=< wndú; iy h:dj;a l< fkdyels ldr hd,sh WmlrK bj;a ls u Wfoid uy nexl= m%odk ldr hd,fha iólaik ukav,hl lghq;= iïmqr K l< w;r ta ;=<ska remsh,a ñ,shk 0'7 l wd hula Wmhkq,eì ' 2014 jr Ih ;=< fomdr ;fïka;=j úiska wæ;a wjqre jev weröfï W;aijh yd r > fiajd ;s<sk m% kh" ksoyia k W;aijh iy Y%S,xld uy nexl=j msysgqùfï 64 jeks idxj;ai l foaykh we;=`m úúo ieureï W;aij iïnkaëlrkh iy ixúodkh lrkq,eîh' ^b& ks;suh fiajd iemhsu( nexl=fõ lghq;= W;afm%arKh ls u i yd wjyh iqmqre ks;suh lghq;=j, isg m%;sm;a;s ie,iqï ls u olajd jq mq`m,a mrdihla ;=< ks;suh fiajd imhk, ' nexl=fõ whs;sjdislï ;yjqre ls u yd wdrlaid lr.eksu i yd wêlrkuh lghq;= fufyhùfï mqr j l%shdld ms<sfj; wkq.ukh lrk, ' nexl=j yuqfõ we;s wnsfhda.j,g idr :lj uqyqk u i yd nexl= yd uq,h lafia;%hg w < ks;s iy wkqks;s ielisu u.ska l%shdld iyfhda.h,nd fok, ' 25' wdrlail fiajd w < jr Ih ;=< Y%S,xld uy nexl=fõ wdrlaidj ;j rg;a Yla;su;a lrñka tys fiajlhska yg" f.dvke.s,sj,g" wfkl=;a foam<j,g iy uqo,a m%jdykh yd ldis tla/ia ls u i yd rcfha wdrlail wxy iy fmd,sisfha iydh we;sj wdrlail fiajd fomdr ;fïka;=j úiska wdrlaidj imhk, ' uy nexl= wdrlail fiajdj Yla;su;a ls u uq,sl jyfhka wdrlail moao;s jeä hqkq ls u iy mqyqkqùï jyfhka wxy follska b hg hk, ' 25'1 wdrlail moao;s jeäèhqkq lsíu ^w& flakaø.; taldnoao m%fõy md,k moao;sh myiqlï l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j iy f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=fõ iydh we;sj 2013 jr Ifha miq Nd.fha wdrïn lrk,o kùk;u flakaø.; taldnoao m%fõy md,k moao;shla iú ls fï l%shdj,sfha jev lghq;= ±kg wjika fjñka mj;s' ^wd& kj r:.d,(.sks uev meje;aùfï moao;sh iy NdKav m laid ls fï ialekr hka;%h kj r:.df,a.sks uevmeje;aùfï moao;shla ia:dms; ls u wdrïn lr we;s w;r tys lghq;= 2015 fojk ldr ;=fõ ksu ls ug wfmalaid flfr ' NdKav m laidj i yd fhdojd ;snq ialekr hka;%h Y%S,xld uy nexl= uq,ia:dk kj r:.df,a kej; ia:dms; lrk, ' óg wu;rj uy nexl= uq,ia:dkfha yd wfkl=;a ishæ msgia;r m Y% ;=< ia:dms; lrkq,enq ishæ.sks ksùfï WmlrK úêu;a mokula u; m laid lr" wjyh wæ;ajeähdjka is lr m%;sia:dmkh lrk, ' ^we&.=jka ú,s ikaksfõok moao;sh fld<u iy fld<u wjg isudj ;=< msysá uy nexl= m Y% w;r iy uy nexl=fõ uqo,a m%jdyk lghq;=j, II fldgi - 110
115 ikaksfõok lghq;= i yd Ndú;d lrkq,nk.=jka ú,s ikaksfõok moao;sh" ndodjlska f;drj wlkav fiajdjla,nd.eksï jia" iïmqr Kfhkau jeä hqkq lr ishω mer.=jka ú,s weu;=ï hka;% i yd kj.=jka ú,s weu;=ï hka;% fhdojk, ' ^we& ms<s.eksfï ljqkagrh myiqlï l<ukdlrk yd ikaksfõok fomdr ;fïka;=j, iydh we;sj uy nexl= m%odk msúiqu wi< msysá ms<s.eksfï ljqkagrhg kj uqyqkqjrla,nd u i yd lghq;= l< w;r ms<s.eksfï ks,od rdcld h idudkh ldr hd, fõ,djka ;=< bgq ls u i yd ikaksfõok fomdr ;fïka;=jg mjrk, ' ^b& y is wjia:djkays rdcld wlkavj mj;ajdf.k hefï ie,eiau f.ùï iy mshùï fomdr ;fïka;=j iy f;dr;=re ;dlaik fomdr ;fïka;=j úiska meje;ajq y is wjia:djkays rdcld wlkavj mj;ajdf.k hefï ie,eiafï mqyqkq l%shdjka i yd wdrlail fiajd fomdr ;fïka;=j il%shj iynd.s úh' 25'2 mqyqkqùï ^w&.sks je<elaùu".sks ksùï iy m%:udodr jevigyka uy nexl=fõ úúo fomdr ;fïka;=j,ska f;dard.kakd,o.sks iydhl ks,od ka 90 fofkl= i yd fld<u.sks ksùfï tallh" Ydka; fcdaka.s,ka r: fiajh iy wdm l<ukdlrk uohia:dkfha iyfhda.h we;sj.sks je<elaùu".sks ksùu" m%:udodr iy wdm l<ukdlrkh ms<sn k foll khdhd;aul yd m%dfhda.sl mqyqkq jevigykla mj;ajk, ' óg wu;rj Y%S,xld.=jka yuq j iy fld<u.sks ksùï tallh iu.ska Y%S,xld uy nexl= uq,ia:dkfha iuia; fiajd kshqla;slhka Wfoid.sks ksùfï iy.sks iru fmryqrejla o mj;ajk, ' f;dard.kakd,o wdrlail ks,od ka 6 fofkl= ud,fí (CINEC) id.r úyaj úohd,fha.sks ksùfï Wiia mdgud,djlg iynd.s lrjk, ' ^wd& l=i,;d yd olai;d Tmakexùu wdrlail ks,od kaf.a l=i,;d yd olai;d Tmakexùu i yd jeo.;a ia:dkj, wdrlaidj iemhsu" m%n+ wdrlaidj iemhsu" wdrlail m jdr rdcld iy uyck iïnkao;djh hk úihhka we;=<;a k foll fkajdisl jevuq`mjla cd;sl jeú,s l<ukdld ;aj wdh;kfha wdrlail ks,od ka 30 fofkl= i yd mj;ajk, ' ;jo" úúo ;dlai l iy Wiia mqyqkq jevigyka iy jevuq`m i yd udkav,sl ks,od ka 7 fofkl= iy udkav,sl fkdjk ks,od ka 71 fofkl= iynd.s lrjk, ' uef,aishdfõ mj;ajk,o y is wjia:djkays rdcld wlkavj mj;ajdf.k hdu ie,iqï ls u iy wdm l<ukdlrkh ms<sn k foll mdgud,djla i yd tla udkav,sl ks,od fhl= iynd.s lrjk, ' ^we& wú m yrkh iy j fjä mqyqkqj Y%S,xld hqo yuq fõ iyfhda.fhka ishæu wdrlail ks,od ka i yd wú m yrkh iy j fjä ;eîfï mqyqkqjla jr Ih wjidk ldr ;=fõ,nd fok, ' 26' ld¾h ukav, fiajd l<ukdlrk ldr hukav, fiajd l<ukdlrk fomdr ;fïka;=j ^ld'fia'l& úiska m%;s,dnska fj; iqnidok myiqlï ldr hlaiuj iy M, hs f,i fuu jir ;=< o imhk, ' ld'fia'l' fomdr ;fïka;=fõ ldr hhka ;=< ldr hukav, ksjdi ^Wlia& Kh l%uh" wr :idol wruqo,a Kh l%uh iy ldr hukav, iqnidok Kh l%uh hgf;a Kh,nd u" fiajh hl ffjoh m%;s,dn l%uh hgf;a ffjoh úhoï m%;smqrkh ls u iy wdmkyd,d myiqlï iemhsu we;=<;a fõ' fiajd kshqla;slhka" úy%dñlhka" jekaouqjka" jekaouq mqreihka yd,shdm xñ hefmkakkaf.ka iukaú; ffjoh m%;s,dn l%uh hgf;a uq`m,shdm xñ m%;s,dnska ixlhdj 10"200 muk úh' 2014 jir ;=< " ld'fia'l' fomdr ;fïka;=j úiska wr :idol wruqo,a Kh" ldr h ukav, iqnidok Kh l%uh hgf;a jdyk Kh" m.kl Kh yd fjk;a Kh iy ksjdi Kh we;=`m uq`m Kh 1"595 la m% kh lrk, ' wh ïlre úiska w < ishæu,shlshú,s iys;j b m;a lrkq,enq wh ïm;a i yd kshñ; k.kk we;=<; Kh ksl=;a ls ug yels úh' Kh wëlaik l%uh u.ska jvd;a ldr hlaiuj fiajd kshqla;slhkag Kh,nd ug yels ù we;' uy nexl= wdmkyd,dj u.ska nexl= ldr h ukav,hg W ik iy jd wdydr iemhsu ;j rg;a is lrk,o w;r" W ik iy jd wdydr i yd kj wdydr jr. o" ijia ld,h i yd flá wdydr jr. o y kajd fok, ' ;jo" fomdr ;fïka;=j u.ska W ik iy iji f;a$tiqmeka,nd fï fiajhg w;sfr lj hr lṡ imhkq,eîh' hr lṡ iy Tiq meka i yd we;s b,aæu i,ld ne,su i yd iólaikhla meje;aúk' b 2015 jir ;=< wdmkyd,d myiqlï ;j;a jeä hqkq ls ug wjyh ishæ uq,sl úêúodk ilia lrk, ' ishæu,shdm xñ m%;s,dnska i yd ffjoh m%;s,dn l%uh hgf;a ffjoh úhoï m%;smqrkh ld'fia'l' fomdr ;fïka;=j úiska fkdlvjd l%shd;aul lrk, ' miq.sh jirg idfmalaij m%;smqrkh lrk,o ffjoh úhoï m%udkh ishhg 8 lska by< f.dia we;' ms<s.;a fm!oa.,sl wdfrda.hyd,djla u.ska ldr hd, fõ,djka ;=< ffjoh fiajdjka imhk, ' ;jo" idodrk ñ,lg II fldgi - 111
116 ridhkd.dr m laik myiqlï o ffjoh uohia:dkh ;=<ska is fl ' ffjohjrhdf.a b,a,su u;" ffjoh uohia:dkhg kj WmlrK,nd fok, ' fi!lh fiajdjka iïnkaoj fiajd kshqla;slhka ±kqïj;a ls fï jevigyka myla i,ld n,k jr Ih ;=< ld'fia'l' fomdr ;fïka;=j u.ska ixúodkh lrk, ' 27' ixlhdk 2014 jifr ixlhdk fomdr ;fïka;=j úiska ;u m%odk ldr hhka jk" jvd kùk wdr :ßlñ;sl wdld;s Wmfhda.S lr.ksñka m%odk idr j wdr :ßl úp,h mqfrdal:kh yd ;lafiare ls u" ñ, yd jegqma or Yl ilia ls u iy YS%,xld fi!nd.h or Ylh ilia ls u hkd h bgq lrk, ' m<d;a o< foaysh ksiamd ;h.kkh ls u" uqo,a m%;sm;a;s ms<sn ;SrK.ekSfï bjy,ajk wkd.; o;a; tla/ia ls u i yd iólaik meje;aùu" m jhdma; o;a; /ials fï jevms<sfj< ;=<ska o;a; tla/ia ls u yd wjyh m o;a; iïmdokh ls u" m%ldyk yd mqj;am;a ksfõok u.ska f;dr;=re hdj;ald,skj ksl=;a ls u iy cd;hka;r fya%.; ls fï or Yl w;r YS%,xldj by< ia:dkhl mj;ajd.eksug hl ùu hkd h o fuu jir ;=< is fl Ks' 27'1 m%odk id¾j wd¾ól úp,h mqfrdal:kh lsíu ixlhdk fomdr ;fïka;=j md fnda.sl ñ, WoaOukh iy wdr :ßl jr Okh ms<sn j fláld,sk mqfrdal:k lrkq,nk w;r" rfgys uqo,a m%;sm;a;s ielisu jvd;a myiq ls u i yd th uqo,a m%;sm;a;s lñgqj iy uqo,a ukav,h fj; b m;a lrhs' WoaOukh flfrys n,mdk úp,hhkays is ù we;s yd is fõhehs wfmalais; fjkialïj,g wkqremj WoaOuk mqfrdal:k ksrka;rju hdj;ald,sk flfr ' ta wkqj" ckf,alk yd ixlhdf,alk fomdr ;fïka;=j úiska.kkh lrkq,nk fld<u md fnda.slhskaf.a ñ, or Ylfhys ^fld'md'ñ'o'& we;=<;a md fnda.sl NdKav yd fiajdjkays ñ, úp,khka ms<sn j fomdr ;fïka;=j l%uj;aj yd iómia:j ks laikh l< w;r" tu ñ, jr Okhka úyaf,aikh lrñka udislj mqj;am;a ksfõok ksl=;a lf<ah' úúo ld,rduq iys; WoaOuk mqfrdal:k l%u.kkdjla fomdr ;fïka;=j úiska Ndú;d lrk, ' fláld,sk WoaOuk mqfrdal:khka i yd m%odk jyfhkau ue;ld,sk ñ, m%jk;d iy fj< fmd< jr Okhka yd ne Kq wfmalais; fláld,sk ñ, úp,khka mokï lr.efka' ue yd.=ld,sk mqfrdal:k i yd wdr :ßlñ;sl l%ufõohka Ndú;d flfr ' b,aæï yd iemhqï fowxyfhkau WoaOukh flfrys n,mdk kj úp,hhka Wmfhda.S lr.ksñka" fuu l%ufõo jeä hqkq ls fï ls%hdj,sh 2014 jifr o wlkavj is lrk, ' wdr :ßlfha wdxysl ixhq;sh o we;=<;a jk m tla tla Wm wxyhkag w < m%d:ñl yd oaú;shsl o;a; Ndú;d lrñka o< foaysh ksiamd ;h ^o'foa'ks'& jdr Islj yd ldr ;=uh jyfhka mqfrdal:kh lrkq,efí' uqr ; wxyfha wdr :ßl or Yl mokï lr.;a mqfrdal:k i yd wdr :ßlfha Wm wxyhkag w < wdr :ßl or Ylhka o wdld;ska u; mokï jq mqfrdal:k i yd wdr :ßlñ;sl l%ufõohka o mqfrdal:khkays ksrjoh;dj jeä hqkq ls u i yd Wmfhda.S lr.kq,efí' 27'2 ñ, yd jegqma o¾yl.kkh lsíu m<d;a kjh i yd jk m<d;ano md fnda.sl ñ, or Yl iy iuia; jhsku wdjrkh lrkq,nk ixhqla; md fnda.sl ñ, or Ylh.Kkh ls u iy úyaf,aikh ls u o fomdr ;fïka;=j úiska udislj is lrk, ' m<d;a uügfuka ñ, úp,khka ikaikaokh ls u fuu md fnda.sl ñ, or Yl.Kkh ls fuys m%odk wruqk úh' fuu or Yl ielisu i yd Ndú;d flfrk o;a; fomdr ;fïka;=j úiska mj;ajd f.k hkq,nk m jhdma; o;a; /ials fï jevms<sfj< ^ m o;a;& iy wfkl=;a úyajiksh oaú;shsl uq,dy%hka fj;ska,nd.eks ' m%d:ñl fj< fmd< uügfuys ksiamdok iy f;d. fj< ñ,.kkays úp,khka ñkqï ls u i yd f;d. ñ, or Ylh ^f;d'ñ'o'&.kkh ls u o fomdr ;fïka;=j úiska wlkavj is lf<ah' f;d'ñ'or Ylh ielisu i yd wjyh o;a;" m o;a; jevms<sfj< yryd iy wfkl=;a w < rdch iy fm!oa.,sl wxyfha wdh;k fj;ska /iaflfr ' wdr :ßlfhys jegqma iy fõ;kj, úp,khka ;lafiare ls u i yd fomdr ;fïka;=j úiska kj or Yl folla y kajd fok,o w;r" jegqma m%udk or Yl.Kkh ls u o is lrk, ' miq.sh jirj, fukau" rdch wxyfha fiajlhka i yd kdñl iy uqr ; jegqma m%udk or Yl o úêu;a fm!oa.,sl wxyfha fiajlhka i yd uqr ; jegqma m%udk or Yl o fomdr ;fïka;=j úiska.kkh lrk, ' wúêu;a fm!oa.,sl wxyfhys ldislr udka; iy f.dvke.s,s b ls ï hk Wm wxyhkays jegqma úp,khka" m o;a; jevms<sfj< hgf;a tla/ia lrk,o ffoksl jegqma f;dr;=re u; mokïj úyaf,aikh lrk, ' jegqma úp,khka ms<sn úyaf,aik jeä hqkq ls fï wjyh;dj i,lñka" rdch wxyfha fiajd kshqla;sh iy jegqma jhqyhka jvd mqω,aj ksfhdackh jk m " rdch wxyh i yd kj jegqma m%udk or Ylhla fomdr ;fïka;=j úiska y kajd fok, ' óg wu;rj" wjêu;a fm!oa.,sl wxyfhys jegqma úp,khka ñkqï ls u i yd o or Ylhla y kajd fok, ' II fldgi - 112
117 27'3 Y%S,xld fi!nd.h o¾ylh.kkh lsíu iuia; Y%S,xldfõ iy tys tla tla m<d;aj, fi!nd.h ;;a;ajh ;lafiare ls u i yd ixhqla; or Ylhl wjyh;dj bgqlr.eksug 2008 jifr Y%S,xld uy nexl=j úiska Y%S,xld fi!nd.h or Ylh y kajd fok, ' Y%S,xld fi!nd.h or Ylh" iuia; jhsfkys iy tla tla m<d;aj, wdr :ßl yd iud h ixjr Okhka ms<sìuq lrk nyqudk or Ylhla fõ' fuu or Ylh" wdr :ßl yd jhdmdr m irh" ck ú;fha hymeje;au iy iud h wdr :ßl há;, myiqlï hk Wm or Yl ;=fkka ixhqla; fõ' Y%S,xld fi!nd.h or Ylh ixlhdk fomdr ;fïka;=j u.ska jdr Islj.Kkh lrkq,nk w;r" wjika jrg.kkh lr we;af;a 2013 jir i ydh' 27'4 m<d;a o< foaysh ksiamdè;h.kkh lsíu 2013 jir i yd kdñl m<d;a o< foaysh ksiamd ;h ^m'o'foa'ks'& ckf,alk yd ixlhdf,alk fomdr ;fïka;=fõ weia;fïka;=.; o'foa'ks' mdol fldg f.k ixlhdk fomdr ;fïka;=j úiska.kkh lrkq,eì ' fuu m'o'foa'ks' f;dr;=re m<d;a no wd hï fn hefï úiu;d wju ls ug wjyh Wmdh udr. ilia ls u i yd m<d;a wêld kag fukau uohu rcfha cd;sl ie,iqïlrejkag o m%fhdackj;a fõ' 27'5 ixlhdk iólaik jr ;udk wdr :ßl jr Okhka y kd.eksug fukau b m%jk;d mqfrdal:kh i yd o bjy,a jk.=kd;aul or Ylhka ;=<ska fláld,sk fj< fmd< m%jk;d iy b jhdmd l jd;djrkh l,ska y kd.eksu i yd ixlhdk fomdr ;fïka;=j úiska 2014 jifr fojk ldr ;=fõ isg jhdmdr wfmalaid ms<sn iólaikhla wdrïn lrk, ' ta wkqj" fuu iólaikh wdr :ßlfha b ls%hdldrlï ms<sn j mqr j ±kqï fï or Ylhla f,i o l%shdlrkq we;' ldisldr ñl" ldr ñl yd fiajd hk wdr :ßlfha m%odk wxyhka ksfhdackh lrk uyd m udk jhdmdr tall fuu iólaikfha b,lal.; ix.ykh úh' o'foa'ks' g olajk wdxysl hl;ajh mokï lr.ksñka úksyaphd;aul kshe lrkh u.ska iólaikfha kshe h f;dard.kakd, ' fuys iïu; m%yakdj,shla Ndú;d lrñka f;dr;=re,ndfokakkaf.a wnsu;h m iïuql idlépd ;=<ska fukau rl:k ixjdo u.ska o o;a; /ialrk, ' fuu iólaikh" tla tla ldr ;=fõ wjika i;sh ;=< yd B<Û ldr ;=fõ m<uq i;sh ;=< mj;ajk, ' jir ;=< iólaikh wlkavj f;jrla l%shd;aul lrk,o w;r tys m%;sm, u; mokïj jhdmdr ;;a;ajh",dn hs;ajh" mqyqkq Y%uh WmfhdacH;djh" úl=kqï yd b,aæu hk jhdmdr iólaik or Ylhka.Kkh lr w < m%;sm, uqo,a m%;sm;a;s lñgqjg b m;a lrk, ' f.da,sh ;r.ld ;aj or Ylfha (Global Competitiveness Index) YS%,xldj i yd jk w.h jr Okh lr.eksu i yd tu iólaikfhka we.hsug,lalrk wxyhkays hïlsis jr Okhla wjyh fukau m%;sm;a;s ixfydaok wjyh wxyhka y kd.eksug ixlhdk fomdr ;fïka;=j" f,dal wdr :ßl ixioh (World Economic Forum) u.ska mj;ajkq,nk úodhl ks,od kaf.a u;h ms<sn iólaikh (Executive Opinion Survey) wdldrfha iólaikhla meje;aùu i yd iajdëk iólaik wdh;khl fiajh,nd.kakd, ' fuu iólaikh wdr :ßlfha m%odk wxyhka ;%s;ajhu ksfhdackh jk m niakdysr m<d; ;=< msysá wdh;khka 150 la iynd.s lr.ksñka wf.daia;= ui isg Tlaf;danr ui olajd ld,h ;=< l%shd;aul lrk, ' fuu iólaikfhka,;a m%;sm, m%;sixialrkh wjeis wxyhka y kd.eksu i yd l<ukdld ;ajh fj; b m;a lrk, ' Kh fj< fmd< m%jk;d wohhkh ls fï wruqfkka ixlhdk fomdr ;fïka;=j úiska jifr fojk Nd.h ;=< fm!oa.,sl wxyfha Kh ms<sn j iólaikhla wdrïn lrk, ' ta wkqj" Kh fj< fmdf<a b,aæu ms<sn m%jk;d y kd.eksu i yd Kh b,aæu ms<sn iólaikh o Kh iemhqï m%jk;d y kd.eksug Kh iemhqu ms<sn iólaikh o ie,iqï lrk, ' wdr :ßlfha iqω yd uoh m udk jhdmdr tall Kh b,aæu ms<sn iólaikfha b,lal.; ix.ykh úh' fuu iólaikfha kshe rduqj fiajl Ndrldr wruqo, u.ska,nd.;a wdh;k,ehsia;=jla wkqj ilik,o w;r" kshe rduqj iqω yd uoh m udk jhdmdr tall f,i fjkals fuka wk;=rej iiïndù ia;d; kshe hla f;dard.kakd, ' fuys " iïu; m%yakdj,shla mokï lr.ksñka iïuql idlépd" rl:k ixjdo fyda úohq;a ;eme, ;=<ska o;a; /ials ug ie,iqï lr we;' Kh iemhqu ms<sn iólaikh" b,lal.; ix.ykh jk rfgys ishæu nexl= wdjrkh lrñka ie,iqï lr we;s w;r Kh b,aæu ms<sn iólaikfha Ndú;d lrk,o l%ufõohkau wkq.ukh lrñka iïu; m%yakdj,shla wdy%s;j o;a; tl;= ls ug wfmalais;h' 2015 jifr isg wr O jdr Islj fuu iólaikhka is ls ug ixlhdk fomdr ;fïka;=j ie,iqï lr we;' my< hk nexl= Kh fmd,s wkqmd; yd 2014 jifr olakg,enqkq r;arka ñ, WÉpdjpkhka ksid Wlialrejkag uqyqk ug is jq ue;ld,sk jhdmd l iajndjh ms<sn wohhkh ls ug wjyh f;dr;=re /ials u i yd fomdr ;fïka;=j úiska ;eme,a udr.sl iólaikhla h;a lrk, ' 2006 jifr wdrïn lrk,o WoaOuk wfmalaid ms<sn iólaikh" ixlhdk fomdr ;fïka;=j u.ska udislj mj;ajk, ' fuu iólaikh u.ska uq,h wdh;k" II fldgi - 113
118 rdch wxyfha wdh;k" mdi,a yd is,a,r fj< ie,a wdjrkh jk m 300 la muk mṡ ilf.a m%;spdr,nd.efka' úohq;a ;eme, yd iïuql m laik yryd fuu f;dr;=re /ials u is flfr ' m%;spdr olajkakka úiska jr ;udk WoaOuk ;;a;ajh fukau b udi 12 l ld,h ;=< wfmalais; WoaOukh ms<sn j o m%udkd;aul yd.=kd;aul f;dr;=re imhkq,efí' w < udifha iólaikfha m%;sm, uqo,a m%;sm;a;s lñgqjg yd uqo,a ukav,hg jdr ;d lrkq,eì ' rfgys rdch wxyfha fiajd kshqla;sfhys uügï iy Wmk;Ska ksr Kh ls u i yd fomdr ;fïka;=j úiska rdch wxyfha fiajd kshqla;sh ms<sn jdr Isl iólaikh (APSES) mj;ajk, ' 2013 jifr APSES iólaikfhys jdr ;d jq m " m<d;a ind yerekq úg 1"000 fyda Bg jeä fiajd kshqla;shla iys; ishæu uohu rcfha wdh;k" wr O rdch wdh;k ^fld<u" foysj, iy uykqjr uy k.r ind we;=<;aj& rdch wxyfha fiajd kshqla;sh ms<sn ldr ;=uh iólaikfha (QPSES) kshe h jyfhka f;dard.efka' o< foaysh ksiamd ;h mqfrdal:kh ls fï rdch fiajd Wm wxyh u.ska tl;= l< w.h weia;fïka;= ls u i yd m%uql or Ylhla f,i" QPSES iólaikfhka,nd.kakd f;dr;=re fomdr ;fïka;=j úiska Ndú;d lrkq,nhs' 2014 jifr " iólaik f;dr;=re mokï lrf.k jdr Isl yd ldr ;=uh úyaf,aik jdr ;d ilik, ' ;jo" Y%u n,ldh iy Y%u fj< fmd< ms<sn j tla/ia l< f;dr;=re lïlre in ;d" Y%u fj< fmd< m%;sixialrk iy Y%u M, hs;dj b,lal lr.ksñka fiajd kshqla;sh" fiajd úhqla;sh iy úfoay fiajd kshqla;sh hk ldkav hgf;a úyaf,aikh lrk, ' 27'6 m jhdma; o;a; /ialsífï jevms<sfj< m jhdma; o;a; /ials fï jevms<sfj<" o;a; iólailhka f,i ls%hdlrk jhsk mqrd úys Kq rcfha mdi,a.=rejrekaf.ka iukaú; cd,hla yryd wlkavj ls%hd;aul fl ' fuu o;a; iólailjreka úiska md fnda.sl NdKavj, is,a,r ñ,.kka" ldisldr ñl NdKavj, yd u;aih ksiamdokj, ksiamdol ñ,.kka" wúêu;a fm!oa.,sl wxyfha ffoksl jegqma iy ldisldr ñl yd u;aih ksiamdokj, wfmalais; wkd.; ksiamdok uügï i;sm;d" udiam;d yd ldr ;=uh jyfhka ixlhdk fomdr ;fïka;=j fj; jdr ;d lrkq,nhs' fuu cd,hg wu;rj msgfldgqj fj< fmd<" ur.yuq, iy,a fj< fmd< iy ouq,a, yd kdrdfyakamsg úfyai wdr :ßl uohia:dkj,ska f;d. iy is,a,r ñ,.kka ffokslj yd i;sm;d /ials u i yd.=rejreka fkdjk iólailjreka isõ fofkl=f.a fiajh o mo;a; jevms<sfj< i yd,nd.efka' W;=re yd kef.kysr m<d;aj, wdr :ßl ls%hdldrlïys m%idrkh i<ld 2014 jifr fuu m<d;aj, kj o;a; /ials fï uohia:dk y;rla ia:dmkh lrk, ' fuu jr Okh;a iu. fï jk úg o;a; /ials fï uohia:dk 106 la wdjrkh flfr ' fuu jevms<sfj< hgf;a tla/ia lrkq,nk o;a;" ñ, or Yl.Kkh ls u" ñ, úp,khka mqfrdal:kh ls u" m%;sm;a;s fjkia ls ï u.ska ñ, u; we;s lrk n,meu we.hsu iy cd;sl wd hu yd úhou weia;fïka;= ls u jeks úúo wruqkq i yd fhd.kq,nhs' o;a; iólailjreka úiska jdr ;d lrkq,nk o;a;j, ksrjoh nj yd ld,sk nj mj;ajdf.k hdu i yd fomdr ;fïka;=j úiska l%uj;a ia:dksh yd ria: wëlaikhka is lrkq,nhs' óg wu;rj" ixlhdk fomdr ;fïka;=fõ ks,od ka úiska fld<u ia;s%lalfha f;dard.kakd,o fj< fmd<j,ska Rcqju /ialrkq,nk ñ,.kka iu. iei u u.ska fuu o;a;j, ksrjoh;dj ;j rg;a ;yjqre lr.kq,nhs' f;dard.;a o;a; /ials fï uohia:dkj, wëlaik lghq;= uy nexl=fõ m%dfoaysh ldr hd, yryd is lrkq,nhs' ue;ld,skj wdr :ßlh ;=< mekke.=kq wdr :ßl l%shdldrlï yd ta iu. ne Kq fj< fmd< jr Okhka we;=<;a jk m " hdj;ald,sk l< o;a; /ials fï f,alk y kajd u u.ska jir ;=< o;a; /ials fï ls%hdj,sh jeä hqkq lrk, ' tfukau jeä f;dr;=re m%udkhla,nd.eksfï wruqfkka yd m YS,kh myiqjk whq ka mqr j wk;=re we`.ùfï jevigyk iïnkao o;a; /ials fï f,alkh jir ;=< ixfydaokh lrk, ' o;a; iólaikh ls fï uqyqk ka w;a±lsï fn y.eksug;a y kd.;a m%dfoaysh ñ, jr Okhkaf.a fjkialï ms<sn m%;sfmdaikhla,nd.eksug;a jevigyk ls%hd;aul ls u yd iïnkao.egæ idlépd ls ug;a iqmqre m ph wkqj hñka 2014 jifr fld<u" ud;r iy wkqrdomqr hk ia:dkj, m%dfoaysh iïuka;%k meje;aú ' wdr :ßlfha j;auka jr Okhka ms<sn úfyai wohdmksl ieiso" fuu iïuka;%k j,g we;=<;a úh' 27'7 cd;hka;r fya% Ks.; lsífï o¾yl w;r YS%,xldj by< ia:dkhl mj;ajd.eksu jhdmdr mj;ajdf.k hefï myiqj ms<sn j jk fya%.; lsíu (Doing Business Index) 2014 jifr ixlhdk fomdr ;fïka;=j úiska jhdmdr mj;ajdf.k hefï myiqj ms<sn j jk fya%.; ls u ;=< YS%,xldj by< ia:dkhl msysgqùu wruqkq lr.ksñka m%odk lr ;jhhka lsysmhla bgq lrk, ' b jir my we;=<; jhdmdr myiqj ms<sn fya%.; ls u ;=< YS%,xldj jvd;a by< ia:dkhlg f.k tau i yd jk m%;sixialrk b,lal ilia ls u i yd m%odk mdr Yajlrejkaf.a iynd.s;ajfhka by< fmf<a /iaùula ixúodkh ls u tu ldr hhka w;r fõ' II fldgi - 114
119 furgg meñ jhdmdr mj;ajdf.k hdu ms<sn f,dal nexl=fõ ; mṡ ig jhdmdr mj;ajdf.k hdu ms<sn or Ylhg w < lafia;%j, lghq;= lrf.k hk rdch iy fm!oa.,sl wxyj, ks,od ka iu. idlépd ls u i yd myiqlï i,id u o is lrk, ' ilia lrk,o m%;sixialrk b,lal imqrd,sfï m%.;sh ks laikh ls u i yd fukau jhdmdr mj;ajdf.k hefï myiqj ms<sn j jk YS%,xldfõ fya% h ilia ls fï i,ld n,k úp,h ms<sn wjodkh fhduq lrñka ls%hd;aul lrk,o m%;sixialrk ms<sn j f;dr;=re f,dal nexl= lkavdhug l,g fõ,djg iemhsu ms<sn j o mdr Yajlrejka 50 lg wêl m%udkhla iu. idlépd mj;ajkq,eì ' 2013$2014 ld,h ;=< YS%,xldj - ú,sh,nd.eksu" n f.ùu" cd;hka;r fjf<πu iy iqω wdfhdaclhka wdrlaid ls u hk lafia;% ;=< kshduk m%;sixialrk is lr we;s nj y kd.kakd, ' fuys m%;sm,hla f,i" Bg fmr jifr isá 105 jk ia:dkhg idfmalaij" 2015 jifr YS%,xldj jhdmdr mj;ajdf.k hefï myiqj ms<sn or Ylfha rgj,a 189 la w;= ka 99 jk ia:dkh olajd by<g meñk ;snq ' wfkl=;a f.da,sh fya%.; lsíï f.da,sh or Yl jk f,dal jhdma; md,k or Yl (Worldwide Governance Indicators)" f.da,sh ;r.ld ;aj or Ylh (Global Competitiveness Index)" wdr :ßl iajdëk;d or Ylh (Index of Economic Freedom)" IK ms<sn ixcdkk or Ylh (Corruption Perceptions Index)" udkj ixjr Ok or Ylh (Human Development Index) iy f,dal wdr :ßl iajdëk or Ylh (Economic Freedom of the World) wlkavj ks laikh lrñka fuu or Ylhkays fya%.; ls ï wkqj YS%,xldjg,eî we;s ia:dkh ms<sn f;dr;=re l<ukdld ;ajh fj; ±kqï fok, ' tfiau by; i yka or Yl iïmdol wdh;khka fj; YS%,xldj ms<sn idr j wdr :ßl f;dr;=re i;sm;d fukau udislj o imhk, ' 27'8 ixlhdk f;dr;=re fnþyeíu m%;sm;a;s iïmdolhka" mr fhailhka" Ydia;%{hka" jd;a;slhka" YsIHhka yd uyck;djg iudc wdr :ßl o;a;j, ue;ld,sk úldykh ms<sn f;dr;=re mqω,a mrdihlska,nd u ixlhdk fomdr ;fïka;=fõ j.lsula fõ' fuu jir ;=< ixlhdk fomdr ;fïka;=j u.ska m%odk jdr Isl m%ldykhka folla m%ldyhg m;a l< w;r" Y%S,xldfõ wdr :ßl yd iudc ixlhdk XXXVI fjωu f;jk j;djg;a NdId ;%s;ajfhkau 2014 wfm%a,a ui m%ldyhg m;alrk,o w;r" Y%S,xldfõ iudc wdr :ßl o;a; XXXVII fjωu 2014 cqks ui m%ldyhg m;alrk, ' Bg wu;rj" 2014 jifr i;sm;d yd udiam;d wdr :ßl or Yl o m%ldyhg m;a lrk, ' ixlhdk fomdr ;fïka;=j u.ska Y%S,xld uy nexl= jdr ;dj 2013 yd ue; ld,sk wdr :ßl m%jk;d hk m%ldyk i yd m Éf o folla imhk,o w;r" udisl újr ldj i yd o l%uj;a hl;ajhla olajkq,eîh' ;j rg;a" ckf,alk yd ixlhdf,alk fomdr ;fïka;=j u.ska,nd.;a f;dard.;a NdKavj, ñ,.kka i;sm;d m%;sm;a;suh wruqkq Wfoid wdr :ßl ixjr Ok wud;hdxyhg b m;a ls u o is lrk, ' w < f;dr;=re fomdr ;fïka;= fjí wvúfha (StaNet) yd YS%,xld uy nexl= fjí wvúfha hdj;ald,sk ls u o ksrka;rfhka is lrkq,eì ' fomdr ;fïka;=j úiska m%ldyhg m;alrkq,nk jdr ;d ilia ls u i yd wjyh jk wdr :ßl yd uq,h mr Ioh u.ska,nd.kakd f;dr;=re.nvd ls u i yd bf,lafg%dksl o;a;.nvd l<ukdlrk moao;shla (Electronic Database Management System) ilia ls u i yd wjyh mshjr 2014 jir ;=<.kq,eì ' fuu jhdmd;sh wjidkfha " wnhka;r cd,h (Intranet) yryd fuu f;dr;=re moao;sh u.ska f;dr;=re,nd.eksug wfkl=;a fomdr ;fïka;=j,g o yels jkq we;' 28' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik 1979 wxl 27 ork uqo,a iud.ï md,k mk; fjkqjg 1988 wxl 78 ork uqo,a iud.ï mk; m%;sia:dmkh ls u;a iuû uqo,a jhdmdr kshdukh yd wëlaikh ls u i yd nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j 1988 jifr ia:dmkh lrk, ' uqo,a iud.ï mk; wfydais lrñka 2011'11'09 k isg n,meje;afjk m m%;sia:dmkh lrk,o 2011 wxl 42 ork uqo,a jhdmdr mk; u.ska jr ;udkfha nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik lghq;= md,kh lrkq,efí' 2000 wxl 56 ork l,an uq,hlrk mk; n,d;aul ùu;a iuû l,an uq,hlrk jhdmdr kshdukh yd wëlaikh o fuu fomdr ;fïka;=j hg;g m;aúh' l,ska l,g is lrk t;eka m laik yd wlkav ria: m laik u.ska n,m;%,dns iud.ï wëlaikh ls u" kshduk wkque;ska,nd u" kshduk úplaik wjyh;d ilia ls u yd ls%hd;aul ls u wkjirfhka mj;ajd f.k hk uqo,a jhdmdr úur Ykh ls u yd tu wdh;k ms<sn ks;suh mshjr.eksu" wkjir uq,h wdh;kj, uqo,a ;ekam;a ls fï we;s wj ku ms<sn uyck;dj ±kqïj;a ls u i yd jevigyka meje;aùu" uyck meñ,s i yd fhduq ùu iy nexl= fkdjk uq,h wxyh yd wkjir uq,h wdh;k iïnkaofhka we;s kvq lghq;= i yd myiqlï ie,isu nexl= fkdjk uq,h wëlaik fomdr ;fïka;=fõ m%odk ldr hhka úh' 2014 jir wjidkh jk úg" n,m;%,dns uqo,a iud.ï 48 la iy n,m;%,dns jd c nexl= 13 lska" n,m;%,dns úfyais; nexl= 7 lska" n,m;%,dns uqo,a iud.ï 47 lska iy úfyais; l,an uq,h iud.ï 8 lska iukaú;,shdm xñ l,an uq,hlrk wdh;k 75 la mej;sk' fuu n,m;%,dns uqo,a iud.ï yd,shdm xñ l,an uq,hlrk wdh;kj, kï fuu jdr ;dj wjidkfha olajd we;' 2014 jr Ifha ksl=;a lrk,o kshduk úplaik wjyh;d fuu jdr ;dfõ ;=kajeks fldgfiys olajd we;' II fldgi - 115
120 28'1 n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,anÿ uq,hlrk iud.ï wëlaikh lsíu (i) t;eka m laik wj kï y kd.eksu" wj kï l<ukdlrkh yd we;s úh yels wj kï wju ls ug wjyh iïm;a we.hsu flakaø lr.;a wj kï u; mokï jq m%fõyhka l,djr :ß; t;eka m laikh is ls fï Ndú;d fl K' 2014 jr Ih ;=< " nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska n,m;%,dns uqo,a iud.ï $úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï 43 l m laik is lrk, ' m laik jdr ;d iy uqo,a ukav,h wkqu; lrk,o ksr foay" ksjer ls fï l%shdudr..eksu i yd ld,igykla mokï lr.;a l%shdld ie,eiaula iys;j w < wohlai ukav,hka fj; b m;a lrk, ' óg wu;rj" isñ; úih m:hla ;=< r j, wxy flfrys jeä ie,ls,a,la olajñka n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï 9 la m laidjg,la lrk, ' (ii) ria: m laik n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï úiska ld,djr :ß;j b m;a lrk,o uq,h f;dr;=re m laid ls fuka ishæu n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï iïnkaoj wlkav ria: m laik is fl ' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j" wk;=re l,a;shd yeûùfï yd miqúmrï ls fï moao;s u.ska n,m;%,dns uqo,a iud.ïys we;s úh yels wj kï y kd.;a w;r" tu wj kï wju lr.eksu i yd jq l%shdudr. ksr foay lrk, ' wëlaik lghq;= ls fï myiqj i yd n,m;%,dns uqo,a iud.ï uq,huh Yla;su;a Ndjh wkqj fy%a.; ls u i yd wnka;r wëlaik fy%a.; ls fï l%ufõoh o l%shd;aul lrk, ' óg wu;rj" t;eka m laik jdr ;dj, we;=<;a ld,igykla mokï lr.;a l%shdld ie,eiau n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï tlû jq ld,rduqj ;=< l%shd;aul ls u iy;sl ls u i yd tys m%.;sh ldr ;=uh jyfhka w.h lrk, ' (iii) uq,h wxyh taldnoao ls fï jevigyk l%shd;aul ls u 2014 whjefha wkqu; lrk,o fhdackdjg wkqj" iajyla;s;djhla fkdue;s l=vd wdh;k bj;a lrñka uq,h wxyh taldnoao ls u i yd n,m;%,dns uqo,a iud.ï $úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï iy n,m;%,dns nexl= taldnoao ls fï iy w;am;a ls fï" kshdukh yd iïnkao jevigyk uqo,a ukav,h úiska l%shd;aul lrk, ' ta wkqj" uy nexl=j úiska m%ldyhg m;a lrk,o ie,eiau jqfha n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï m%udkh 58 isg 20 muk olajd wvq ls uhs' iafõépdfjka is lrkq,nk taldnoao ls ï yd w;am;a ls ï i yd iyh ùug" uy nexl=j wkqu; ú.kk wdh;k u.ska is lrkq,nk wdh;kj, h:d ;;a;aj m laik yd ;lafiarelrkh iïnkao úhoï i yd uy nexl=j remsh,a ñ,shk 163 la fjka lrk, ' 2014 wjidkh jk úg wdh;k 39 lg w <j ú.kk wdh;k 9 la,nd ka tjka fiajdjka i yd uy nexl=j remsh,a ñ,shk 105 la fhdojd ;snq ' taldnoao ls ï yd w;am;a ls ïj,g iïnkao wdh;k i yd rch úiska n iyk,nd fok, ' 2014 jr Ih ;=< " n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï 10 la iïnkao taldnoao ls ï yd w;am;a ls ï lghq;= iïmqr K ù we;s w;r" n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï 22 la ta iïnkaoj l%shd lrñka mj;s' tfia jqjo" fuu taldnoao ls fï jevigyk rch úiska m;a lrk,o lñgqjla u.ska úur Ykh lrñka mj;s' (iv) r j, iud.ïj, wr nqo ksrdlrkh ls fï l%shdudr jr Ifha wjidk ld,fha iuqy iud.ï flfrys mej;s uyck wúyajdih fya;=fjka øjys,;d wr nqoj,g uqyqk meug is jq iud.ï lsysmhl tajdfha ;ekam;= j.lsï f.jd ±óu i yd tu iud.ï m%;sjhqy.; ls ug" iómia:j wëlaikhg Ndckh úh' jr Ih ;=< " nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j iud.ïj, wohlai ukav," fchiag l<ukdld ;ajh" l<ukdlrk ksfhda ; yd fuu iud.ïj, wdfhdackh ls ug leue;a;la olajk wdfhdaclhka iuû mej;s /iaùu u.ska r j, iud.ïj, l%shdld ;ajh iómia:j kshdukh lrk, ' m%;sjhqy.; lrk,o n,m;%,dns uqo,a iud.ulg Y%S,xld uy nexl=j Y%S,xld ;ekam;= rlaik yd øjys,;d wdodrl fhdackd l%uh hgf;a remsh,a ì,shk 6 l wruqo,a wdodrhla,nd ka w;r" fuu iud.fï wohlai ukav,fha idud lhka wæ;ska m;a lrk, ' ;jo" ;j;a r j, uqo,a iud.ulg tys uõ iud.u úiska kj m%d.aokh fhojq w;r bkamiq wohlai ukav,ho fjkia ls ïj,g Ndckh lrk, ' 28'2 kshduk wkque;ska,nd u n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ïj, idx.ñl jhjia:dj,sh fjkia ls ug" md,s; iud.ïj, wdfhdackh ls ug" Khlr ksl=;a ls ug" fldgia m%d.aokh by< kexùug iy jhdmdr fufyhqï lghq;= i yd ndysr fiajdjka,nd.eksug kshduk wkque;ska,nd fok, ' ;jo" wohlaijrekaf.a iy úodhl ldr hhkays kshq;= ks,od kaf.a kj m;aùï i yd Tjqkaf.a fhda.h;dj w.h ls fuka miq wkue;ska,nd fok, ' 2014 jir ;=< kj YdLd 75 la újd; ls u i yd wkque;sh,nd ka w;r" m%hsï.%dóka uhsfl%da µskekaia,sñgâ iud.u l,an uq,hlrk mk; hgf;a,shdm xñ úh',siaúka bkafiaüukaüia,sñgâ iy fldisnd,sisx lïmeks,sñgâ fj; l,an uq,hlrk mk; hgf;a ksl=;a lr ;snq n,m;% wj,x.= lrk, ' uqo,a jhdmdr mk; hgf;a kj n,m;% ksl=;a fkdfl ' II fldgi - 116
121 28'3 úodkhka iy úplaikys,s wjyh;djhka y kajd u n,m;%,dns uqo,a iud.ï úiska ld,sk ;ekam;=" mej h fkdyels ;ekam;= iy;sl iy Kh idok m;% i yd f.úh yels Wm u fmd,s wkqmd; isudj ixfydaokh lrk, ' fuu ixfydaokhg w < f;dr;=re m<uq fldgfiys m%odk wdr :ßl m%;sm;a;suh fjkiaùï iy l%shdudr. hgf;a olajd we;' 28'4 wkjirfhka mj;ajd f.k hk uqo,a jhdmdr ms<sn úu¾ykh 2014 jir ;=< " nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska uqo,a jhdmdr mkf;a 42 jk j.ka;sh hgf;a" wjir fkdue;sj uqo,a jhdmdrj, ksr; jk mqoa.,hka$wdh;k 24 la iïnkaoj m laik is fl K' uqo,a ukav,h úiska tla wdh;khla wêld n,hla fkdue;sj uqo,a jhdmdrj, ksr; jk wdh;khla f,i ;SrKh l< w;r" ;j;a wdh;khla iïnkaofhka ks;suh l%shdudr..eksu i yd ks;sm;s ldr hd,h fj; fhduq lrk, ' ;jo" wdh;k 4 la wjir fkd,;a uqo,a jhdmdrj,g iïnkao ù fkdue;s nj wkdjrkh jq neúka tu wdh;kj, úur Yk lghq;= wjika lrk, ' 28'5 ±kqïj;a lsífï jevigyka wëlaik yd úplaik lrekq iïnkaofhka woyia yqjudre lr.eksu i yd uy nexl= wêm;sf.a m%odk;ajfhka" n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ïj, m%odk úodhl ks,od ka iuû" ldr ;=jlg jrla /iaùï meje;aúk' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska kshdukfha wkd.; or Ykhka" kj uqo,a jhdmdr wdld;shl wjyh;dj" wdh;ksl hymd,kfha jeo.;alu iy f;dr;=re moao;s l<ukdlrkh b,lal lr.ksñka n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ïj, wohlaijreka iy m%odk úodhl ks,od ka i yd jq jdr Isl iuqωj mj;ajk, ' nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j wkjir uq,h wdh;kj, wdfhdackh ls fï we;s wj ku ms<sn uyck;dj ±kqïj;a ls fï jevigyka 20 la iy.=jkaú,s ±kaùï 18 la m%pdrh lrk, ' n,m;%,dns nexl= yd uqo,a iud.ïj, kï,ehsia;= yd fjk;a m%fhdackj;a f;dr;=re we;=<;a w;a m;%sld 28"000 la muk uyckhd w;r fn fok, ' ;jo" uyckhd w;r uq,h idlair;dj jeä ls u i yd ;ekam;= /ia ls ug wjir,;a wdh;kj, kï,ehsia;=jla NdId ;=fkkau mqj;am;aj, m< lrk, ' 28'6 uyck meñ,s i yd fhduq ùu n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais l,an uq,hlrk iud.ï iïnkaoj uyck;djf.ka kef.k meñ,s úi u i yd nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j ue y;a jk, ' tjeks fpdaokd w < n,m;%,dns uqo,a iud.ï$úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï fj; iq iq l%shdudr..eksug fhduq lrk, ' 28'7 wid¾:l jq uq,h wdh;k iïnkaofhka we;s kvq lghq;= i yd iydh ùu (i) f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kh iïnkaofhka jk l%shdld ie,iqu fy%aiagdêlrk ;SrKh u; f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kfha ;ekam;= wdmiq f.ùu wëlaikh ls u i yd uy nexl=j iïnkao úh' f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kfha iqrlais; ;ekam;=lrejkaf.a ;ekam;= wdmiq f.ùu i yd uy nexl=j úiska ms<sfh, lrk,o l%shdld ie,iqu fy%aiagdêlrkh úiska 2013'04'04 k wkqu; lrk, ' ;jo" f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kfha wohlai ukav,h fj; uy nexl=j úiska u. fmkaùu" f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kh úiska l%shdld ie,eiau l%shd;aul ls fï m%.;sh ks laikh ls u iy tu m%.;sh uqo,a ukav,h fj; ldr ;=uh jyfhka jdr ;d ls u is lrk, ' f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kfha lghq;= l< wohlaijrekaf.a j;alï y kd.eksu i yd fy%aiagdêlrkh úiska m;a lrk,o lñgqj i yd nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=fõ idud lfhl= m;a lrk, ' ;jo" nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j úiska f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kh iuû tu wdh;kh tys l%shdld ie,eiau l%shd;aul ls fï m%.;sh iudf,dapkh ls fï /iaùï ldr ;=uh jyfhka meje;ajq w;r" tys m%.;sh uqo,a ukav,h fj; jdr ;d lrk, ' 2014 wjidkh jk úg f.da,avka ls fl%äü ldâ lïmeks,sñgâ wdh;kh ;ekam;= wdmiq f.ùfï ie,eiafuys w hr I" II yd III iïmqr K lr ;snq w;r" iqrlais; ;ekam;a ysñhka 6"500 la w;r o< jyfhka remsh,a ñ,shk 2"066'8 la fn yer ;snq ' (ii) fjk;a wkjir uq,h wdh;k nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j" o µskekaia wekaâ.erkaá fm%dmá äjf,dmr ia m%hsjü,sñgâ yd tµa wekaâ h,a tiafüü lïmeks,sñgâ wdh;khkays ;ekam;=lrejkag Tjqkaf.a ;ekam;= wdmiq f.ùu i yd myiqlï ie,isug w < l%shdld ie,eiau fy%aiagdêlrkh fj; b m;a lrk, ' (iii) óg wu;rj" nexl= fkdjk uq,h wdh;k wëlaik fomdr ;fïka;=j jr Ih ;=< kvq 14 la iïnkao Widú lghq;= is l< w;r" thska kvq 2 la wjika lrk, ' II fldgi - 117
122 weuqkqu II-3 n,m;%,dns uqo,a iud.ï iy,shdmèxñ l,anÿ uq,hlrk iud.ï ks;s m%ldrj Y%S,xld uy nexl=fõ,shdmèxñ ù we;s n,m;%,dns uqo,a iud.ï iy,shdmèxñ l,anÿ uq,hlrk wdh;k ^2014 j¾ih wjidkhg& n,m;%,dns uqo,a iud.ï 1' wndkaia µskekaia mst,ais 26' o iagekavr â fl%äü µskekaia,sñgâ 2' whsäh,a µskekaia,sñgâ 27' foafydaoh äjf,dmaukaü µskekaia lïmeks,sñgâ 3' wdr msflda µskekaia lïmeks mst,ais 28' n%ela,xld µskekaia mst,ais 4' wfidaisfhagâ fudagr µskekaia lïmeks mst,ais 29' fkaika,xld µskekaia mst,ais 5' bkaød µskekaia,sñgâ 30' ndü,sü µskekaia mst,ais 6' Bàwhs µskekaia,sñgâ 31' ìïmq;a µskekaia mst,ais 7' tïistiat,a µskeish,a ir úia,sñgâ 32' ur lkaghs,a bkafjiaüukaüia wekaâ µskekaia mst,ais 8' t,aî µskekaia mst,ais 33' u,aá µskekaia mst,ais 9' t,hkaia µskekaia lïmeks mst,ais 34' fu,aiagd.,a µskekaia,sñgâ 10' tatïví,sõ lemsg,a,sisx wekaâ µskekaia mst,ais 35' hq'î' µskekaia lïmeks,sñgâ 11' taishd wefiü µskekaia mst,ais 36' pâ mṡ ia µskekaia,sñgâ ^fmr pâ mṡ ia wdr msflda µskekaia,sñgâ& 12' taishka µskekaia,sñgâ 37',xld T laia µskekaia mst,ais 13' T hkaü µskekaia mst,ais 38' je,sn,a µskekaia mst,ais 14' lekȧ É µskekaia,sñgâ 39' iajr Kuy,a µskekaish,a ir úiia mst,ais 15' lemsg,a t,hkaia µskekaia mst,ais 40' isá µskekaia fldamfr Ika,sñgâ 16' fldur I,a fl%äü wekaâ µskekaia mst,ais 41' ishm; µskekaia mst,ais 17' fldur I,a,Sisx wekaâ µskekaia mst,ais 42' isx.r µskekaia ^,xld& mst,ais 18' msm,aia ur pkaü µskekaia mst,ais 43' isxymq;% µskekaia mst,ais 19' msm,aia,sisx wekaâ µskekaia mst,ais 44' isáikaia äjf,dmaukaü ìiakia µskekaia mst,ais 20' m%hsï.%dóka uhsfl%d µskekaia,sñgâ 45' fixlv., µskekaia mst,ais 21' Ñ,õ µskekaia mst,ais 46' fikag%,a bkafjiaüukaüia wekaâ µskekaia mst,ais* 22' fcdar iagqjr Ü µskekaia mst,ais 47' fikag%,a µskekaia lïmeks mst,ais 23' àflatia µskekaia,sñgâ 48' fidµaü f,d la µskekaia mst,ais 24' fü%â µskekaia wekaâ bkafjiaüukaüia mst,ais *Y%S,xld uy nexl=j úiska m;a lrk,o l<ukdlrk ksfhda ;hl= úiska 25' o µskekaia lïmeks mst,ais l<ukdlrkh flfrk w;r" m%;sjhqy.; flrñka mj;s' ta w;r;=r ;ekam;= /ia ls u w;aysgqjd we;',shdmèxñ l,anÿ uq,hlrk wdh;k ^w& n,m;%,dns jd c nexl= 3' m%dfoaysh ixjr Ok nexl=j 1' wudkd nekala mst,ais 4' iki äjf,dmaukaü nekala mst,ais 2' tïisî nekala,sñgâ 5',xldmq;% äjf,dmaukaü nekala,sñgâ 3' fldur I,a nekala Tµa isf,daka mst,ais 6' Y%S,xld ksjdi ixjr Ok uq,h ixia:d nexl=j 4' ãtµaisis jr Ok nekala mst,ais 7' Y%S,xld fiaúka.aia nekala,sñgâ 5' keik,a äjf,dmaukaü nekala mst,ai 6' fkaikaia g%iaü nekala mst,ais ^we& úfyais; l,an uq,hlrk iud.ï 7' meka taishd nekalsx fldamfr Ika mst,ais 1' wefiü,hska,sisx lïmeks,sñgâ 8' uyck nexl= 2' t,á t,ais uhsfl%da fl%äü,sñgâ 9' hqkshka nekala Tµa l,aïnq mst,ais 3' tiatïî,sisx mst,ais 10',xld nexl=j 4' biqre,sisx lïmeks,sñgâ 11' iïm;a nekala mst,ais 5' ur pkaü nekala Tµa Y%S,xld mst,ais 12' fi,dka nekala mst,ais 6',dµaia lemsg,a,sñgâ 13' yegka keik,a nekala mst,ais 7' fldamfr áõ,sisx lïmeks,sñgâ 8' ksfjiaü lemsg,a,sñgâ ^wd& n,m;%,dns úfyais; nexl= 1' tïîtiat,a fiaúka.aia nekala,sñgâ ^we& foafydaoh äjf,dmaukaü µskekaia lïmeks,sñgâ iud.u yer by; i yka 2' ãtµaisis nexl=j ishæu n,m;%,dns uqo,a iud.ï II fldgi - 118
WtμýwuwÕ wýl{ýý WqŒ wýq. Master of Education Handbook 2014/2015
WtμýwuwÕ wýl{ýý WqŒ wýq Master of Education Handbook 2014/2015 Wtμýwu úsμý Wtμ}uýŠƒ} ƒý q² w l} w ~ý só} úƒœ úsμý} Department of Education Faculty of Arts University of Peradeniya Contents Page No 1. Vision
printers Reigning at the cradle of Contents From school days to the most modern 40 Greening the press 52 Experience the power of writing Pinnacle
Contents Pinnacle 06 08 10 14 16 18 20 22 24 26 27 30 31 32 34 36 Green 40 Youth 52 54 56 03 From school days to the most modern uqøk f,dfõ by,gu ghlrhiy ehl;fspypue;j etpd ehl;fs; tiu... Careers 13 Developments
l%shdldrs wohdmkhla i yd' ' ' ' ' '
l%shdldrs wohdmkhla i yd' ' ' ' ' ' õfyai wohdmk.=rejrhdg w;aje,la fmr jok tlai;a rdcodksfha Wm;,enQ weka Biagz fjz,aia jsohd,hfhka yd,kavka wohdmk wdh;kfhka WmdOs,nd we;. fmardfoksh bx.%sis.=re jsohd,hfha
Application Form for Registration to Obtain Self Inquiry Corporate Credit Report over Internet (ireport Online Service) Sole Proprietorship
Application Form for Registration to Obtain Self Inquiry Corporate Credit Report over Internet (ireport Online Service) Sole Proprietorship You can now apply for registration to obtain your Corporate Self
Application form for Registration to Obtain Self Inquiry Corporate Credit Report over internet (ireport Online Service) LIMITED LIABILITY COMPANY
Application form for Registration to Obtain Self Inquiry Corporate Credit Report over internet (ireport Online Service) LIMITED LIABILITY COMPANY You can now apply for registration to obtain your Company
Y%S,xld Ôj úohd T,sïmshdâ ;r`.h 2011
Y%S,xld Ôj úohd T,sïmshdâ ;r`.h 2011 Wmfoia( fuu m%yak m;%h A iy B fldgiaj,ska hqla;h' A fldgi" nyqjrk m%yak 40" uq,l=kq 40' B fldgi" flá ms
iqo;=ï.uk zzy=oaod;auhdfkks" uu Tnjykafiag jkaokd kuialdr lrñ' ud l< hq;= l=ulaoehs ug wk l< uekj'zz ckjdß 301 2012 l,dmh
38 zzy=oaod;auhdfkks" uu Tnjykafiag uu jkaokd jkaokd kuialdr kuialdr lrñ' lrñ' ud l< ud hq;= l< l=ula±hs hq;= l=ula±hs ug wk ug l< wk uekjzz l< uekjzz iqo;=ï.uk ckjdß 301 2012 l,dmh zzy=oaod;auhdfkks"
ospitality Hospitality Greening the Town Page - 44 Career Guidance Page - 45 ±kquhs msgqj - 22 e - 3-4-6-8 Careers Think Green gf;fk; - 23
Vol. 01 No. 02 Jan - Mar 2011 Rs. 100/- Registered in the Department of Posts of Sri Lanka under No. QD/15/News/2011 Careers Sri Lankan Professionals Pg 10 HR One + One = Team Pg 23 IT Where Is It? Hospitality
Victims Compensation Claim Status of All Pending Claims and Claims Decided Within the Last Three Years
Claim#:021914-174 Initials: J.T. Last4SSN: 6996 DOB: 5/3/1970 Crime Date: 4/30/2013 Status: Claim is currently under review. Decision expected within 7 days Claim#:041715-334 Initials: M.S. Last4SSN: 2957
C o a t i a n P u b l i c D e b tm a n a g e m e n t a n d C h a l l e n g e s o f M a k e t D e v e l o p m e n t Z a g e bo 8 t h A p i l 2 0 1 1 h t t pdd w w wp i j fp h D p u b l i c2 d e b td S t
1. Oblast rozvoj spolků a SU UK 1.1. Zvyšování kvalifikace Školení Zapojení do projektů Poradenství 1.2. Financování 1.2.1.
1. O b l a s t r o z v o j s p o l k a S U U K 1. 1. Z v y š o v á n í k v a l i f i k a c e Š k o l e n í o S t u d e n t s k á u n i e U n i v e r z i t y K a r l o v y ( d á l e j e n S U U K ) z í
Opis przedmiotu zamówienia - zakres czynności Usługi sprzątania obiektów Gdyńskiego Centrum Sportu
O p i s p r z e d m i o t u z a m ó w i e n i a - z a k r e s c z y n n o c i f U s ł u i s p r z» t a n i a o b i e k t ó w G d y s k i e C eo n t r u m S p o r t us I S t a d i o n p i ł k a r s k i
SIA EVENT CODE LIBRARY
CODE CODE NAME DESCRIPTION Address field AR AC restoral AC power has been restored unused AT AC trouble AC power has been failed unused BA Burglary alarm Burglary zone has been violated while armed zone
C + + a G iriş 2. K o n tro l y a p ıla rı if/e ls e b re a k co n tin u e g o to sw itc h D ö n g ü le r w h ile d o -w h ile fo r
C + + a G iriş 2 K o n tro l y a p ıla rı if/e ls e b re a k co n tin u e g o to sw itc h D ö n g ü le r w h ile d o -w h ile fo r F o n k s iy o n la r N e d ir? N a s ıl k u lla n ılır? P ro to tip v
DATING YOUR GUILD 1952-1960
DATING YOUR GUILD 1952-1960 YEAR APPROXIMATE LAST SERIAL NUMBER PRODUCED 1953 1000-1500 1954 1500-2200 1955 2200-3000 1956 3000-4000 1957 4000-5700 1958 5700-8300 1959 12035 1960-1969 This chart displays
úma,jjd ;;ajhla hkq l=ula o@
úma,jjd ;;ajhla hkq l=ula o@ www.marxists.org,sfhdka fg%düials úisks 1931 fkdjeïn¾ 17 1' úma,jjd odiaá wdia:dkhl isg ;;ajhla úyaf,aikh lsífï úma,jjd ;;ajhl wd¾ól yd iudc mq¾jdjyh;d iy úma,jjd ;;ajhla u;a
The Dozenal Society of America
The Dozenal Society of America Multiplication Tables of Various Bases by Michael Thomas De Vlieger Ever wonder what multiplication tables might look like in alternative bases? The dsa Updated 6 February
An E mpir ical Analysis of Stock and B ond M ar ket Liquidity
A p r il 2 2, 2 0 0 2 An E mpir ical Analysis of Stock and B ond M ar ket Liquidity Ta r u n Ch o r d ia, A s a n i S a r ka r, a n d A va n id h a r S u b r a h m a n ya m Go iz u e t a B u s in e s s
Campus Sustainability Assessment and Related Literature
Campus Sustainability Assessment and Related Literature An Annotated Bibliography and Resource Guide Andrew Nixon February 2002 Campus Sustainability Assessment Review Project Telephone: (616) 387-5626
Cruisin with Carina Motorcycle and Car Tour Guide
Ifi Tchlgy Slui Wh Swdih hpiliy V, ully. Cuii wih Ci Mcycl d C Tu Guid Ikp: Ci Th 290 Ru 100 W Dv, V 05356 800-745-3615 802-464-2474 L h g ll! Th d i ck, c, i d l x. My 17h, 18h, & 19h W ivi yu c cui h
Masters Mens Physique 45+
C G x By, F, hysq, Bk Chpshps Ap, Cv Cy, Cf Mss Ms hysq + Fs Ls Css Ov Css s G MC Chpk M+ W M+/MC y Bs 9 8 9 9 8 B O'H 8 9 8 S Rs 8 8 9 h K 9 D Szwsk 8 9 8 9 9 G M+ h D Ly Iz M+ 8 M R : : C G x By, F,
Earthquake Hazard Zones: The relative risk of damage to Canadian buildings
Earthquake Hazard Zones: The relative risk of damage to Canadian buildings by Paul Kovacs Executive Director, Institute for Catastrophic Loss Reduction Adjunct Research Professor, Economics, Univ. of Western
Special Advertising Section
S Ad S Nw Yk H F S B R, f d -kd f kwd wkf, h G Rh, Nw Yk R d k d b. By S H. B Th d f h -y G Rh, Nw Yk R f: 18 d d, xy j k, f h w hh- d 7% f h wd y f fh w. By y, h wh h d f b. Y h f y f, y d b k d h I Dy
Improving Text Entry Performance for Spanish-Speaking Non-Expert and Impaired Users
Improving Text Entry Performance for Spanish-Speaking Non-Expert and Impaired Users Francesco Curatelli [email protected] Chiara Martinengo [email protected] University of Genova, Italy Oscar
d e f i n i c j i p o s t a w y, z w i z a n e j e s t t o m. i n. z t y m, i p o jі c i e t o
P o s t a w y s p o і e c z e t s t w a w o b e c o s у b n i e p e і n o s p r a w n y c h z e s z c z e g у l n y m u w z g lb d n i e n i e m o s у b z z e s p o і e m D o w n a T h e a t t i t uodf
English Language Program
Egh Lgug Pgm Wm Mu Ry Uvy Fu-m Egh Lgug Pgm Ou V: Cg xp g xp f wd f pb Th fu fu-m pgm Mu Ry Uvy: Egh Fud (EF), Egh f Adm Pup (EAP), Egh f Advd Cmmu (EAC) d Thg Egh Fg Lgug (TEFL) Mu Ry w bhd 191 d dy h
T c k D E GR EN S. R a p p o r t M o d u le Aa n g e m a a k t o p 19 /09 /2007 o m 09 :29 u u r BJB 06 013-0009 0 M /V. ja a r.
D a t a b a n k m r in g R a p p o r t M Aa n g e m a a k t o p 19 /09 /2007 o m 09 :29 u u r I d e n t if ic a t ie v a n d e m S e c t o r BJB V o lg n r. 06 013-0009 0 V o o r z ie n in g N ie u w la
SUPPLY, INSTALLATION, TESTING & COMMISSIONING OF OUTDOOR TYPE CHILLED WATER AIR CONDITIONING SYSTEM
CEYLON PETROLEUM CORPORATION (Established by Parliamentary Act Number 28 Of 1961) REFINERY DIVISION PUBLIC TENDER 4013T BIDDING DOCUMENT SUPPLY, INSTALLATION, TESTING & COMMISSIONING OF OUTDOOR TYPE CHILLED
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y and KB rl iak s iol mi a, hme t a ro cp hm a5 a 2k p0r0o 9f i,e ls hv oa nr t ds eu rmv oedye l o nf dae cr
/* ------------------------------------------------------------------------------------
Pr o g r a m v a r e fo r tr a fik k b e r e g n in g e r b a s e r t p å b a s is k u r v e m e to d e n n M a tr ix * x M a tr ix E s ta lp h a B e ta ; n M a tr ix * z M a tr ix ; g e n M a tr ix X
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E-
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E- EG Z IA B H ER e d it o r s N ) LICA TIO N S A N D M ETH O D S t DVD N CLUDED C o n t e n Ls Pr e fa c e x v G l o b a l N a v i g a t i o n Sa t e llit e S y s t e
ms,s;=re,sùug fmr. fuys kj ks¾foayhg wod,j b,lal.; m%yak m;% lüg, mylska iukaú; fõ' tkï"
fmr jok fndfyda idukh fm, isiqkag ;sfnk m%yakhla jkqfha únd. m%yak m;%fha rgdjgu ieliqk wkqudk m%yak m;% fkdue;s luhs' tfiau fndfyda isiqkg fyd idud¾:hla lrd hdug fkdyels jkafka ;udg ysñ ld,h ;=, ish m%yak
1.- L a m e j o r o p c ió n e s c l o na r e l d i s co ( s e e x p li c a r á d es p u é s ).
PROCEDIMIENTO DE RECUPERACION Y COPIAS DE SEGURIDAD DEL CORTAFUEGOS LINUX P ar a p od e r re c u p e ra r nu e s t r o c o rt a f u e go s an t e un d es a s t r e ( r ot u r a d e l di s c o o d e l a
Annual Report of Procurement Contracts 2014
nnual eport of rocurement ontracts he cover highlights the following projects, clockwise from top left: nstallation of energy efficient boiler at oney sland Hospital elivery of large circuit breakers to
E S T A D O D O C E A R Á P R E F E I T U R A M U N I C I P A L D E C R U Z C Â M A R A M U N I C I P A L D E C R U Z
C O N C U R S O P Ú B L I C O E D I T A L N º 0 0 1 / 2 0 1 2 D i s p õ e s o b r e C o n c u r s o P ú b l i c o p a r a p r o v i m e n t o c a r g o s e v a g a s d a P r e f e i t u r a M u n i c i
Procurement Contracts 2013
K UH UL rocurement ontracts he area covered in these covers are: LG L ransmission onkers nergy fficiency work iagara U Upstate edical harge uildmart 5 ities aster lans yracuse and ochester (onkers also
8698 Van hati e 1 2, p er us kor jaus ja muut os pδivδkot itiloiksi. Ur akkat ar jousten avauspφyt δkir ja
8698 Van hati e 1 2, p er us kor jaus ja muut os pδivδkot itiloiksi Ur akkat ar jousten avauspφyt δkir ja Ai ka 6. 2. 2 0 1 4 k l o 1 2 : 2 0-1 2 : 3 5 Pa i k ka k o k o u s h u o n e 3 Lδsnδ Ar i Jaar
Frederikshavn kommunale skolevæsen
Frederikshavn kommunale skolevæsen Skoleåret 1969-70 V e d K: Hillers-Andersen k. s k o l e d i r e k t ø r o g Aage Christensen f u l d m æ g t i g ( Fr e d e rik sh av n E k sp r e s- T ry k k e rie
Using a Balanced Scorecard to Tie the Results Act to Your Day-to-Day Operational Priorities
Using a Balanced Scorecard to Tie the Results Act to Your Day-to-Day Operational Priorities September 2004 Institute for the Study of Public Policy Implementation Overview Background Behind the Results
B rn m e d s rlig e b e h o v... 3 k o n o m i... 6. S s k e n d e tils k u d o g k o n o m is k frip la d s... 7 F o r ld re b e ta lin g...
V e lf rd s s e k re ta ria te t S a g s n r. 1 4 3 4 1 5 B re v id. 9 9 3 9 7 4 R e f. S O T H D ir. tlf. 4 6 3 1 4 0 0 9 s o fie t@ ro s k ild e.d k G o d k e n d e ls e s k rite rie r fo r p riv a tin
P R E F E I T U R A M U N I C I P A L D E J A R D I M
D E P A R T A M E N T O D E C O M P R A S E L I C I T A O A U T O R I Z A O P A R A R E A L I Z A O D E C E R T A M E L I C I T A T с R I O M O D A L I D A D E P R E G O P R E S E N C I A L N 034/ 2 0
INTERACTIVE MAP EGYPT
Multi-criteria Analysis for lanning Renewable Energy (MapRE) INTERACTIVE MA EGYT Of Southern and Eastern Africa Renewable Energy Zones (SEAREZs) This interactive DF map contains locations of high quality
Epidemiology of Adverse Events in Air Medical Transport. Russell D. MacDonald, MD, MPH, Brie Ann Banks, BSc, MD, Merideth Morrison
Egy Av Ev A M T R D. MD, MD, MPH, B A Bk, BS, MD, Mh M A Ojv: Th v y qy - v v gy g y. Mh: R y g y w vw g h w h y v- v- v v. Tw vw y v v gz h g h xy. Dv w v v, wh qy,000 gh,000 h w. R: Bw Jy, 2002, J 30,
Director s Statement
" b f u gh Th ngb h f h h y ung h h n f h n y p h ChGu m nwh nh d' T u n b nd n ' " A W k, h, ThC Pu p O F F C A L S E L E C T O N S u F mf 2 9 P C n : m z @m y b f nk m m 415 5 48 6 4 MAY BE FRANK Fnk
DevOps & WebSphere: Experiences in Chef enabling the IBM WebSphere Liberty Profile
Jm h WbSh S d dm 5 h h 4 DO & WbSh: Ex Chf b h IB WbSh Lb f 4 IB C 4 IB C L Dm IB C 4 Rh Rd h fm d h b dd f fm Wh ff w md f h m d f h fm d h b, dd S IS wh w f kd, x md I dd, h fm bd IB d d, whh b h b IB
B I N G O B I N G O. Hf Cd Na Nb Lr. I Fl Fr Mo Si. Ho Bi Ce Eu Ac. Md Co P Pa Tc. Uut Rh K N. Sb At Md H. Bh Cm H Bi Es. Mo Uus Lu P F.
Hf Cd Na Nb Lr Ho Bi Ce u Ac I Fl Fr Mo i Md Co P Pa Tc Uut Rh K N Dy Cl N Am b At Md H Y Bh Cm H Bi s Mo Uus Lu P F Cu Ar Ag Mg K Thomas Jefferson National Accelerator Facility - Office of cience ducation
GUIDLINES ON NATIONAL EDUCATIONAL STANDARDS AND ISA COMPETENCIES. Management & Quality Assurance Unit,MOE- C/mydoc/upeksha
1 2 Quality Development of the process of School System of Education III GUIDLINES ON NATIONAL EDUCATIONAL STANDARDS AND ISA COMPETENCIES Management & Quality Assurance Unit Ministry of Education Sponsored
tariff guide EFFECTIVE DATE 1 April 2013
tariff guide EFFEIVE DATE 1 April 2013 Delivering peace of mind UCH Logistics is a dynamic, customer focused provider of specialist transport services to the airfreight industry. Having been established
Transient Voltage Suppressor SMBJ5.0 - SMBJ440CA
Features: Glass passivated junction Low incremental surge resistance, excellent clamping capability 600W peak pulse power capability with a 10/1,000μs waveform, repetition rate (duty cycle): 0.01% Very
Wikipedia Survey First Results
Wikipedia Survey First Results Working Draft Current Version: 0.3 Date: 9 April 2009 Ruediger Glott (UNU-MERIT), [email protected] Philipp Schmidt (UNU-MERIT), [email protected] Rishab Ghosh (UNU-MERIT)
G d y n i a U s ł u g a r e j e s t r a c j i i p o m i a r u c z a s u u c z e s t n i k ó w i m p r e z s p o r t o w y c h G d y s k i e g o O r o d k a S p o r t u i R e k r e a c j i w r o k u 2 0
Vom prozessorientierten Wissensmanagement zum intelligenten Engineering-Portal
Vom prozessorientierten Wissensmanagement zum intelligenten Engineering-Portal Praxisbericht aus der Entwicklung von Hochauftriebsystemen für Verkehrsflugzeuge KnowTech Stuttgart, 24.-25.10.2012 Thomas
Neighborhood Evaluation in Acquiring Stock Trading Strategy Using Genetic Algorithms
Il Jul Cpu I S Iul M Appl. ISSN 215-7988 Vlu 4 (212) pp. 366 373 MIR Lb, www.lb./j/x.hl Nhbh Elu Aqu Sk S U G Alh Kzuh Mu Hu S p Cpu S, Cll E, Nh U, 1 Nkw, ku, u-h, K, 963-8642, Jp [email protected] Ab: W pp
Pre-test / Post- test / Latest post-level of Copper micromol / 24 hr. 2#
Provocation tests for intoxication with Heavy s. Patient / ales = Heavy s Diaval-test nanool / litre 1# Copper icrool / 24 hr. 2# AK * f 1998 +PD Cu,Hg 2 72 80 0,1 5,7 16,9 22.02.2001 14,04.2005 Yes? Yes
All of my instructors showed a true compassion for teaching. This passion helped students enjoy every class. Amanda
F 228 D O z F/ Fx L / H V L I & P G G F Q, z,, B, z -, q k k k FUN F x 20% 02 F 9185957834 I P G j P, E, j, k,, ; I I G F Ex 2011 H B H 2011-2012 F H E U F P G I G L L 228 D & 228 k B P 04 F 9185957834
H ig h L e v e l O v e r v iew. S te p h a n M a rt in. S e n io r S y s te m A rc h i te ct
H ig h L e v e l O v e r v iew S te p h a n M a rt in S e n io r S y s te m A rc h i te ct OPEN XCHANGE Architecture Overview A ge nda D es ig n G o als A rc h i te ct u re O ve rv i ew S c a l a b ili
Appendix B Intervention Codes
Appendix B Intervention Codes Intervention/Exception Codes The Intervention and Exception Codes field (in the ZCD segment of PharmaNet) provides additional information that may be used by PharmaNet to
UNAUDITED FU JPMorgan Federal Money Market Fund
UNAUDITED FU JPMorgan Federal Money Market Fund As of Date: 06/30/2016 Investment Cateogry Issuer CUSIP Legal Coupon or Yield (%) Amount ($) Market Value ($) Fixed/Variable Parent Name Value S and P Rating
RULE 15c2-12FILING COVER SHEET
RULE 15c2-12FILING COVER SHEET This cover sheet is sent with all submissions to the Municipal Securities Rulemaking Board (the Nationally Recognized Municipal Securities Information Repository) and any
How To Rate Plan On A Credit Card With A Credit Union
Rate History Contact: 1 (800) 331-1538 Form * ** Date Date Name 1 NH94 I D 9/14/1998 N/A N/A N/A 35.00% 20.00% 1/25/2006 3/27/2006 8/20/2006 2 LTC94P I F 9/14/1998 N/A N/A N/A 35.00% 20.00% 1/25/2006 3/27/2006
Standard Wire & Cable Co.
MIL-DTL-27500 (NEMA WC27500) Cable Designation All MIL-DTL-27500 cables are designated by a combination of digits and letters (not to exceed 6) which indicates the exact construction of each cable. Please
[3350089. csak. csak2. csak1 NYERŐÁR. csak3
ó d m Mu W h m ó F m ó um u uh h m m j m m 3 w m3 3 d 3 3 óqum mm d d m ó Hó ó h mű m u ü 8 3 w m d qum ó mm ó h ü h m h u 8 3 IZ FÉF h W Mu + d IZ Ő h W Mu + d h 8 3 h 8 J Á D É O Z Z Z I M O Z Á Ö ÖM
CIS CO S Y S T E M S. G u ille rm o A g u irre, Cis c o Ch ile. 2 0 0 1, C is c o S y s te m s, In c. A ll rig h ts re s e rv e d.
CIS CO S Y S T E M S A c c e s s T e c h n o lo g y T e le c o m /IT Co n n e c tiv ity W o rk s h o p G u ille rm o A g u irre, Cis c o Ch ile g m o.a g u irre @ c is c o.c o m S e s s io n N u m b e
S e w i n g m a c h i n e s for but t - seams. - c o m p l e t e b r o c h u r e -
S e w i n g m a c h i n e s for but t - seams - c o m p l e t e b r o c h u r e - D o h l e s e w i n g m a c h i n e s f o r b u t t - s e a m s Head Office D o h l e m a n u f a c t u re b u t t s e
W Cisco Kompetanse eek end 2 0 0 8 SMB = Store Mu ll ii gg hh eter! Nina Gullerud ng ulleru@ c is c o. c o m 1 Vår E n t e r p r i s e e r f a r i n g... 2 S m å o g M e llo m s t o r e B e d r i f t e
Geotechnical engineering education and practice in Croatia
Gh du d p C V Szv-N d M S Kvv Fu f Cv E, Uv f Zb, Zb, C ABSTRACT: Th N p Gh du d p C pd A h vvw udd Th ph h h h ud h hh du d h B p Gh u ffd fu C Uv d Ph d bh h d d h w uu I hw h h du h d C, d ud u du f
NYMEX ClearPort Product Slate
NYMEX ClearPort Product Slate Natural Gas Crude Oil Petroleum Product NYMEX miny Product Freight Futures Emissions Futures Electricity Coal Natural Gas Outrights, Basis Swap Futures, Index Swap Futures,
TRADING HOURS EURONEXT CASH MARKETS: 24 DECEMBER 2013 TO 1 JANUARY 2014
DATE: 21 NOVEMBER 2013 TRADING HOURS EURONEXT CASH MARKETS: 24 DECEMBER 2013 TO 1 JANUARY 2014 Executive Summary Trading arrangements for the period 24 December 2013 to 1 January 2014, inclusive, for the
Collaboration in Public H e alth be tw e e n U niv e rs ity of H e id e lbe rg and U niv e rs ity of D ar e s S alaam How t h e c oop e r a t i on e m e r g e d Informal c ont ac t s from e arly 1 9
Manpower Codes Lookup
00 NO PREFERENCE RECORDED 01 NO RELIGIOUS PREFERENCE 02 SEVENTH-DAY ADVENTIST 04 ASSEMBLIES OF GOD 05 GRACE GOSPEL FELLOWSHIP 06 AMERICAN BAPTIST CHURCHES 07 INDEPENDENT BAPTIST BIBLE MISSION 08 SOUTHERN
Knowledge as a Service
Kwdg v Bg dym kwdg y m mx WD, A Xx Cmpy pvd m-h kwdg mgm, m d y hp bd dv m ffv m v xp. WD Kwdg v dp y m h p wh zd, dym d p f kwdg pvd ffv d pp f y m h mx. Why gd m kwdg mp? A gz f g m, mvg mh ff pb w-
CaNoRock. Canadian Norwegian Student Exchange & Sounding Rocket Program. Kolbjørn Blix Dahle Head of Marketing Andøya Rocket Range Norway
CNRc Cd Nw Sud Exch & Sud Rc P Klbjø Blx Dhl Hd f M Adøy Rc R Nwy Bcud Tlc Scc W 2008 Ow: Cd Spc Acy qu Adøy Rc R (ARR) d ud c duc ARR pd Dc. 2008 Bcud Whp 2009 ARR d Uvy f Ol (UO) whp Uv. f Schw d Uv.
Erfa rin g fra b y g g in g a v
Erfa rin g fra b y g g in g a v m u ltim e d ia s y s te m e r Eirik M a u s e irik.m a u s @ n r.n o N R o g Im e d ia N o rs k R e g n e s e n tra l fo rs k n in g s in s titu tt in n e n a n v e n d
W h a t is m e tro e th e rn e t
110 tv c h a n n e ls to 10 0 0 0 0 u s e rs U lf V in n e ra s C is c o S y s te m s 2 0 0 2, C is c o S y s te m s, In c. A ll rig h ts re s e rv e d. 1 W h a t is m e tro e th e rn e t O b je c tiv
i n g S e c u r it y 3 1B# ; u r w e b a p p li c a tio n s f r o m ha c ke r s w ith t his å ] í d : L : g u id e Scanned by CamScanner
í d : r ' " B o m m 1 E x p e r i e n c e L : i i n g S e c u r it y. 1-1B# ; u r w e b a p p li c a tio n s f r o m ha c ke r s w ith t his g u id e å ] - ew i c h P e t e r M u la e n PACKT ' TAÞ$Æo
TAKE-AWAY GAMES. ALLEN J. SCHWENK California Institute of Technology, Pasadena, California INTRODUCTION
TAKE-AWAY GAMES ALLEN J. SCHWENK California Institute of Technology, Pasadena, California L INTRODUCTION Several games of Tf take-away?f have become popular. The purpose of this paper is to determine the
Two River Views. A New Website at a New Home. Two River Community Bank Newsletter Fall 2015
T Rv V T Rv mm Bk Nl Fll 2015 A N W N Hm. W l x mg l l. Dg, l lk m v vg, k ll v l ll kg. Pl, mz ml v, mll z, g mll l. Skg, l. W v l l -vl g l v, g kg m m --g. I, ll l mvg m TRv.Bk. Ol -v gz lgl.k, g l
ORIGIN-2 ORIGIN-1 ORIGIN-3 TRANSPORTATION UNITS DESTINATION-1 DESTINATION-2 DESTINATION-3 COMMUNICATION FUZZY INFERENCE ENGINE RULE BASE
! " # # $ % & ' ( ) * +, -. + / - 0-1 3 4 5 / 6 7 5 / 804 5 / 6 9 : +. / + ; 5 /- 1 7 5 4 5 0. =+ < 3 > 1? @ A / +. B A C D E F G H C C * 4 + 5 < 6I J + 1. 01 E K L 3 7 M L N - 5 O P Q R C S F R H R Q
B A B I V H A S I L P E N E L I T I A N D A N P E M B A H A S A N
B A B I V H A S I L P E N E L I T I A N D A N P E M B A H A S A N 4. 1 G a m b a r a n U m u m L o k a s i P e n e l i t i a n 4. 1. 1 P T. H o l c i m I n d o n e s i a, T b k. PT. H o l c i m I n d o
CR 16-1 (ALL LANDS) CSU 12-20 (ALL LANDS) LN 14-2 (ALL LANDS) TES 16-2 (ALL LANDS) NGP TL 15-05 (ALL LANDS) NGP CSU 16-06 (ALL LANDS)
PARCEL NUMBER PARCEL DESCRIPTION PARCEL STIPULATIONS 07-13-44 SDM 105589 SDM 97300-H9 SEC. 13 NWNE; (ALL LANDS) 07-13-45 SDM 105590 SDM 97300-H8 07-13-46 SDM 105591 SDM 97300-JX 07-13-47 SDM 105592 SDM
Cisco Security Agent (CSA) CSA je v í c eúčelo v ý s o f t w a r o v ý ná s t r o j, k t er ý lze p o už í t k v ynuc ení r ů zný c h b ezp ečno s t ní c h p o li t i k. CSA a na lyzuje c h o v á ní a
How To Pay For An Ambulance Ride
Chapter 9Ambulance 9 9.1 Enrollment........................................................ 9-2 9.2 Emergency Ground Ambulance Transportation.............................. 9-2 9.2.1 Benefits, Limitations,
State Corporate Income Tax-Calculation
State Corporate Income Tax-Calculation 1 Because it takes all elements (a*b*c) to calculate the personal or corporate income tax, no one element of the corporate income tax can be analyzed separately from
Athene Annuity (DE) Rates
January 29, 2015 Athene Annuity (DE) s Athene Benefit 10 SM, Athene Choice, Athene Max and Athene 7 MYG SM rates will remain unchanged for the Athene Annuity (DE) product series. Guaranteed payout rates
Using Predictive Modeling to Reduce Claims Losses in Auto Physical Damage
Using Predictive Modeling to Reduce Claims Losses in Auto Physical Damage CAS Loss Reserve Seminar 23 Session 3 Private Passenger Automobile Insurance Frank Cacchione Carlos Ariza September 8, 23 Today
The Lincoln National Life Insurance Company Variable Life Portfolio
The Lincoln National Life Insurance Company Variable Life Portfolio State Availability as of 12/14/2015 PRODUCTS AL AK AZ AR CA CO CT DE DC FL GA GU HI ID IL IN IA KS KY LA ME MP MD MA MI MN MS MO MT NE
H A G Y O M Á N Y O S S O R S F O R D Í T Ó M E G B O C S Á T Á S M E G B O C S Á T Á S A z e m b e r i v i l á g g o () E k o n t r a A z I s t e n i I g a z s á g v( is lz áe gl eal m ) A l a c s o n
Compare the clothing in the Renaissance to the clothing now. Look up Renaissance architecture on the Internet and in books.
Ld d Vc A Sudy d Pu L f Gd O Th W d Iud by V Tmbch Fc A d Auh f Chd d A Iuc Sk, SK Submd by V Tmbch. Pd wh pm. A Ccp, Sk d Objcv Sud w: L bu h Ld d Vc. L bu h m fmu p h hy f. L h pu g. L h p w pd fm v
TITLE POLICY ENDORSEMENTS BY STATE
TITLE POLICY ENDORSEMENTS BY STATE State Endorsement ID Endorsement Description AK ARM ALTA 6 Adjustable (Variable) Rate AK BALLOON FNMA Balloon Endorsement AK CONDO ALTA 4 Condominium AK COPY FEE Copies
A Comparison of Jolly Phonics and Jolly Grammar with the Six Phases of Letters and Sounds
A Comparison of Jolly Phonics and Jolly Grammar with the Six Phases of Letters and Sounds Same Letters and Sounds Jolly Phonics Direct, daily, systematic teaching Active multisensory lessons, including
EM EA. D is trib u te d D e n ia l O f S e rv ic e
EM EA S e c u rity D e p lo y m e n t F o ru m D e n ia l o f S e rv ic e U p d a te P e te r P ro v a rt C o n s u ltin g S E p p ro v a rt@ c is c o.c o m 1 A g e n d a T h re a t U p d a te IO S Es
BLADE 12th Generation. Rafał Olszewski. Łukasz Matras
BLADE 12th Generation Rafał Olszewski Łukasz Matras Jugowice, 15-11-2012 Gl o b a l M a r k e t i n g Dell PowerEdge M-Series Blade Server Portfolio M-Series Blades couple powerful computing capabilities
M a rie - Claire V la a m s, B ra b a nt s, Achte rh o e k s e n ve l e imit atie s.
JO N K A R T H AUS G e b o re n: Ta l e n: M a n a g e m e nt: 0 9-02-1 9 8 5 N e d e rla n d s, En g e ls (g o e d), Fra n s, S p a a n s 2 M - C M a n a g e m e nt D ia l e c te n: M a rie - Claire V
Chapter. CPT only copyright 2009 American Medical Association. All rights reserved. 9Ambulance
Chapter 9Ambulance 9 9.1 Enrollment........................................................ 9-2 9.2 Emergency Ground Ambulance Transportation.............................. 9-2 9.2.1 Benefits, Limitations,
L a h ip e r t e n s ió n a r t e r ia l s e d e f in e c o m o u n n iv e l d e p r e s ió n a r t e r ia l s is t ó lic a ( P A S ) m a y o r o
V e r s i ó n P á g i n a 1 G U I A D E M A N E J O D E H I P E R T E N S I O N E S C E N C I A L 1. D E F I N I C I O N. L a h ip e r t e n s ió n a r t e r ia l s e d e f in e c o m o u n n iv e l d
