กรมส ขภาพจ ต กระทรวงสาธารณส ข

Transcription

1 กรมส ขภาพจ ต กระทรวงสาธารณส ข

2 ช อหน งส อ : ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น จ ดพ มพ โดย : สำน กพ ฒนาส ขภาพจ ต กรมส ขภาพจ ต กระทรวงสาธารณส ข นนทบ ร โทร โทรสาร , ISBN : พ มพ คร งท 1: ม นาคม 2547 จำนวนพ มพ : 1,000 เล ม พ มพ ท : โรงพ มพ ช มน มสหกรณ การเกษตรแห งประเทศไทย จำก ด ล ขส ทธ ของกรมส ขภาพจ ต

3 ป จจ บ นป ญหาความก าวร าวร นแรงของเยาวชนไทยในส งคม น บเป นป ญหาเร งด วน ท จำเป นต องได ร บ การด แล แก ไข และป องก นอย างจร งจ งและม ประส ทธ ภาพ การปราบปรามและลงโทษเป นการแก ไขป ญหาเฉพาะ ท ปลายเหต ไม สามารถหย ดย งพฤต กรรมท เป นอ นตรายต อส งคมโดยรวมได การเข าใจป ญหาและสาเหต เข าใจ ว ยร น และความต องการของว ยร น รวมท งการให โอกาสว ยร นท อย ในกล มเส ยงได ร บบร การให การปร กษาและ แนะนำอย างถ กต องเหมาะสมจากผ เช ยวชาญ และการจ ดให ม บร การฝ กท กษะเพ อแก ไขป ญหาและพ ฒนา EQ โดย ให ว ยร นได ม ประสบการณ ในการจ ดการก บป ญหาต าง ๆ ไม ว าจะเป นป ญหาท เก ดจากการเร ยน ความร ก เพศ ครอบคร ว หร อป ญหาท ทำให ขาดความภาคภ ม ใจในตนเอง จนเป นเหต ให เก ดการแสดงออกของพฤต กรรมความ ก าวร าวร นแรง จ งจะเป นการป องก นแก ไขป ญหาท ถ กจ ด รวมท งจะเป นการพ ฒนาและปร บเปล ยนความค ด พฤต กรรม ให แก ว ยร นท ได ผลย งย นในระยะยาว กรมส ขภาพจ ต ซ งร บผ ดชอบด แลเร องการพ ฒนา EQ ในกล มว ยร นและเยาวชน จ งม นโยบายจ ดต งศ นย เพ อนใจว ยร นข น ภายใต แนวทางของการให บร การเพ อ ปร บท กข สร างส ข แก ป ญหา พ ฒนา EQ และได จ ดทำค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ ข น เพ อให อาสาสม ครหร อแกนนำเยาวชนในศ นย เพ อน ใจว ยร น ม แนวทางในการจ ดก จกรรมให ว ยร นท เข ามาร บบร การในศ นย เพ อนใจว ยร นม ความสามารถในการปร บต ว ท งในด านการเร ยน การร จ กป องก นตนเองจากป ญหา การปร บเปล ยนค าน ยมท ไม เหมาะสม รวมถ งเร ยนร การ ปร บต วก บความข ดแย งท อาจเก ดข นในช ว ตประจำว น กรมส ขภาพจ ต ขอขอบค ณสถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร ท อน ญาตให นำค ม อการจ ด ก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร มส ขภาพจ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา มาปร บใช ในการจ ดทำค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ ในคร งน และหว งเป นอย างย งว าค ม อเล มน สามารถนำไปใช เพ อช วยพ ฒนาว ยร น ให ม ความพร อมด านจ ตใจอย างแท จร ง กรมส ขภาพจ ต

4 หน า คำนำ...3 บทนำ...7 ก จกรรมช ด ปร บต ว...ปร บใจ ตามว ยสดใส...15 ร จ ก เข าใจตนเองและผ อ น เอกล กษณ ของฉ น...17 ส ญล กษณ ของฉ น...18 น แหละ...ต วฉ น...19 ต นไม แห งช ว ต...21 ฉ นเก งอะไร...24 ร จ ก เข าใจยอมร บ เห นค ณค าในตนเองและผ อ น ค ห ช วยเร ยนร...26 ใครเอ ย...เก งจ ง...27 ค ณค าแห งตน...28 เป ดโลกใหม ด วยใจตน...35 ตระหน ก ร เท าท น ยอมร บอารมณ ของตนเองและผ อ น ควบค มอารมณ ของตนเอง หน าต างใจ...39 เหต เก ด เพราะใคร...48 ว าว นใจ...ทำไงด...54 ห วใจของฉ นใครด แล...57 ปร บอารมณ ของตนเอง และแสดงออกทางอารมณ อย างเหมาะสม ร บหร อไม ร บ...60 เห นด วย รวยแต ม...63 อารมณ ด ราศร ย อมม...64 เจาะใจว ยกระเตาะ...69 ใจด ส เส อ...70 จ ดการต วเอง ปร บต วก บผ อ น ส งคม และส งแวดล อม ปร บต วให เหมาะสมก บกาลเทศะ แต งให งาม ตามกาละ...73 แต งอย างปลอดภ ยตามสม ยน ยม...76

5 ท กษะการส อสาร หน า ภาษาดอกไม ให พ อแม...82 วาจาด ม ค ณจร ง...87 ส อสารด ม ส มพ นธภาพ...91 ฟ งให เข าห...97 เร ยนร การฟ งอย างม ประส ทธ ภาพ...98 ภาพปร ศนา การคบเพ อน / เพ อนต างเพศ เพ อน ปฏ บ ต ตนเหมาะสมก บช มชนและส งแวดล อม สม ยเก า สม ยใหม การวางแผนใช เวลาว าง วางแผนช ว ต พ ช ตเป าหมาย สะพานดาว ฝ นให ไกล ไปให ถ ง ปร ศนาอาช พ Web ช วยเร ยน ก จกรรมช ด มห ศจรรย ว ยใส พ ฒนาการของมน ษย เป ดโลก...ว ยใส ว ธ ด แลช ว ให ม ส ข ส ขภาพทางเพศ ไขข อข องใจ ใครร บ าง คร งเด ยวก เก นพอ อ บ ต เหต ร ก ร ท นเอดส ส มพ นธภาพทางเพศ ถ กใจ...ใช เลย ว ยอลวน ข างหล งภาพ

6 ท กษะส วนบ คคล หน า จ นตนาการร ก อย างน ต อง ไม ช วยแตงโมผ าทางต น ช วยเงาะด วย พฤต กรรมทางเพศ ภ ยทางเพศ ภ ยใกล ต ว ส งคมและว ฒนธรรม บทบาทชาย-หญ ง เธอค ด...ฉ นค ด ค อความเข าใจ ว นแห งความร ก ก จกรรมช ด ช ว ตสดใส..ไร สารเสพต ด ร เท าท นพ ษภ ยของสารเสพต ด เส อส นลาย ช วยเพ อน ตระหน กร ในค ณค าของตนเองและผ อ น เส ยงเป นเส ยงตาย พ ฒนาศ กยภาพในการควบค มตนเอง เธอจะทำอย างไร ส งท ฉ นปฏ เสธ ชวนลอง การจ ดการความค บข องใจ น แหละต วฉ น ความโดดเด ยว ท กป ญหาม ทางแก ม ป ญหา...ปร กษาใครด

7 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 7 ในสภาวะป จจ บ นท ม ความผ นผวนทางส งคม เศรษฐก จ ซ งนำไปส ป ญหาต าง ๆ ท บ คคลท กเพศและ ท กว ยต องเผช ญอย างหล กเล ยงไม ได บางคนสามารถดำเน นช ว ตอย ได ด วยการปร บตนเองให เข าก บสถานการณ และ แก ป ญหาได บ างตามศ กยภาพท ม อย แต ก ม คนอ กจำนวนมากท ร ส กท อแท ส นหว ง เก ดความเคร ยดมาก ไม สามารถจ ดการก บป ญหาท เก ดข นและอาจหาทางออกท ไม ถ กต อง เช น การฆ าต วตายเพ อหน ป ญหา และม คนเป น จำนวนไม น อยท โทษสภาวะแวดล อมภายนอก โดยไม พ จารณาความบกพร องของตนเอง คาดหว งว าการแก ไขป ญหา น าจะมาจากบ คคลอ นและควรคล คลายสภาวะ แวดล อมให ด ข นตามท ตนต องการ ซ งเป นไปได ยากหร ออาจเปล ยน แปลงไม ได เลย การพ ฒนาบ คคลให ม อารมณ ด เป นพ นฐานม ผลให บ คคลม ส ขภาพจ ตด ม ความเข าใจตนเองและ บ คคลได ง าย โดยม ล กษณะใช ท งความค ด ท กษะและอารมณ ท ด ในการม ปฏ ส มพ นธ ก บบ คคลอ น ผ ท ขาดความ ฉลาดทางอารมณ จะนำไปส ความเคร ยด ความว ตกก งวลและใช ความสามารถทางเชาวน ป ญญาท ม อย ได ไม เต มท ว ยร นท ม ความฉลาดทางอารมณ หร อ EQ ส งม กจะเป นผ เร ยนร ได ด ร ส กด ต อตนเองและผ อ น เผช ญก บ ความเคร ยดและป ญหาได ไม แสดงพฤต กรรมท ก อให เก ดป ญหาความข ดแย งก บเพ อนฝ ง ไม เก ยวข องก บสารเสพ ต ด สามารถควบค มอารมณ โกรธได ด เป นท ช นชมและได ร บการยอมร บจากเพ อนฝ ง ม ความม นใจในตนเอง ม ความส ข ม ความค ดเห นเก ยวก บคนและมองโลกในแง ด ปร บต วก บสถานการณ ต าง ๆ ได เหมาะสม สามารถ บร หารก บอารมณ ของตนเองและผ อ นได และม ป ญหาพฤต กรรมน อย ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กแก ป ญหา พ ฒนา EQ เป นค ม อท นำเสนอแนวทางการจ ดก จกรรมท เป ด โอกาสให ว ยร นได สำรวจและประเม นตนเอง ร จ กตนเองและส งแวดล อม ม ความร และท กษะท จำเป นในการปร บต ว ในด านต าง ๆ โดยม ขอบข ายสาระครอบคล มการพ ฒนาว ยร น 3 ด าน ค อ 1. ด านการปร บต ว (ปร บต ว...ปร บใจ..ตามว ยสดใส) 2. ด านเพศและการเปล ยนแปลงด านร างกายท ม ผลกระทบต อจ ตใจ (มห ศจรรย...ว ยใส) 3. ด านยาเสพต ด (ช ว ตสดใส...ไร สารเสพต ด) ก จกรรมช ด ปร บต ว ปร บใจ.. ตามว ยสดใส ก จกรรมช ด ปร บต ว ปร บใจ ตามว ยสดใส เป นก จกรรมท ใช ในการช วยเหล อ พ ฒนาส งเสร มให ว ยร นม บ คล กภาพท พ งประสงค ตามว ย สามารถดำเน นช ว ตได อย างม ความส ข ประกอบ ด วยแผนก จกรรม 5 ด าน ค อ 1. ร จ ก เข าใจตนเองและผ อ น 2. ร จ ก เข าใจ ยอมร บ เห นค ณค าในตนเองและผ อ น 3. ตระหน ก ร เท าท น ยอมร บอารมณ ตนเองและผ อ น ควบค มอารมณ ของตนเอง 4. ปร บอารมณ ของตนเอง และแสดงออกทางอารมณ อย างเหมาะสม 5. จ ดการต วเอง ปร บต วก บผ อ น ส งคม และส งแวดล อม

8 8 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ก จกรรมช ด มห ศจรรย ว ยใส ก จกรรมช ด มห ศจรรย ว ยใส เป นก จกรรมเสร มสร างความร เจตคต และท กษะการป องก นตนเอง ของว ยร นจากป ญหาทางเพศ ในเร องการด แลส ขภาพทางเพศ ท กษะในการสร างความส มพ นธ ท ด ก บเพ อนต าง เพศ ท กษะการแก ป ญหา การคาดการณ ล วงหน า การร จ กภ ยทางเพศ การป องก น และการปร บเปล ยนความ เช อและค าน ยมทางเพศท เหมาะสม ประกอบด วยแผนก จกรรม 6 ด าน ค อ 1. พ ฒนาการของมน ษย 2. ส ขภาพทางเพศ 3. ส มพ นธภาพทางเพศ 4. ท กษะส วนบ คคล 5. พฤต กรรมทางเพศ 6. ส งคมและว ฒนธรรม ก จกรรมช ด ช ว ตสดใส ไร ยาเสพต ด ก จกรรมช ด ช ว ตสดใส...ไร ยาเสพต ด เป นก จกรรมท เสร มสร างให ว ยร นม ความร และท กษะในการ ป องก นตนเองจากป ญหายาเสพต ด ประกอบด วยแผนก จกรรม 4 ด าน ค อ 1. ร เท าท นพ ษภ ยของสารเสพต ด 2. ตระหน กในค ณค าของตนเองและผ อ น 3. พ ฒนาศ กยภาพในการควบค มตนเอง 4. การจ ดการความค บข องใจ

9 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 9 แผนการจ ดก จกรรม ฝ กแก ป ญหา พ ฒนา EQ ช ดก จกรรม แผนก จกรรม ช อแผนก จกรรม 1. ปร บต ว..ปร บใจ ตามว ย..สดใส 1. ร จ กเข าใจตนเอง และผ อ น 1. เอกล กษณ ของฉ น 2. ส ญล กษณ ของฉ น 3. น แหละ ต วฉ น 4. ต นไม แห งช ว ต 5. ฉ นเก งอะไร 2. ร จ ก เข าใจยอมร บ 1. ใครเอ ย เก งจ ง เห นค ณค าในตนเองและ 2. ค ณค าแห งตน ผ อ น 3. เป ดโลกใหม ด วยใจตน 3. ตระหน ก ร เท าท น 1. หน าต างใจ ยอมร บอารมณ ของตนเอง 2. เหต เก ด เพราะใคร และผ อ น ควบค มอารมณ 3. ว าว นใจ ทำไงด ของตนเอง 4. ห วใจของฉ นใครด แล 4. ปร บอารมณ ของตนเอง 1. ร บหร อไม ร บ และแสดงออกทางอารมณ 2. เห นด วย รวยแต ม อย างเหมาะสม 3. อารมณ ด ราศร ย อมม 4. เจาะใจว ยกระเตาะ 5. ใจด ส เส อ 5. จ ดการต วเอง ปร บต วก บ 1. ปร บต วให เหมาะสมก บ ผ อ น ส งคม และส งแวดล อม กาลเทศะ แต งให งาม ตามกาละ แต งอย างปลอดภ ยตาม สม ยน ยม 2. ท กษะการส อสาร ภาษาดอกไม ให พ อแม ภาษาด ม ค ณจร ง ส อสารด ม ส มพ นธภาพ ฟ งให เข าห เร ยนร การฟ งอย างม ประส ทธ ภาพ ภาพปร ศนา 3. การคบเพ อน/เพ อนต างเพศ เพ อน

10 10 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช ดก จกรรม แผนก จกรรม ช อแผนก จกรรม 4. ปฏ บ ต ตนเหมาะสมก บ ช มชนและส งแวดล อม สม ยเก า สม ยใหม 5. การวางแผนใช เวลาว าง วางแผนช ว ต พ ช ต- เป าหมาย สะพานดาว ฝ นให ไกล ไปให ถ ง ปร ศนาอาช พ Web ช วยเร ยน 2. มห ศจรรย ว ยใส 1. พ ฒนาการของมน ษย 1. เป ดโลก.ว ยใส ว ธ ด แลช ว ให ม ส ข 2. ส ขภาพทางเพศ 1. ไขข อข องใจ 2. ใครร บ าง 3. คร งเด ยวก เก นพอ 4. อ บ ต เหต ร ก 5. ร ท นเอดส 3. ส มพ นธภาพทางเพศ 1. ถ กใจ ใช เลย 2. ว ยอลวน 3. ข างหล งภาพ 4. ท กษะส วนบ คคล 1. จ นตนาการร ก 2. อย างน ต อง ไม 3. ช วยแตงโมผ าทางต น 4. ช วยเงาะด วย 5. พฤต กรรมทางเพศ 1. ภ ยทางเพศ 2. ภ ยใกล ต ว 6. ส งคมและว ฒนธรรม 1. บทบาทชาย-หญ ง 2. เธอค ด ฉ นค ด 3. ค อความเข าใจ 4. ว นแห งความร ก 3. ช ว ตสดใส.ไร สารเสพต ด 1. ร เท าท นพ ษภ ยของ 1. เส อส นลาย ยาเสพต ด 2. ช วยเพ อน 2. ตระหน กร ในค ณค าของ 1. เส ยงเป นเส ยงตาย ตนเองและผ อ น

11 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 11 ช ดก จกรรม แผนก จกรรม ช อแผนก จกรรม 3. พ ฒนาศ กยภาพในการ 1. เธอจะทำอย างไร ควบค มตนเอง 2. ส งท ฉ นปฏ เสธ 3. ชวนลอง 4. การจ ดการความค บข องใจ 1. น แหละต วฉ น 2. ความโดดเด ยว 3. ท กป ญหาม ทางแก 4. ม ป ญหา...ปร กษาใครด ว ธ การจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ การจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ เน นสมาช กเป นศ นย กลางการเร ยนร และกระบวนการ จ ดก จกรรมการเร ยนร แบบม ส วนร วม (Participatory Learning) ม งเน นให สมาช กได ร วมก นอภ ปราย แลกเปล ยน และฝ กท กษะต าง ๆ โดยม หล กการด งน การจ ดก จกรรมการเร ยนร แบบม ส วนร วม (Participatory Learning) การจ ดก จกรรมเร ยนร แบบม ส วนร วม อาศ ยหล กการเร ยนร ท ย ดสมาช กเป นศ นย กลาง โดยพ นฐานสำค ญ ประการแรก ค อ การเร ยนร เช งประสบการณ และประการท สองค อ การเร ยนร ท ม ประส ทธ ภาพ การเร ยนร เช งประสบการณ ม งเน นอย ท การให สมาช กเป นผ สร างความร จากประสบการณ เด ม การเร ยนร เช งประสบการณ ม หล กสำค ญ 5 ประการค อ 1. เป นการเร ยนร ท อาศ ยประสบการณ ของสมาช ก 2. ทำให เก ดการเร ยนร ใหม ๆ ท ท าทายอย างต อเน อง และเป นการเร ยนร ท เร ยกว า Active Learning 3. ม ปฏ ส มพ นธ ระหว างสมาช กด วยก นเอง และระหว างสมาช กก บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน 4. ปฏ ส มพ นธ ท ม ทำให เก ดการขยายต วของเคร อข ายความร ท ท กคนม อย ออกไปอย างกว างขวาง 5. ม การส อสารโดยการพ ด หร อการเข ยน เป นเคร องม อในการแลกเปล ยน การว เคราะห และส งเคราะห ความร องค ประกอบของการเร ยนร เช งประสบการณ ในการจ ดก จกรรมการเร ยนร แบบม ส วนร วม องค ประกอบสำค ญของการจ ดก จกรรมการเร ยนร แบบม ส วนร วมม อย 4 ประการ ค อ ประสบการณ การ สะท อนความค ดและถกเถ ยง เข าใจและเก ดความค ดรวบยอด และการทดลองหร อประย กต แนวค ด

12 12 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) องค ประกอบของการเร ยนร เช งประสบการณ ในการเร ยนร แบบม ส วนร วม 1. ประสบการณ (Experience) อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนช วยให สมาช กนำประสบการณ เด มของตนมา พ ฒนาเป นองค ความร 2. การสะท อนความค ดและถกเถ ยง (Reflex and Discussion) อาสาม คร/แกนนำเยาวชนช วยให สมาช ก ได ม โอกาสแสดงออกเพ อแลกเปล ยนความค ดเห นและเร ยนร ซ งก นและก นอย างล กซ ง 3. เข าใจและเก ดความค ดรวบยอด (Understanding and Conceptualization) สมาช กเก ดความเข าใจ และนำไปส การเก ดความค ดรวบยอด อาจเก ดข นโดยสมาช กเป นฝ ายร เร มแล วอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนช วยเต ม แต งให สมบ รณ หร อในทางกล บก น อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเป นผ นำทางและสมาช กเป นผ สานต อจนความค ด น นสมบ รณ เป นความค ดรวบยอด 4. การทดลองหร อ ประย กต แนวค ด (Experiment/Application) สมาช กเอาการเร ยนร ท เก ดข นใหม ไปประย กต ใช ในสถานการณ ต าง ๆ จนเก ดเป นแนวทางปฏ บ ต ของสมาช กเอง ประสบการณ การทดลอง หร อประย กต แนวค ด สะท อนความค ด และถกเถ ยง เข าใจ และ เก ดความค ดรวบยอด แผนภาพ องค ประกอบ 4 ประการของการจ ดก จกรรมเร ยนร แบบม ส วนร วม ความส มพ นธ ขององค ประกอบท ง 4 ประการ จะเป นไปอย างพลว ตร โดยอาจเร มจากจ ดใดจ ดหน ง และ เคล อนย ายไปมาระหว างองค ประกอบต าง ๆ ด งน นในแง ของการจ ดก จกรรมอาจเร มต น ท จ ดใดก อนก ได แต สำค ญ ท การจ ดกระบวนการให ครบท กองค ประกอบ องค ประกอบของกระบวนการกล มในการจ ดก จกรรมแบบม ส วนร วม กระบวนการกล มจะช วยให สมาช กม ส วนร วม ด วยการออกแบบกล มท เหมาะสมและช วยให บรรล งานหร อ ว ถต ประสงค ด วยการออกแบบงานท เหมาะสม

13 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 13 หล กการออกแบบกล ม ประเภท ข อบ งใช ข อจำก ด กล มท ไม ม การจ ดบทบาท 1. กล ม 2 คน ม ส วนร วมได ง ายในเวลาส น ๆ ขาดความล กซ ง 2. กล มย อยระดมสมอง ม ส วนร วมโดยม ความล กซ ง ขาดการว เคราะห ท ล กซ ง (3 4 คน) ปานกลาง กล มท ม การจ ดสรรบทบาท 1. กล ม 3 คน เร ยนร ตามบทบาทท แตกต างก น ขาดความหลากหลาย 2. กล มเล ก (5 6 คน) ว เคราะห อย างล กซ ง ใช เวลาในการรวมกล มและ ทำงาน โดยสร ปการใช กระบวนการจ ดก จกรรมเร ยนร แบบม ส วนร วม อาจสร ปได ด งน การเร ยนร เช งประสบการณ กระบวนการกล ม ประสบการณ ม ส วนร วมส งส ด บรรล งานส งส ด ประย กต สะท อน/ อภ ปราย การออกแบบกล ม การออกแบบงาน ความค ดรวบยอด

14 14 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) บทบาทของอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนในการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ 1. สามารถบร หารและจ ดก จกรรมให สอดคล องก บความสนใจของสมาช ก แต ละกล มท อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนร บผ ดชอบ โดยใช เทคน ค หร อกลว ธ ท หลากหลาย เช น การเล าเร อง อ านใจ เกม บทบาทสมม ต กรณ ต วอย าง สถานการณ จำลอง ฯลฯ 2. ควรเป ดโอกาสให สมาช กท กคนม ส วนร วมในก จกรรมท จ ด 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให กำล งใจ และให โอกาสสมาช กประสบความสำเร จเพ อสร าง ความเช อม นและภาคภ ม ใจในตนเองแก สมาช ก 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนต องสร างบรรยากาศของการอย ร วมก นท อบอ น ม ไมตร จ ตต อก น 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรวางต วเป นกลางในท กกรณ ต ดส นป ญหาอย างย ต ธรรม ร บฟ ง ความค ดเห นของสมาช ก และประพฤต ตนเป นต วอย างท ด แก สมาช ก 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนต องม ความเอ อเฟ อต อสมาช กอย างสม ำเสมอ ม เวลาให สมาช กมาปร กษา ให โอกาสและกำล งใจแก สมาช กในการปร บพฤต กรรมหร อการแก ไขป ญหา 7. สน บสน นสมาช กค นพบความสามารถ และเก ดเจตคต ท ด ต อการเร ยนร ด วยต วเอง

15 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 15 ก จกรรมช ด ปร บต ว...ปร บใจ...ตามว ยสดใส ร จ ก เข าใจตนเองและผ อ น ร จ ก เข าใจ ยอมร บ เห นค ณค าในตนเองและผ อ น ตระหน ก ร เท าท น ยอมร บอารมณ ของตนเองและผ อ น ควบค มอารมณ ของตนเอง ปร บอารมณ ของตนเอง และแสดงออกทางอารมณ อย างเหมาะสม จ ดการต วเอง ปร บต วก บผ อ น ส งคม และส งแวดล อม

16 16 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น)

17 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เอกล กษณ ของฉ น 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กบอกล กษณะน ส ยใจคอ ความชอบ ค าน ยมของตนเองได 2. เพ อให สมาช กร ล กษณะน ส ยใจคอ ความชอบ ค าน ยมของผ อ น 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสนทนาก บสมาช กว าในอนาคตสมาช ก อยากเป นคนอย างไร หร อม ล กษณะน ส ยใจคอแบบใด เช น เป นคน ท ม ความสามารถม บ คล กด ม รสน ยมในการแต งกายเป นอย างไร ลองยกต วอย างบ คคลท สมาช กอยากเป นหร ออยากเหม อน อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถามสมาช ก 4-5 คน 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกกระดาษ A4 คนละ 1 แผ น ให สมาช ก จ นตนาการวาดภาพตนเองอย างท อยากเป น ต อเต มเสร มแต งให ด ด สง างามตามท อยากเป น 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มให สมาช กบรรยายภาพของตนให เพ อน ๆ ฟ ง และแลกเปล ยนก นด ภาพจ นตนาการของแต ละคน 4. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปว าได ข อค ดอะไรจากการเข าร วม ก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ กระดาษ A4 ส ตามชอบ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คนเราม ล กษณะน ส ย ความชอบและค าน ยม ท อาจเหม อนก นหร อแตกต างก นได 6. ประเม นผล ส งเกตจากภาพจ นตนาการ การบรรยายภาพของตนและการแลกเปล ยนล กษณะของตนก บเพ อน

18 18 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ส ญล กษณ ของฉ น 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กแสดงความค ด ความร ส กท ม ต อตนเอง 2. เพ อให สมาช กแลกเปล ยนความค ดเห นเก ยวก บความร ส กน กค ดท ม ต อตนเอง 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แจกกระดาษสมาช กคนละ 1 แผ น 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนช แจงข นตอนการทำงานด งน 2.1 ให สมาช กค ดส ญล กษณ แทนต วเองซ งบ งบอกถ งล กษณะน ส ยใจคอ คนละ 1 ชน ด วาดลงในกระดาษท แจกให 2.2 เข ยนอ ดมการณ แนวค ด หร อคำขว ญ ประจำต วลงใต ภาพ 2.3 ให นำเสนอหน าห องด งต วอย างน ท ละคน สว สด คร บผม/ด ฉ นช อ..ส ญล กษณ ของผม/ด ฉ นค อ พร กข หน เหต ท เล อกพร กข หน เพราะผมเป นคนต วเล กแต ใจไม เล ก ไม ยอมใคร ผมส ย บตา คำขว ญของผมค อ เล กแต ร อนแรง 3. เม อครบท กคนแล วอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กสร ปร วมก น ว าได ข อค ดอะไรบ างจากก จกรรมน กระดาษ A4 ส อ / อ ปกรณ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การได สำรวจและสะท อนความเป นต วตนของแต ละบ คคลออกมาน น ทำให ร จ กตนเอง และได ร ความค ด ความร ส กบ คคลอ นมากข น 6. การประเม นผล 1. ตรวจสอบผลงานท สมาช กออกแบบ 2. ส งเกตการถ ายทอดความร ส กของสมาช กต อหน าเพ อน ๆ ในช นเร ยน

19 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม น แหละ ต วฉ น 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสำรวจบ คล กภาพของตนเองท งในส วนด และส วนท ต องการปร บปร ง 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให สมาช กทำใบก จกรรมท แจกให และเต มข อความเก ยวก บล กษณะของ ตนเองด งน (ให เวลา 20 นาท ) 1. น ส ยของฉ น 2. ความภ ม ใจของฉ น 3. ส งท คนอ นช นชมฉ น 4. ส งท ฉ นอยากปร บปร งตนเอง 5. สร ปความค ดท มองตนเอง ฉ นมองตนเองอย างไรนะ? 2. ส มให สมาช กพ ดสร ปความค ดท มองตนเอง (ข อ 4) ท ละคน (เท าท ม เวลา) 3. ให สมาช กสร ปร วมก นว า ได อะไรจากก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ ใบก จกรรม น แหละ..ต วฉ น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การมองตนเองเป นการสำรวจบ คล กภาพ ทำให ร จ กและเข าใจพฤต กรรมท งในส วนด และส วนท ต องการ ปร บปร ง เป นการร จ กตนเองมากข น ซ งเป นบ นไดข นแรกท ทำให คนเราสามารถตอบสนอง ความพอใจของตนเอง และเป นการเต มเต มให ช ว ต นำพาให ช ว ตม ค ณค า 6. การประเม นผล พ จารณาจากคำตอบในใบก จกรรม

20 20 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) น แหละ.ต วฉ น น ส ยของฉ น ความภ ม ใจของฉ น ส งท คนอ นชมฉ น ส งท ฉ นอยากปร บปร งตนเอง ฉ นมองต วเองย งไงนะ?

21 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ต นไม แห งช ว ตของฉ น 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กร จ กตนเอง ร ความต องการของตนเอง 2. เพ อให สมาช กว เคราะห ส งท เป นความด และข อบกพร องของตน 3. เพ อให สมาช กร จ กค ดและหาแนวทางการพ ฒนาส งท เป นความด และปร บปร งข อบกพร อง ให เก ด ประโยชน ในทางท สร างสรรค ต อตนเองและส งคม 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. นำเข าส ก จกรรมโดยอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเปร ยบเท ยบ ช ว ตคนก บการเจร ญเต บโตของต นไม ซ งต องได ร บการบำร งด แล จนต นไม เต บใหญ ออกดอกออกผล 2. ให สมาช กศ กษาใบก จกรรม ต นไม แห งช ว ตของฉ น 3. ให สมาช กเข ยนภาพและคำบรรยายลงในใบก จกรรมต นไม แห งช ว ตของ ฉ น ตามรายการท กำหนด 4. สมาช กจ บกล มก น กล มละ 4-5 คน แล วเล าเร องต นไม แห งช ว ตของ ตนเองให เพ อน ๆ ในกล มฟ ง โดยไม ม การว พากษ ว จารณ แต ซ กถาม รายละเอ ยดของเร องเพ มเต มได หล งจากน นให สมาช กในกล มร วม ระดมความค ดเห น ถ งแนวทางการพ ฒนาความด ให เป นจ ดเด นในทาง ท สร างสรรค ต อตนเองและผ อ น 5. ต วแทนสมาช กแต ละกล มรายงานต อสมาช กกล มว า ก จกรรมน ให แง ค ด อะไร กล มของตนม แนวค ดท จะพ ฒนาตนให เก ดจ ดเด น ท ม ประโยชน ต อตนเองและส งคมอย างไร 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปก จกรรมว า คนเราเก ดมาม ท งส วนด - ไม ด เก ง-ไม เก ง ม ท งส ขท งท กข เราเล อกเก ดไม ได แต เล อกเป นได เป นตนเองให ด ท ส ด อย ด วยศ กด ศร และความภาคภ ม ใจในต วเอง ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม ต นไม แห งช ว ต ของฉ น - กระดาษ A4 - ด นสอ หร อปากกา

22 22 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ท กคนม ค ณค าอย ในต วของตน คนเราเล อกเก ดไม ได และม ความแตกต างก น บางคนเก ง บางคนอ อนแอ บางคนม ปมด อย ม ส ข-ม ท กข เราเล อกเก ดไม ได แต เราเล อกท จะเป นได โดยร จ กนำความด ท ม อย ในตนเอง มาพ ฒนาให เป นจ ดเด นท เก ดประโยชน ต อตนเองและส งคม ในขณะท เราสามารถนำส งท เป นข อบกพร องมาแก ไข ปร บปร งและปร บเปล ยนให เป นส งท เก ดประโยชน ต อตนเองและผ อ นได เราจะเป นอะไรในอนาคตอย ท การเร มต น ปล กฝ งว นน เสม อนต นไม ท ออกดอก ออกผล งดงาม เพราะได ร บการด แลการเอาใจใส ท ด 6. การประเม นผล 1. ประเม นความพ งพอใจในการทำก จกรรม โดยส งเกตพฤต กรรมสมาช กในระหว างก จกรรม 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนตรวจใบก จกรรม ต นไม แห งช ว ตของฉ น ศ กษาส งท เป นความด ความภาคภ ม ใจ และข อบกพร องของสมาช ก 7. ข อเสนอแนะ หล งจบก จกรรมอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนมอบหมายให สมาช ก หาแนวทางการพ ฒนาส งท เป น ข อบกพร องของตน บ นท กและส งให อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนในคร งต อไป

23 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 23 ใบก จกรรม ต นไม แห งช ว ตของฉ น เป าหมาย (ภาพฝ น) ด าน การศ กษา อาช พ ครอบคร ว ค ณค าต อส งคมช มชน ส งท เก ดข นแล วทำให เก ด ความท กข ความลำบากใจ ส งท เป นข อบกพร องของตน ส งท เก ดข นแล วทำให เก ด ความส ข เก ดความภ ม ใจ ส งท เป นความด ของตน วงป ของอาย ป ป 9-11 ป 5-8 ป ต นไม แห งช ว ตของ

24 24 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ฉ นเก งอะไร 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กได สำรวจความถน ดและความสามารถของตนเอง 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนยกต วอย างถ งบ คคลท เห นว าเป นผ ประสบ ความสำเร จในช ว ตในด านการศ กษา ด านอาช พ และว เคราะห เช อมโยง ให สมาช กเห นถ งความส มพ นธ ระหว างพ นฐานความถน ด 2. แบ งกล มสมาช ก กล มละ 5-6 คน ให สมาช กอภ ปรายประว ต บ คคล สำค ญท อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกให ตามประเด นใบก จกรรม 3. ส มสมาช ก 2-3 กล ม นำเสนอในกล มใหญ 4. ให สมาช กค นหาความถน ดและความสามารถของตนเองโดยการทำ แบบสำรวจ 5. สมาช กร วมก นสร ปถ งความถน ดและความสามารถของตน อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปแนวค ดจากก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - อ ตช วประว ต ของบ คคลท ประสบความสำเร จในหลาย ว ชาช พ ซ งเก ดจากพ นฐาน ความถน ด ว ถ ช ว ตของ ครอบคร วและความสามารถ ของบ คคลน น เช น ภราดร ศร ชาพ นธ (อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนเตร ยมมา แจก) - ใบก จกรรม - แบบสำรวจ ความถน ดและ ความสามารถด านการเร ยน 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คนท กคนน น ม ความสามารถความถน ดท หลากหลาย บ คคลท ประสบผลสำเร จในช ว ตน นเป นบ คคลท ได ม การสำรวจตนเอง ซ งการสำรวจตนเองน นเป นเสม อนการสะท อนให ค นพบตนเองในด านต าง ๆ เช น ความ สนใจ ความถน ด ความสามารถ ตลอดจนถ งข อเด นช ดของตนเอง แล วนำข อเด นมาแสดงออกในทางสร างสรรค และ เหมาะสม ส วนข อด อยควรนำมาปร บปร งแก ไขเพ อให เก ดป ญหาให น อยท ส ด 6. การประเม นผล 1. การอภ ปรายในประเด นต าง ๆ 2. แบบสำรวจความถน ดและความสามารถของสมาช ก

25 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 25 ใบก จกรรม ให สมาช กร วมก นอภ ปราย ในประเด นต อไปน (15 นาท ) และหาต วแทนนำเสนอในกล มใหญ 1. บ คคลในเร อง ประสบความสำเร จด านใด 2. ความสำเร จด านน น เก ดจากส งใดต อไปน 2.1 ความถน ด หร อพรสวรรค โปรดอธ บาย ความสามารถ และความพยายาม โปรดอธ บาย ส งภายนอกท ช วยเสร มความสำเร จ ว ถ ช ว ต หร อแบบอย างในครอบคร ว แบบอย างของบ คคลอ นในส งคมท เขาประท บใจ ต วอย างแบบสำรวจ ความถน ดและความสามารถด านการเร ยน ให สมาช กเล อกสาระการเร ยนท ตนเองถน ดมากท ส ด มา 3 ลำด บ โดยเร ยงจากถน ดมากท ส ดไปน อย ท ส ด โดยใส เลข 1,2 และ 3 ตามลำด บ...1. สาระการเร ยนภาษาไทย...2. สาระการเร ยนส งคมศ กษาและว ฒนธรรม...3. สาระการเร ยนคณ ตศาสตร...4. สาระการเร ยนภาษาต างประทศ...5. สาระการเร ยนศ ลปศ กษา...6. สาระการเร ยนส ขศ กษาและพลศ กษา...7. สาระการเร ยนการงานพ นฐานอาช พและเทคโนโลย...8. สาระการเร ยนว ทยาศาสตร

26 26 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ค ห ช วยเร ยนร 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กได แลกเปล ยนความค ดเห นเก ยวก บการเร ยนร วมก น 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. ให สมาช กเข ยนข อความถ งเพ อนท สมาช กอยากช วยเหล อในการเร ยน โดยใส ช อผ ร บแต ไม ต องลงช อผ เข ยน 2. สมาช กนำจดหมายไปใส กล องไปรษณ ย ใจ 3. หล งจากน น 2 ส ปดาห หร อ 1 เด อน ต วแทนสมาช กเป ดกล องแล วนำ จดหมายมาอ านให เพ อนฟ ง 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ป กำล งใจ หร อคำ ต กเต อนของเพ อน ทบทวนความร ส กท ได กำล งใจ กล าวขอบค ณ และ นำคำต กเต อนมาเป นข อค ดในการปร บปร งตนเอง หร ออาจม การรวม กล มต าง ๆ ตามความต องการช วยเหล อ เช น กล มต วว ชา เป นต น ส อ / อ ปกรณ 1. กล องไปรษณ ย ใจ 1 ใบ 2. กระดาษร ปห วใจเท าก บจำนวน สมาช ก 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การเร ยนให ประสบความสำเร จน น สมาช กแต ละคนม ความสามารถแตกต างก น สามารถช วยเหล อก น ให กำล งใจ ต กเต อนก นได และสมาช กต องเป ดใจร บฟ งคำแนะนำของเพ อนด วยความย นด 6. การประเม นผล ส งเกตจากข อความท สมาช กเข ยนถ งเพ อนท ต องการช วยเหล อ 7. ข อเสนอแนะ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนค ดกรองจดหมายท สร างสรรค นำเสนอต อสมาช ก

27 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ใครเอ ย..เก งจ ง 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถสำรวจและแสดงความช นชมในส งท ด งามของตนเองและผ อ นได 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ ส อ / อ ปกรณ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเกร นนำถ งความหมายและความสำค ญของ การเห นค ณค าในตนเอง 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กน กถ งความด งามท ม อย ในตนเอง เช น - ฉ นเป นคนท เพ อนชอบไหม - ฉ นสามารถทำ.ได ด - ฉ นเก งเร อง. - ฉ นอยากทำเร อง ให ด กว าน 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มสมาช ก 4-5 คน พ ดถ งความด งาม ของตนเอง 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กกล าวชมเชยเพ อนคนละ 1 ประโยค โดยใครอยากจะชมเชยใครเร องใด ๆ ก ได ถ าในกรณ ท ม สมาช กคนใดย งไม ได ร บคำชมเชยจากใคร อาสาสม คร/แกนนำ เยาวชนควรให เพ อน ๆ ช วยหาความด งามและบอกแก สมาช กคนน น หร ออาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอาจจะเป นผ บอกก ได 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ด ท ได จากการร วมก จกรรม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การเห นค ณค าในตนเอง หมายถ งความร ส กท ด ต อตนเอง ร ส กว าตนเองม ค าม ความสามารถ ม ความ ภ ม ใจในความเป นเอกล กษณ ของตนเอง ซ งความร ส กน ทำให คนเราม ความม นใจในการกระทำต าง ๆ ของช ว ตได โดยไม ต องรอพ งผ อ นหร อส งอ น การสร างความร ส กท ด และการมองเห นส งด ๆ ท ตนเองม อย ย อมเป นการสร างค ณค าในตนเอง เม อเห น ว าตนเองเป นคนด ม ค ณค าก ย อมพยายามทำส งท ด งามในช ว ต และไม นำส งเลวร ายหร อไม ด เข ามาในช ว ตตน 6. การประเม นผล ส งเกตจากคำตอบของสมาช กในการสำรวจคำพ ดแสดงความช นชม

28 28 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ค ณค าแห งตน 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสำรวจการเห นค ณค าแห งตนเอง 2. เพ อให สมาช กม แนวค ดในการพ ฒนาตนเองให เป นผ เห นค ณค าในตนเองได 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอธ บายการทำแบบทดสอบเพ อค นหา ระด บความร ส กร กและเห นค ณค าในตนเอง 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ป และแปลผลการ ทำแบบทดสอบ และนำผลจากการทำแบบทดสอบไปใช เป นแนวทาง ในการพ ฒนาความร ส กร กและเห นค ณค าในตนเองในส วนท ตนย งขาด อย เพ อให สมาช กเต มเต มในความร ส กร กและเห นค ณค าในตนเอง และ ดำเน นช ว ตอย ด วยความภาคภ ม ใจต อไป 3. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายข อค ดท ได จาก การเข าร วมก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ แบบทดสอบ Rubin s Self Esteem Scale - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน การพ ฒนา ความร ส กม ค ณค าในตนเอง 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การเห นค ณค า และความด ของตนเอง ย อมทำให ท กคนม กำล งใจท จะก าวต อไปในช ว ต มองเห นศ กด ศร และความม ค าของตนเอง ในขณะเด ยวก นผ ท มองเห นค ณค าในตนเองต ำ ก สามารถท จะพ ฒนาค ณค าในตนเอง โดยเร มมองจ ดด เล ก ๆ และพ ฒนาต อไปเร อย ๆ อย างต อเน อง 6. การประเม นผล 1. พ จารณาจากคำตอบในใบก จกรรม 2. ส งเกตจากผลจากแบบทดสอบของสมาช ก 3. ส งเกตจากการร วมอภ ปรายสร ปข อค ดจากการเข าร วมก จกรรมของสมาช ก 7. ข อเสนอแนะ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรพ ดค ยก บสมาช กเป นรายบ คคล ในรายท สมาช กประเม นว าตนม ความ เห นค ณค าในตนเองในระด บต ำ

29 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 29 แบบทดสอบ Rubin s Self Esteem Scale คำช แจง แบบสอบถามท งหมดม 3 ตอน โปรดอ านคำช แจงแต ละตอนอย างถ ถ วน คำตอบ ไม ม การ ต ดส นว าถ กหร อผ ด เพราะเป นความร ส กของแต ละคน ไม จำเป นจะต องเหม อนก บผ อ น โปรดตอบท ก ๆ ข อ ตอนท 1 โปรดอ านแต ละประโยคอย างระม ดระว ง ถ าประโยคไหนเหม อนต วค ณเองก ตอบว า ใช ถ า เห นว าไม เหม อนก ตอบว า ไม ใช โดยกาเคร องหมาย x ท บคำตอบน น 1. ฉ นทำส งท ไม ด มามาก ใช ไม ใช 2. ฉ นเป นคนไม เช อฟ งเวลาท อย ท บ าน ใช ไม ใช 3. ฉ นเคยได ร บความลำบากเสมอ ใช ไม ใช 4. ฉ นค ดไปในด านอก ศลเสมอ ใช ไม ใช 5. ฉ นเป นคนท ไว ใจได ใช ไม ใช 6. ฉ นเป นคนเร ยนด ใช ไม ใช 7. ฉ นเป นคนฉลาด ใช ไม ใช 8. ฉ นไม ค อยจะร เร องอะไรเลย ใช ไม ใช 9. ฉ นเป นน กอ านท ด ใช ไม ใช 10. ฉ นเร ยนอะไรแล วก ล มหมด ใช ไม ใช 11. ฉ นเป นคนหน าตาด ใช ไม ใช 12. ฉ นม หน าตาแจ มใสเสมอ ใช ไม ใช 13. ฉ นม ร ปร างไม ด ใช ไม ใช 14. ฉ นเป นคนแข งแรง ใช ไม ใช 15. ฉ นเป นผ นำในการเล นและการก ฬา ใช ไม ใช 16. ฉ นร องไห เก ง ใช ไม ใช 17. ฉ นเป นคนชอบว ตกก งวล ใช ไม ใช 18. ฉ นหวาดกล วบ อย ๆ ใช ไม ใช 19. ฉ นจะว าว นใจเม อม คนเร ยกฉ น ใช ไม ใช 20. ฉ นเป นคนข ตกใจ ใช ไม ใช 21. คนม กเล อกฉ นในการเล มเกมต าง ๆ ใช ไม ใช 22. ฉ นเป นคนส ดท ายท ได ร บเล อกให เล นเกม ใช ไม ใช 23. ฉ นลำบากใจท จะเป นเพ อนก บใคร ใช ไม ใช 24. ฉ นม เพ อนมาก ใช ไม ใช 25. ฉ นเป นคนท ถ กล ม ใช ไม ใช 26. ฉ นเป นคนท ม ความส ข ใช ไม ใช 27. ฉ นเป นคนท ไม ม ความส ข ใช ไม ใช 28. ฉ นพอใจในสภาพต วเองขณะน ใช ไม ใช 29. ฉ นอยากเป นอย างอ นท ไม ใช ต วฉ นตอนน ใช ไม ใช 30. ฉ นเป นคนร าเร ง ใช ไม ใช

30 30 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ตอนท 2 โปรดอ านแต ละข อต อไปน อย างระม ดระว ง แล วทำเคร องหมาย ล อมรอบ ข อ ก. หร อ ข. หร อ ค. หร อ ง. ตามท ค ณเห นว าตรงก บความร ส กของค ณมากท ส ดเพ ยงข อเด ยว ก. เห นด วยอย างย ง ข. เห นด วย ค. ไม เห นด วย ง. ไม เห นด วยอย างย ง 31. ฉ นเป นคนม ค ณค าท ดเท ยมก บผ อ น ก ข ค ง 32. ฉ นเป นคนม ค ณสมบ ต ท ด หลายอย าง ก ข ค ง 33. ฉ นร ส กว าฉ นทำอะไรไม สำเร จเลย ก ข ค ง 34. ฉ นม ความสามารถทำส งต าง ๆ ได ด เท าผ อ น ก ข ค ง 35. ฉ นม ความภาคภ ม ใจในตนเองน อยเหล อเก น ก ข ค ง 36. ฉ นค ดถ งต วเองในทางท ด ก ข ค ง 37. โดยท วไปแล วฉ นม ความพอใจในต วเอง ก ข ค ง 38. ฉ นหว งว าฉ นสามารถน บถ อต วเองได มากกว าน ก ข ค ง 39. ขณะน ฉ นร ส กว าตนเองเป นคนไร ประโยชน ก ข ค ง 40. บางคร งฉ นค ดว าฉ นไม ม อะไรด เลย ก ข ค ง

31 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 31 ตอนท 3 โปรดอ านข อความต อไปน ตามลำด บอย างถ ถ วน แล วทำเคร องหมาย ล อมรอบ ต วเลข 1 หร อ 2 หร อ 3 หร อ 4 หร อ 5 ซ งตรงก บความร ส กของค ณมากท ส ดเพ ยงข อเด ยว 1. ไม เคยเลย 2. ไม บ อยน ก 3. บางคร ง 4. บ อยคร ง 5. ตลอดมา 41. ฉ นเป นเพ อนก บท ก ๆ คน ฉ นม ความส ข ฉ นม ความกร ณา ฉ นเป นคนกล า ฉ นเป นคนซ อส ตย คนท ว ๆ ไปชอบฉ น ฉ นเป นคนท ไว ใจได ฉ นเป นคนด ฉ นภาคภ ม ใจในต วฉ น ฉ นเป นคนเก ยจคร าน ฉ นให ความร วมม อก บท กคนเสมอ ฉ นเป นคนร าเร งแจ มใส ฉ นเป นคนม ความค ด ฉ นเป นท ร จ กของคนท วไป ฉ นเป นคนอ อนโยน ฉ นเป นคนข อ จฉา ฉ นเป นคนท ไม ด อด ง ฉ นเป นคนส ภาพ ฉ นเป นคนข อาย ฉ นเป นคนสะอาด ฉ นเป นคนม ประโยชน ต อผ อ น ฉ นเป นคนม ความกต ญญ

32 32 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ล กษณะการตรวจ และการแปลผลแบบทดสอบ Rubin s Self Esteem Scale แบบทดสอบน เป นแบบว ดท ให รายงานต วเอง ประกอบด วยข อความ 62 ข อ แบ งออกเป น 3 ตอน ด งน ตอนท 1 เป นข อความเก ยวก บอ ตมโนท ศน (Self concept) จำนวน 30 ข อ เป นแบบเล อกตอบร บ หร อปฏ เสธ ตอบโดยกาเคร องหมาย x (กากบาท) ท บคำว า ใช หร อ ไม ใช โดยในแต ละข อม การตรวจ ให คะแนนแตกต างก นตามล กษณะของข อความ ด งน เม อข อความม ล กษณะทางบวก ได แก ข อ 5, 6, 7, 9, 11, 12, 14, 15, 21, 24, 26, 28 และ 30 ถ าตอบ ใช ได 2 คะแนน ถ าตอบ ไม ใช ได 1 คะแนน เม อข อความม ล กษณะทางลบ ได แก ข อ 1, 2, 3, 4, 8, 10, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 25, 27 และ 29 ถ าตอบ ใช ได 1 คะแนน ถ าตอบ ไม ใช ได 2 คะแนน ตอนท 2 เป นแบบว ดความร ส กเห นค ณค าในตนเอง (Self-Esteem Scale) จำนวน 10 ข อ เป น แบบ rating scale 4 ระด บ (ก-ง) ตอบโดยการทำเคร องหมาย (วงกลม) ล อมรอบต วอ กษรท แสดงว า เห นด วยอย างย ง เห นด วย ไม เห นด วย หร อ ไม เห นด วยอย างย ง ในแต ละข อม การตรวจให คะแนน แตกต างก นตามล กษณะของข อความ ด งน เม อข อความม ล กษณะทางบวก ได แก ข อ 31, 32, 34, 36 และ 37 ถ าตอบ ก หร อ ข ได 2 คะแนน ถ าตอบ ค หร อ ง ได 1 คะแนน เม อข อความม ล กษณะทางลบ ได แก ข อ 33, 35, 38, 39 และ 40 ถ าตอบ ก หร อ ข ได 1 คะแนน ถ าตอบ ค หร อ ง ได 2 คะแนน

33 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 33 ตอนท 3 เป นการประเม นอ ตมโนท ศน (Self Concept Rating) จำนวน 22 ข อ เป นแบบ rating scale 5 ระด บ (1-5) ให ตอบโดยการทำเคร องหมาย (วงกลม) ล อมรอบต วอ กษรท แสดงว า ไม เคยเลย ไม บ อยน ก บางคร ง บ อยคร ง หร อ ตลอดมา และในแต ละข อม การตรวจให คะแนนแตกต างก นตาม ล กษณะของข อความ ด งน เม อข อความม ล กษณะทางบวก ได แก ข อ 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 51, 52, 53, 54, 55, 57, 58, 60, 61 และ 62 ถ าตอบ 1 จะได 1 คะแนน ถ าตอบ 2 จะได 2 คะแนน ถ าตอบ 3 จะได 3 คะแนน ถ าตอบ 4 จะได 4 คะแนน ถ าตอบ 5 จะได 5 คะแนน เม อข อความม ล กษณะทางลบ ได แก ข อ 50, 56 และ 59 ถ าตอบ 1 จะได 5 คะแนน ถ าตอบ 2 จะได 4 คะแนน ถ าตอบ 3 จะได 3 คะแนน ถ าตอบ 4 จะได 2 คะแนน ถ าตอบ 5 จะได 1 คะแนน การค ดคะแนนรวม คะแนนรวมค ดโดยการรวมคะแนนท ง 62 ข อ ของผ ตอบแบบทดสอบเข าด วยก น เป นคะแนนความ ร ส กเห นค ณค าในตนเองของผ ตอบแบบทดสอบแต ละคน ซ งม ช วงคะแนนโดยทฤษฏ (Theoretical Range of Scores) ต งแต ในการแบ งระด บของคะแนนความร ส กเห นค ณค าในตนเอง ม เกณฑ การแบ งด งต อไปน ถ าได คะแนนต งแต ถ อว าเป นผ ท ม ความร ส กเห นค ณค าในตนเองในระด บส ง ถ าได คะแนนต งแต ถ อว าเป นผ ท ม ความร ส กเห นค ณค าในตนเองในระด บปานกลาง ถ าได คะแนนต งแต ถ อว าเป นผ ท ม ความร ส กเห นค ณค าในตนเองในระด บต ำ

34 34 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน การพ ฒนาความร ส กม ค ณค าในตนเอง ความร ส กม ค ณค าในตนเอง เป นความร ส กท บ คคลยอมร บตนเอง มองตนเองในทางบวก การร บร น นำมาซ งความร ส กม นคงและเป นส ขใจ โดยบ คคลสามารถสร างความร ส กท ด ต อตนเองได ด งน 1. ค นหาความสนใจ จ ดม งหมาย และข อด ของตนเอง 2. เม อค ณทำงานช นใดก ตาม ควรเน นท ความม งม นในการทำงาน มากกว าผลล พธ ของงาน 3. มองตนเองและคนอ นในแง ด ไว ก อน 4. ควรจำไว ว าบางคร งค ณก อาจทำผ ดได ซ งไม ได หมายความว า จะเป นความล มเหลวตลอดไป จงให เวลาและโอกาสก บตนเองในการเร มต นใหม 5. จงใช คำพ ดด ๆ ก บตนเองอย างสม ำเสมอท กว น เช น ฉ นเป นคนม ความสามารถ ฉ นเป นคนม ความ ร บผ ดชอบ ฉ นเป นคนม เสน ห น าร ก เป นต น 6. พยายามร บฟ งคำพ ดด ๆ จากบ คคลหร อส อต าง ๆ รอบข าง เช น คนในครอบคร ว เพ อน เทป บทเพลง หน งส อด ๆ ท ร บร แล ว ทำให เก ดความร ส กด ก บตนเอง 7. เม อได ย นคำพ ดท ไม ด ต อตนเองเก ดข นในสมองของเรา เช น ต องสอบไม ผ านแน ความจำใช ไม ได ไม ม ความสามารถ ฯลฯ ต องร บขจ ดคำพ ดน น ๆ เส ยด วยการพ ดในใจว า ให เล กค ด แล วแทนท คำพ ดไม ด ด วยคำพ ดด ๆ เช น คำพ ดไม ด คำพ ดท ด ผมไม ม ความสามารถในเร องน เลย ผมฝ กบ อย ๆ ผมจะต องทำได ด ข นเร อย ๆ ผมต องทำไม ได แน นอน ผมจะต องทำให ได ผมเป นน กฟ ตบอลท แย มาก ผมจะฝ กท กว น และเป นน กฟ ตบอลท ด ให ได แน นอน ท สำค ญท ส ดค อ สมาช กต องเช อม นว า เราสามารถเปล ยนแปลงช ว ตของตนเองได เราสามารถประสบ ความสำเร จม ส ขภาพด และม ความส ขได ด วยต วของเราเอง

35 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เป ดโลกใหม ด วยใจตน 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กว เคราะห และเข าใจถ งท มาของเจตคต ของตนเองและผ อ น 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำภาพปร ศนาเก ยวก บการร บร ของบ คคล ให สมาช กด สมาช กแต ละคนบอกว าภาพน นเป นภาพอะไร จากน น สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายว าแต ละคน มองภาพน นแตกต างก น เพราะอะไร 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนใช ส อภาพบ คคลให สมาช กด ท ละภาพแล ว ให สมาช ก ทำก จกรรมตามใบก จกรรม เป ดโลกใหม ด วยใจตน ในข อท 1 3. ขออาสาสม คร 5-7 คน บอกให เพ อน ๆ ฟ งว า ม ความร ส กและค ด เห นอย างไรต อบ คคลในภาพน น 4. ให สมาช กตอบคำถามข อ 2,3 ในใบก จกรรม ต อ 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปรายตามแนว คำถามต อไปน - ทำไมสมาช กจ งม เจตคต ต อบ คคลต าง ๆ เช นน น - แหล งท มาของเจตคต เช นน น (พ อแม บอก, อ านหน งส อ, ด โทรท ศน ฯลฯ) - หล งจากเปล ยนม มมองใหม (ตามคำถามข อ 2 ในใบก จกรรม) แล วสมาช กพบอะไร - ส งท บ คคลไม สามารถเปล ยนแปลงได ค ออะไร (ชาต กำเน ด, เพศ, ผ วพรรณ ฯลฯ) - ส งท บ คคลสามารถเปล ยนแปลงได ค ออะไร (เจตคต ของตน) 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ปข อค ดท ได จากการ ร วมก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ภาพปร ศนาเก ยวก บการร บร ของบ คคล

36 36 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ภาพในความค ดหร อเจตคต ของแต ละคนต อเร องเด ยวก น หร อส งเด ยวก นจะแตกต างก นไป ท งน เพราะ คนเราได ร บการอบรม เล ยงด หร อได ร บประสบการณ ต าง ๆ แตกต างก น การท ไม ยอมเปล ยน เจตคต ของ ตนเอง อาจทำให เป นอ ปสรรคท ทำให บ คคลไม เข าใจตนเองและผ อ น ในทางกล บก นหากบ คคลมองโลกด วยสายตา ของผ อ น หร อเปล ยนแง ค ดม มมองของตน จะช วยให เข าใจตนเองและผ อ นมากย งข น สามารถอย ร วมก นด วย ความร ก และยกย องช นชมก นและก นได ฉะน น คนท กคนต างก ม ส งด ๆ ในตนเอง แต เราควรมองตนในหลาย ๆ ด าน การเข าใจตนเองถ งท มา ของเจตคต และการเปล ยนแปลงความค ดเห นก บผ อ น ช วยให เราเข าใจตนเอง และสามารถยอมร บตนเองและ ผ อ นได ซ งจะช วยให ทำงานและอย ร วมก นอย างม ความส ข 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการอภ ปรายเก ยวก บการร บร ภาพของบ คคลท แตกต างก น และเหต ผลประกอบของสมาช ก 2. พ จารณาจากคำตอบในใบก จกรรมและการอภ ปรายเก ยวก บสาเหต ของเจตคต ท ม ต อบ คคลต าง ๆ แหล งท มาของเจตคต และแนวค ดจากการเปล ยนม มมองของสมาช ก

37 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 37 ภาพปร ศนา การร บร ของบ คคล

38 38 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม เป ดโลกใหม ด วยใจตน 1. สมาช กค ดอย างไรต อบ คคลในอาช พต อไปน เข ยนความค ด หร อความร ส กลงในช องความค ดคร งท 1 บ คคล 1. คร หญ งส งอาย 2. แม ค า 3. ตำรวจ 4. น กเล นมายากล ความค ดคร งท 1 ความค ดคร งท 2 2. ให สมาช กแสดงความค ดเห นเก ยวก บบ คคล ในข อ 1-4 อ กคร ง โดยให ม ท ศทางตรงก นข าม ก บความค ดเห น คร งท 1 แล วเข ยนอธ บาย ในช องความค ดเห นคร งท 2 ต วอย างเช น ถ าค ดถ งคร หญ งส งอาย คร งแรกว า ด, เจ าระเบ ยบ เพ อเปล ยนความค ดในคร งท 2 ควรค ด ในทางท ด เช น หว งด, ม ว น ย, รอบคอบ เป นต น 3. สมาช กตอบคำถามต อไปน 1.1 สาเหต ท สมาช กม เจตคต ต อบ คคลต าง ๆ เช นน น เพราะ แหล งท มาของเจตคต ค อ หล งจากเปล ยนม มมองแล ว สมาช กม แนวค ดอย างไร

39 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม หน าต างใจ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห ถ งผลกระทบของอารมณ ต อพฤต กรรมมน ษย 2. เพ อให สมาช กร ว ธ การควบค มอารมณ ของตนได อย างเหมาะสมก บสถานการณ 3. เวลา 60 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเล าสถานการณ ต วอย างเก ยวก บ พฤต กรรมของบ คคลท เก ดจากอารมณ ทางลบ 2. ให สมาช กจ บกล ม 3 คน ว เคราะห สถานการณ ด งกล าว ตามประเด นในใบก จกรรม 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถามและสร ปถ งอ ทธ พลของอารมณ ต อพฤต กรรมต าง ๆ ของมน ษย 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามสมาช กถ งอารมณ ความร ส กด านลบ ท สมาช กเคยประสบด วยตนเองหร อเห นผ อ น ว าม อะไรบ าง (เช น โกรธ หง ดหง ด เส ยใจ เป นต น) 5. แบ งกล มสมาช ก กล มละ 4-5 คน เล อกต วอย างอารมณ ทางลบ 1 ต วอย าง ร วมอภ ปรายให ได ข อสร ปตามประเด นในใบก จกรรม 2 6. สมาช กแต ละกล มส งต วแทนรายงานหน าช น 7. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ด ท ได จากการร วมก จกรรมและให แนวทางจ ดการก บอารมณ ต าง ๆ ท ม ผลกระทบทางลบต อตนเองและผ อ น ส อ / อ ปกรณ - สถานการณ ต วอย าง - ใบก จกรรม 1 - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได - ใบก จกรรม 2 - ใบความร การจ ดการก บ อารมณ

40 40 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อารมณ ความร ส กของคนเราม หลากหลาย และเปล ยนแปลงได ตลอดเวลาจากส งภายนอก ท มากระทบ ท งด านบวกและด านลบ การแสดงออกเม อเผช ญก บภาวะอารมณ ท ไม พ งประสงค อย างไม เหมาะสมจะเก ดป ญหาท ง ต อตนเองและผ อ น บ คคลจ งควรร เท าท นอารมณ ความร ส กของตนเอง โดยเฉพาะอารมณ ด านลบและฝ ก ควบค มอารมณ ของตนเอง ตลอดจนว ธ การแสดงออกท เหมาะสม 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการว เคราะห สาเหต ท เก ดข นจากอารมณ ท งทางบวกและลบ 2. ส งเกตจากการอภ ปรายถ งผลกระทบของอารมณ ต าง ๆ ท ส งผลพฤต กรรมของบ คคลของสมาช ก 3. ส งเกตจากการอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมของสมาช ก

41 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 41 สถานการณ ต วอย าง พ กรบ เด นห วเส ยออกจากบ านเพราะถ กแม ด ท ผลการเร ยนของเขาลดลงอย างมาก ระหว างทาง พ กรบพบเด กกล มหน ง กำล งไล ต ส น ขต วหน ง จนม นว งหน ต ดกำแพง ไม ม ทางหน เพราะเด ก ๆ ร มล อม พร อมก บถ อไม จะต ม น ท นใดน น ส น ขท ม ท ท าว ากล วเด กกล มน น ก เห ากรรโชก และข ด วย เส ยงอ นด ง ต งท าพร อมจะก ดเด กกล มน น เด กหลาย ๆ คนชะง ก ไม กล าเข าใกล แต พ กรบกล บตะโกนบอก พวกเขาว า ไม ต องกล วม น เด ยวเราจะต ม นเอง ว าแล วพ กรบก เด นเข าไปใกล พร อมก บเง อมม อข น เพ อ จะต ม นด วยไม อ นยาว ขณะน น พ กรบไม ท นระว งต ว ส น ขก กระโจนเข าใส แล วก ดพ กรบหลายท จากน นก ว งหน อย าง รวดเร ว เด กท กคนตกใจจนทำอะไรไม ถ ก ได แต ตะโกนร องให คนช วย ส วนพ กรบก ร องด วยความเจ บปวด ใบก จกรรม 1 ให สมาช กจ บกล ม 3 คน อภ ปรายตามประเด นต อไปน ให ได ข อสร ป 1. เพราะเหต ใด พ กรบจ งถ กส น ขก ด 2. ทำไมพ กรบจ งไม กล วส น ขเหม อนเด กคนอ น ๆ

42 42 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได คำถาม แนวค ดท ควรได 1. เพราะเหต ใดพ กรบจ งถ กส น ขก ด - พ กรบต ส น ข ในขณะท ม นกำล งโกรธ และพร อม ท จะต อส เพ อเอาต วรอดเข าทำนอง ส น ข จนตรอก หมายถ ง ส น ขท จะส ย บตา เพราะ ไม ม ทางเล อกเหม อนคนท ไม ม ทางเล อกก จะส เพ อ 2. ทำไมพ กรบจ งไม กล วส น ขเหม อนเด กคนอ น ๆ เอาต วรอด - พ กรบกำล งม อารมณ โกรธแม ท ตำหน ตนเองเร อง ผลการสอบทำให ขาดความย งค ด หร ออาจอยาก ต ส น ขเพ อระบายความโกรธท ม ต อแม หร อพ กรบ อาจเป นเด กหน มท อารมณ ม ทะล ห าวหาญตาม ประสาชายหน มท ม กไม กล วใครอย แล ว ข อสร ป อ ทธ พลของอารมณ ต อพฤต กรรม - อารมณ โกรธ เป นหน งในอารมณ ทางลบ ท ม ก เก ดจากความร ส กผ ดหว ง เส ยใจ การส ญเส ย ความกล ว ฯลฯ ในขณะท เก ดอารมณ โกรธบ คคล ม กล มต วทำพฤต กรรมต าง ๆ โดยขาดการ ไตร ตรองบ อย ๆ ประกอบก บพ กรบเป นว ยร นชาย ท ม การเปล ยนแปลงของอารมณ ส ง และม กม อารมณ ม ทะล ไม ยอมแพ ทำให ขาดความย งค ด ได ง าย และทำในส งท เก ดผลกระทบต อ ตนเองอย างร ายแรง อารมณ ทางลบจ งม กก อให เก ดพฤต กรรมทางลบท ม ผลกระทบต อตนเองและ ผ อ นได หากสมาช กไม ร จ กควบค มและหาทาง ออกอย างเหมาะสม

43 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 43 ใบก จกรรม 2 แบ งกล มสมาช กกล มละ 4-5 คน เล อกอารมณ ทางลบ 1 ต วอย าง ต อไปน 1. โกรธ 2. เศร า ท อแท 3. เคร ยด 4. ว ตกก งวล 5. กล ว และร วมก นอภ ปรายในประเด นต อไปน ให ได ข อสร ป และหาต วแทนนำเสนอในกล มใหญ 1. อารมณ ด งกล าวส งผลต อพฤต กรรมของบ คคลอย างไร 2. สมาช กม ว ธ การควบค มอารมณ ของตนอย างไร ไม ให เก ดผลกระทบทางลบต อตนเอง และผ อ น

44 44 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร การจ ดการก บอารมณ เราควรทำอย างไรก บอารมณ โกรธ ความโกรธเป นหน งในอารมณ ต าง ๆ ท เก ดข นก บคนท กคนเป นธรรมดา เราสามารถร ส กได เม อเก ด อารมณ โกรธ จะม การเปล ยนแปลงสภาวะในร างกายหลาย ๆ อย าง เช น ห วใจเต นแรงและเร วข น กล ามเน อ ต งเคร ยด เน อต วส น ป นป วนในท อง ร างกายเหม อนก บแรงส งท ส งข น และพร อมจะพ งพล งออกไป บางคนเปร ยบว า ความโกรธเสม อนหน งเรากำไฟไว ในม อ คนท เจ าโทสะ ม กจะทำให คนอ น ร ส กร อนไม อยากอย ใกล ม กขาด ความระม ดระว งและต ดส นใจผ ดพลาด ก อให เก ดอ บ ต เหต ข นได ง าย ความโกรธท เร อร งย งเป นสาเหต ของป ญหา ส ขภาพ อาท ความด นโลห ตส ง โรคห วใจ โรคกระเพาะ และอาการปวดศ รษะเป นประจำ ว ธ หาทางออกให ก บอารมณ โกรธ ยอมร บว ากำล งร ส กโกรธ พ จารณาว ากำล งเก ดอะไรข นก บตนเอง ไม จำเป นต องร ส กผ ดหร อละอายท ร ส กโกรธ พ จารณาสาเหต ของความโกรธ ท เก ดข นโดยไม เข าข างหร อตำหน ตนเองเก นเหต พยายามเป ดความค ดให กว างและย ดหย น ต ดส นใจทำการแก ป ญหาอย างสร างสรรค แล วลองปฏ บ ต ข นตอนท ควรใช เพ อควบค มอารมณ 1. ต งสต ให ม นคง ทำใจให สงบ ระง บอารมณ ท พล งพล านก อนทำความตกลง หร อลงม อทำอะไร เพราะ อาจต ดส นใจผ ดพลาดหากเจรจาหร อแก ป ญหาขณะท กำล งม อารมณ ถามตนเองว า กำล งต องการเอาชนะ หร อ ต องการแก ป ญหา ถ าคำตอบค อ การเอาชนะ ให หย ดการเจรจาไว แล วหาทางระง บอารมณ และละความค ด เอาชนะให ได ก อนเพราะไม ม ทางท ค ณจะเอาชนะได อย างส นต 2. แสดงความร ส กและความต องการของตนเองด วยท าท ไม ก าวร าว ไม ข มข หร อละเม ดส ทธ ของคนอ น 3. หาทางระบายความโกรธออก ถ าหากค ณไม สามารถจ ดการก บความโกรธของตนเองได อย าอาย ท จะพ ดค ยความร ส กของค ณก บคนท ใกล ช ดและเข าใจ หากทำใจเล าให คนอ นฟ งไม ได อาจใช ว ธ เข ยนถ งเร องท ค ณโกรธบนกระดาษ จะทำให ความโกรธ ถ กระบายออกมาบ าง 4. อย าเก บความข นม วโกรธเค องไว เง ยบ ๆ ตามลำพ ง เพราะจะทำให ค ณเป นคนเคร ยดได ง าย และม ความอดทนก บเร องต าง ๆ รอบต วน อยลงเร อย ๆ 5. เปล ยนพล งของความโกรธให เป นพล งผล กด นในทางสร างสรรค เช น สมาช กโกรธท เพ อนไม ช วยงาน จ งม มานะท จะทำงานน นให สำเร จด วยตนเอง

45 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 45 ก จกรรมท จะช วยระง บอารมณ เม อค ณโกรธ 1. ก ฬาท ได ออกแรง เช น ต แบดม นต น เทนน ส เตะบอล ว ง ว ายน ำ และอย าไปเน นการแข งข นก บ คนอ นเพราะจะย งเคร ยดแทนท จะสงบลง 2. หางาน ให ได ม การออกแรงท อ ดแน นออกไปอย างเหมาะสม การถอนหญ าข ดด น ปล กต นไม ซ อมแซม ส งของ จะช วยให ได ออกแรงระบายอารมณ พร อมก บได ผลงานท น าช นชมข นมาแทน 3. ใช เทคน คการผ อนคลาย ท เหมาะก บตนเอง เช น น บต วเลขในใจ กำหนดลมหายใจ ผ อนคลาย กล ามเน อ หร ออาจสวดมนต ท องคาถาส น ๆ ท เป นการช วยค ณผ อนคลายและ ต งสต 4. พ งระล กไว ว า ฉ นต งใจจะไม ให ม เร องร นแรงเก ดข น หาทางปลดปล อยอารมณ อย างสร างสรรค ไม เป นภ ยท งก บตนเองและผ อ น ด วยการเร ยนร ท จะจ ดการก บความโกรธอย างม ประส ทธ ภาพ ฝ กตนให ม สต ระล ก ร ถ งอารมณ ของตนเอง และเป นผ ควบค มอารมณ เส ยแต ว นน จะด กว ามาน งเส ยใจภายหล ง เราควรทำอย างไรก บอารมณ ซ มเศร า ท อแท อารมณ ซ มเศร าและท อแท ถ าปล อยให ม อาการมากข น อาจถ งข นร ส กอยากทำร ายตนเอง ซ งสาเหต ม กมาจากความค ด 3 ร ปแบบค อ 1. มองตนเองในแง ร าย 2. มองโลกภายนอก (ประสบการณ ท พบ) ว าเลวร าย 3. มองอนาคตว าไร ค าเต มไปด วยความล มเหลว ด งน น สมาช กควรเอาชนะอารมณ เศร า ด วยการเปล ยนความค ด ซ งทำได โดยเร ยนร ท จะเข าใจอารมณ ของตนเอง และส อให ผ อ น ได แก เพ อน พ อแม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน จ ตแพทย ฯลฯ ได ร บร และแลก เปล ยนความค ดเพ อหาทางออกท เหมาะสม ส วนการจ ดการก บความร ส กท อแท อาจทำได ด งน 1. กำหนดเป าหมายของภารก จ แล วแบ งซอยเป นภารก จย อยแล วลงม อทำเป นข นตอน จะสร างความ ร ส กท ด ว าทำได สำเร จ 2. ไปทำก จกรรมท ชอบหร อทำแล วจะประสบความสำเร จ เช น เล นเกมคอมพ วเตอร เราควรทำอย างไรก บอารมณ เคร ยดและว ตกก งวล อารมณ เคร ยด ค อ สภาวะทางอารมณ และร างกายท อย ในความไม สบายไม สมด ลระหว างความคาดหว ง ก บความเป นจร ง เร องท ทำให เคร ยด ได แก - เร องอนาคตท ห างไกล - เร องท แก ไขไม ได - เร องท หย มหย ม

46 46 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) แนวทางจ ดการก บอารมณ เคร ยด ของนายแพทย เทอดศ กด เดชคง ให ว เคราะห ความเคร ยดโดยใช ตารางน ผ อ น 1 2 ตนเอง 3 4 อด ต/อนาคต ป จจ บ น ข อ 1 ค อเร องของผ อ นและไม ใช ป จจ บ น เช น ก งวลเร องท เพ อนเอาอด ตอ นน าร นทดมาเล าให ฟ ง ข อ 2 ค อเร องท เป นของผ อ น แต เก ดข นในป จจ บ น เช น เพ อนถ กอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนด ข อ 3 ค อเร องของตนเอง แต เป นอด ตหร ออนาคตท ห างไกล เช น สมาช กก งวลว าอด ตท ล มเหลวจะส งผลต อ ช ว ตของสมาช กตลอดไป ข อ 4 ค อเร องของตนเองและเป นเร องท เก ดข นในป จจ บ น เช น สมาช กกำล งสงส ยว าโครงงาน ร บผ ดชอบอย จะไม ประสบความสำเร จ เราควรสนใจเร องราวท อย ในช วงท 4 ให มากท ส ด ส วนเร องอ น ๆ ถ าไม ม ความสำค ญน กก ขอให ปล อยไป ว ธ ลดความเคร ยดและว ตกก งวลท คนท วไปใช ก นอย เช น การฟ งเพลง การวาดร ป การออกกำล งกาย การผ อนคลายกล ามเน อ การพ ดค ยก บคนท ไว วางใจ ฯลฯ นอกจากน อาจใช ว ธ ต อไปน เช น การฝ กหายใจ โดยหายใจเข า น บ กล นไว คร งนาท ถ งหน งนาท แล วน บ แล วหายใจออกช า ๆ กล นไว อ กแล วจ งส ดหายใจเข าไปใหม การทำสมาธ ประย กต โดยการหายใจล กลงไปถ งท อง วางจ ดไว ท ตำแหน งใต สะด อ (ประมาณ 2 น ว) ภาวนา ผ อน เม อหายใจเข าและ คลาย เม อหายใจออก ส วนท าทางและเวลาแล วแต ความสะดวกของ ผ ปฏ บ ต การผ อนคลายกล ามเน อเป นว ธ การลดความเคร ยดและว ตกก งวลอ กว ธ หน ง โดยการเกร งกล ามเน อตาม ส วนต าง ๆ ของร างกายจนม ความต งเคร ยดส งส ด แล วจ งค อยผ อนความต งเคร ยดของกล ามเน อน น ๆ ออกจนม ความร ส กผ อนคลาย

47 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 47 เราควรทำอย างไรก บอารมณ กล ว เทคน คท จะชนะอารมณ กล วม อย 4 ข นตอนค อ 1. เร ยนร ท กษะการร จ กผ อนคลายกล ามเน อ หร อใช การผ อนลมหายใจเข าออก จนตนเองร ส กผ อนคลาย 2. จ ดลำด บสถานการณ ท ทำให เก ดความร ส กกล ว แล วเร ยงเป นลำด บจากสถานการณ ท ให เก ดความร ส ก กล วน อยท ส ด ไปจนถ งสถานการณ ท ทำให เก ดความร ส กกล วมากท ส ด 3. ฝ กการเผช ญก บสถานการณ ท ทำให กล วท ละน อย โดยเร มจากการเผช ญก บส งท กล วน อยท ส ดไปจนถ ง มากท ส ด โดยอาจฝ กเผช ญก บสถานการณ ด งกล าวในจ นตนาการก อน หร ออาจเผช ญก บสถานการณ จร งเลยก ได 4. ร จ กนำว ธ การน ไปฝ กปฏ บ ต ในเหต การณ ช ว ตจร ง 5. พยายามเผช ญก บสถานการณ ท ทำให เก ดความกล วในสถานการณ จร งซ ำ ๆ หากพยายามแล ว ย งไม สามารถเอาชนะความกล ว หร อม ความกล วร นแรงข น ให ปร กษาจ ตแพทย

48 48 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม เหต เก ดเพราะใคร 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห ป จจ ยท จะนำไปส ความร นแรง 2. เพ อให สมาช กม ท กษะการควบค มอารมณ และการแก ป ญหาเฉพาะหน า เพ อป องก นการแก ป ญหาด วย ความร นแรง 3. เวลา 60 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถาม สมาช กค ดว าอะไรเป นสาเหต ของ การก อความร นแรงของว ยร นในป จจ บ น ส มถามสมาช ก 3-4 คน โดย ไม ต องสร ป 2. เล อกอาสาสม ครสมาช ก 1 คน อ านสถานการณ ต วอย างให เพ อนฟ ง 3. แบ งกล มสมาช ก กล มละ 5-6 คน อภ ปรายตามประเด นในใบ ก จกรรม 1 4. ส มสมาช กนำเสนอ 2-3 กล ม ให ได ข อค ดตามแนวค ดท ควรได อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเช อมโยงให สมาช กเข าใจความส มพ นธ ของ ป จจ ยแวดล อมและพฤต กรรมของตนเองท ม ส วนส งเสร มให เก ดการก อ เหต หร อและช วยลดความร นแรง 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบรรยายหล กการพ นฐานของการแก ป ญหา ความข ดแย ง 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแบ งสมาช กออกเป น 3 กล ม ให แต ละกล ม ร วมค ดและแสดงบทบาทสมม ต ตามประเด นในใบก จกรรม 2 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถามผ ส งเกตการณ และสมาช กร วมก น อภ ปรายสร ปว า อะไรท ทำให เก ดการว วาท ม ส งแวดล อมใดบ างท ทำให บ คคลตกอย ในสถานการณ ท นำไปส ความร นแรง และม หนทางใดบ าง ในการจ ดการก บอารมณ โกรธของตนเอง ส อ / อ ปกรณ - สถานการณ ต วอย าง - ใบก จกรรม 1 เหต เก ดเพราะใคร - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ด ท ควรได - ใบความร หล กการพ นฐานของ การแก ป ญหาความข ดแย ง - ใบก จกรรม 2 เหต เก ดท

49 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การใช ความร นแรงของบ คคลโดยมากเป นผลจากความโกรธท บ คคลไม สามารถควบค มตนเองได ในช วง เวลาว กฤต และเล อกว ธ ตอบโต ด วยความร นแรงโดยไม ได คาดค ด เช น ใช กำล งทำร ายผ อ นหร ออาจนำไปส การ ฆ าผ อ นซ งถ อเป นการก ออาชญากรรมท ร ายแรง จนกลายเป นเร องท ทำลายอนาคตท งตนเองและบ คคลท เก ยวข อง สมาช กจ งควรเร ยนร ว าการใช ความร นแรง ม ใช หนทางท ควรนำมาใช จ ดการก บความร ส กโกรธของตนเอง แต การแก ป ญหาความร ส กโกรธ หร อความข ดแย งท เก ดข นน น ควรใช การส อสาร หาทางแสดงออกถ งความร ส ก โกรธอย างเหมาะสมและฝ กท กษะในการแก ป ญหาเฉพาะหน า เม อถ งเวลาท ต องเผช ญหน าก บความว กฤต สมาช ก จะได สามารถเล อกการแสดงออกท เหมาะสม และส งผลกระทบต อตนเองและผ อ นน อยท ส ด 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการตอบคำถาม การอภ ปรายกล ม 2. การนำความร ไปประย กต ใช ในการแสดงบทบาทสมมต

50 50 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สถานการณ ต วอย าง เย นว นเสาร หล งงานก ฬาส ของโรงเร ยนม ธยมแห งหน ง สมาช กชาย 2 คน ได เก ดชกต อยก นข น ระหว างท ต อส ก นน น คนหน งถ กย งและเส ยช ว ตระหว างนำส งโรงพยาบาล ตำรวจได จ บก มสมาช กค กรณ และต งข อกล าวหาว ากระทำการฆาตกรรมผ อ น จากปากคำผ เห นเหต การณ การชกต อยเก ดข นเน องจาก ผ ตายได กล าวล อเล ยนถ งการแข งข นฟ ตบอลท ผ านมา และพยานย งกล าวอ กว าสมาช กท งค ต างด มส รา มาก อนเก ดเหต ใบก จกรรม 1 เหต เก ดเพราะใคร ให สมาช กร วมก นอภ ปรายตามประเด นต อไปน ให ได ข อสร ปและนำเสนอในกล มใหญ 1. อะไรค อป จจ ยท นำไปส การทะเลาะว วาท จนเก ดเหต ฆ าก นตาย 2. จะเก ดอะไรข นก บเด กท ต องโทษค มข ง 3. สมาช กม ว ธ ป องก นสถานการณ ด งกล าวได อย างไร

51 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 51 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได ประเด นอภ ปราย 1. อะไรค อป จจ ยท นำไปส การทะเลาะว วาท จนเก ดเหต ฆ าก นตาย 2. จะเก ดอะไรข นก บเด กท ต องโทษค มข ง 3.สมาช กม ว ธ ป องก นสถานการณ ด งกล าวอย างไร แนวค ดท ควรได - การถ กล อเล ยน - อารมณ ม ทะล ของเพศชาย ท ม กยอมไม ได เม อ ถ กล อเล ยน - การแข งข นท ทำให เก ดความร ส กว าเป นคนละพวก - การด มส รา ท ทำให ขาดการควบค มตนเอง - การย ยงของกองเช ยร - การม อาว ธอย ในครอบครอง - ต องพ กการเร ยน - ส งคมประนามว าเป นคนข ค ก - ไม ม เพ อนด ๆ ต องการคบหาสมาคมด วย - ไม ด มส รา หร อของม นเมา เพราะจะทำให ขาดสต - ไม พกอาว ธไปในท ๆ อาจม เหต กระต นให เก ด ความร นแรง เช น การแข งข น การชมคอนเส ร ต - หล กเล ยงกล มคนเมา หร อกล มว ยร นท ท าทาง ก าวร าว - พยายามควบค มอารมณ ตนเอง และปล กต ว ออกมา ก อนเก ดเหต การณ ร นแรง

52 52 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร 2 หล กการพ นฐานของการแก ป ญหาความข ดแย ง หล กปฏ บ ต สำค ญ ๆ ในขณะเก ดป ญหา 1. พยายามควบค มอารมณ โกรธของตนเอง 2. ให ร กษาระด บอารมณ พยายามร กษาระด บเส ยงให ราบเร ยบ และสงบไม พ ดจาท าทาย พยายามให เร องท พ ดน น ๆ เป นเร องเบา ๆ หร อพยายามใช อารมณ ข นเข าช วย 3. ให พยายามเข าใจ และเห นใจฝ ายท เป นค กรณ และช วยหาทางออกให ค กรณ 4. ให ร จ กกล าวคำขอโทษ และการให อภ ย

53 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 53 ใบก จกรรม เหต เก ดท กล มท 1 ให สมาช กร วมก น สร างเร อง กำหนดบทบาทสมมต สถานการณ และป จจ ยท อาจนำไปส การต อส หร อ การกระทำร นแรง (เวลา 10 นาท ) และหาต วแทนแสดงบทบาทสมมต ให เพ อนชมในห องใหญ (เวลา 5 นาท ) กล มท 2 ให สมาช กออกมาแสดงในสถานการณ เด ยวก น แต ให ใช หล กการพ นฐาน และกลว ธ หล กเล ยง การเผช ญหน า ตามหล กการพ นฐาน (เวลา 10 นาท ) กล มท 3 เป นผ ส งเกตการณ ส งเกตการแสดงบทบาทสมมต ของกล ม 1 และกล ม 2 1. ต งใจด ว าอะไรเป นเหต ทำให เก ดการทะเลาะว วาทข น 2. ม ส งแวดล อมใดบ างท ทำให บ คคลตกอย ในสถานการณ ซ งนำไปส ความร นแรง 3. ผ แสดงใช ว ธ ใดจ ดการก บอารมณ โกรธของตนเอง

54 54 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ว าว นใจ ทำไงด 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห และต ดส นใจอย างม เหต ผลในสถานการณ ท เก ดความข ดแย งได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเล าสถานการณ ต วอย างเก ยวก บป ญหาการ ทำงานท ส งผลต ออารมณ และการต ดส นใจให สมาช กฟ ง 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกใบก จกรรม ว เคราะห การต ดส นใจ สมาช กช วยก นว เคราะห ผลด ผลเส ยของการต ดส นใจตามสถานการณ ท กำหนดให 3. แบ งกล มสมาช กเป นกล มย อย กล มละ 7-8 คน ร วมก นอภ ปราย ว เคราะห หาข อสร ป ท เป นม ต ของกล มเล อกว ธ การต ดส นใจ 1 ว ธ ท กล มเห นสมควรและแสดงถ งผลด /ผลเส ยประกอบ 4. ต วแทนของแต ละกล มนำเสนอผลงาน 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ร วมก นอภ ปรายสร ปถ งผลด ผลเส ย และข อค ดท ได จากการร วมก จกรรม ส อ / อ ปกรณ สถานการณ ต วอย าง -ใบก จกรรม ว เคราะห การ ต ดส นใจ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ถ าสมาช กร จ กใช เหต ผล ข อม ลประกอบในการค ดต ดส นใจแก ป ญหา แม ในสถานการณ ท เก ดความ ข ดแย ง จะทำให สมาช กสามารถแก ป ญหาได อย างถ กต องเหมาะสม 6. การประเม นผล 1. พ จารณาจากคำตอบของสมาช กในใบก จกรรมเก ยวก บการว เคราะห ผลด ผลเส ย ของการต ดส นใจ ตามสถานการณ ท กำหนดให 2. พ จารณาจากคำตอบของสมาช กท เป นม ต ของกล ม ถ งว ธ การต ดส นใจท กล มเล อกพร อมแสดงถ ง ผลด ผลเส ยประกอบ 3. ส งเกตจากการอภ ปรายข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมของสมาช ก

55 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 55 สถานการณ ต วอย าง นพม ความร ส กก งวล เบ อหน าย ท อแท ท จะทำงานกล มซ งม อย หลายช นงาน ไม ท นตามกำหนด ส งของ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน นพค ดว าจะทยอยทำงานท ถ งกำหนดส งก อน จ งปร กษาเพ อนสมาช กกล มทำงาน เพ อนบอกก บนพว าไม ต องทำ ทำอย างไรก ไม ท นส ง หากนพต องการจะทำก ให ทำเองเพ ยงคนเด ยว ถ าสมาช กเป นนพ สมาช กจะต ดส นใจอย างไร 1. ลงม อทำงานกล มด วยตนเอง 2. ไม ทำงานตามความเห นของเพ อน 3. อ น ๆ (ระบ ).

56 56 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม 1. การว เคราะห การต ดส นใจ ว ธ การต ดส นใจ ผลด ผลเส ย ว ธ การท กล มเล อก : ผลด 2. การต ดส นใจท กล มเห นสมควร ผลเส ย

57 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ห วใจของฉ น..ใครด แล 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กร ว ธ การด แลตนเองให ม ความส ขเม อเก ดความท กข 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามสมาช กว า ม ใครบ างท ไม เคยม ความ ท กข โดยให สมาช กยกม อ 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถามสมาช กถ งว ธ การด แลตนเองให ม ความส ข เม อเก ดความท กข 3. แจกกระดาษร ปห วใจให สมาช ก คนละ 1 แผ น โดยให แต ละคนเข ยน ช อตนเองลงในกระดาษ 4. ให สมาช กท กคนเด นรอบห อง โดยให เพ อนคนอ นเข ยนถ ง ว ธ ด แล ตนเองให ม ความส ข เม อเก ดความท กข ท พวกเขาอยากบอกเพ อนท เป นเจ าของห วใจคนน น 5. ให สมาช กจ บกล ม 5-6 คน ร วมก นว เคราะห และสร ปถ งว ธ ด แล ตนเองให ม ความส ขเม อเก ดความท กข 6. ส มสมาช ก 2-3 กล ม ออกมารายงานข อสร ปว ธ การด แลห วใจตนเอง ของกล ม 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กร วมอภ ปราย ให ได ข อสร ปถ ง ว ธ การด แลตนเองให ม ความส ขเม อเก ดความท กข และความท กข น น จะเบาบางลงหร อหมดไป เพราะใครเป นผ กำหนด ส อ / อ ปกรณ - กระดาษโปสเตอร ต ดเป นร ปห วใจ ขนาดประมาณ 10x10 ซม. - สก อตเทปใส 1 ม วน - ปากกา 1 ด ามต อสมาช ก 1 คน - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได - ใบความร ว ธ การด แลตนเองให ม ความส ข เม อเก ดความท กข 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คนท กคนล วนม ความท กข แต ความท กข ช วยสร างประสบการณ ให เราร จ กเล อกว ธ ด แลจ ตใจตนเอง ด วยว ธ การท หลากหลาย และผ ท จะด แลจ ตใจตนเองให ม ความส ขได ก ค อต วเราน นเอง 6. การประเม นผล 1. จากการตอบคำถาม 2. จากการอภ ปรายกล มของสมาช ก

58 58 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได คำถาม ต วอย าง ว ธ ด แลตนเองให ม ความส ขเม อเก ด ความท กข ท สมาช กเข ยนให เพ อน แนวค ดท ควรได - ห ดเป นคนใจเย น แล วเราจะส ขเอง - ย มได เม อภ ยมา - ด นส กเพลงก หายเคร ยดแล วน ะ - อย าค ดมากน า เด ยวม นจะด เอง - ไปด หน งซะบ าง - ไปเด นห าง บ างก ด - นอนซ กง บ ก หายแล ว - ห วเราะด ง ๆ - ย มส - อ านการ ต น - มองความท กข เป นเร องธรรมชาต - สวดมนต ไหว พระ ฯลฯ

59 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 59 ใบความร ว ธ การด แลตนเองให ม ความส ขเม อเก ดความท กข คนเราท กคนล วนม ความท กข ไม มากก น อย การท จะอย ได อย างม ความส ขน น ควรม ว ธ การสร างส ขให เหมาะสมก บตนเอง ความส ขน นเราสามารถหาได ไม ยาก หากเราร จ กด แลห วใจตนเองและปร บเปล ยนความท กข ให เป นความส ข ด งน 1. ต งสต ให ม น มองว าความท กข เป นเร องธรรมชาต ท เก ดข นได ก บท กคน 2. พยายามค ดในแง ด และพ ดให กำล งใจก บต วเองบ อย ๆ ว า ไม เป นไร เราค อย ๆ ค ด ค อย ๆ ทำ ไม เป นไร ลองพยายามด ใหม ท ผ านมาเราสามารถทำได หลายเร องแล วนะ โอกาสหน าย งม อ ก อย างน อยเราก ม ด อย างอ น ค อย ๆ ทำด กว า ท ก ๆป ญหาม ทางแก ไข ท ก ๆ อย างจะผ านไปได ด วยด 3. นำต วเองออกจากความท กข ไปช วคราว พร อมก บหาก จกรรมอ นทำท ตนเองร ส กผ อนคลาย เช น ย มส ด หน ง ฟ งเพลง ฯลฯ ซ งแต ละคนสามารถเล อกว ธ ท เหมาะสมก บตนเอง 4. มองว าความท กข ช วยสร างประสบการณ ให เราร จ กเล อกว ธ การด แลจ ตใจตนเอง ได ด วยว ธ การท หลากหลาย และผ ท จะด แลจ ตใจตนเองให ม ความส ข ก ค อ ต วเราน นเอง

60 60 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ร บหร อไม ร บ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห สาเหต ของความข ดแย งได 2. เพ อให สมาช กบอกว ธ การจ ดการก บข อข ดแย งทางอารมณ ของตนเองก บผ อ นได 3. เพ อให สมาช กร จ กนำหล กพ ทธภาษ ต เมตตาเป นเคร องค ำจ นโลก ลดป ญหาของความข ดแย งได 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นการ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนขอสมาช กอาสาสม คร 8-10 คน เพ อแสดง บทบาทสมมต เร อง ใครเอาไป หร ออาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ส มสมาช กออกมาเล าเร อง อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามสมาช ก ถ งสาเหต ของความข ดแย งและแนวทางการแก ไขในเร อง 2. หล งจากน นแบ งสมาช กเป นกล มย อย กล มละ 7-8 คน ให แต ละคน เล าถ งสถานการณ ความข ดแย งท ตนเคยประสบมาและอภ ปราย ร วมก น แสดงความค ดเห นตามคำถามข างล างน ให ได เป นมต ของกล มและส ง ต วแทนของกล มนำเสนอหน าช นเร ยน 2.1 ข อข ดแย งเก ดจากสาเหต ใด 2.2 จะแก ไขความข ดแย งของตนท ประสบมาอย างไร 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปคำตอบของแต ละกล มลงบนกระดานดำ 4. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ป ว ธ ขจ ด ข อข ดแย งทางอารมณ พร อมให แนวทางแก ข อข ดแย งตามหล ก พ ทธภาษ ตด วยเมตตาธรรมและแนวทางแก ข อข ดแย งจากใบความร ส อ / อ ปกรณ - สถานการณ บทบาทสมมต เร อง ใครเอาไป -ใบความร 12 ย ทธว ธ ในการขจ ด ความข ดแย ง 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม สมาช กสามารถลดความข ดแย งทางจ ตใจของสมาช กลงได และร ว ธ หล กเล ยงถ งป ญหาความข ดแย งได โดยใช หล กพ ทธภาษ ต ท ว า เมตตาธรรมค ำจ นโลก 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการแสดงบทบาทสมมต ของสมาช ก 2. ส งเกตจากการว เคราะห ถ งสาเหต ของความข ดแย ง การแก ไขความข ดแย งจากสถานการณ การ ยกต วอย างความข ดแย ง และว ธ การแก ความข ดแย งของสมาช ก 3. ส งเกตจากการอภ ปรายสร ปข อค ดจากการร วมก จกรรมของสมาช ก

61 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 61 สถานการณ บทบาทสมม ต เร อง ใครเอาไป มาล เอาหน งส อวางไว บนโต ะของปร ชาก อนเข าห องน ำ ในขณะท สมใจน งอ านหน งส อท โต ะของปร ชา เม อ กล บมาภายหล ง มาล พบว าหน งส อของเธอหายไป จ งถามสมใจว าเอาหน งส อของเธอไปหร อไม สมใจปฏ เสธว า พอมาล เข าห องน ำเธอก เด นมาหาปร ชา แต มาล ย นย นว าหน งส อของเธอท วางไว บนโต ะปร ชาก อนเข าห องน ำหายไป มาล ถามเพ อน ๆ แล ว เพ อน ๆ บอกว าไม ม ใครมาท โต ะปร ชาเลยนอกจาก สมใจ ด งน น มาล จ งกล าวหาว าสมใจ เป นคนขโมยหน งส อของเธอไป สมใจจ งโกรธมาล และทะเลาะก นอย างร นแรง เม ออาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เข ามาซ กถามเหต การณ แล วค นหาหน งส ออ กคร ง พบว า หน งส อหล นอย ใต โต ะ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนจ ง ให มาล ขอโทษสมใจ แต มาล ไม ขอโทษ เพราะโกรธท สมใจเป นคนทำหน งส อตกแล วไม เก บให อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนสอนว าการอย ร วมก นในส งคมควรม ความร ก ความเมตตาต อก น เม อม การกระทำผ ดก ต องให อภ ยก นและก นเป นการลดความข ดแย ง ถ าหากคนในส งคมไม ม ความข ดแย งก นส งคมก จะสงบส ข เม ออาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนพ ดจบ มาล ค ดได จ งขออน ญาตไปขอโทษสมใจ แล วท งค ก กล บมาเป นเพ อนท ด ต อก น

62 62 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร 12 ย ทธว ธ ในการขจ ดความข ดแย ง 1. เม อม เร องระหองระแหง ขอให พ ดจาก นให ร เร อง อย าละเลย แต หากเห นฝ ายหน งกำล งไม สบายใจ ขอให รอไว ระยะหน ง 2. เม อต างฝ ายต างใจเย นแล ว เร มพ ดก นเส ยเลย พ ดอย างเป นก นเอง ในอ ร ยาบทท สบายใจ อย าข งข ง เอาจร งเอาจ ง 3. ก อนท จะตำหน ควรยกย องชมเชยก อน 4. ระบ ความข ดแย งให ตรงจ ด อย าเพ งไปต ดส นว าถ กผ ด หร อว จารณ 5. เม อฝ ายตรงข ามใช ถ อยคำร นแรง ขอให ใช ความอดทน และรอให อ กฝ ายใจเย นแล ว จ งช ช องความ ผ ดพลาดและทางแก ไข 6. อย าตำหน ด า เยาะเย ย และกระทบกระแทกผ อ นให เส ยหาย หากจะตำหน ขอให เป นไปด วยความ สร างสรรค อย าใช การตำหน เป นการแก แค นและลงโทษซ งก นและก น 7. เม อทำผ ด ขอให ตรวจสอบสาเหต แห งการทำผ ดและหาทางแก ไข 8. เม อเก ดข อผ ดพลาด ต องพยายามมองส วนท ด และค นพบส วนท ต องแก ไข เพ อให อ กฝ ายทราบถ งความ ผ ดพลาดน น ๆ 9. หากจำเป นต องต กเต อนหร อแก ไขพฤต กรรมของคนท ร จ ก ควรทำอย างรวดเร วรวบร ด และหากม โอกาสอย ตามลำพ ง ควรทำความเข าใจให ได 10. ก อนท จะร ำลาก นไปขอให ต างฝ ายได พ ดในส งท ค บข องหมองใจ เพ อจะได ทราบข อม ลเหต ของป ญหา และเก ดความร ส กท ด ต อก น 11. การไกล เกล ยเพ อให คน 2 คน ม ความร ส กท ด ต อก นด วยการเผช ญหน า พยายามฟ งให มาก เพ อ ให เขาได ระบายความร ส กอ ดอ น อารมณ ท ร อนจะด ข น 12. เม อใช ย ทธว ธ ท กอย างเพ อขจ ดความข ดแย งแล ว พยายามต ดตามพฤต กรรมของคน ๆ น น ว า เปล ยนไปในทางด มากน อยเพ ยงใด นอกจากน ควรน อมนำหล กธรรมอ ตตส มมปณ ธ ค อ การเป นผ ต งกายอย ในระเบ ยบ ทำก ร ยาอาการ ให สมภ ม ร ฐานะของตน ต งวาจาให อย ในระเบ ยบของวาจา พ ดจร ง พ ดไพเราะ พ ดให เก ดความสาม คค ไม พ ดย ว โมโห ไม พ ดให ทะเลาะก น เก ดความร กใคร คนต งวาจาอย ในระเบ ยบของวาจา ช อว า ต งวาจาถ ก ไม ทำให ต วเอง และคนอ นเด อดร อน อ กท งต งใจอย ในระเบ ยบของใจ ควรวางระเบ ยบของใจอย างม สต ให สต ค มใจ ขย นน งสมาธ เจร ญภาวนาจนม อำนาจกล าแข งเหน อใจ สามารถบ งค บตนเองได อ นช อว าต งใจถ ก

63 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เห นด วย รวยแต ม 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถมองเห นถ งสาเหต ของความข ดแย งท เก ดจากความค ดเห นไม ตรงก น 2. เพ อให สมาช กสามารถใช เหต ผลในการลดความข ดแย งได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กออกเป นกล มย อย กล มละ 5-6 คน แล วให แต ละกล มเล อก ส ประจำกล มท ไม ซ ำก น 2. ให สมาช กแต ละกล มร วมก นหารายช อส งของในโลกน ท ม ส ตรงก บส ของ กล ม ให มากท ส ดและพ จารณาค ดเล อกให เหล อเพ ยง 5 รายช อ 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจ งกต กาให ท กคนทราบว า ในการ นำเสนอของต วแทนกล ม จะได คะแนน 1 คะแนนต อ 1 รายช อ ก ต อเม อสมาช กของกล มอ นเห นด วย และยอมร บว าส งท นำเสนอม ส เด ยวก บส ของกล มน น ๆ 4. ต วแทนของแต ละกล มออกมาเสนอหน าช นเร ยน และสมาช กกล ม อ น ๆ สามารถค ดค านได ถ าม เพ ยงกล มใดกล มหน ง ไม ยอมร บ รายช อท นำเสนอว าม ส ตรงก บส ของกล ม รายช อน นจะไม ได คะแนน 5. สมาช กท กคนช วยก นอภ ปรายถ งความร ส กท เก ดข นระหว างการทำ ก จกรรม ตลอดจนสร ปข อค ดท ได จากการทำก จกรรม กระดาษ/ปากกา ส อ / อ ปกรณ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การทำงานร วมก นอาจเก ดความค ดเห นท ไม ตรงก น ซ งย อมก อให เก ดความข ดแย ง ถ าสามารถขจ ดความ ข ดแย งด วยเหต ผล และยอมร บฟ งความค ดเห นของก นและก น จะช วยสร างความส มพ นธ ท ด ต อก น และทำให งานน น ๆ ประสบความสำเร จตามเป าหมายท วางไว ได 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการนำเสนอของต วแทนกล ม 2. ส งเกตจากการอภ ปรายถ งความร ส กและข อค ดท ได จากการทำก จกรรม

64 64 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม อารมณ ด ราศร ย อมม 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถบอกถ งความร ส กท เก ดจากสถานการณ ท ทำให เก ดความค บข องใจ 2. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห สาเหต ของอารมณ และความร ส กต อสถานการณ ต าง ๆ ได 3. เพ อให สมาช กอธ บายว ธ การจ ดการก บความร ส กค บข องใจของตนเองได 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามสมาช ก 2-3 คน ถ งสถานการณ ต าง ๆ ท ทำให สมาช กม ความค บข องใจด านการเร ยนโดยไม ต องสร ป 2. แบ งกล มสมาช ก 4-5 คน 3. แจกสถานการณ ต วอย างและให สมาช กในแต ละกล มอภ ปรายตาม ประเด นในใบก จกรรม 4. ให สมาช กส งต วแทนออกไปรายงานหน าห อง 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปรายถ งความร ส ก สาเหต และว ธ การจ ดการก บความร ส กค บข องใจของตนเองให ได ข อสร ปตามแนวค ดท ควรได ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม สถานการณ ต างๆ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ความค บข องใจ เป นอารมณ ความร ส ก ท เก ดข นเม อสมาช กม ความต องการได ของ 2 ส งในเวลา เด ยวก น และไม สามารถต ดส นใจได เข าทำนองร กพ เส ยดายน อง สมาช กจ งควรทำความเข าใจถ งความร ส ก สาเหต ของการเก ดความค บข องใจ และเร ยนร ว ธ จ ดการก บอารมณ รวมถ งการหาทางออกท เหมาะสม อ นจะช วยให สมาช ก ม แนวค ดในการเผช ญก บสถานการณ ต าง ๆ ท ก อให เก ดความค บข องใจ ได ด ข น 6. การประเม นผล ส งเกตจากการระดมความค ดในการอภ ปรายกล ม 7. ข อเสนอแนะ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอาจแนะนำให สมาช กร จ กใช สต และสมาธ ในการควบค มอารมณ ของ ตนเอง โดยใช หล กธรรมเข ามาช วย เช น การให สมาช กได ฝ กน งสมาธ 2. ให สมาช กร วมก นวาดภาพการ ต น เสนอว ธ จ ดการก บความร ส กค บข องใจโดยอาจจ ดประกวด และ นำภาพต ดประกาศเผยแพร ท บอร ดของโรงเร ยน ห องเร ยนหร อจ ดทำเป นแผ นปล วหร อท ค นหน งส อ เผยแพร ให เพ อนสมาช กเร ยนร ด วยก น

65 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 65 ใบก จกรรม สถานการณ ต าง ๆ ใหญ ให สมาช กอ านสถานการณ ท ได ร บและอภ ปรายตามประเด นให ได ข อสร ป และหาต วแทนนำเสนอในกล ม สถานการณ ท 1 สมาช กพยายามต งใจเร ยน แต เพ อนส งเส ยงด ง สมาช กฟ งเท าไร ก ไม เข าใจว ชาท อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนสอน สถานการณ ท 2 เพ อนไม มาตามน ดเพ อทำงานกล มส งอาจารย ม ผลทำให งานกล มอาจไม เสร จตามกำหนดส ง สถานการณ ท 3 เพ อนร กก นมากท อย ต างห อง ชวนสมาช กโดดเร ยนไปด หน งท อยากด มาก แต สมาช กกล วเร ยน ไม ท น ประเด นอภ ปราย 1. สมาช กร ส กอย างไร ก บสถานการณ ท เก ดข น 2. อะไรเป นสาเหต ท ทำให สมาช กเก ดความร ส กเช นน น 3. สมาช กม ว ธ จ ดการก บความร ส กเหล าน นได อย างไร

66 66 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได คำถาม สถานการณ ท 1 1. สมาช กร ส กอย างไร ก บสถานการณ ท เก ดข น 2. อะไรเป นสาเหต ทำให สมาช กเก ดความร ส กเช นน 3. สมาช กม ว ธ จ ดการก บความร ส กเหล าน นได อย างไร แนวค ดท ควรได - ไม พอใจท เพ อน ๆ ส งเส ยงด ง รบกวนสมาธ ใน การเร ยน - หง ดหง ดต วเองท ต งใจเร ยน แล วย งเร ยนไม ร เร อง - ร ส กค บข องใจ เพราะท งอยากค ยก บเพ อน เน องจากจะได ไม ร ส กแปลกแยก ในขณะเด ยวก น ก อยากต งใจเร ยนให ร เร องด วยเช นก น - ยอมร บความร ส กค บข องใจท เก ดข น ว าเก ดจาก ความร ส กข ดแย งภายในจ ตใจท ม ความต องการ 2 อย างเก ดข นในเวลาเด ยวก น - สงบใจ โดยหายใจเข า ยาว ๆ ล ก ๆ - บอกความร ส กของเราก บเพ อนและขอร องให เพ อนเบาเส ยงลง และเต อนให เพ อนต งใจเร ยน (ถ าทำได ) - ย ายท ไปน งฟ งอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ใกล ๆ (ถ าทำได ) - ช นชมตนเองท สามารถควบค มอารมณ จ ดการ ก บความค บข องใจ และหาทางออกได โดยไม เส ย เพ อน

67 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 67 ใบความร (ต อ) คำถาม สถานการณ ท 2 1. สมาช กร ส กอย างไร ก บสถานการณ ท เก ดข น 2. อะไรเป นสาเหต ทำให สมาช กเก ดความร ส กเช นน 3. สมาช กม ว ธ จ ดการก บความร ส กเหล าน น ได อย างไร แนวค ดท ควรได - ไม พอใจ โกรธ ท เพ อนไม ร บผ ดชอบ - หง ดหง ดตนเองท ไม สามารถกระต นให เพ อนมา ช วยงานได - เพ อนไม ร บผ ดชอบ - ร ส กค บข องใจ ท แม ร ส กโกรธเพ อนมาก แต ก ไม สามารถต อว าเพ อนแรง ๆ ได เพราะไม อยาก เส ยเพ อน - สงบใจ - บอกความร ส กของตนต อพฤต กรรมของเพ อน - ขอร องซ ำให เพ อนช วยงาน - ย อยงาน และแบ งให เพ อนร บผ ดชอบในส วนท ถน ด และไม ม ผลกระทบต อกล มมากน ก - ช นชมตนเองท สามารถควบค มอารมณ จ ดการ ก บความค บข องใจและหาทางออกได โดยไม เส ย เพ อน

68 68 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร (ต อ) คำถาม สถานการณ ท 3 1. สมาช กร ส กอย างไร ก บสถานการณ ท เก ดข น 2. อะไรเป นสาเหต ทำให สมาช กเก ดความร ส กเช นน 3. สมาช กม ว ธ จ ดการก บความร ส กเหล าน นได อย างไร แนวค ดท ควรได - ร ส กค บข องใจ เพราะท งอยากไปด หน งและอยาก เร ยนในเวลาเด ยวก น - ความข ดแย งในจ ตใจ ท เก ดข นจากความต องการ ทำก จกรรมท ชอบท ง 2 อย างในเวลาเด ยวก น และ กล วเพ อนไม พอใจ คราวหล งเพ อนอาจไป ไหน โดยไม ชวนอาจทำให เส ยเพ อน - สงบใจ - ใช ท กษะปฏ เสธโดยขอบค ณและบอกความร ส ก แท จร งพร อมเหต ผลก บเพ อน ขอบใจมากท ชวน แต เรากล วเร ยนไม ท น ขอไม ไปนะคราวน - ช นชมตนเองท สามารถควบค มตนเอง โดยกล า ปฏ เสธในส งไม ด และเล อกทำส งท ด กว า ในขณะ ท ไม เส ยเพ อนอ กด วย

69 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เจาะใจว ยกระเตาะ 2. ว ตถ ประสงค เพ อสำรวจสถานการณ ท ทำให สมาช กไม กล าเข าพบคร เม อต องการความช วยเหล อ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบอกว ตถ ประสงค ของการดำเน นก จกรรม 2. แจกกระดาษให สมาช กคนละ 1 แผ น ให สมาช กเข ยนถ งสถานการณ ท ทำให สมาช กไม กล าเข าพบคร เม อต องการความช วยเหล อในเร องการเร ยน (ต างคนต างเข ยนและไม ต องเข ยนช อลงในกระดาษ) 3. ให สมาช กท กคนพ บกระดาษท เข ยนเสร จแล ว ส งเว ยนไปรอบ ๆ ห อง อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให ส ญญาณหย ดเว ยนกระดาษ 4. ส มให เพ อนอ านข อความในกระดาษ 3-4 คน (เพ อด แนวโน มของป ญหา) โดยไม ต องอภ ปราย 5. ให สมาช กท กคนนำกระดาษไปต ดบนกระดาษโปสเตอร ท อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนต ดไว บนฝาผน ง โดยจ ดกล มแยกประเภทสถานการณ ท คล ายคล งก นไว ในกระดาษโปสเตอร แผ นเด ยวก น 6. แบ งกล มสมาช กกล มละ 6-8 คน ร วมก นสร ปสถานการณ และ อภ ปรายถ งสาเหต ท ทำให สมาช กไม กล าเข าพบคร ในสถานการณ น น ๆ บ นท ก และรวบรวมส งอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน (เก บไว เป นข อม ลเพ อพ ดค ยและกำหนดเป นสถานการณ ใช ฝ กท กษะการสร าง ส มพ นธภาพก บผ ช วยเหล อ) ส อ / อ ปกรณ - กระดาษ A4 ต ดแบ งคร งหร ออาจ ใช กระดาษส ต ดเป นร ป ต าง ๆ - กระดาษโปสเตอร 4-5 แผ น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม สถานการณ ท สมาช กเข ยน จะช วยให อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนทราบถ งความต องการการช วยเหล อของ สมาช กเม อม ป ญหา และจะได ช วยเหล อแนะนำสมาช กได ต อไป 6. การประเม นผล ส งเกตจากรายงานผลการสำรวจสถานการณ และสาเหต ท ทำให สมาช กไม กล าพบคร ของแต ละกล ม

70 70 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ใจด ส เส อ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม แนวทางการสร างส มพ นธภาพก บผ ช วยเหล อ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กระดมความค ดในกล มใหญ ในประเด น ถ าสมาช กม ความจำเป นต องเข าพบอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนท ด สมาช กจะเตร ยมต วอย างไร จนได ข อสร ปตาม ใบความร 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบรรยายถ งเทคน คการสร างส มพ นธภาพท ด ก บผ ช วยเหล อ 3. ขออาสาสม ครสมาช กแสดงบทบาทสมม ต 3 คน (อาสาสม คร/แกน นำเยาวชนนำสถานการณ ท ทำให สมาช กไม กล าเข าพบอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน ซ งม สาเหต มาจากท าท ท ไม เป นม ตรของอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนท ได จากการสำรวจในก จกรรมเจาะใจว ยกระเตาะ มาใช เป นสถานการณ สมมต 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ใบความร แนวทางการเตร ยมต วก อน เข า พบอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน - ใบความร เทคน คการสร างส มพ นธภาพท ด ก บผ ช วยเหล อ - บทบาทสมมต 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม เม อม ป ญหาสมาช กส วนใหญ ม กค ดแก ป ญหาเอง โดยไม พยายามขอความช วยเหล อจากคร ท งน อาจ เป นเพราะคร หร อสมาช กกล วถ กตำหน ท ม ความผ ด จ งพยายามเล ยงป ญหา การฝ กท กษะการขอความช วยเหล อ จากคร จ งเป นส งจำเป นท จะช วยให สมาช กสามารถแก ไขป ญหาก อนท จะไม สามารถแก ไขได 6. การประเม นผล ส งเกตจากการแสดงบทบาทสมมต ท สอดคล องก บแนวทางการสร างส มพ นธภาพท ด ก บผ ช วยเหล อ

71 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 71 ใบความร แนวทางการเตร ยมต วก อนเข าพบคร 1. ส งเกตสภาพอารมณ ท าท ส หน า และความพร อมของคร ก อนเข าพบ เช น ควรเข าพบเม อคร อารมณ ด และไม ม งานย ง หร ออาจถามเวลาว าง และน ดหมายล วงหน า 2. สำรวจว าตนเองม สภาพอารมณ พร อมท จะพบคร หร อไม 3. พยายามมองคร ในแง ด เช น แม คร หน าด เข มงวด แต ก ม ความต งใจด ท จะช วยเหล อเรา 4. ซ อมการพ ดโต ตอบก บคร (ซ อมหน ากระจก, ซ อมบทก บเพ อน) 5. ชวนเพ อนไปพบคร ด วย เทคน คการสร างส มพ นธภาพท ด ก บผ ช วยเหล อ 1. เข าพบคร ด วยท าทางส ภาพ นอบน อม 2. ยกม อไหว ทำความเคารพคร ก อน 3. บอกให คร ทราบถ งเร องท ต องการขอความช วยเหล อ 4. ร บฟ งข อตำหน หร อคำบ นว าของคร ด วยความใจเย น โดยไม แสดงส หน าไม พอใจ 5. ร บฟ งข อเสนอแนะของคร โดยไม โต แย ง 6. ให ข อม ลหร อแสดงความค ดเห นของตนด วยท าท และคำพ ดท ส ภาพ หล งจากร บฟ งข อเสนอแนะของ คร จบแล ว หร อในช วงท คร อน ญาตให แสดงความค ดเห น 7. ซ กถามข อสงส ยเพ มเต ม ตามความจำเป นให เข าใจ

72 72 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) บทบาทสมม ต สถานการณ สมาช กม เร องเร งด วนต องขอความช วยเหล ออาจารย สมาช กคนท 1 แสดงเป นคร ส หน าด ท าทางหง ดหง ด กำล งก มหน าก มตาทำงานย ง สมาช กคนท 2 แสดงเป นสมาช กท จะขอเข าพบคร เพราะส งรายงานไม ท น เน องจากรายงานตกน ำ เป ยกหมดท งเล ม สมาช กคนท 3 แสดงเป นเพ อน ให สมาช กแสดงบทบาทสมมต ตามบทท กำหนดให โดยสมาช กผ แสดงเป นผ ขอความช วยเหล อพยายามใช เทคน คการสร างส มพ นธภาพก บคร ผ ช วยเหล อ ตามท ได ร บฟ งการบรรยายจากอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน (หร อ ตามใบความร เทคน คการสร างส มพ นธภาพก บผ ช วยเหล อ ท อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกให )

73 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม แต งให งาม ตามกาละ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กร จ กแต งกายท ถ กต องตามปท สถาน (บรรท ดฐาน) ของส งคมได 2. เพ อให สมาช กสามารถประเม นความเหมาะสมด านการแต งกายของตนเองได 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กกล มละ 5-7 คน ศ กษาเอกสารกรณ ต วอย าง เร องของ ศรราม และปฏ บ ต งานตามใบก จกรรม กรณ ต วอย างของศรราม 2. สมาช กแต ละกล มช วยก นอภ ปราย หาข อสร ป แล วส งต วแทนนำเสนอ ผลงาน 3. ให สมาช กร วมก นบอกถ งการแต งกายท เหมาะสม ในสถานการณ ต าง ๆ เช น มาโรงเร ยน ไปงานศพ ไปว ายน ำ ไปชายทะเล ไปงานเล ยงร น ฯลฯ พร อมถามถ งผลท จะเก ดข น หากสมาช กแต ง กายไม เหมาะสมก บงานหร อสถานท น น ๆ เช น หากสมาช กสวมเส อ ส สดไปงานศพ จะเก ดอะไรข น หร อหากสมาช กใส กางเกงขาส นลงสระ ว ายน ำได หร อไม 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปคำตอบบนกระดาน 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมอภ ปราย สร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ - กรณ ต วอย าง เร องของ ศรราม - ใบก จกรรม กรณ ต วอย างของ ศรราม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การท บ คคลร จ กการแต งกายให ด ด เหมาะสมถ กต องก บกาลเทศะ อย ในกรอบขนมธรรมเน ยมประเพณ น ยม ถ กระเบ ยบของส งคม นอกจากจะทำให เราไม กลายเป นต วตลกแล วย งช วยประหย ดค าใช จ ายในการแต งกาย อ กด วย 6. ประเม นผล 1. พ จารณาจากคำตอบในใบก จกรรม 2. ส งเกตจากการอภ ปราย สร ปข อค ดจากการร วมก จกรรมของสมาช ก

74 74 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กรณ ต วอย าง เร องของศรราม ศรรามเป นสมาช กโรงเร ยนแห งหน งอย ในต างจ งหว ด เขาเป นล กคนส ดท องของพ อแม ในจำนวนล ก 3 คน พ อแม ม อาช พค าขาย ฐานะปานกลาง ศรรามเป นคนชอบสน กสนาน ร าเร ง ม เพ อนฝ งมาก การเร ยน ปานกลาง แต ม กจะแต งกายผ ดระเบ ยบของโรงเร ยนอย เสมอ เช นไว ผมยาว เอาเส อออกนอกกางเกง เม อออกไป ข างนอกโรงเร ยน ใส ถ งเท าและรองเท าผ ดระเบ ยบของโรงเร ยน เป นต น นอกเวลาเร ยนศรรามชอบแต งต วด วยเส อผ าท ม ราคาแพง ม ย ห อท เป นท น ยมของว ยร น แต เพ อนส วน ใหญ ก ลงความเห นว าเส อผ าท เขาใช น นด อย างไรก ไม ทำให ศรรามหล อข นกว าเด ม เน องจากเส อผ า ท เขาสวมใส น นท งส ส น และแบบไม ค อยจะไปด วยก นซ กเท าไหร ซ งเม อก อนป ดภาคเร ยนคร งท แล ว เพ อน ๆ หลายต อหลาย คน ต องฮากล งท เห นศรราม สวมเส อลายสด แถมต วร ดต ว พร อมกางเกงขาเต อ เด นย ดคอ มาช วยเพ อนจ ด เวท แสดงงานป ใหม เวลาก มยกของแต ละท เพ อน ๆ ต องคอยล น เพราะกล วว าเส อย ห อด ง ราคาแพงของเขา จะขาดเส ยก อน เส ยดายแทน

75 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 75 ใบก จกรรม กรณ ต วอย างของศรราม ให สมาช กร วมก นอภ ปรายตามประเด นต อไปน และหาต วแทนนำเสนอในกล มใหญ 1. สมาช กม ความค ดเห นอย างไรก บรสน ยมการ แต งกายของศรราม 2. การแต งกายให ด ด เหมาะสมก บสถานท และ เวลา จำเป นต องใช เส อผ าราคาแพงหร อไม เพราะเหต ใด 3. ทำไมจ งต องแต งต วตามบรรท ดฐานของ ส งคม

76 76 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม แต งอย างปลอดภ ยตามสม ยน ยม 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กว เคราะห การแต งกายของตนเองได 2. เพ อให สมาช กปร บการแต งกายของตนเองให เหมาะสมตามปท สสถานของส งคม และไม ก อให เก ด อ นตรายก บตนเอง 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให สมาช กช วยก นยกต วอย างบ คคลท สมาช กช นชมในเร องการแต งกาย พร อมบอกเหต ผล 2. ให สมาช กศ กษากรณ ต วอย าง จ ฬาล กษณ 3. ให สมาช กตอบคำถามเป นรายบ คคล และแบ งกล มสมาช กเป นกล มย อย เพ อว เคราะห การกระทำของจ ฬาล กษณ และคาดการณ เหต การณ ต อไป ว าจะเก ดอะไรข นก บจ ฬาล กษณ และผ อ นใน ใบก จกรรม เดา ไปข างหน า 4. ส มต วแทนกล มสมาช กให ออกมารายงานหน าช น 5. ให สมาช กตอบคำถามเป นรายบ คคลอ กคร งหน งว า ถ าสมาช กเป น จ ฬาล กษณ สมาช กจะทำอย างไรในใบก จกรรม ถ าฉ นเป นจ ฬาล กษณ 6. ให สมาช กช วยก นสร ปว า การแต งกายท เหมาะสมก บสถานท เวลาและ ว ยของสมาช กควรเป นอย างไรบ าง จ งจะสวยงามและไม เป นอ นตราย ต อตนเอง 7. ให สมาช กว เคราะห และประเม นการแต งกายของตนว าเหมาะสมหร อไม เหมาะสมประการใดในใบก จกรรม การแต งกายของฉ น 8. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ - กรณ ต วอย าง จ ฬาล กษณ - ใบก จกรรม เดาไปข างหน า - ใบก จกรรม ถ าฉ นเป นจ ฬา ล กษณ -ใบก จกรรม การแต งกายของฉ น

77 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การแต งกายเป นส งท สะท อนซ งบ คล กภาพของบ คคล และการท บ คคลร จ กแต งกายให เหมาะสมเป นไป ตามปท สถาน (บรรท ดฐาน) ของส งคมโดยคำน งถ ง ความเหมาะสมก บร ปร างของตนเอง กาลเทศะ ฐานะทาง เศรษฐก จ ว ย ความประหย ด และความค มค า จะเป นการเสร มบ คล กภาพของตนให ผ ท พบเห นเก ดความช นชมและ ให ความเช อถ อ ซ งจะส งผลให อย ในส งคมได อย างม ความส ข 6. ประเม นผล 1. ส งเกตจากการยกต วอย างบ คคลท สมาช กช นชมในการแต งกายพร อมเหต ผล 2. พ จารณาจากคำตอบของสมาช กในใบก จกรรมเก ยวก บการว เคราะห การแต งกายพร อมเหต ผล การ คาดการณ เหต การณ ท จะเก ดจากการแต งกายท ไม เหมาะสม 3. ส งเกตจากการตอบคำถามของสมาช กเก ยวก บการป องก นไม ให เก ดเหต ร าย 4. ส งเกตจากการสร ปในเร องการแต งกายท เหมาะสมก บสถานท เวลา และว ยของสมาช ก 5. พ จารณาจากการประเม นการแต งกายของสมาช กว าเหมาะสมหร อไม เหมาะสม 6. ส งเกตจากการสร ปข อค ดท ได จากการเข าร วมก จกรรมของสมาช ก

78 78 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กรณ ต วอย าง จ ฬาล กษณ จ ฬาล กษณ เป นเด กว ยร นท ม ผ วพรรณและร ปร างหน าตาด เป นผ ท ได ช อว าแต งต วเปร ยว ชอบสวมใส เส อ สายเด ยวเอวลอย กระโปรงส นจ เพราะเธอเป นคนท ม ช วงขาสวยมาก และร ส กภ ม ใจท คนส วนใหญ ม กมองช วง ขาของเธอด วยความอ จฉา นอกจากน เธอย งชอบสวมใส เคร องประด บท ม ราคาแพงม ย ห อท เป นท น ยมของว ยร น แต แล วว นหน งโชคไม เข าข างเธอเม อเธอไปหาเพ อนในซอยเปล ยวแห งหน ง และเธอเด นผ านชาย ว ยร น 3 คน กล มว ยร นเหล าน น ผ วปากท กทายหยอกเย าชมขางามของเธอมาแต ไกล ขาสวยจร งนะ น องสาว และ แล วเหต การณ ท ไม คาดฝ นก เก ดข น เม อชายท งสามตรงเข ามาประช ดต วเธอ และพยายามผล กเธอเข าข างทาง เดชะ บ ญก อนท จะม อะไรเก ดข น เพราะม รถยนต ค นหน งแล นผ านเข ามา ชายท งสามเห นท าไม ด จ งได ว งหน ไป

79 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 79 ใบก จกรรม เดาไปข างหน า คำช แจง จากการอ านกรณ ต วอย างจ ฬาล กษณ ให เดาเหต การณ ต อไปข างหน าว าจะเก ดอะไรข นก บจ ฬาล กษณ และ ผ อ น โดยคร งแรกให สมาช กตอบเป นรายบ คคล เสร จแล วนำคำตอบของแต ละคนมาอภ ปรายร วมก น ให ได ข อสร ปของกล ม รายบ คคล ส งท เก ดข นก บจ ฬาล กษณ ส งท เก ดข นก บผ อ น รายกล ม ส งท เก ดข นก บจ ฬาล กษณ ส งท เก ดข นก บผ อ น

80 80 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม ถ าฉ นเป นจ ฬาล กษณ ถ าสมาช กเป นจ ฬาล กษณ สมาช กค ดว าจะทำอย างไรจ งจะป องก นไม ให เหต ร ายเก ดข นก บตนเองได

81 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 81 ใบก จกรรม การแต งกายของฉ น ข าพเจ าค ดว า การแต งกายของข าพเจ า เหมาะสม เพราะ ย งไม เหมาะสม เพราะ ข าพเจ าจะปร บตนในเร องการแต งกาย ด งน

82 82 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ภาษาดอกไม ให พ อแม 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กเร ยนร ท จะเข าใจพ อแม และสามารถปร บต วก บพ อแม ได ด ข น 2. เพ อให สมาช กม ท กษะในการส อสารท ด ก บพ อแม ลดความข ดแย งในครอบคร วและม ส มพ นธภาพท ด ต อก น 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามสมาช กกล มว า ม ใครบ างท ม กม ป ญหาเวลาพ ดค ยก บพ อแม เช น - พ ดก นท ไรทะเลาะก นท กท - พ ดก นท ไร ก ไม เข าใจก น - ทำอะไรผ ด ก ไม กล าบอกพ อแม และ ม ใครบ างท ส วนใหญ สามารถพ ดค ยก บพ อแม ได เป นอย างด 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให ต วแทนสมาช กจากท งสองกล ม เล าให กล มฟ งถ งเร องราว ท าท คำพ ดท ใช โต ตอบก น และผลท เก ดข นจากการ พ ดค ยตามประเด นข อ 1 มาส กคนละ 1 เร อง 3. ให กล มช วยก นออกความค ดเห นต อเร องราวท ได ร บฟ ง ว าในแต ละเร อง ม คำพ ด และการกระทำแบบไหน ท ทำให เพ มหร อช วยลดความข ดแย ง ในการพ ดค ยก บพ อแม 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให ข อค ดเห นเพ มเต ม และสร ปแนวทางท เหมาะสมในการส อสารก บพ อแม ตามแนวค ดท ควรได จากก จกรรม และตามใบความร การส อสารเพ อแก ไขความข ดแย งระหว างว ยร นก บ พ อแม 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนขออาสาสมาช กยกต วอย างความข ดแย งก บ พ อแม มา 1 เร อง แล วให สมาช กคนอ นช วยก นค ด คำพ ด และท าท ท จะช วยลดความข ดแย งในการพ ดค ยน น ตามว ธ การท ได เร ยนร มา 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กกล มช วยก นให ข อค ดเห นเพ ม เต มในการปฏ บ ต ส อ / อ ปกรณ - ใบความร การส อสารเพ อ แก ไขความโต แย งระหว าง ว ยร นก บพ อแม

83 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ความข ดแย งระหว างพ อ แม และล ก แม เพ ยงเล ก ๆ น อย ๆ แต หากเก ดข นบ อย ๆ ย อมกระทบต อความ ส มพ นธ ไปเร อย ๆ และอาจนำพาว ยร นไปส การม ป ญหาต าง ๆ ตามมา เช น หน ออกจากบ าน ต ดยาเสพต ด ก าว ร าว ล กขโมย เป นต น การแก ไขความข ดแย งอย างเหมาะสม ต องร วมม อก นท งสองฝ าย โดยแต ละฝ ายเร ยนร ท จะยอมร บ และ เข าใจซ งก นและก น รวมท งฝ กฝนท กษะในการส อสารเพ อให สามารถบอกความร ส ก ความต องการและสามารถร บ ฟ งก น และก นได การส อสารก บพ อแม จ งเป นท กษะสำค ญท ว ยร นต องเร ยนร เพ อลดความข ดแย ง และม ส มพ นธภาพท ด ก บ พ อแม 6. การประเม นผล 1. ส งเกตความกระต อร อร นในการทำก จกรรม 2. ส งเกตความค ดเห นท ได จากการเข าร วมก จกรรม

84 84 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง การแก ไขความข ดแย งในการส อสารระหว างว ยร นก บพ อแม สาเหต ความข ดแย งท เก ดข นในการส อสารระหว างว ยร นก บพ อแม ม กมาจากความแตกต างของอ ปน ส ย ใจคอ ความเคยช น ความค ด ม มมองและว ธ ปฏ บ ต ของแต ละคนท ไม เหม อนก น และบางคร ง ไม พยายามร บร และ เข าใจก นและก น ลองมาด ต วอย างของความข ดแย งระหว างว ยร นก บพ อแม ม มมองว ยร น ม มมองพ อแม พ อแม ไม เข าใจเราเลย ล กชอบทำอะไรตามใจต วเอง ไม เห นใจพ อแม พ อแม น ะเอาแต บ น น าเบ อจะตาย ล กไม ค อยเช อฟ งท แม บอกเลย ท ง ๆ ท แม พยายามบอกหลายคร งแล ว พ อแม น ะเชย คนร นน เขาไม ค ดก นอย างน แล ว เด กสม ยน กล าเก นไป น ากล วอ นตราย พ อแม น ะชอบก าวก ายเร องส วนต วเก นไป ล กย งอ อนต อโลก ไม ร หรอกว าส งคมสม ยน (เราโตแล วนะ) ม นอ นตรายย งไง พ อแม ชอบควบค ม ส งให ทำโน นน อย เร อย ล กย งร บผ ดชอบต วเองไม ได ข นปล อยตามสบาย ล กจะเส ยคน พ อแม ว น ๆ เอาแต ทำงาน ไม เห นสนใจล กเลย แม อยากให ล กม ความส ขสบาย ม ข าวของ ไม อาย เพ อน ๆ พ อแม ด แต สนใจน อง ไม เห นแคร ฉ นเลย ล กโตแล ว คงพอด แลต วเองได ค ยก บพ อแม แล วไม เห นสน กเหม อนอย ก บเพ อน ล กเห นเพ อนสำค ญกว าพ อแม ส งท ว ยร นมองข ามไป แต อาจก อให เก ดความข ดแย งก บพ อแม ได แก ว ยร นอยากให พ อแม ให อ สระ แต ล มท จะทำต วให พ อแม ไว วางใจและเช อถ อ ว ยร นอยากเป นต วของต วเอง ซ งม กแสดงออกท งท าทาง และคำพ ด เช น โต แย ง แสดงความค ดเห น ไม ทำตามท พ อแม บอกเม อไม เห นด วย แต พ อแม ก ม กต ความว าล กว ยร นด อ ต อต าน และอวดด ส วน ว ยร นก ย งขาดท กษะในการแสดงความเป นต วของต วเอง ด วยว ธ ท น มนวล ว ยร นชอบค ดเอาเองว า พ อแม ไม เข าใจ ท ง ๆ ท ว ยร นไม ยอมถ ายทอด หร อพ ดค ยบอกความร ส ก ความ ต องการของตนเองก บพ อแม อย างเป ดเผย ว ยร นต องการให พ อแม เข าใจ ยอมร บตนเอง แต ล มท จะพยายามทำความเข าใจความร ส กของพ อแม (ว ยร นม กห วงใยแต ความร ส กของเพ อน ๆ แต ล มน กถ งความร ส กของพ อแม )

85 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 85 การแก ไขความข ดแย งอย างสร างสรรค กต กาเบ องต น 1. พ ดเม อแต ละฝ ายคลายอารมณ ลงแล ว 2. เม อฝ ายหน งพ ด อ กฝ ายหน งต องฟ งให จบ อย าร บปกป องต วเองหร อโต แย ง เม อเป นฝ ายพ ด 1. พ ดเฉพาะประเด นป ญหาท ข ดแย งก นอย างช ดเจน 2. บอกเล าความร ส กท ม ป ญหา 3. เสนอทางออกท เป นร ปธรรม สามารถนำไปทำได 4. ถามความค ดเห นของอ กฝ าย 5. แสวงหาทางออกร วมก น เม อเป นผ ฟ ง 1. ฟ งอย างใส ใจ ไม ค อยโต แย งหร อปกป องตนเอง 2. หล กเล ยงการใช คำถามท ค กคาม ข มข 3. การถาม ทำได หากช วยให การพ ดของอ กฝ ายช ดเจนข นว าส งท ต องการหร ออยากจะบอกค ออะไร 4. เม ออ กฝ ายหน งตอบ ต องต งใจฟ ง ข อค ดในการแก ไขความข ดแย งในการส อสารก บพ อแม สำหร บว ยร น ความค ดท ว ยร นควรหล กเล ยง ความค ดท ว ยร นควรน กถ งและควรทำ อย าม วแต ค ดว าพ อแม ไม เข าใจ ควรบอกให พ อแม ร บร ว า ตนเองร ส ก และต องการ อะไร มากกว า คอยให พ อแม เป นฝ ายเข าใจเรา ฝ ายเด ยว เช น หน อยากให พ อแม เช อใจหน ไม ต องคอยควบค มหน มากเก นไป ม นทำให หน อ ดอ ด อย าหง ดหง ด หร อต งป อมต อต านเวลาพ อแม ค ดว าการท พ อแม พ ดหร อซ กถามเพราะพ อแม พ ด หร อซ กถาม ให ความสนใจ หร อ ต องการร บร เร องราวของล ก พ อแม จ จ ข บ น การท พ อแม ทำเช นน นเพราะความร ก ความห วงใย และอยากให เราเต บโตเป นคนด อย าด วนรำคาญ หร อ ค ดว าพ อแม เข ามาก าวก าย พ อแม ทำเพราะอยากใกล ช ดล ก และคอยด แล ก บเร องส วนต วของเรามากเก นไป ให การช วยเหล อ เม อล กม ป ญหา อย างอนพ อแม นาน บางคร งเราย งง องอนเพ อน หร อคนร กก อนได แต ทำไมเราจ งม ท ฐ ต อพ อแม ของเราเอง อย าใช อารมณ เม อใดท ม ความข ดแย งก บพ อแม ร นแรง ว ยร นควร สงบอารมณ เม ออารมณ ด ข นจ งค อยมาพ ดจาก น หร อ หาคนกลางท ไว วางใจให ช วย แก ไขความ ข ดแย ง

86 86 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ท กษะการส อสารเพ อความเข าใจ ป ญหาการส อสาร หลายคร งท ความข ดแย ง การทะเลาะก น ของพ อแม และล ก เก ดข นเพราะเม อม เร อง ไม พอใจก น แล วท งสองฝ ายม กจะใช อารมณ ในการแก ไขป ญหา ไม พยายามร บฟ ง หร อเข าใจก น ตามมาด วยว ธ การ พ ดค ย หร อ การแสดงออกท ไม ร บฟ งก น ม งตำหน หร อโจมต อ กฝ ายหน ง การด าว า การพ ดประชดประช น ท าท เหล าน ย งทำให สถานการณ เลวร ายลงไป ทำให ท งสองฝ ายร ส กไม ด ต อก น ตามมาด วยความห างเห น หร อ การแตกร าวระห างพ อแม ก บล ก ว ธ การท ได ผล ถ าเพ ยงเราปร บเปล ยนว ธ การส อสารเส ยใหม ซ งเป นว ธ ท ได ผลมากกว า ค อการเป ดใจ ท จะร บฟ ง และเข าใจอ กฝ ายหน งก อน และเปล ยนคำพ ดและท าท เป นการพ ดถ งความร ส กและความต องการของ ต วเองท ม ต ออ กฝ ายหน งแทน จะทำให สามารถเข าใจ และหาทางท จะประน ประนอมความต องการของท งสองฝ ายได 1. ไม ร บฟ งอ กฝ ายหน ง การส อสารท ไม ได ผล 2. ไม ร บร และไม ทำความเข าใจอ กฝ ายหน ง น กถ งแต ความต องการของต วเองเป นท ต ง ไม สนใจว าอ กคนหน งจะเป นอย างไร 3. ใช อารมณ เม อม ความข ดแย ง ม การใช อารมณ ด วยท าทาง และคำพ ด เช น ตวาดเส ยงด ง 4. คำพ ดท ตำหน โจมต พ ดถ งความผ ด ความไม ด ของอ กฝ ายหน ง ซ งจะทำให อ กฝ ายย งต อต าน ไม พอใจ และม อารมณ ไม ด ต อก น เช น แม เฮงซวย อะไร ๆ ก น องด หน ม นผ ดหน ม นเลวตลอด การส อสารท ได ผล 1. เป ดใจร บฟ งอ กฝ ายหน งก อน เพ อเข าใจว าอ กฝ าย หน งม ความค ด ความร ส ก และต องการอะไร 2. พยายามร บร และทำความเข าใจอ กฝ ายหน ง ว าทำไมอ กฝ ายหน งจ งพ ดเช นน น ทำเช นน น เช น เข าใจว าท แม บ นเร องความสะอาด ในบ าน เพราะแม กำล งเหน อย 3. ใช เหต ผล ด วยการควบค มความโกรธความ ไม พอใจ หร อควบค มอารมณ ลบใด ๆ เส ยก อน แล วจ งค อยพ ดจาก นท หล ง 4. คำพ ดท พ ดถ งความร ส กและความต องการของ ต วเอง ท ม ต อคำพ ดและการกระทำของอ กฝ าย ซ งเป นความร ส กในแง ด มากกว าแง ร าย เช น หน น อยใจ ท แม ตำหน หน ว าหน ทำผ ดตลอด หน อยากให แม ร กและสนใจหน เหม อนท แม สนใจสนใจน อง เป นต น ท งน ม ข อระว ง ค อ เม อเราพ ดถ งความร ส ก ควรเน นความร ส กทางบวกท อ กฝ ายจะยอมร บ ได มากกว าความร ส กทางลบ เช น หน โกรธ ท แม คอยจ บผ ดหน เปล ยนเป น หน เส ยใจ ท แม ไม ไว ใจหน เป นต น

87 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม วาจาด ม ค ณจร ง 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม ท กษะการส อสารได อย างเหมาะสมก บกาลเทศะ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบรรยายว ธ การส อสารสร างส มพ นธ 2. สมาช กอาสาสม คร 8 ค แสดงบทบาทสมมต ตามสถานการณ ท กำหนด ให ในล กษณะท สร างความส มพ นธ ท ด 1 ค และไม ด 1 ค 3. สมาช กท เหล อเป นผ ส งเกตการณ บ นท กความค ดเห นเก ยวก บท าท การใช คำพ ดของผ แสดง ว าเหมาะสมก บการสร างความส มพ นธ ก บ ผ อ นในแต ละสถานการณ หร อไม เพราะเหต ใด 4. ส มสมาช กรายงานความค ดเห นของตนเองหน าช นเร ยน 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการเข าร วมก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ใบความร ว ธ การส อสาร สร างส มพ นธ - ใบก จกรรม สถานการณ ต าง ๆ - แบบบ นท กความค ดเห น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม สมาช กท ร จ กใช ว ธ การส อสารสร างส มพ นธ ท งท าทางและคำพ ดได เหมาะสมก บกาลเทศะจะได ร บความ ช วยเหล อในส งท ต องการมากกว า การใช ท กษะการส อสารท ไม เหมาะสม 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการแสดงบทบาทสมมต ของสมาช ก 2. ส งเกตจากคำตอบของผ ส งเกตการณ เก ยวก บความเหมาะสมของท าท และการใช คำพ ดแสดงบทบาท สมมต ในแต ละสถานการณ 3. ส งเกตจากการสร ปข อค ดท ได จากการเข าร วมก จกรรมของสมาช ก

88 88 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร ว ธ ส อสารสร างส มพ นธ การส อสาร ม 2 ประเภท ค อ ส อท าทางและส อภาษา การส อสาร ท ช วยสร างส มพ นธ ท ด ได แก - ย มแย ม แจ มใส - อ อนน อม ถ อมตน - สบตาก บผ ท เราค ยด วย - การแสดงความกระต อร อร น สนใจในส งท กำล งสนทนา การส อภาษา ท ช วยสร างส มพ นธ ท ด ได แก - พ ดจาส ภาพ ไพเราะ - ร จ กใช คำว า ขอบค ณ ขอโทษ - ไม พ ดข ดจ งหวะ ก อนท อ กฝ ายจะพ ดจบ - ไม เปล ยนเร องพ ดในขณะท ย งสนทนาเร องน น ๆ ไม จบ - ไม พ ดตำหน หร อว จารณ ความค ดของบ คคลท เราสนทนาด วย

89 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 89 ใบก จกรรม สถานการณ ต าง ๆ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กจ บฉลากสถานการณ สมมต ต อไปน 2 ค ต อ 1 สถานการณ และให 1 ค แสดงบทบาทสมมต ท สร างความส มพ นธ ท ด อ ก 1 ค แสดงบทบาทสมมต ท ไม ด และทำให ไม ได ร บ ความร วมม อในส งท ต องการ สถานการณ 1 การต ดต อก บเจ าหน าท เพ อทำบ ตรประชาชน ในขณะท เจ าหน าท แสดงส หน าเคร งเคร ยด สถานการณ 2 สถานการณ 3 สถานการณ 4 จะขอย มหน งส อจากห องสม ด แต ล มเอาบ ตรมา ต องพยายามสร างความส มพ นธ ก บบ คคลอ น ซ งไม เคยร จ กก นมาก อน เพ อให เขาย มหน งส อให ต องการแลกบ ตรชมภาพยนตร ท ม ท น งต ดก น 3 ท จากคนท ไม เคยร จ กก นมาก อน ต องการทำความร จ กและสอบถามความร เพ มเต มเป นการส วนต ว จากว ทยากรหล งการบรรยาย พ เศษ

90 90 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) แบบบ นท กความค ดเห น ท าท และการใช คำพ ดของผ แสดงม ความเหมาะสมก บการสร างความส มพ นธ ก บผ อ นหร อไม เพราะเหต ใด สถานการณ 1. ทำบ ตรประชาชน สถานการณ 2. ขอย มหน งส อในห องสม ด เหมาะสม ไม เหมาะสม เหมาะสม ไม เหมาะสม ท าทาง ท าทาง ท าทาง ท าทาง คำพ ด คำพ ด คำพ ด คำพ ด สถานการณ 3. แลกบ ตรชมภาพยนตร สถานการณ 4. สอบถามว ทยากร เหมาะสม ไม เหมาะสม เหมาะสม ไม เหมาะสม ท าทาง ท าทาง ท าทาง ท าทาง คำพ ด คำพ ด คำพ ด คำพ ด

91 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ส อสารด ม ส มพ นธภาพ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กบอกว ธ สร างความส มพ นธ ท ด ก บเพ อนต างเพศในสถานการณ ต าง ๆ โดยวาจา และแสดง ท าทางท เหมาะสมได 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให สมาช กอาสาสม คร จ บค ก บเพ อนต างเพศ 4 ค แล วจ บฉลากแสดง บทบาทตามข อความท เข ยนไว ในฉลาก 2. สล บก นแสดงบทบาทในแต ละค 3. ให สมาช กท กคนท เหล อเป นผ ส งเกตการณ บ นท กการส งเกต พฤต กรรมของผ แสดงท กคนลงในแบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม สถานการณ ท ส มสมาช กออกมารายงานผลการส งเกตหน าช นเร ยน 5. สมาช กร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได เก ยวก บพฤต กรรม - การกล าวคำขอบค ณเม อสมาช กได ร บความช วยเหล อจากเพ อน ต างเพศ - การกล าวขอโทษเม อกระทำไม เหมาะสมก บเพ อนต างเพศ - การกล าวคำชมเชยเม อเพ อนต างเพศประสบความสำเร จ - การใช คำพ ดท ไพเราะและน ำเส ยงท น มนวล เม อพ ดก บเพ อนต าง เพศ 6. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการเข าร วมก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ฉลากสถานการณ - แบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การส อสารก บผ อ นด วยวาจา ก ร ยาท าทางท เหมาะสมก บบ คคลโอกาส เวลา และสถานท เป นว ธ การ สร างความส มพ นธ ท ด ต อก น และทำให สมาช กม เพ อนมากข น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการแสดงบทบาทของสมาช ก ตามสถานการณ ท กำหนดให 2. ส งเกตจากการอภ ปรายสร ปข อค ดท ได เก ยวก บพฤต กรรมการกล าวคำขอบค ณ เม อได ร บการช วยเหล อ จากเพ อนต างเพศ การกล าวคำขอโทษเม อกระทำไม เหมาะสมก บเพ อนต างเพศการกล าวคำชมเชยเม อเพ อนต าง เพศประสบความสำเร จ การใช คำพ ดน ำเส ยงน มนวลเม อพ ดก บเพ อนต างเพศ 3. ส งเกตจากการสร ปข อค ดจากการเข าร วมก จกรรมของสมาช ก

92 92 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ฉลากเก ยวก บสถานการณ การใช วาจาและการแสดงท าทางต อเพ อนต างเพศ 1. สมมต ว าสมาช กกำล งเหน อย ย นเหง อตกเพราะเพ งข ดแปลงผ กเสร จ ม เพ อนต างเพศคนหน งนำน ำมา ให สมาช กด ม ให สมาช กกล าวคำพ ดแสดงความขอบค ณเพ อนคนน น 2. สมมต ว าในขณะท สมาช กกำล งเด นค ดอะไรเพล น ๆ อย โดยไม ได มองข างหน า บ งเอ ญไปชนเพ อนต าง เพศคนหน งซ งเด นสวนทางมา ให สมาช กกล าวคำพ ดแสดงการขอโทษเพ อนคนน น 3. สมมต ว าเพ อนต างเพศคนหน ง ได เป นต วแทนของโรงเร ยนไปร วมแข งข นตอบป ญหาว ชาการระด บประเทศ และชนะเล ศให สมาช กกล าวแสดงความย นด และชมเชยเพ อนคนน น 4. สมมต ว าว นหน งสมาช กไม ได นำหน งส อภาษาไทยมาสมาช กจะต องขอด ก บเพ อนต างเพศคนหน ง ในขณะท คร สอน ให สมาช กกล าวคำขอด วยคำพ ดท ไพเราะและน ำเส ยงท น มนวล

93 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 93 แบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม : สถานการณ ท 1 ช อ-สก ล ผ แสดง..... พฤต กรรมท ส งเกต พฤต กรรมของผ แสดง พฤต กรรมด านภาษาท าทางในการกล าวคำพ ด แสดงความขอบค ณเพ อนต างเพศ 1. การแสดงออกทางส หน า. 2. การสบสายตา. 3. การแสดงท าทาง. 4. การใช น ำเส ยงและระด บเส ยง. พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ การกล าวคำพ ดแสดงความขอบค ณ. เพ อนต างเพศ. สร ป พฤต กรรมด านภาษาท าทาง เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... ลงช อผ ส งเกต

94 94 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) แบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม : สถานการณ ท 2 ช อ-สก ล ผ แสดง..... พฤต กรรมท ส งเกต พฤต กรรมของผ แสดง พฤต กรรมด านภาษาท าทางในการกล าวคำพ ด แสดงการขอโทษเพ อนต างเพศ 1. การแสดงออกทางส หน า. 2. การสบสายตา. 3. การแสดงท าทาง. 4. การใช น ำเส ยงและระด บเส ยง. พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ การกล าวคำพ ดแสดงการขอโทษ. เพ อนต างเพศ. สร ป พฤต กรรมด านภาษาท าทาง เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... ลงช อผ ส งเกต

95 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 95 แบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม : สถานการณ ท 3 ช อ-สก ล ผ แสดง..... พฤต กรรมท ส งเกต พฤต กรรมของผ แสดง พฤต กรรมด านภาษาท าทางในการกล าวคำพ ด แสดงความชมเชยเพ อนต างเพศ 1. การแสดงออกทางส หน า. 2. การสบสายตา. 3. การแสดงท าทาง. 4. การใช น ำเส ยงและระด บเส ยง. พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ การกล าวคำพ ดแสดงความย นด และชมเชย. เพ อนต างเพศ. สร ป พฤต กรรมด านภาษาท าทาง เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... ลงช อผ ส งเกต

96 96 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) แบบบ นท กการส งเกตพฤต กรรม : สถานการณ ท 4 ช อ-สก ล ผ แสดง..... พฤต กรรมท ส งเกต พฤต กรรมของผ แสดง พฤต กรรมด านภาษาท าทางในการขอความ ช วยเหล อก บเพ อนต างเพศ 1. การแสดงออกทางส หน า. 2. การสบสายตา. 3. การแสดงท าทาง. 4. การใช น ำเส ยงและระด บเส ยง. พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ การกล าวคำพ ดขอความช วยเหล อก บ. เพ อนต างเพศ. สร ป พฤต กรรมด านภาษาท าทาง เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... พฤต กรรมด านภาษาถ อยคำ เหมาะสม เพราะ.. ไม เหมาะสม เพราะ... ลงช อผ ส งเกต

97 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ฟ งให เข าห 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กอธ บายถ งผลกระทบของการฟ งและการไม ฟ งท ม ต อการต ดต อส อสารได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม ส อ / อ ปกรณ 1. ให สมาช กจ บค โดยคนหน งเล าเร องท เขาสนใจให เพ อนฟ ง เช น รายการโทรท ศน ท ชอบหร อก จกรรมท ชอบทำในเวลา 1 นาท 2. ให สมาช กอ กคนเป นผ ฟ งโดยแสดงท าทางและคำพ ด ตามบทบาทสมมต ท กำหนดให ด งน - แสดงท าทาง ไม สนใจผ เล าเร องโดยมองไปทางอ น เป ดหน งส ออ าน หร อหาวนอน - โต ตอบ โดยการพ ดข ดจ งหวะ พ ดออกนอกเร องหร อ แนะนำท นท 3. อาสาสม คร / แกนนำเยาวชนและสมาช กอภ ปรายในประเด นต อไปน 1. เม อม ใครบางคนไม ได ฟ งเราพ ด เราจะร ส กอย างไร 2. ผ ฟ งท เราชอบม พฤต กรรมอย างไร 3. อะไรบ างท จะช วยให สมาช กเป นผ ฟ งท ด ข น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คำพ ดและท าทางม ผลกระทบต อการต ดต อส อสาร 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการร วมก จกรรม 2. ส งเกตการอภ ปราย

98 98 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม เร ยนร การฟ งอย างม ประส ทธ ภาพ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กฝ กท กษะการฟ งอย างม ประส ทธ ภาพ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให สมาช กอ านใบความร การฟ งท ม ประส ทธ ภาพ 2. แบ งสมาช กเป น 2 กล ม แต ละกล มส งต วแทน 1 คน มาฟ ง เร องท อาสาสม คร / แกนนำเยาวชนเล า สมาช กต งใจฟ งและ บ นท กเร องราวเม อฟ งจบ จากน นสมาช กคนฟ งเปล ยนเป น คนเล าให สมาช กในกล มคนต อไปมาฟ ง พร อมจดบ นท ก ทำต อไปจนครบท กคน 3. ในขณะเพ อนเล าและฟ ง สมาช กคนอ น ๆ ส งเกตพฤต กรรม การฟ งของเพ อนในกล ม ด งน 3.1 ความต งใจฟ ง การมองหน า สบตา การจดจ อก บเร องท ฟ ง 3.2 การทบทวนความเข าใจในเร องท ฟ ง 3.3 การใช คำถาม 3.4 การบ นท ก 4. อาสาสม คร / แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ปถ งท กษะ การฟ งท สามารถทำให จ บประเด นเร องท ผ เล าต องการส อ ได ครบถ วน ส อ / อ ปกรณ - ใบความร เร อง การฟ งให ม ประส ทธ ภาพ - บทความ หร อข าวส น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คำพ ดและท าทางม ผลกระทบต อการต ดต อส อสาร 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการฟ งของสมาช ก 2. ส งเกตการอภ ปรายของสมาช ก

99 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 99 ใบความร การฟ งอย างม ประส ทธ ภาพ 1. ห นหน าเข าหาผ พ ด ม การสบตาพอสมควร พยายามจดจ อก บเร องท ผ พ ดกำล งเล า หย ดทำงาน อ น ๆ ในขณะท กำล งฟ ง 2. ฟ งเพ อให เข าใจช ดเจน เป นการฟ งเพ อจะได เข าใจความค ดเห นและความร ส กของผ พ ดอย างช ดเจน อย าข ดจ งหวะเพ อจะเล าเร องให ความค ดเห นหร อคำแนะนำของตนเอง ในขณะท ฟ งเพ อให เข าใจว าเขาพ ดอย างไร และตรวจสอบความค ดเห นและความร ส กของผ พ ดซ ำอ กคร งหน ง เพ อทบทวนความเข าใจ 3. ถามเพ อขอข อม ล ความค ดเห น และความร ส กต าง ๆ เพ มเต มโดยกระต นให พ ดมากข นด วยการ ถามคำถามว าทำไม ท ไหนและอย างไร โดยไม ให เป นการข ดจ งหวะผ พ ด 4. จดบ นท กคำสำค ญ หร อรายละเอ ยดเท าท จำเป นเพ อช วยการจำ และการตามเร องท กำล งฟ ง

100 100 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ภาพปร ศนา 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กฝ กท กษะการต งคำถาม 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร / แกนนำเยาวชนนำภาพปร ศนาคำข นมา 1 ภาพ เพ อให สมาช กทาย 2. ให สมาช กต งคำถาม ท ละ 1 คำถาม 3. ให สมาช กทายว าภาพปร ศนา ค อ ภาพอะไร หล งจากท สมาช ก ค ดว า ได ข อม ลเพ ยงพอ หากตอบผ ดสามารถถามต อไป แต ไม เก น 20 คำถาม 4. อาสาสม คร / แกนนำเยาวชน เฉลยคำตอบและกล าวชมเชย 5. อาสาสม คร / แกนนำเยาวชนและสมาช ก ช วยก นสร ปถ งท กษะการ ต งคำถาม ด งน 5.1 ถามให สอดคล อง ตรงประเด นก บเร องท ต องการร 5.2 ต องกล าท จะถามในเร องท อยากร 5.3 การใช คำถามปลายเป ด เช น เพราะอะไร อย างไร ฯ จะช วยให ได ข อม ลท ต องการคำตอบมากกว า ใช คำถามป ด ท จะได คำตอบ เพ ยงใช หร อไม ส อ / อ ปกรณ ภาพปร ศนา (อาจเป น ภาพผลไม หายาก ส ตว สงวน หร อการละเล น ต าง ๆ ฯลฯ) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การถามจะช วยให เก ดความกระจ าง ได ข อม ล ความร แก ป ญหาข อสงส ยได 6. การประเม นผล ส งเกตว ธ การต งคำถามของสมาช ก

101 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เพ อน 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กอธ บายค ณสมบ ต ของบ คคลท คนท วไปอยากคบด วย และร ว ธ การพ ฒนาหร อปร บปร งตนเอง 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให ท กคนเข ยนค ณสมบ ต ของเพ อนในอ ดมคต ท สมาช กต องการ ลงในใบก จกรรม 1 2. ให สมาช กท กคนเสนอ สร ป ค ณสมบ ต ของ เพ อนในอ ดมคต ของฉ น อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบ นท กลงในโปสเตอร ภาพ เพ อนใน อ ดมคต 3. ให สมาช กแต ละคนเข ยนค ณสมบ ต ส วนท ต องปร บปร งและแนวทางใน การปร บปร งตนเองในใบก จกรรม 2 4. ส มสมาช ก 5-6 คน ให นำเสนอภาพอ ดมคต ของฉ น เล าถ งค ณสมบ ต ท อยากม และว ธ การพ ฒนาหร อปร บปร งตนเองให เพ อนฟ ง 5. สมาช กท กคนนำภาพอ ดมคต ของฉ นต ดไว บนบอร ดหล งห องเร ยน 6. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนช วยก นสร ปข อค ดท ได จากการ เข าร วมก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม 1 เพ อนใน อ ดมคต ของฉ น - โปสเตอร ภาพ เพ อนใน อ ดมคต (ใช ภาพเด ยวก บใบ ก จกรรมแต ให ขนาดใหญ กว า) - ใบก จกรรม 2 ภาพอ ดมคต ของฉ น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม เพ อนเป นบ คคลท ม อ ทธ พลต อช ว ตของว ยร น ไม ม ใครอยากขาดเพ อน นอกจากม เพ อนท ด แล ว เราคงอยาก เป นเพ อนท ด ของคนอ นด วย ด งน น เราจ งควรปร บปร งตนเองในส วนท ต องปร บปร ง เพ อจะสามารถเป นเพ อนท ด ก บ ผ อ นได 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการบอกค ณสมบ ต ของเพ อนในอ ดมคต ท สมาช กต องการ 2. ส งเกตจากการเข ยนถ งภาพในอ ดมคต ของตนเองและแนวทางในการปร บปร งตนเอง 3. ส งเกตจากการสร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมของสมาช ก

102 102 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม 1 เพ อนในอ ดมคต ของฉ น ค ณสมบ ต ของเพ อนในอ ดมคต

103 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 103 ใบก จกรรม 2 ภาพอ ดมคต ของฉ น ให สมาช กทบทวนค ณสมบ ต ท ตนอยากม หร อต องการปร บปร งและบอกว ธ การพ จารณาหร อปร บปร ง ตนเองให ม ภาพในอ ดมคต อย างท ตนเองอยากเป น และเป นท ร กของเพ อน ๆ ให ได ว ธ การ ว ธ การ ว ธ การ ค ณสมบ ต ท ฉ นอยากม ว ธ การ ว ธ การ ฉ นช อ...

104 104 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม สม ยเก า สม ยใหม 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห ผลของการกระทำท ไม เหมาะสมก บว ฒนธรรม 2. เพ อให สมาช กสามารถบอกว ธ การประพฤต ตนให เหมาะสมก บค าน ยม ว ฒนธรรมท ด 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกกรณ ต วอย างและใบก จกรรม สม ยเก า สม ยใหม ให สมาช กท กคนศ กษาและปฏ บ ต ตามใบก จกรรม 2. แบ งกล มสมาช กเป นกล มย อย กล มละ 5-6 คน ให แต ละกล มอภ ปราย ร วมก นตามห วข อท กำหนดไว ในใบก จกรรม สม ยเก า สม ยใหม เพ อ ให เป นมต ของแต ละกล มส งต วแทนนำเสนอผลการอภ ปรายของกล ม หน าช นเร ยน 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กค ดถ งช ว ตประจำว นของสมาช ก เอง สมาช กเคยม ป ญหาท เก ดจากความข ดแย งด านค าน ยม และ ว ฒนธรรมระหว างคนร นเก าและคนร นใหม ในเร องใดบ าง และสมาช ก ใช ว ธ การอย างไรในการแก ไขป ญหาน น ๆ ได ผลมากน อย เพ ยงใด แล วส มสมาช ก 2-3 คน รายงานคำตอบหน าช น 4. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ - กรณ ต วอย างและใบก จกรรม สม ยเก า สม ยใหม - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ในช ว ตของคนเราน นบางคร งอาจพบก บความร ส กค บข องใจ ท เก ดจากความข ดแย งด านค าน ยมและ ว ฒนธรรมระหว างคนร นเก าและคนร นใหม โดยเฉพาะก บพ อแม และอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ซ งท านอาจ ต กเต อนเพราะความปรารถนาด ท งน ก เพราะต องการให สมาช กได ด สมาช กจ งควรพยายามปร บต วท งด านความ ค ด ความร ส ก และการกระทำให เหมาะสมก บค าน ยม ว ฒนธรรมท ด พยายามหาจ ดประน ประนอม จนสามารถ ลดความค บข องใจ หร อป ญหาท เผช ญอย ให หมดไปและสมาช กจ งจะอย ในสภาพแวดล อมน น ๆ ได อย างม ความส ข 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการอภ ปรายกล มเก ยวก บการว เคราะห ผลเส ยของการกระทำท ไม เหมาะสมก บค าน ยม ว ฒนธรรมท ด 2. ส งเกตจากการอภ ปรายถ งว ธ การจ ดการก บป ญหา ความข ดแย งด านค าน ยมและการปร บต ว ในช ว ต ประจำว นของสมาช ก 3. ส งเกตจากการอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมของสมาช ก

105 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 105 กรณ ต วอย าง สม ยเก า.สม ยใหม ชนกนารถเป นหญ งสาวว ยร น เต บโตมาจากครอบคร วท ม ฐานะปานกลาง พ อแม ร กเธอมากและอบรม ส งสอนให ร กนวลสงวนต ว ให ย ดถ อขนมธรรมเน ยมประเพณ ท ด งามและม มารยาทด อย างก ลสตร โดยร จ กวางต วให เหมาะสมจนญาต ผ ใหญ ในละแวกบ านชมเชยในการวางต วของเธออย เสมอ ขณะเด ยวก นเธอก ชอบแสวงหา ประสบการณ ช ว ตท แปลกใหม เพราะเธอค ดว าการเปล ยนแปลงของส งคมเป นส งท ต องเร ยนร และปร บต ว หล งจากจบการศ กษาช นม ธยมศ กษาป ท 3 แล วเธอได เด นทางเข ามาสอบเร ยนต อท ว ทยาล ยอาช วศ กษา แห งหน งในต วจ งหว ดพร อมก บเพ อนคนหน ง ช อ น ตยา ชนกนารถพ กอย หอพ กซ งม คนอย หลายประเภท ส วนใหญ เป นคนร ำรวยฐานะด แต งต วท นสม ยตามแฟช น ชอบส บบ หร และม กช กชวนก นไป เท ยวเตร ตามสถานเร งรมย ต าง ๆ เช น ไนท คล บ ด สโก เทค ฯลฯ ว นหน งขณะท ชนกนารถน งทำการบ านอย เพ อนร วมหอพ กกล มหน งเด น ผ านมาชวนเธอไปเท ยวก บพวกเขา ตอนแรกชนกนารถปฏ เสธ แต ก ทนการรบเร าของคนเหล าน นไม ได และกล ว ว าคนเหล าน นจะหาว าเชยไม ท นสม ย ไม ร จ กเป ดห เป ดตา จ งตกลงใจไปเท ยวด วยและคบคนเหล าน นเป นเพ อน ขณะท ไปเท ยวด สโก เทค เพ อน ๆ ต างช กชวนก นด มเหล า ส บบ หร น งกอดจ บก นเป นค ๆ ในม มม ด ชนกนารถ ได ถ กแนะนำให ร จ กเพ อนต างเพศคนหน ง ช อ เมธา จนกระท งสน ทสนมก นมาก และน ดหมายก นไปเท ยวบ อย ๆ ว นหน งขณะท เมธาและชนกนารถไปเท ยวก บเพ อน ๆ ท ด สโก เธคน น เมธาพยายามจ บไม จ บม อ กอดจ บและ คะย นคะยอให ด มเบ ยร ทำให ชนกนารถอ ดอ ดและอายเพ อน ๆ พยายามผล กไสเมธาและกล าวปฏ เสธ ว าย งไม ถ ง เวลาอ นควร เด ยวพ อแม ร คร ร จะเส ยใจและอาจถ กลงโทษท ทำผ ดกฎระเบ ยบของโรงเร ยน แต เมธากล บพ ดว าไม เห นเป นอะไรเลยคนอ นเขาก ทำก นอย างน เพราะความร ก แล วก ไม ม ใครร ใครเห นด วย พ อแม ก อย ต างจ งหว ดย ง ไม ร ใหญ เลย เพ อน ๆ คนอ น ๆ ก พ ดเสร มข นมา ก น นนะส ใครจะร เรามาอย ในท ม ด ๆ อย างน ด วย แหม ทำเป นไร เด ยงสาอย ได แล วเพ อน ๆ ก ย ให เมธากอดจ บชนกนารถให ได และพยายามให ชนกนารถด มเบ ยร ทำให ชนกนารถค ดไม ตกว าจะทำอย างไรด ใจหน งต ดก บคำสอนของพ อแม คร อาจารย ทำให อยากร บกล บบ านไม ทำตาม ท เพ อนชายขอร อง เพราะเป นการไม ซ อส ตย ต อระเบ ยบ กฎเกณฑ จาร ตประเพณ ว ฒนธรรม ถ าร ถ งคร -อาจารย พ อแม จะทำให พวกท านเส ยใจ แต อ กใจหน ง ชนกนารถก กล วเพ อนโกรธและล ก ๆ ก ร ส กพอใจเมธาอย ไม น อย ถ า ให เขากอดจ บได บ างแต ไม มากน ก ด มเบ ยร น ด ๆ หน อย ๆ คงไม เป นไร เพราะไม ม ใครร เป นการเอาใจเพ อน ชายและอย ในกล มเพ อนได เพ อน ๆ จะได ไม มองตนเป นต วประหลาดไม ท นสม ย ชนกนารถควรทำอย างไร?

106 106 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม สม ยเก า สม ยใหม คำส ง เม อสมาช กอ านกรณ ต วอย าง สม ยเก า..สม ยใหม จบแล ว ให สมาช กร วมก นอภ ปรายสร ปเป น มต ของกล มส งต วแทนกล มนำเสนอผลการอภ ปรายหน ากล มสมาช ก 1. ถ าชนกนารถย ดตามคำสอนของพ อแม และอาสาสม คร โดยไม ยอมด มเหล า ไม ให เมธากอดจ บ และ ขอแยกต วกล บบ าน จะเก ดผลด และผลเส ยต อชนกนารถอย างไร 2. ถ าชนกนารถกล วเพ อนไม พอใจ และยอมตามใจความร ส กท อย ล ก ๆ ของตนเอง โดยยอมด มเบ ยร และ ยอมให เมธากอดจ บ จะเก ดผลด และผลเส ยต อชนกนารถอย างไร 3. ถ าสมาช กอย ในสถานการณ เด ยวก บชนกนารถ สมาช กจะทำอย างไร เพ อให เก ดผลกระทบต อตนเอง น อยท ส ด ในขณะท ไม ต องเส ยเพ อนด วย เพราะเหต ใด

107 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 107 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได คำถาม คำตอบ 1. ถ าชนกนารถย ดตามคำสอนของพ อแม และ - ผลด ชนกนารถจะรอดพ นจากการถ กลวนลาม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน โดยไม ยอมด มเหล า ของเมธาและไม ต องเส ยต วเพราะขาดการ ไม ให เมธากอดจ บ และขอแยกต ว กล บบ าน ควบค มตนเอง จะเก ดผลด และผลเส ยต อ - ผลเส ย - เพ อน ๆ อาจโกรธชนกนารถ จนไม ชนกนารถอย างไร คบด วย - ถ กเพ อนเยาะเย ยว าเป นเต าล านป เชย ไม ท นสม ย 2. ถ าชนกนารถกล วเพ อนไม พอใจ และยอมตามใจ - ผลด ไม เส ยเพ อน เพ อนๆ มองว าเป นคน ความร ส กท อย ล ก ๆ ของตนเอง โดยยอมด มเบ ยร ท นสม ย (ในสายตาเพ อนบางกล มเท าน น) และยอมให เมธากอดจ บ จะเก ดผลด - ผลเส ย - ฤทธ ของเบ ยร อาจทำให ชนกนารถขาด และผลเส ยต อชนกนารถอย างไร การควบค มต วเองและอาจเส ยต ว ต งครรภ หร ออาจต ดเช อจากโรคทาง เพศส มพ นธ ได ถ าไม ป องก น และถ า ต งครรภ จร ง ๆ ชนกนารถต องพ กการ เร ยน หร ออาจเร ยนไม จบ - พ อแม ท ร กเธอต องเส ยใจมาก หาก ทราบว า ชนกนารถประพฤต ต วเช นน - หากคนในช มชนของเธอร เร อง ต วเธอ และพ อแม คงต องอายจนแทบแทรก แผ นด นหน ท ล กสาวประพฤต ตนผ ด ทำนองครองธรรม 3. ถ าสมาช กอย ในสถานการณ เด ยวก บชนกนารถ - สมาช กควรปฏ เสธอย างแข งข น เม อเพ อนชวนซ ำ สมาช กจะทำอย างไร เพ อให เก ดผลกระทบต อ โดยใช ท กษะการปฏ เสธ แบบไม ให เส ยเพ อนด งน ตนเองน อยท ส ด ในขณะท ไม ต องเส ยเพ อนด วย 1. ปฏ เสธอย างจร งจ งท งท าทางและน ำเส ยง เพราะเหต ใด 2. ใช ความร ส กเป นข ออ างประกอบเหต ผล 3. แสดงการยอมร บเพ อร กษาน ำใจเพ อน หร อต อรอง โดยหาก จกรรมอ นทดแทน เราขอไม ด มนะ.ไม ชอบจร ง ๆ..ขอบค ณท ชวน.. เอาเป นว าเราด มน ำส มเป นเพ อน และขอด พวกเธอ สน กด กว า ถ าพวกเธอเมาเราจะได พากล บหอได ไง ถ าร กก นจร งก อย าบ งค บใจก นเลยนะ

108 108 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม วางแผนช ว ต พ ช ตเป าหมาย 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กวางแผนการใช เวลาให เก ดประโยชน แก ตนเองได 2. เพ อให สมาช กวางแผนช ว ตของตนได อย างเหมาะสม 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให สมาช กบ นท กก จกรรมและเวลาท สมาช กใช ต งแต ต นนอนตอนเช า จนเข านอนทำอะไรบ าง 2. แล วให สมาช กพ จารณาว าก จกรรมท ทำในแต ละว นน น เป นก จกรรมท ม ประโยชน ค มค าก บเวลาท เส ยไปหร อไม เพราะเหต ใด 3. ถ าหากว าการใช เวลาด งกล าวย งไม ค มค า สมาช กควรปร บปร งต วเองโดย วางแผนการใช เวลาแต ละว นอย างไร (กำหนดตารางประจำว นให ช ดเจน และประเม นต วเองว าสามารถควบค มต วเอง ให ปฏ บ ต ตาม ตารางน นได หร อไม เพ ยงใด) 4. ให สมาช กวางแผนช ว ตของต วเองว าในระยะ 1 ป 5 ป 10 ป น นช ว ต ของตนควรเป นอย างไร 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากการร วมก จกรรมน และอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปเพ มเต ม ในส วนท สมาช กย งไม ได กล าวถ ง ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม เวลาม ค า 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การท บ คคลร จ ก ปฏ บ ต ตนได เหมาะสมก บจ งหวะเวลา อ ดมคต และร จ กใช เวลาให เป นประโยชน อย าง ค มค า จะทำให บ คคลกระทำส งท เป นประโยชน ส เป าหมายช ว ตท วางไว ได 6. การประเม นผล 1. พ จารณาจากการบ นท กเวลาของสมาช กท ทำก จกรรมต งแต เช า จนถ งเข านอน 2. พ จารณาจากการบ นท กของสมาช กในการประเม นตนเองว าสามารถควบค มตนเองให ปฏ บ ต ก จกรรม ตามตารางเวลาท ตนกำหนดไว ได เพ ยงใด 3. พ จารณาจากการวางแผนช ว ตในแต ละช วงช ว ตของสมาช ก 4. ส งเกตจากการอภ ปรายสร ปข อค ดท ได จากก จกรรมของสมาช ก

109 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 109 ใบก จกรรม เวลาม ค า ช อ....ช น.... ให สมาช กบ นท กก จกรรมท สมาช กทำในช วงเวลาต าง ๆ ต งแต ต นนอนตอนเช าจนเข านอน (ช วงหล ง น. ให ใช ปากกาคนละส ) รวมเวลาท ใช อย างม ค า.ชม. เวลาท ใช อย างเปล าประโยชน.ชม.

110 110 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม สะพานดาว 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห หนทางไปส ความสำเร จของอาช พต าง ๆ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. ให อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนท กทายสมาช ก เกร นนำว าว นน เราจะ มาค ยก นเร อง หนทางส ความสำเร จในอาช พ 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามในห องว าม ใครจบแล วอยากทำอะไร บ าง และแบ งกล มสมาช กเป นกล มละ 6-8 คน ให ประว ต ของบ คคล ท ประสบความสำเร จในอาช พต าง ๆ ก น 3. ให สมาช กว เคราะห ประว ต ของบ คคลต วอย างลงในใบก จกรรม 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กส งต วแทนออกมาเล าประว ต ตามใบก จกรรมท ละกล ม 5. ให สมาช กช วยก นสร ป หนทางส ความสำเร จในอาช พ 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กน กถ งอาช พในอนาคตท อยาก ทำไว คนละ 1 อาช พ เป นการบ าน เพ อนำมาทำก จกรรมต อคร งหน า/ แกนนำเยาวชนสร ปเพ มเต ม ในส วนท สมาช กย งไม ได กล าวถ ง ส อ / อ ปกรณ - ประว ต ผ ท ประสบความสำเร จ ในช ว ต - ใบก จกรรม หนทางส ความสำเร จในอาช พ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวคำตอบ ท ควรได 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม แบบอย างและหนทางส ความสำเร จในแต ละอาช พของบ คคลท น าสนใจ จะเป นพล งกระต นให สมาช กได ทบทวนเป าหมายช ว ตของตนเอง และทราบถ งแนวทางท จะทำให สมาช กก าวส ความสำเร จ ซ งล วนต องอาศ ยความ ม งม นและความร บผ ดชอบส งในด านการเร ยน 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการว เคราะห หนทางส ความสำเร จของบ คคลต วอย าง 2. ส งเกตจากการอภ ปรายกล ม ถ งหนทางส ความสำเร จ

111 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 111 ใบก จกรรม หนทางส ความสำเร จในอาช พ อาช พของบ คคลต วอย าง บ คคลต วอย างเล อกอาช พน น เพราะ? ความสำเร จในอาช พท เขาได ร บ ค อ? หนทางท ทำให บ คคลต วอย างประสบความสำเร จในอาช พ บ คคลต วอย างพ ฒนาความร บ คคลต วอย างม ท ศนคต บ คคลต วอย างม การฝ กฝนอย างไร ในอาช พน น ๆ อย างไร ต ออาช พอย างไร

112 112 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวคำตอบท ควรได 1. อาช พ พยาบาล ทหาร ตำรวจ คร หมอ ค าขาย กรรมกร เกษตรกร ว ศวกร น กธ รก จ ธ รก จส วนต ว 2. เพราะ แบบอย างจากบ คคลท ศร ทธาหร อใกล ช ด ท บ านทำอย รวย / ฐานะด ชอบ ความหล งท เก ยวข อง เช น หมอคนหน งต องการเร ยนแพทย เพราะความร ส กอยากร กษา อาการป วยของยายท เขาร กมาก 3. ความสำเร จท ได ร บจากอาช พ ค อ ม ความส ข ม งานทำ ม ศ กด ศร / เท ห ม ความภ ม ใจ ม ส ทธ พ เศษ รายได ด 4. หนทางส ความสำเร จ 4.1 ความร : สนใจใฝ ถามผ ร / เร ยนเพ มเต ม / ความสามารถพ เศษ เล อกว ชาเร ยนท ตรงก บอาช พน น ๆ 4.2 ท ศนคต : ร ก ช นชม ร บผ ดชอบต อการเร ยน ไม ย อท อ ม งม น ต งใจ 4.3 การฝ กฝน อ านบ อย / ทบทวน ลองผ ด ลองถ ก กวดว ชา หม นทำแบบฝ กห ด ลงม อปฏ บ ต จนชำนาญ การม ว น ยในการฝ กฝน ไม ผล ดว น ประก นพร ง

113 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ฝ นให ไกล ไปให ถ ง 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กต งเป าหมายเก ยวก บอาช พของตนเอง 2. เพ อให สมาช กนำเสนอว ธ ปฏ บ ต ตนไปส ความสำเร จของอาช พน น ๆ 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนท กทายสมาช ก และพ ดเร อง หนทางส ความสำเร จในอาช พ ต อว า คร งก อนได ด ประว ต ของหลาย ๆ คน แล ว ว นน เราจะมาสำรวจตนเองก น 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถามถ งอาช พท สมาช กอยากเป น และให ว เคราะห หนทางส ความสำเร จในอาช พท ตนเองเล อกตามใบก จกรรม 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถามสมาช ก 2-3 คน 4. แบ งสมาช กกล มละ 5-6 คน ร วมก นอภ ปราย ถ งป จจ ยสำค ญท ส ด ท จะนำไปส ความสำเร จในอาช พ 3 ลำด บ 5. ส มต วแทนสมาช ก 2-3 กล ม นำเสนอ กล มอ นอภ ปรายเพ มเต ม 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมอภ ปรายสร ปถ งป จจ ย สำค ญส ความสำเร จในอาช พ 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให สมาช กเข ยนโปสเตอร ว ธ การส ความ สำเร จในอาช พต ดไว ท บอร ดหล งห อง ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวคำตอบ ท ควรได - ใบความร ป จจ ยส ความสำเร จ - โปสเตอร เส นทางส ดวงดาว 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การต งเป าหมายด านอาช พของตน จะช วยให สมาช กม จ ดม งหมายและร ว าตนเองควรปฏ บ ต ตนด านการ เร ยนอย างไร เพ อให ถ งจ ดหมายท ต งไว ได สำเร จ 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการเล อกอาช พและการว เคราะห หนทางส ความสำเร จในอาช พ 2. ส งเกตจากการอภ ปรายถ งหนทางส ความสำเร จในอาช พ

114 114 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม หนทางส ความสำเร จในอาช พ อาช พในฝ นของฉ น ฉ นเล อกอาช พน เพราะ? ความสำเร จในอาช พท ฉ นจะได ร บ ค อ? หนทางส ความสำเร จในอาช พท ฉ นใฝ ฝ น แนวทางการพ ฒนาความร ท ศนคต ต ออาช พ แนวทางการฝ กฝน

115 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 115 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวคำตอบท ควรได 1. อาช พ คร พยาบาล/หมอ ตำรวจ เกษตรกร ร บจ าง น กธ รก จ ธ รก จส วนต ว เสร มสวย 2. เพราะ ม แบบอย าง ท บ านม ก จการรออย แล ว ทำแล วรวย ชอบ / ร ก ม ความหว ง/ ประสบการณ ม ความถน ด 3. ความสำเร จท ได ร บจากอาช พ ค อ ม ความส ข ม งานทำ ม ศ กด ศร / เท ห ม ความภ ม ใจ ม ส ทธ พ เศษ รายได ด 4. หนทางส ความสำเร จ 4.1 ความร : สนใจใฝ หาความร เล อกว ชาเร ยนท ตรงก บอาช พน น ๆ เช ยวชาญด าน 4.2 ท ศนคต : ม งม น, ต งใจ, ร บผ ดชอบ ชอบ / ร ก ไม ย อท อ 4.3 การฝ ก : ทบทวน ฝ กบ อย ๆ / ท กว น สม ำเสมอ

116 116 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร ป จจ ยส ความสำเร จ คนเราม ความชอบหลากหลาย ม หลายอาช พท อยากเป น ตามความร ความสามารถ และความเป น ไปได เช น คร ตำรวจ ทหาร เกษตรกร พยาบาล หมอ ว ศวกร ร บจ าง ฯลฯ ซ งต างก ม เหต ผลของตน แต ไม ว าจะเป นเหต ผลใดก ตาม ท กอย างม งส ความสำเร จ (ความสำเร จ เช น ความส ข ความภ ม ใจ รายได ด ม ศ กด ศร ) การไปส หนทางส ความสำเร จ ประกอบด วย 3 ป จจ ยค อ 1. ความร ท กอาช พต างก ต องการความร ความเช ยวชาญในด านต าง ๆ แตกต างก น การจะประสบผลสำเร จจ งต องม ความร ท พอเพ ยงท จะประกอบอาช พได 2. ท ศนคต การจะประสบความสำเร จในอาช พ ส งท สำค ญท ส ด ค อ ความส ขท เก ดจาก การทำงาน ต อให ม งานท รายได ด ม นคง แต ถ าไม ส ขกายสบายใจก ไม ถ อว า ประสบผลสำเร จในงานอย างแท จร ง 3. การฝ ก, ปฏ บ ต งานท กอย างไม ใช เพ ยงแค ม ความร เข าใจ หร อชอบ การท จะไปส ความสำเร จ จำต องม การฝ กฝนบ อย ๆ จ งจะเก ดความชำนาญ ส งเกตว าหนทางส ความสำเร จจำเป นต องม 3 องค ประกอบควบก นไป ท งความร ท ศนคต การ ฝ กปฏ บ ต ถ าขาดอย างใดอย างหน ง อาจไม ถ อว าเป นการสำเร จในอาช พได โดยป จจ ยท ม ความสำค ญ ลำด บแรก ค อท ศนคต ความร ก ความม งม น ซ งจะทำให สมาช กเก ดความร ส กร บผ ดชอบต อการขวนขวายความร และ หม นฝ กปฏ บ ต เพ อผล กด นให ตนเองก าวส ความสำเร จในอาช พท ต องการได สมความปรารถนา

117 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 117 ต วอย าง เป าหมาย ว ธ การหาความร การม ท ศนคต ท ด ว ธ การฝ กฝนให ม ความ เช ยวชาญ / ความชำนาญ ว ธ การส เป าหมาย - เน นด ว ชาเป นพ เศษท - ชอบ ม งม น ร ก - ม ระเบ ยบ/ว น ย พยายาม จำเป นในการประกอบ - สนใจ ปฏ บ ต ตามแผนการฝ กฝน อาช พ - ต งใจ ท ต งไว โดยไม บ ดพล ว หร อ - ศ กษาและต งใจเวลาเร ยน - คร น าร ก หาข ออ าง - ทำงานส ง ร บผ ดชอบ - ม ความร บผ ดชอบ ม งม น - ต งใจเร ยน ต งใจ หม นฝ กฝนจนสำเร จ - ไม ขาดเร ยน - ทำบ อย ๆ ซ ำ ๆ - กล บมาอ าน/ทบทวน - เอาประสบการณ เด มมาเป น - สงส ยถามเพ อน/คร บทเร ยน - ศ กษาจากคนอ นท ม ประสบการณ ส งเกตได ว าการไปถ งเป าหมายน นม ว ธ การมากมาย แล วแต ใครจะนำไปปฏ บ ต ถ าเราท กคนม เป าหมาย ช ดและอยากไปให ถ ง เราควรม ความร บผ ดชอบ ม ว น ยในการเร ยน ต งใจเร ยน หม นทบทวนบทเร ยนอย าง สม ำเสมอ ม งม นส ความสำเร จด วยตนเอง ถ งว นน น เราก จะเก ดความภ ม ใจว าเราทำได อย างไรก ตาม ว ธ การไป ให ถ งฝ นอาจจะเหม อนก นหร อต างก นได

118 118 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) โปสเตอร เส นทางส ดวงดาว อาช พในอนาคตของพวกเรา (ให สมาช กวาดภาพ อาช พต าง ๆ ท สมาช กอยากทำ) ว ธ การส ความสำเร จในอาช พท สำค ญ (5 ลำด บ) เป าหมาย ว ธ การหาความร การม ท ศนคต ท ด ว ธ การฝ กฝนให ม ความ เช ยวชาญ / ความชำนาญ ว ธ การส เป าหมาย

119 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ปร ศนาอาช พ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กทราบค ณสมบ ต ท เหมาะสมก บอาช พต าง ๆ 2. เพ อให สมาช กสามารถว เคราะห ถ งอาช พท เหมาะสมก บความสามารถของตนเองได 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กกล มละ 3-4 คน โดยท กกล มจะได ร บแจกบ ตรคำท แสดง ถ งความถน ด ล กษณะน ส ย และความสามารถในว ชาต าง ๆ กล มละ 6 ใบ 2. ให สมาช กแต ละกล มร วมก นพ จารณาว าค ณสมบ ต ต าง ๆ ท สมาช ก ได ร บน น เหมาะสมก บการประกอบอาช พใด 3. หากสมาช กไม สามารถสร ปได อน ญาตให สมาช กนำบ ตรคำไปแลกก บ เพ อนกล มอ น ๆ ได ถ าเพ อนย นด ให แลก 4. ให ต วแทนแต ละกล มพ ดถ งอาช พท เหมาะสมก บค ณสมบ ต ท ได ร บพร อม อธ บายถ งเหต ผล 5. ให สมาช กเข ยนค ณสมบ ต ของตนเอง และมองหาอาช พท เหมาะสมก บ ความสามารถและบ คล กของตน 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนส มถาม และร วมอภ ปรายสร ปตามแนวค ด ส อ / อ ปกรณ - บ ตรคำ ท แสดงถ งความถน ด ล กษณะน ส ยและความ สามารถในว ชาต าง ๆ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การเร ยนร ค ณสมบ ต ของอาช พต าง ๆ จะช วยให สมาช กทราบว า อาช พใดท เหมาะสมก บความสามารถ และบ คล กของตน 6. การประเม นผล ส งเกตจากความสามารถในการบอกถ งอาช พท เหมาะสมก บค ณสมบ ต

120 120 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ต วอย างบ ตรคำ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนทำบ ตรคำ แสดงความถน ดตามล กษณะน ส ย และความสามารถในว ชา ต าง ๆ ท เป นค ณสมบ ต จำเป นของการประกอบอาช พต าง ๆ เช น บ ตรคำว า อารมณ ศ ลป น ชอบวาดภาพ เร ยนสายว ทย -คณ ต ม ความค ดสร างสรรค ชอบว ชา คณ ตศาสตร ฯลฯ เป นค ณสมบ ต ของ อาช พ สถาปน ก เป นต น

121 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม Web ช วยเร ยน 2. ว ตถ ประสงค เพ อช วยให สมาช กทราบ Web site ท ม ฐานข อม ลด านการศ กษาท หลากหลาย 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบอกว ตถ ประสงค ของก จกรรม 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถาม สมาช กร จ ก Web site ใดบ างท สามารถค นหาข อม ลด านการเร ยนว ชาต าง ๆ ได ส มถาม 5-6 คน 3. แบ งกล มสมาช ก 3-4 คน ให แต ละกล มเสนอช อ Web site ท สมาช กใช ค นหาข อม ลให มากท ส ด และบอกถ งล กษณะของข อม ลด าน การเร ยนท ม ใน Web site น น ๆ 4. ให สมาช กนำเสนอ 2-3 กล ม และให กล มอ น ๆ เสนอข อม ลเพ มเต ม 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนรวบรวมรายช อ Web site และล กษณะ ข อม ลท สามารถส บค นได จ ดทำเป นค ม อสำหร บการส บค นหาข อม ล ของสมาช กต ดไว ท บอร ดในห อง ส อ / อ ปกรณ - ค ม อ Web site ช วยเร ยน 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม สมาช กร วมแลกเปล ยนประสบการณ การส บค นแหล งข อม ลท หลากหลาย 6. การประเม นผล 1. สมาช กสามารถบอกช อ Web site ท ม ฐานข อม ลด านการศ กษาท หลากหลาย 2. ม ค ม อ Web ช วยเร ยน ท สมาช กสามารถใช เป นแนวทางการส บค นข อม ล ในกรณ ไม ทราบแหล งข อม ล

122 122 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ค ม อ Web ช วยเร ยน ต วอย างรายช อ Web site ท สามารถค นหาข อม ลด านการเร ยน การศ กษาช นม ธยม Ent - กรมสาม ญศ กษา - สสวท. (คณ ต, ช ว, เคม ) (ว ชาต าง ๆ ช นม ธยม) - รวมล งค โรงเร ยนม ธยมในไทย - รวมล งค โรงเร ยนม ธยม

123 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 123 ก จกรรมช ด มห ศจรรย ว ยใส พ ฒนาการมน ษย ส ขภาพทางเพศ ส มพ นธภาพทางเพศ ท กษะส วนบ คคล พฤต กรรมทางเพศ ส งคมและว ฒนธรรม

124 124 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น)

125 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เป ดโลก..ว ยใส 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กเข าใจธรรมชาต ทางการเปล ยนแปลงเม อย างเข าส ว ยร นท งทางร างกาย จ ตใจ และอารมณ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แจกกระดาษเปล าคนละ 1 ใบ 2. ให สมาช กวาดโครงร างคนตามเพศของตนท ม การเปล ยนแปลง เม อย าง เข าส ว ยร น 3. ทำล กศรช จ ดท ม การเปล ยนแปลง 4. อธ บายภาพตามประเด นต อไปน 4.1 การเปล ยนแปลงทางร างกาย 4.2 การเปล ยนแปลงทางจ ตใจ 4.3 การเปล ยนแปลงทางอารมณ 5. ส มสมาช กท งหญ ง ชาย นำเสนอ 6. อภ ปราย ซ กถาม โดยท กคนม ส วนร วม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน สร ปและบรรยายเพ มเต ม ส อ / อ ปกรณ - กระดาษขาว A4 - ปากกา/ด นสอ - ใบความร สำหร บ อาสาสม คร/แกนนำ เยาวชน ย างเข าส ว ยหน มสาว 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม เม อย างเข าส ว ยหน มสาว จะม การเปล ยนแปลงทางร างกาย การทำความร จ ก ร างกาย อารมณ ความ ร ส กของตนเอง รวมท งเข าใจการเปล ยนแปลงท เก ยวข องก บ เร องเพศ ท เก ดข นในช วงว ยร น สามารถนำไปปร บ ใช ในการดำเน นช ว ต และด แลต วเองท งกายและใจให ม ส ขภาพด 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรม 2. พ จารณาการนำเสนอผลงานของสมาช ก 3. การตอบแบบประเม นก จกรรม 7. ก จกรรมเสนอแนะ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสามารถประย กต ก จกรรมในร ปแบบอ นๆ เช น แบ งกล มชาย/หญ ง กล มละ 4 5 คน หร อให ต วแทนสมาช กชาย/หญ ง วาดภาพโครงร างคนบนกระดานดำตามคำบอกของเพ อน ฯลฯ เป นต น

126 126 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง ย างเข าส หน มสาว เม อเด กผ หญ งเข าส ว ยสาว การเข าส ว ยสาวของเด กผ หญ งจะเร มต งแต อาย ประมาณ 10 ป ข นไป การเปล ยนแปลงในร างกายท สามารถส งเกตเห นได อย างช ดเจน ค อ ความส งจะเพ มข น สะโพกผายข น ต นขา ก น และ หน าอกก เร มใหญ ข น เร มม ขนข นตามบร เวณอว ยวะเพศและร กแร ม อาการค ดเต านมก อนประจำเด อน อาจม อาการเส ยวหร อค นท หน าอกและห วนม และเร มม ประจำเด อน โดยบางคนอาจเร มม ต งแต อาย 10 ป บางคนอาจจะม ช ากว าน น เป นสาวเร วช า..แตกต างก น เด กผ หญ งอาจม ข อสงส ย และความก งวลท เก ยวข องก บการเปล ยนแปลงท เก ดข นทางร างกาย เช น ทำไม เราจ งม ขนข นท ร กแร ทำไมผ วเราไม เหม อนคนอ น ๆ ทำไมเราจ งม อาการค ดหร อเจ บหน าอกเป นบางคร ง การม ระด ขาวมาก ๆ ม ผลอะไรต อร างกาย ถ าผ หญ งม ประจำเด อนมากเก นไป หร อม ข ามเด อน ผ ดปกต หร อไม ทำไม จ งปวดท องหร อค ดหน าอก มาก ๆ เวลาม ประจำเด อน ทำไมประจำเด อนไม มา ในบางเด อน ถ าหากประจำเด อน ขาดประมาณ 2 เด อน เราควรทำอย างไร ฯลฯ การเปล ยนแปลงต าง ๆ ท เก ดข นเม อย างเข าส ว ยสาวทำให สาวร นส วนใหญ ก งวลอย ก บภาพล กษณ ของ ตนเอง และร ส กไม พ งพอใจก บร ปร างหร อส งท ต วเองเป น เช น ทำไมเราอ วน/เต ยกว าคนอ น ร ปร างหน าตาเรา เป นอย างไร ทำไมผ วเราไม ขาว ทำไมหน าอกเราเล ก ฯลฯ สาเหต หน งท ว ยร นก งวล เป นเพราะม การเปร ยบเท ยบต วเองก บคนอ น ๆ ไม ว าจะเป นเพ อน หร อคนใน ว ยเด ยวก นท เห นในโทรท ศน น ตยสารว ยร นหร อหน งส อแฟช น ส งท เราม กเห นค อนางแบบ หร อดาราสาวว ยร น หน าตาสดใส ผ วขาวนวล ห นส งเพร ยวบางไปเส ยท งส น จนกลายเป น ภาพหญ งสาวสวยตามแบบฉบ บ ด ง น น ผ ใหญ จ งควรช ให ว ยร นเห นความแตกต างของคนแต ละคน ว าเป นเร องธรรมดา เราแต ละคนม ความเป นพ เศษ ของตนเองท ไม เหม อนใคร ท สำค ญค ณค าของคน ๆ หน งม ได อย เพ ยงร ปล กษณ ภายนอก ประจำเด อน..เร องธรรมชาต คำถาม และความก งวลยอดฮ ตในหม สาวแรกร นคงหน ไม พ นเร อง ประจำเด อน ประจำเด อนเก ด ข นเม อร างกายของเราพร อม เราไม สามารถส งให ม นเร ม หร อทำให ม นหย ดได เพราะน เป นเร องธรรมชาต ของ ผ หญ งโดยเฉพาะ โดยส วนใหญ เด กสาวจะม เร มม ประจำเด อนต งแต อาย 10 ขวบ แต บางคนก อาจช ากว าน น การเร มม ประจำเด อนระหว างอาย ป จ งเป นเร องปกต การทำความร จ กการม ประจำเด อน และการด แลต วเองเป นเร องจำเป นสำหร บผ หญ ง เพราะในช วงช ว ต การเป นผ หญ ง จะต องม ประจำเด อนไปอ กจนกว าจะถ งว ยหมดประจำเด อน (menopause) ซ งจะอย ในช วงอาย ประมาณ 50 ป สำหร บว ยร นท เพ งม ประจำเด อน จ งต องการการเร ยนร เร องน เพ อด แลต วเองได อย างถ กต อง การม ประจำเด อน เป นส ญญาณบอกว าร างกายของเราพร อมท จะต งครรภ ได แล ว แม ว าเราอาจจะย งเด กเก น กว าท จะค ดไปถ งการม ล ก แต เร องน เป นเร องสำค ญท เราจะต องร จ ก เพ อท จะด แลจ ดการและร บผ ดชอบต วเอง จนกว าจะถ งว นท เรา พร อม ท จะร บผ ดชอบต อการม ล กได นอกจากน น ประจำเด อนย งเป นการต วบอกถ งการม ส ขภาพท ด ของผ หญ งด วย

127 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 127 ประจำเด อนค ออะไร มาจากไหน เด กผ หญ งจะเก ดมาพร อมก บไข ประมาณ 250,000 ใบ ในร งไข แต ละข าง แต จะม ไข ท เต บโต ท งหมด ราว 400 กว าใบเท าน น ถ าไข ส กเด อนละฟอง ผ หญ งแต ละคนม ประจำเด อนเป นช วงเวลา ป เม อเร ม เข าส ว ยสาว ร างกายของเราจะปล อยไข ออกจากร งไข เด อนละหน งใบ ไข ใบน จะเคล อนไปตามท อร งไข หร อป กมดล ก ไปย งมดล ก หากไข ม การผสมก บอส จ ในช วงน จะเก ดการปฏ สนธ ซ งไข ท ผสมแล วจะเคล อนต วไปฝ งท ผน งมดล ก ซ งหนาน มและเป นบร เวณท ทารกจะเจร ญเต บโตต อไปในต วเรา ในแต ละเด อน หากไข ไม ได ร บการผสม ผน งมดล กและไข ก จะสลายต วออกมาทางช องคลอด และน ก ค อ ประจำเด อน ของเราน นเอง แต เราไม สามารถมองเห นไข ได ด วยตาเปล า เพราะม นม ขนาดเล กมาก ๆ ประจำเด อนฉ นจะมาก ว น? เด กผ หญ งบางคนอาจม ประจำเด อนแค 2 ว น ในขณะท บางคนอาจจะม ถ ง 8 ว น แต ส วนใหญ จะม 4-5 ว น ในระยะแรกของการเร มม ประจำเด อน ประจำเด อนของเราในแต ละเด อนอาจมาไม เท าก น หร อมาไม สม ำเสมอ เช น บางเด อนมาหลายว น บางเด อนก มาน อยว น บางเด อนก ไม มา เป นต น ซ งเม อผ านไประยะหน ง ร างกายก จะเร มปร บให คงท รอบเด อน รอบเด อน จะเร มน บต งแต ว นแรกท ม ประจำเด อนมา จนถ งว นก อนม ประจำเด อนในคร งต อไป โดย ปกต แล ว รอบเด อนจะก นเวลาระหว าง ว น เราอาจจะเคยได ย นว าคนส วนใหญ จะม รอบเด อน 28 ว น แต จร ง ๆ แล ว รอบเด อนของแต ละคนไม เหม อนก น บางคนอาจนานหร อส นกว าน ซ งไม ใช เร องผ ดปกต โดยท วไป ประจำเด อนจะมาเด อนละคร ง แต ร างกายของเราจะต องใช เวลาในการปร บต ว ด งน น ในช วงป แรก ๆ ช วงเวลา ของการม ประจำเด อนของเราจะมาแตกต างก น ทำให ยากท จะร ว าเม อไรเราจะม ประจำเด อน แต หล งจากช วงท ร างกายปร บต วไประยะหน ง ประจำเด อนของเราจะมาเป นปกต และเราสามารถจดบ นท กได ว าว นไหนท ประจำเด อนมา แล วประมาณว าคร งถ ดไปจะมาเม อไหร โดยประมาณจากระยะรอบเด อนในแต ละเด อน ร ได อย างไรว าประจำเด อนจะมา ในช วงก อนการม ประจำเด อนประมาณหน งอาท ตย เราอาจส งเกตว า หน าอกของเราจะค ด เจ บ หร อ ใหญ ข นเล กน อย อารมณ ของเราจะไม ค อยด หง ดหง ดง าย แต จะร ส กด ข นเม อประจำเด อนเร มมา ผ หญ งบางคนอาจ ส งเกตเห นคราบส เหล องอ อนหร อรอยเป อนส ขาว ๆ ท กางเกงในช วงก อนม ประจำเด อน ซ งเป นอาการบอกให ร ว า เรากำล งจะม ประจำเด อนในอ กไม ช า อาการปวดประจำเด อน ระหว างการม ประจำเด อน บางคนเป นปกต ท กอย าง แต บางคนอาจม อาการปวดท องบ างซ งเป นเร อง ปกต เราอาจใช กระเป าน ำร อนประคบท องเพ อช วยให ร ส กด ข น แต หากม อาการปวดมาก ๆ จนทนไม ไหวอย า ทนปวดอย เง ยบ ๆ คนเด ยว ให ร บปร กษาแพทย หร อถ าเป นท โรงเร ยน คร อาจารย หร อพยาบาลก สามารถช วย เราได

128 128 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) การด แลทำความสะอาดร างกาย นอกจากการด แลผ วหน าให สะอาดเพ อลดการม ส วและการจำก ดกล นต วบร เวณใต ร กแร แล ว การทำ ความสะอาดบร เวณอว ยวะเพศภายนอกก เป นเร องสำค ญไม แพ ก นสำหร บเด กสาว ทำได โดยการล างจากด านหน า ไปด านหล งด วยสบ และน ำสะอาด ไม จำเป นต องใช สเปรย หร อน ำยาล างถ งภายในช องคลอด ซ งอาจทำให ระคายเค องได เพราะช องคลอดของเราโดยธรรมชาต จะม ระบบทำความสะอาดด วยต วม นเองอย แล ว และในระหว าง ม ประจำเด อนควรเปล ยนผ าอนาม ยว นละ 3-4 คร ง เพ อป องก นกล นประจำเด อน เม อส มผ สก บอากาศ ภายนอก ผ หญ งก บการช วยต วเอง ผ หญ งส วนมากไม ค อยพ ดถ งการช วยต วเองอย างเป ดเผยน ก แต ในความเป นจร ง ผ หญ งสามารถสร างความ ส ขทางเพศด วยการการส มผ สอว ยวะเพศของตน ผ หญ งจ งไม ควรร ส กผ ดก บการสำรวจร างกายต วเองและการม ความ ส ขทางเพศท ปลอดภ ย เม อเด กผ ชายเข าส ว ยร น เด กผ ชายจะเร มเก ดการเปล ยนแปลงต าง ๆ ท เป นส ญญาณของการเข าส ว ยหน มต งแต อาย ประมาณ 10 ป ข นไป การเปล ยนแปลงในร างกายท สามารถส งเกตเห นได อย างช ดเจน ค อ ความส งจะเพ มข นม กล ามเน อมาก ข น ไหล กว างข น อว ยวะเพศใหญ ข น เส ยงห าว เร มม ขนข นตามบร เวณอว ยวะเพศ หน าอก แขน ขา ร กแร ม ส วเส ยนตามใบหน า หน าอก เป นต น เด กชายม กร ส กต นเต นและเร มให ความสำค ญก บเร องเพศมากข น อว ยวะเพศชาย ค อ องคชาต และ ล กอ ณฑะเร มม ขนาดใหญ ข นหร อม ส คล ำข น ม ขนข น และเม อเก ดอาการแข งต ว หน งห มปลายจะเป ดออก ส วน ห วขององคชาต ก จะโผล ออกมาท งหมด เด กชายส วนหน งได ร บการขล บปลายต งแต เล ก ๆ ซ งอว ยวะเพศท ขล บหร อ ไม ขล บปลายไม ทำให เก ดความแตกต างในการสร างหร อร บความส ขทางเพศแต อย างใด ว ยร นชายควรเอาใจใส ด แลทำความสะอาดอว ยวะเพศเช นเด ยวก บส วนอ น ๆ ของร างกาย ขณะอาบน ำ ให ค อย ๆ ด งหน งห มปลายข นท ละน อย เพ อใช สบ ทำความสะอาดส วนห ว เพราะถ าเราไม ล างบร เวณใต หน งห ม ปลายอว ยวะเพศให สะอาด อาจทำให เก ดการหม กหมมของเม อกขาวท เร ยกว า ข เป ยก (smegma) ซ งทำให เก ด กล นเหม นต โชยออกมาได ล กอ ณฑะม หน าท ผล ตเช ออส จ เม อม เพศส มพ นธ ต วอส จ ก จะแหวกว ายไปผสมก บไข ของผ หญ ง แล วเต บโตเป นทารกได ล กอ ณฑะจะห อยอย ในถ งน ม ๆ ท เร ยกว า ถ งอ ณฑะ ท ห อยอย นอกร างกาย เพราะภายในร างกายของเราร อนเก นไปกว าท จะผล ตหร อเก บอส จ ไว ได เวลาอากาศเย นถ งอ ณฑะจะหดต วหร อ เห ยวลง เม ออากาศร อนหร ออ นล กอ ณฑะจะห อยยาน เพ อร กษาให เช ออส จ อย ในท เย นกว าอ ณหภ ม ในร างกาย ตามปกต ล กอ ณฑะด านซ ายม กห อยต ำกว าด านขวาเล กน อย เพ อท จะได ไม กระทบก นเวลาว ง เราควร ด แลล กอ ณฑะให ด ถ าเล นก ฬาท ม การกระทบกระท งหร อการใช อ ปกรณ ก ฬา ควรใส อ ปกรณ ป องก นหร อท เร ยกว า กระจ บ บางคร งว ยร นชายจะต นข นมาพร อมก บพบว า ตนเองม น ำไหลออกมา เราอาจร ส กอายท ทำเลอะเทอะ บนท นอน แต ไม ต องตกใจเพราะเด กผ ชายคนอ น ๆ ก เป นเหม อนก น เป นเร องธรรมชาต ธรรมดามาก (ถ าร ส ก ก งวลใจก ใส กางเกงในเวลานอน) โดยท วไปน ำอส จ จะม ล กษณะข น เหล องหร อใส ๆ เป นน ำก เป นได ซ งในน ำเช อ อส จ เพ ยงหยดเด ยว จะม อส จ ประมาณ 1,500 ต ว และในเวลาท ผ ชายถ งจ ดส ดยอด เขาจะหล งน ำอส จ ออกมา ประมาณ 1 ช อนชา ซ งม อส จ อย ถ ง 300 ล านต ว และเช ออส จ เพ ยงหน งต วก สามารถจะเข าไปผสมก บไข ได

129 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 129 ว ยร นชายจะม อส จ ท สมบ รณ เม ออาย ราว ป ถ าเก บไว มากก จะล นออกมา หร อถ กข บออกมาโดยการ นอนฝ นถ งเร องเร าอารมณ ทางเพศท เร ยกว า ฝ นเป ยก การแข งต ว การหล ง และฝ นเป ยก เป นเร องธรรมชาต การแข งต วของอว ยวะเพศเก ดข นได ก บผ ชายท กว ยท งเด กและผ ใหญ โดยในขณะท ร างกายเร มเข าส ว ยร น ฮอร โมนเพศชายก จะไปกระต นการผล ตอส จ และย งทำให ม ความร ส กทางเพศเพราะอว ยวะเพศจะไวต อความร ส ก มากข น อาจแข งต วเม อถ กส มผ ส ร ส กต นเต น บางท ก แข งต วข นมาในตอนเช าเพราะกระเพาะป สสาวะเต มหร อ โดยไม ร ต วเลยก ได การหล งหร อการถ งจ ดส ดยอดคร งแรกจ งเก ดข นก บเด กชายระหว างอาย ป โดยเฉล ยจะอย ใน ช วงอาย ป การฝ นเป ยกจะไม เป นอย ตลอดไป จะค อย ๆ น อยลงไปเม ออาย มากข น หลายคน เข าใจ ผ ดว าการหล งบ อย ๆ จะทำให อส จ หมดเร ว ในความเป นจร ง อ ณฑะสามารถผล ตอส จ ได ว นาท ละประมาณ 2,000 ต ว หร อว นละ 200 ล านต ว เร องใหญ เร องเล ก เด กผ ชายหลายคนม กค ดว า อว ยวะเพศของต วเองเล กกว าคนอ น ๆ ซ งไม จร งเสมอไป ขนาดของอว ยวะ เพศของผ ชายท เต บโตเต มท แล วจะแตกต างก นออกไปข นอย ก บพ นธ กรรม ขนาดของร างกาย ฯลฯ โดยท การบร หาร ร างกายหร อว ธ อ นใดก ตาม จะไม ช วยทำให อว ยวะเพศใหญ หร อเล กลง ความเช อท บอกเล าต อ ๆ ก นมาจนถ งย คน ท ว า อว ยวะเพศใหญ ค อชายแท และจะสร างความส ขทางเพศ ให ค ได มากกว าน น นอกจากเป นความเช อท สร างความก งวลใจก บหน มน อยใหญ ในท กย คสม ย ท ม กคอยเปร ยบ เท ยบขนาดก บคนอ น ๆ (โดยไม ร ว าถ าเรามองจากม มบน จะเห นขนาดขององคชาต ของต วเองเล กกว าคนอ นเสมอ แต ถ ามองจากด านข างก เหม อน ๆ ก น) ส วนความส ขทางเพศน นข นอย ก บหลายป จจ ย เช น ความพร อม ความ สบายใจของท งค การส มผ สเล าโลม ท าทางการร วมเพศ ฯลฯ ไม ได เก ยวก บขนาดเล กใหญ อย างท เข าใจก น ผ ชายก บการช วยต วเอง การช วยต วเองหร อการสำเร จความใคร ด วยต วเองเป นเร องธรรมชาต ไม ได ทำให เก ดอ นตรายใด ๆ และ เป นการผ อนคลายอารมณ ทางเพศท ปลอดภ ยจากการต งท องและการต ดเช อเอดส (เพราะไม ได ไปม เพศส มพ นธ ก บใคร)

130 130 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม 108 ว ธ ด แลช ว ให ม ส ข 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กถ งความสำค ญในการด แลร างกายและจ ตใจของตนเอง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กเป นกล ม ๆ ละ 3 4 คน 2. แจกกระดาษ A4 กล มละ 1 แผ น ส เมจ กกล มละ 2 3 ส 3. ให กล มวาดภาพโครงร างของคนและช วยก นระดมความค ดว า ในช ว ต ประจำว นเราได ทำก จกรรมอะไรบ างท เป นการทำร ายตนเอง โดยไม ร ส ก ต วบ างโดยให เข ยนระบ โยงไปท โครงร างคนในส วนต าง ๆ อาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนอาจยกต วอย างให เห นถ งก จกรรมท เป นการทำร าย ตนเอง เช น การเล นเกมคอมพ วเตอร ต ดต อก นเป นเวลาหลายช วโมง การลดความอ วน การแคะส ว การเจาะอว ยวะของร างกาย การด มน ำ อ ดลม ฯลฯ 4. ต วแทนกล มนำเสนอผลงาน 5. อภ ปรายซ กถามเก ยวก บผลกระทบจากการทำร ายตนเองโดยไม ร ต ว 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปถ งความสำค ญใน การด แลร างกาย และจ ตใจของตนเอง ซ งม หลากหลายว ธ ด วยการเล ก หร อลดก จกรรมท เป นการทำร ายตนเองโดยไม ร ต ว - กระดาษ A4 - ส เมจ ก ส อ / อ ปกรณ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ไม ม ใครด แลร างกายและจ ตใจของเราได ถ าเราไม ด แลตนเอง แต ในป จจ บ นเรากล บทำในส งท ไม เก ดผลด ต อตนเอง เป นเสม อนการทำร ายตนเองท งทางตรงและทางอ อม บ คคลควรเปล ยนความค ดและพฤต กรรมด วย การห นมาด แลปกป องร างกายและจ ตใจของเราด วยต วของเราเองเป นการทดแทน 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรม 2. พ จารณาการนำเสนอผลงาน 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

131 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ไขข อข องใจ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม ความร ความเข าใจท ถ กต องเร องการด แลส ขภาพทางเพศ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำสนทนาถ งอว ยวะท สมาช กเอาใจใส ด แล มากท ส ดและโยงเข าส การด แลอว ยวะเพศซ งเป นอว ยวะท สมาช กม ก จะละเลย 2. แบ งสมาช กเป น 5 กล ม เพ อแข งข นก นตอบคำถามเก ยวก บการด แล ส ขภาพทางเพศ โดยให ต วแทนแต ละกล มจ บฉลาก คำถามและร วมก น อภ ปรายหาคำตอบ 3. ต วแทนกล มนำเสนอผลงาน 4. อภ ปรายซ กถาม โดยอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนคอยให คำอธ บาย เพ มเต ม 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปความร และ ประโยชน ท ได จากการเร ยนร เร องการด แลส ขภาพทางเพศ ส อ / อ ปกรณ - คำถามเร องการด แลส ขภาพ ทางเพศ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน เร อง การด แล ส ขภาพทางเพศ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรสร ปให สมาช กเห นความสำค ญของการด แลส ขภาพทางเพศ เช นเด ยวก บ การด แลอว ยวะอ น ๆ ของร างกาย 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

132 132 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) คำถามก จกรรมไขข อข องใจ เร อง การด แลส ขภาพทางเพศ เหต ใด เหต ใด 1. การสำเร จความใคร ด วยตนเอง ทำให เป นส ว ต วเต ย และทำให ประสาทเส อม ใช หร อไม เพราะ 2. การฝ าไฟแดง หร อ การม เพศส มพ นธ ในขณะท ม ประจำเด อนทำให เป นโรคเร อน ใช หร อไม เพราะ 3. การใช น ำยาทำความสะอาดช องคลอดเวลาม ประเด อน ควรใช หร อไม เพราะเหต ใด 4. ผ ชายท ไม ใส กางเกงใน จะทำให เป นใส เล อน ใช หร อไม เพราะเหต ใด 5. ผ ชาย และผ หญ งควรทำความสะอาดอว ยวะเพศ อย างไร

133 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 133 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง การด แลส ขภาพทางเพศ การม เพศส มพ นธ ขณะม ประจำเด อน (ฝ าไฟแดง) ม ความเช อของคนจ นท ว าหากร วมเพศในขณะม ประจำเด อนแล วผ ชายต องเป นไทกอ (โรคเร อน) เพราะ เห นว าประจำเด อนเป นของสกปรกหากไปต ดผ ชายจะกลายเป นไทกอ ผ หญ งก ส งสอนล กหลานให เช ออย างน น แท ท จร งแล วการม เพศส มพ นธ ขณะท ผ หญ งม ประจำเด อนสามารถกระทำได เพ ยงแต ต องระว งด วยขณะท ผ หญ งม ประจำเด อนผน งบ เย อมดล กจะหล ดลอกออกมาจ งบอบบางและม โอกาสเก ดแผลและต ดเช อได ง ายหากได ร บการ กระทบท ร นแรงและไม สะอาดพอ การด แลส ขภาพทางเพศ การทำความสะอาดอว ยวะเพศหญ ง ความสะอาดเป นส งสำค ญเพราะอว ยวะเพศหญ งม ความสล บซ บซ อน เวลาเข าห องน ำหล งข บถ าย อ จจาระ ป สสาวะ ควรใช น ำล างให สะอาดแล วใช กระดาษชำระซ บให แห งโดยเช ดจากด านหน าไปด านหล ง จากอว ยวะเพศไปทางทวารหน ก เพ อไม ให เช อโรคจากทวารหน กต ดต อมาย งช องคลอด และเพ อป องก นการเป น โรคกระเพาะป สสาวะอ กเสบท อาจเก ดข นได จากการล บคลำอว ยวะเพศแรงเก นไปจากการม เพศส มพ นธ หร อจาก การกล นฉ บ อยๆ จ งควรจะด มน ำมาก ๆ ว นละ 2 3 ล ตร เม อม ประจำเด อนควรจะเปล ยนผ าอนาม ยท ก ๆ 3 4 ช วโมง เพ อป องก นการหม กหมมและกล น ไม พ งประสงค เน องจากในขณะท ม ประจำเด อนเล อดท ออกมาม กจะม ล กษณะข นและเป นส แดงออกน ำตาล และอาจ จะออกมาเป นก อนๆ ม กจะม กล นเม อส มผ สอากาศภายนอก ไม ควรใช น ำยาสวนล างช องคลอด หร อสเปรย ชน ดพ เศษ เพราะจะทำให เก ดการระคายเค องและ ทำลายแบคท เร ยธรรมชาต ท ม อย ในช องคลอด เน องจากโดยธรรมชาต แล วช องคลอดของเราจะทำความสะอาดต ว ม นเองและในช องคลอดจะม แบคท เร ยแลคโตบาซ ลล ท อาจช วยลดความเส ยงต อการต ดเช อท มาจากการม เพศส มพ นธ ถ าม อาการตกขาวท ม ล กษณะข น ม กล นเหม นม อาการค นร วมด วย อาจเก ดจากการต ดเช อโรคท เก ด ข นท ว ๆ ไป เช น กางเกงในท ข นราเพราะซ กแล วไม ผ งในท แสงแดดส องถ ง การใช สบ ท ม น ำหอม การใส กางเกง ย นส ร ดร ป หร อจากการม เพศส มพ นธ ก อาจเป นไปได ไม ว าจะเก ดจากสาเหต อะไร ให ไปพบแพทย เพ อตรวจ ภายใน การตรวจภายในไม ใช เร องน าอาย อาจจะทำให เราไม สบายต วน ก แต ก ไม ได เจ บปวดอะไรและใช เวลาใน การตรวจประมาณ 2 3 นาท เท าน น หากม อาการผ ดปกต ไม ควรท จะปกป ดไว ก อนท โรคจะล กลามมากข น เม อเด กผ ชายเข าส ว ยหน ม ว ยร นชายควรเอาใจใส ด แลทำความสะอาดอว ยวะเพศเช นเด ยวก นก บส วนอ น ๆ ของร างกาย ขณะอาบ น ำให ค อยๆ ด งหน งห มปลายข นท ละน อยเพ อใช สบ ทำความสะอาดส วนห ว เพราะถ าเราไม ล างบร เวณใต หน งห ม ปลายอว ยวะเพศให สะอาดอาจทำให เก ดการหม กหมมของเม อกขาวท เร ยกว า ข เป ยก (smegma) ซ งทำให เก ดกล น เหม นต โชยออกมาได กางเกงในของผ ชายควรใช ส ขาวหร อส อ อนเพราะจะมองเห นความสกปรกได ง ายและผ าควรเป น ผ าฝ ายเพราะน มและระบายอากาศได ด

134 134 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ส วนการด แลล กอ ณฑะ ตามปกต ล กอ ณฑะด านซ ายม กห อยต ำกว าด านขวาเล กน อย เพ อท จะได ไม กระทบ ก นเวลาว ง เราควรด แลล กอ ณฑะให ด ถ าเล นก ฬาท ม การกระทบกระท งหร อการใช อ ปกรณ ก ฬา ควรใส อ ปกรณ ป องก นหร อท เร ยกว า กระจ บ เด กผ ชายจะเร มม ประสบการณ การฝ นเป ยก น นค อ การฝ นถ งการม ประสบการณ ทางเพศจะทำให เก ดการหล งน ำอส จ ในขณะหล บและพบว าต นข นมาพร อมก บม น ำไหลออกมาเลอะเป ากางเกง เราอาจร ส กอายท ทำเลอะเทอะบนท นอน แต ไม ต องตกใจเพราะเด กผ ชายคนอ นๆ ก เป นเหม อนก น เป นเร องธรรมชาต ธรรมดา มาก (ถ าร ส กก งวลใจก ใส กางเกงในเวลานอน) ผ ชายก บการช วยต วเอง การช วยเหล อต วเอง หร อการสำเร จความใคร ด วยต วเองเป นเร องธรรมชาต ไม ได ทำให เก ดอ นตราย ใด ๆ แต บางคนอาจร ส กผ ดหร อก งวลว าจะผ ดปกต ถ าทำบ อย ๆ เพราะม ความเช อหร อท ศนคต ท ผ ดต อเร องน เช น ทำมาก ๆ ขนจะข นท ม อหร อทำให ต วเต ย ตาบอด เป นส ว หร อทำให หมกหม นทางเพศ แต อย างไรก ตาม หากเราใช เวลาส วนใหญ ช วยเหล อตนเองอาจทำให ม ผลกระทบต อการทำ ก จกรรมในช ว ตประจำว น เช น สนใจการเร ยนน อยลง พยายามค นหาส อด านเพศต างๆ มาเพ อตอบสนองความ ต องการ จ ดได ว าเราม ความหมกหม นทางเพศมากเก นไป จะทำให เก ดผลเส ยมากกว าผลด ทางท ด ควรช วยเหล อ ตนเองเม อร ส กว าม ความต องการระบายออกจนทนไม ได และพยายามหาก จกรรมอ นๆ ทำให มากข น เพ อลดความ หมกหม นด านเพศลงจะด กว า

135 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ใครร บ าง 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม ความร ความเข าใจท ถ กต องเร องการค มกำเน ด 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนต งคำถาม เม อพ ดถ งว ธ การค มกำเน ด สมาช กน กถ งอะไรบ าง 2. ต วแทนสมาช ก เข ยนคำตอบของเพ อนๆ บนกระดานดำ 3. ให สมาช กอาสาสม คร แต ละคนออกมาเล าว ธ การค มกำเน ดตามความ เข าใจของสมาช ก โดยอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนคอยเพ มเต มความ ร ท ถ กต อง (อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรศ กษาเอกสารใบความร เพ อความม นใจก อนทำการสอน) 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำเสนออ ปกรณ ค มกำเน ดให สมาช กด 5. อภ ปราย ซ กถาม ข อสงส ย เร องการค มกำเน ดอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ปความร ความเข าใจเร องการ ค มกำเน ด และระดมความค ดเห นถ งประโยชน ของการเร ยนร เร องการ ค มกำเน ด ส อ / อ ปกรณ - ใบความร เร องการค มกำเน ด - ต วอย างอ ปกรณ ค มกำเน ด เช น 1. ถ งยางอนาม ยชาย 2. ยาเม ดค มกำเน ด 3. ยาเม ดค มกำเน ดฉ กเฉ น ฯลฯ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การร จ กว ธ การค มกำเน ดต าง ๆ จะช วยให เราสามารถต ดส นใจเล อกใช ว ธ ท ปลอดภ ยท ส ด สำหร บต วเอง ไว ล วงหน าก อนการม เพศส มพ นธ ซ งอาจเร วหร อช าก ข นอย ก บการต ดส นใจ และสภาพแวดล อมของแต ละคน 6. การประเม นผล 1. สมาช กตอบคำถามเร องว ธ การค มกำเน ดได ถ กต อง 2. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมของสมาช ก 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

136 136 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร องการค มกำเน ด คำถาม การม เพศส มพ นธ แบบหล งภายนอกสามารถป องก นท องได แน นอนหร อไม เพราะเหต ใด คำตอบ ไม แน นอน เพราะขณะท สอดใส ฝ ายชายจะม น ำค ดหล งจำนวนหน งนำออกมาก อน ซ งม อส จ ปะปนอย ด วย ต วอส จ น นสามารถว ายไปผสมก บไข ของผ หญ ง การต งครรภ จ งเก ดข นได ก อนผ ชายจะหล งน ำอส จ ภายนอกเส ยอ ก ข อม ลเพ มเต ม หากคนหน งคนใดม เช อกามโรคหร อเช อเอดส อย ในสารค ดหล งท งของหญ งหร อชายก ม เช อน นอาศ ยอย ด วยเช นก น คนท ไม ม เช อจ งม โอกาสท จะต ดเช อกามโรคหร อเอดส เพราะได ส มผ สสารค ดหล งของค นอนแล วระหว าง การสอดใส แม จะหล งภายนอกก ตาม นอกจากน การถนอมองคชาต เม อใกล ถ งจ ดส ดยอดน นอาจทำได ยาก เพราะ เป นช วงท ม ความต นต วทางเพศส งจนอาจล มต ว หร อไม สามารถควบค มร างกายได ท งชายและหญ ง คำถาม หากใช ว ธ น บระยะปลอดภ ย ถ าประจำเด อนมาว นท 1 และหมดว นท 6 จากน นม เพศส มพ นธ ว นท 12 จะม โอกาสต งท องหร อไม คำตอบ ม เพราะเป นช วงเวลาไข ส กในรอบเด อนต อไปพอด โดยเร มน บต งแต ว นท ม ประจำเด อนว นแรกไป 14 ว น (+/-2 ว น) ช วงเวลาไข ส กจ งอย ระหว างว นท หากม เพศส มพ นธ ในช วงน ไข ของผ หญ งก ส กพร อม รอการผสมก บต วอส จ พอด ว ธ น บระยะปลอดภ ยเป นการหาช วงว นท ปลอดภ ยอย างง าย ๆ เหมาะก บผ หญ งท ม รอบ เด อนสม ำเสมอตรงท กเด อน ข อม ลเพ มเต ม การน บรอบเด อน น บจากว นแรกท ประจำเด อนมาในเด อนก อน จนถ งว นแรกของการม ประจำเด อนคร ง ต อไป รอบเด อนของแต ละคนไม เท าก น โดยปกต แล ว ค อ 28 ว น(+/- 7 ว น หร อ ว น) ช วงเวลาไข ส ก น บจากว นแรกท ม ประจำเด อนไปอ กประมาณ 14 ว น หร อประมาณว นท ของรอบเด อน การน บระยะปลอดภ ย หร อท เร ยกง ายๆ ว า หน า 7 หล ง 7 หลายคนม กน บระยะปลอดภ ยผ ดโดยเฉพาะ การน บหล ง 7 โดยเร มน บจากว นส ดท ายของการม ประจำเด อนออกไป 7 ว น ซ งไม ปลอดภ ย เพราะเข าใกล ช วงไข ส กของรอบเด อนต อไป

137 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 137 ว ธ น บท ถ กต อง ค อ ก อน 7 น บจากว นท ม ประจำเด อนว นแรกข นไป 7 ว น ในกรณ น ช วงเวลาท ถ อว า ปลอดภ ยจากการต งครรภ ค อ ระหว างว นท 25 (ของเด อนก อนซ งม 30 ว น) ถ งว นท 1 (ซ งเป นว นท ประจำ เด อนมาว นแรก) หล ง 7 ค อ น บจากว นท ประจำเด อนมาว นแรกลงไป 7 ว น การม เพศส มพ นธ ช วงว นท 1 ถ ง ว นท 7 จ งถ อว าปลอดภ ย กรณ น ประจำเด อนมา 6 ว น และหากไม ต องการม เพศส มพ นธ ระหว างน (ท เร ยกก น ว าฝ าไฟแดง) ก ทำให ช วงระยะเวลาปลอดภ ยเหล อเพ ยง 1 ว นเท าน น ค อ ว นท 7 การม เพศส มพ นธ ระหว างม ประจำเด อน ถ อว าอย ในช วงระยะปลอดภ ยจากการต งครรภ อย างไรก ตาม ก ม โอกาสเส ยงต อการต ดเช อกามโรคหร อเช อเอชไอว ได ถ าไม ใช ถ งยางอนาม ย เพราะขณะม เพศส มพ นธ ต องส มผ ส เล อดจำนวนมาก ต วอย างแสดงการน บระยะปลอดภ ย รอบเด อน และช วงไข ส ก เด อนท 1 ม 30 ว น จ อ พ พฤ ศ ส อา เด อนท 2 ม 31 ว น จ อ พ พฤ ศ ส อา ระยะปลอดภ ย ระยะเวลาท ม ประจำเด อน ช วงเวลาไข ส ก คำอธ บายภาพ จากต วอย าง ระยะเวลาท ม ประจำเด อน ในเด อนท หน งค อ ระหว างว นท 4 9 และเด อนท สองม ประจำเด อนระหว างว นท 1 6 (ม ประจำเด อน 6 ว นต อเด อน) ระยะปลอดภ ย หน า 7 หล ง 7 ค อ ระหว างว นท 25 ของเด อนท หน งจนถ งว นท 1 เด อนท สอง (หน า 7) และจาก ว นท 1 ถ งว นท 7 ของเด อนท สอง (หล ง 7)

138 138 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) การน บรอบเด อน จากต วอย างน บรอบเด อนได 28 ว น โดยน บจากว นท 4 ของเด อนท หน งซ งเป นว นแรกท ม ประจำเด อน จนถ งว นแรกของการม ประจำเด อนในเด อนต อไป ค อ ว นท 1 ของเด อนท สอง ช วงเวลาไข ส ก (คาดประมาณ) เด อนท หน ง อย ประมาณว นท น บจากว นแรกของการม ประจำเด อนออกไป 14 ว น และ เด อนท สอง อย ประมาณว นท คำถาม คำตอบ เม อเร มก นยาเม ดค มกำเน ด จะเร มก นเม ดแรก เม อใด ให ก นยาเม ดแรกภายในว นท 1 5 ของการม ประจำเด อนแล วก นเม ดต อๆ ไป ตามล กศรจนหมดแผง ข อม ลเพ มเต ม การก นยาเม ดค มกำเน ด เป นว ธ การค มกำเน ดแบบช วคราวสำหร บผ หญ ง ยาค มฯ ทำเป นแผงม ล กศร กำก บให ก นตามล กศร เพ อก นล ม ยาค มฯ ม 2 ชน ด ค อ แผง 21 เม ด และแผง 28 เม ด ซ งเป นฮอร โมน ส งเคราะห เล ยนแบบฮอร โมนธรรมชาต ซ งม ประส ทธ ภาพไม แตกต างก น ยาค มกำเน ด แผง 28 เม ดทำไว ให ก นต อ เน องก นล ม (21 เม ด เป นยาค มฯ ส วนอ ก 7 เม ดเป นว ตาม นบำร งเล อด) ยาจะม ผลต อการทำงานของฮอร โมน ในร างกาย โดยย บย งไม ให ไข ส ก หร อย บย งการปฏ สนธ ระหว างไข ก บต วอส จ เช น ทำให น ำเม อกท ปากมดล กเหน ยว ข นจนต วอส จ เข าไปไม ได ฯลฯ คำถาม ถ าล มก นยาค มกำเน ด 1 คร ง ให เร มต นก นยาแผงใหม เลยท นท ใช หร อไม คำตอบ ไม ใช ให ก นยาค ม ฯ เม ดน นท นท ท น กข นได และก นยาเม ดต อไปตามเวลาปกต ถ าล มก น 2 เม ด ให ก น ยาค มฯ ว นละ 2 เม ดต ดต อก น 2 ว น จากน นก ก นยาค มฯ เม ดต อไปจนหมดแผง ข อม ลเพ มเต ม แต ถ าล มก นเก น 2 ว น /2 เม ด ให หย ดยาฯ จนครบ 7 ว น แล วจ งเร มก นยาค มฯ แผงใหม ในช วง หย ดยา และเร มยาฯ แผงใหม ให ใช ถ งยางอนาม ยช วยค มกำเน ดร วมด วยอย างน อย 2 ส ปดาห การก นย อนศรไม ม ผลต อประส ทธ ภาพการค มกำเน ดเพราะยาแต ละเม ดม ปร มาณฮอร โมนเท าก น ป ญหาส วนใหญ ท พบ ค อ การล มก น ยา คำถาม การสวนล างช องคลอดด วยน ำยาท นท หล งร วมเพศสามารถป องก นการต งครรภ หร อไม เพราะเหต ใด

139 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 139 คำตอบ ไม เพราะขณะร วมเพศม การหล งน ำอส จ ในช องคลอดแล ว ต วอส จ จะเกาะต ดเย อบ คอมดล กและผน ง ช องคลอดท นท และสามารถแหวกว ายเข าไปในโพรงมดล กและพบไข ท รอการผสมอย การสวนล างภายหล งจ งถ อ ว าสายเก นไป และน ำยาฯ อาจทำให ผน งช องคลอดระคายเค องและต ดเช อโรคได ง ายข นอ กด วย ข อม ลเพ มเต ม การสวนล างช องคลอดย งไม ช วยป องก นเช อโรคต ดต อทางเพศส มพ นธ (กามโรค) หร อเช อเอดส เพราะ เช อเหล าน ม อย มากในน ำอส จ และน ำหล อล นในช องคลอดผ หญ ง การต ดเช อจ งเก ดข นได ด วยเหต ผลเด ยวก บ ข างต น การสวนล างด วยน ำยาต าง ๆ ย งอาจเก ดอ นตรายต อผน งช องคลอด ซ งม เน อเย อละเอ ยดอ อน และต วน ำยา เองก ทำลายสารป องก นเช อโรคในช องคลอดท ร างกายสร างข นเองตามธรรมชาต ทำให ช องคลอดอ กเสบและต ด เช อโรคต าง ๆ ได ง ายข น คำถาม ยาค มกำเน ดฉ กเฉ น ให ก นท นท 1 เม ดหล งม เพศส มพ นธ ท กคร งจ งจะได ผลใช หร อไม เพราะเหต ใด คำตอบ ไม ใช ยาค มกำเน ดชน ดน ต องก น 2 เม ด เพ อให ได ผลเต มท ค อ ช วยป องก นการต งท องได 85 เปอร เซ นต โดยก นเม ดแรกท นท หร อภายใน 72 ช วโมงหล งจากม เพศส มพ นธ และก นเม ดท สองหล งจากเม ดแรก 12 ช วโมง และไม ควรก นยาค มฯ น เก น 4 เม ดต อเด อน เพราะอาจส งผลต อร างกายในระยะยาว ข อม ลเพ มเต ม ป จจ บ นพบว า ว ยร นไทยม กใช ยาค มฉ กเฉ นเพ อค มกำเน ดเป นประจำโดยไม ร ว าประส ทธ ภาพในการค ม กำเน ดต ำกว ายาค ม ฯ ธรรมดาท ก นว นละเม ด แล วย งทำให เก ดผลเส ยต อส ขภาพผ หญ งได ในระยะยาว การใช ยาค มฯ ชน ดน จ งควรใช เฉพาะยามท ฉ กเฉ นจร ง ๆ ว ธ ค มกำเน ดท น ยมใช 1. ม ท งแบบช วคราวส วนใหญ เป นว ธ ท ผ หญ งใช เช น ยาเม ดค มกำเน ด ยาฉ ด ยาฝ ง ห วงอนาม ย ฯลฯ ยกเว นถ งยางอนาม ยท เป นว ธ ค มกำเน ดท ใช ก บผ ชาย 2. แบบถาวร ค อการทำหม นในหญ งและชาย 3. แบบอ น ๆ เช น การน บว น การหล งภายนอก ก จกรรมน ต องการให ข อม ลส วนหน งเก ยวก บว ธ ค มกำเน ดท ว ยร นน ยมใช เช น ยาค มปกต ยาค มฉ กเฉ น ถ งยางอนาม ย การน บว น หร อส วนล างช องคลอด ฯลฯ ส วนว ธ อ น ๆ ได แก ยาฝ ง ยาฉ ด ห วงอนาม ย ม กแนะนำให ผ หญ งท ม ล กแล วใช ส วนการทำหม นก เหมาะสำหร บคนท ไม ต องการม ล กอ กต อไป ความเช อท ว า สวมถ งยางอนาม ยสองช นแล วจะทำให ปลอดภ ยมากข นน น ความจร งก ค อ กล บทำให โอกาสท ถ งยางจะแตกร วง ายข น เพราะเน อยางจะเส ยดส ก นและทำให ฉ กขาดได ง าย

140 140 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม คร งเด ยวก เก นพอ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม ความร ความเข าใจท ถ กต องเร องการต งครรภ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สมาช กทำแบบทดสอบเร องการต งครรภ จำนวน 10 ข อ 2. ตรวจคำตอบพร อมก บอภ ปรายซ กถามข อสงส ยจากการตรวจคำตอบ โดยอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอธ บายเพ มเต ม 3. อภ ปรายซ กถามข อสงส ยเร องการต งครรภ 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปความร ท ถ กต อง เก ยวก บการต งครรภ และประโยชน ท ได จากการเร ยนร ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรมก จกรรมคร งเด ยว ก เก นพอ แบบทดสอบเร องการ ต งครรภ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนเร องการต งครรภ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรสร ปให เห นถ งความสำค ญของการต งครรภ เพ อทำให สมาช กร จ กกลไก ของร างกายและตระหน กเสมอว าโอกาสการต งครรภ ได เร มข นแล ว เม อม เพศส มพ นธ โดยไม ได ป องก น 6. การประเม นผล 1. พ จารณาจากการตอบคำถามในแบบทดสอบเร องการต งครรภ 2. ส งเกตการม ส วนร วมในการอภ ปรายซ กถาม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

141 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 141 ใบก จกรรม ก จกรรมคร งเด ยวก เก นพอ แบบทดสอบเร องการต งครรภ คำช แจง สมาช กพ จารณาว ธ การต อไปน ข อใดทำให เก ดการต งครรภ ได ให ข ดเคร องหมาย (ในช องท ตรงก บความ ค ดเห นของสมาช กมากท ส ด พฤต กรรม ได ไม ได ไม แน ใจ/ไม ร 1. จ บปากก น 2. กอด หอมแก ม 3. นอนเต ยงเด ยวก น(ไม ได ร วมเพศ) 4. ร วมเพศโดย ไม ใช ถ งยางอนาม ย 5. ร วมเพศโดยหล งภายนอก 6. ร วมเพศในช วงว นปลอดภ ย (หน า 7 หล ง 7) 7. ร วมเพศโดยก นยาเม ดค มกำเน ดฉ กเฉ นหล งร วมเพศ 8. ร วมเพศขณะม ประจำเด อน 9. ร วมเพศโดยใช ถ งยางอนาม ย 10. ใช น ำยาล างช องคลอดหล งร วมเพศ คำเฉลย ตอบ ได ข อ 4, 5, 10 ตอบ ไม ได ข อ 1, 2, 3, 7, 8, 9 ตอบ ไม แน ใจ/ไม ร ข อ 6

142 142 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง การต งครรภ การปฏ เสธจะเก ดข นได ควรม ส วนเก ยวข อง ด งน 1. ฝ ายชาย ต องม การผล ตต วอส จ ปกต ต วอส จ เด นทางมาท ถ งพ กเช อและต องม การหล งน ำกาม เข าส ช องคลอดของฝ ายหญ ง 2. ฝ ายหญ ง จะต องม การสร างไข และม การตกไข พร อมท งต องม สภาวะภายในช องคลอดปกต ปาก มดล กสามารถร บเช อของชายได มดล กและป กมดล กปกต จากแบบทดสอบเร องการต งครรภ ข อท เป นพฤต กรรมท ม การต งครรภ ไม ได ค อ 1) จ บปากก น 2) กอด หอมแก ม 3) นอนเต ยงเด ยวก น (ไม ได ร วมเพศ) 7) ร วมเพศโดยก นยาเม ดค มกำเน ด 8) ร วมเพศขณะม ประจำเด อน 9) ร วมเพศโดยใช ถ งยางอนาม ย อย างไรก ตาม แม ว ธ การด งกล าวจะไม ทำให ต งครรภ ได แต การกอด จ บ หอมแก ม และนอนเต ยงเด ยว ก น ก ม โอกาสเส ยงส งต อการนำไปส การม ความร ส กทางเพศ และอาจม เพศส มพ นธ ในท ส ด ส วนข อท อาจจะทำให ต งครรภ ได ค อ 4) ร วมเพศโดยไม ใช ถ งยางอนาม ย 5) ร วมเพศด วยการหล งภายนอก เพราะ ขณะท สอดใส ฝ ายชายอาจม น ำค ดหล ง ซ งม ต วอส จ หลงอย เม อใกล ถ งจ ดส ดยอด เป นช วงท ม ความต นต วทางเพศ ส ง จนอาจล มต ว ด งอว ยวะเพศออกไม ท น อาจม ส วนของน ำอส จ ตกค างอย ในช องคลอด 10) การใช น ำยาล าง ช องคลอดหล งร วมเพศ อาจช าเก นไป ขณะร วมเพศม การหล งน ำอส จ ในช องคลอดแล ว ต วอส จ สามารถว ายเข าไป ในโพรงมดล กพบไข ท รอพอผสมอย ได ข อท 6 ตอบว าไม แน ใจ เน องจากในบางคนประจำเด อนมาไม แน นอน และรอบเด อนของแต ละคนไม เท าก น ด งน นการน บว นอาจผ ดพลาดได

143 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม อ บ ต เหต ร ก 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กถ งภ ยอ นตรายท เก ดจากการทำแท ง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนสนทนาว าถ าเพ อนของสมาช กต ง ครรภ ในว ยเร ยนสมาช กค ดถ งทางออกทางใดเป นอ นด บแรกโดยให สมาช กเข ยนความค ดเห นของสมาช กบนกระดานดำ 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสนทนาถ งว ธ การ ทำแท งท สมาช กทราบ 3. อภ ปรายถ งอ นตรายของการทำแท งในแต ละว ธ 4. อภ ปรายซ กถามข อสงส ยเก ยวก บผลกระทบท เก ดจากการทำแท ง 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปถ งภ ยอ นตรายท เก ด จากการทำแท ง และการป องก นการต งครรภ ในว ยเร ยน ส อ / อ ปกรณ - ใบความร การทำแท งและ กฎหมายว าด วยการทำแท ง 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรสร ปให เห นถ งอ นตรายท เก ดจากการทำแท งซ งม ผลกระทบต อด านร างกาย จ ตใจ อารมณ การอย ร วมก บบ คคลอ นและด านศ ลธรรมโดยควรคำน งถ งการป องก นการต งครรภ ด วยว ธ การ ต าง ๆ มากกว าการแก ไขป ญหาท เก ดจากการต งครรภ ในว ยเร ยน 6. การประเม นผล 1. พ จารณาจากการม ส วนร วมอภ ปรายซ กถาม 2. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม 7. ข อเสนอแนะ ถ าหากม ว ด โอหร อ ว ซ ด เก ยวก บการทำแท งก อาจจะเป ดให สมาช กชมได

144 144 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง การทำแท งและกฎหมายว าด วยการทำแท ง ม การศ กษาเพ อคาดประมาณอ ตราการทำแท งในประเทศไทยอย หลายคร ง ส วนใหญ จะใช ข อม ลจากสถ ต จำนวนผ ป วยท เก ดภาวะแทรกซ อนจากการทำแท งท เข าร กษาต วในโรงพยาบาลท อย ภายใต การด แลของกระทรวง สาธารณส ข ซ งย งไม รวมจำนวนผ ท ไปทำแท งแล วไม เก ดภาวะแทรกซ อน หร อเก ดภาวะแทรกซ อนแต ไม ได มาร กษา ท โรงพยาบาลและต วเลขของผ เส ยช ว ตจากการทำแท ง การศ กษาในป พ.ศ ซ งรวบรวมต วเลขการคาด ประมาณเท าท ม มาท งหมด สร ปว าอ ตราเฉล ยของการทำแท งในป หน ง ๆ น าจะอย ท ป ละไม ต ำกว า 300,000 ราย ความเก ยวข องของสถานะทางกฎหมายก บอ ตราการทำแท ง การศ กษาเปร ยบเท ยบประเทศต าง ๆ ท วโลกโดยสถาบ น The Alan Guttmacher Institute เม อป พ.ศ พบว า อ ตราการทำแท งไม ม ความเก ยวข องโดยตรงก บสถานะทางกฎหมาย เช นประเทศในแถบ ละต นอเมร กา ม อ ตราการทำแท ง ในป หน ง ๆ ค อนข างส ง แต เป นกล มประเทศท ห ามทำแท งอย างเข มงวด ส วน ประเทศแถบย โรปตะว นออกซ งอน ญาตให ทำแท งได อย างถ กกฎหมายอ ตราการทำแท งค อนข างต ำ ยกเว นกรณ ของ ประเทศเว ยดนามซ งอน ญาตให ทำแท งได อย างถ กกฎหมายแต กล บม อ ตราการทำแท งมากท ส ดในโลก ความไม ส มพ นธ ก นเช นน ช ช ดว าป จจ ยสำค ญท ม ผลต ออ ตราการทำแท งไม ใช เร องของกฎหมาย ผลการศ กษาของสถาบ น The Aian Guttmacher Institute พบว าอ ตราการทำแท งจะส ง ในประเทศท น ยม ม ครอบคร วขนาดเล กท ม อ ตราการใช ว ธ ค มกำเน ดต ำหร อไม ม ประส ทธ ภาพ เช น ในประเทศย โรปตะว นตกและ อด ตสหภาพโซเว ยต แต เม อม การปร บปร งระบบการให บร การค มกำเน ดให กระจายท วถ งและม ประส ทธ ภาพแล ว อ ตราการทำแท งในประเทศแถบน ก สามารถลดระด บลงมามากกว าร อยละ 50 ในระหว างป ค.ศ เช นเด ยวก บท พบว า ในประเทศท การทำแท งเป นส งถ กกฎหมาย และม บร การท วถ งอ ตราการทำแท งกล บ ม ต ำมาก เพราะระบบบร การด านการค มกำเน ดเป นไปอย างม ประส ทธ ภาพ อ ตราการต งท องท ไม พร อมจ งม ต ำ มาก เช น ประเทศเนเธอร แลนด ความเก ยวข องของสถานะทางกฎหมายก บความปลอดภ ยของการทำแท ง ในประเทศไทยย งไม ม การรวบรวมสถ ต จำนวนการบาดเจ บ พ การ และการเส ยช ว ตจากการทำแท งท ไม ปลอดภ ย แต ม การศ กษาเช งล กในโรงพยาบาลร ฐจำนวน 5 แห ง เม อป 2536 พบว าผ หญ งจำนวน 968 คน ท เก ดภาวะแทรกซ อน ปอด ภาวะไตวาย เก ดล มเล อดในหลอดเล อด เป นต น จำนวนน ม อย 22 คน ต อง ต ดมดล กท งเน องจากต ดเช อร ายแรง และเต มไปด วยบาดแผล จำนวน 104 ราย จำเป นต องได ร บการเปล ยน ถ ายเล อด และอ ก 13 คนเส ยช ว ต โรงพยาบาลท ง 5 แห ง ต องส ญเส ยงบประมาณกว า 2 ล านบาทในการร กษา ผ ป วยเหล าน ข อศ กษาเปร ยบเท ยบก บ ผ หญ งจำนวน 195 คนท ได ร บการทำแท งท ถ กหล กการแพทย และถ กกฎหมาย ท เข าร บการร กษาในโรงพยาบาลในช วงเวลาเด ยวก น พบว าไม ม ผ ใดเส ยช ว ตหร อเก ดภาวะแทรกซ อนเลย ผลการศ กษาน สอดคล องก บการศ กษาของสถาบ น The Alan Guttmacher Institute ซ งพบว าในประเทศ ท การทำแท งเป นส งถ กกฎหมาย ผ หญ งม กได ร บบร การทำแท งต งแต อาย ครรภ ย งน อย และเป นบร การท ถ กหล ก การแพทย ให บร การโดยแพทย ผ เช ยวชาญ โอกาสท ผ หญ งจะเก ดภาวะแทรกซ อนจากการทำแท งหร อเส ยช ว ตจาก

145 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 145 การทำแท งจะม น อยมาก แต ในประเทศท การทำแท งเป นส งผ ดกฎหมาย การทำแท งม กให บร การโดยผ ไม ม ความร ความชำนาญ เป นบร การท ไม สามารถควบค มให เป นไปตามหล กการแพทย ได และนำไปส อ ตราการ บาดเจ บ พ การ และเส ยช ว ต จากการทำแท ง ความปลอดภ ยของการทำแท งไม ได ข นอย ก บสถานะทางกฎหมายเท าน น เพราะแม กฎหมายจะอน ญาต ให ม การทำแท งได โดยม เง อนไขน อยท ส ดแล วก ตามป จจ ยอ นๆ ย งคงเข ามาเก ยวข องก บความปลอดภ ยของการทำแท ง เช น ไม ม การจ ดบร การทำแท งท ปลอดภ ยให แก ประชาชน การกำหนดให ต องม การเซ นช อย นยอมจากสาม หร อ ผ ปกครอง การผ านคณะกรรมการให คำปร กษาก อนการทำแท ง การกำหนดให ม ผ เช ยวชาญลงความเห นว าสมควร ได ร บการทำแท ง รวมถ งค าใช จ ายของการทำแท งท ส งเก นไป ป จจ ยเหล าน ส งผลให ผ หญ งห นไปหาบร การท ไม ได มาตรฐานหร อผ ดกฎหมาย หร อหากผ หญ งต องผ านกระบวนการท ย งยากในการขอร บบร การทำแท งท ถ กกฎหมาย โอกาสท ผ หญ งจะได ร บบร การทำแท งโดยเร วท ส ด ในช วงท อาย ครรภ ไม มากก จะลดลง ก อให เก ดผลกระทบมหาศาล ต อช ว ตและความปลอดภ ยของผ หญ ง อย างไรก ตาม การทำแท งท กว ธ ล วนม อ นตรายต อผ ต งครรภ การรณรงค เพ อป องก น การต งครรภ ใน ว ยเร ยน จ งเป นส งสำค ญท จะป องก นป ญหาและผลกระทบต างๆ ท เก ดจากการทำแท ง โดย - หล กเล ยงการม เพศส มพ นธ ก อนว ยอ นสมควร - หากไม สามารถหล กเล ยงได ควรใช ว ธ การค มกำเน ดท ม ประส ทธ ภาพ เม อต องการม เพศส มพ นธ เช น ใช ถ งยางอนาม ย ร บประทานยาค มกำเน ด เป นต น

146 146 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ร ท นเอดส 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กได ร บข อม ลพ นฐานท ช ดเจนในเร องการต ดต อของเช อเอชไอว เพ อนำไปส การป องก นตนเอง และสร างความม นใจในการอย ร วมก น รวมท งลดความร ส กร งเก ยจต อผ ม เช อ เอช ไอ ว 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งกล มสมาช กเป น 5 กล ม แจกใบก จกรรมก จกรรมร ท นเอดส กล มละ 1 ใบ 2. ให แต ละกล มปฏ บ ต ตามคำช แจงของใบก จกรรม โดยอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนควรอธ บายความหมายของระด บความเส ยงแต ละระด บ 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเข ยนข อความ 10 ข อ จากใบก จกรรม บนกระดานดำ 4. ให ต วแทนแต ละกล มออกมาข ดเคร องหมาย ในช องระด บความเส ยง จนครบท กข อ และท กกล ม 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนสมาช ก พ จารณาความถ ท ปรากฏใน ช องระด บความเส ยง 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอธ บายหล กการประเม นระด บความเส ยง QQR 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นใช หล กการ QQR ใน การอธ บายแต ละข อความ โดยเร มจากข อความท สมาช กท กกล มเห น ตรงก น ส วนข อความท เห นไม ตรงก น ให สมาช กใช หล กการ QQR ช วย ก นหาคำตอบร วมก น โดยอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนคอยให ความ กระจ าง 8. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ปก จกรรมตาม ว ตถ ประสงค และประโยชน ของการเร ยนร ก จกรรมน ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม ก จกรรมร ท นเอดส - แบบเฉลยใบก จกรรมก จกรรม ร ท นเอดส - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนเร องร ท นเอดส

147 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม คนโดยท วไป ม กค ดว าเอดส ต ดต อก นได ง าย แต ในความเป นจร งช องทางต ดต อม เพ ยง 3 ทาง และ จำเป นต องม องค ประกอบอ น ๆ ด งท อธ บายในหล กการ QQR โอกาสเส ยงท สำค ญต อการได ร บเช อเอดส (โดย เฉพาะประเทศไทย) ค อการม เพศส มพ นธ แบบสอดใส โดยไม ม การป องก นก บคนท เราไม ทราบว าม เช อเอดส หร อ ไม และการใช เข มฉ ดยาเสพต ดร วมก น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมของสมาช กในการใช หล กการ QQR อธ บายข อความ 2. พ จารณาจากการตอบคำถาม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

148 148 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม ก จกรรมร ท นเอดส คำช แจง เส ยงมาก เส ยงปานกลาง เส ยงน อย ไม เส ยง ให แต ละกล มพ จารณาข อความข างล างน ว า หากเรากระทำหร อม พฤต กรรมด งกล าวก บผ ท ม เช อเอดส จะทำให เราม โอกาสเส ยงต อการได ร บเช อเอดส ระด บใดโดยข ดเคร องหมาย ใน ช องท กล มเห นด วยก น เป นความเส ยงในระด บท ทำให ม โอกาสได ร บเช อส งมากและคนส วนใหญ ได ร บเช อเอดส จาก ความเส ยงน นๆ ม ความเส ยงท จะได ร บเช อเอดส อย บ าง แต ไม มากเท าก บเส ยงมาก ม ความเส ยงในเช งทฤษฎ แต ในทางเป นจร งโอกาสและความเป นไปได ท จะได ร บเช อเอดส จาก การกระทำน นๆ แทบไม ม เลยและไม ปรากฏหร อม กรณ น อยมากๆ เป นการกระทำหร อช องทางท ไม ม โอกาสเส ยงต อการร บเช อเอดส เลย ข อความ 1. การจ บปาก 2. การใช กรรไกรต ดเล บ/ม ดโกนร วมก น 3. การใช เข มฉ ดยาเสพต ดร วมก บผ อ น 4. เพศส มพ นธ ท ม การสอดใส โดยไม ใช ถ งยางอนาม ย 5. การส มผ ส แผล เล อด น ำเหล อง ของผ ต ดเช อ 6. การด แลปฐมพยาบาลเบ องต น 7. การใช ช ว ตประจำว นในบ านด วยก น 8. การช วยต วเอง (Masterbation) 9. เพศส มพ นธ โดยใช ถ งยางอนาม ย 10. เด กทารกท ด ดน ำนมแม ท ม เช อเอชไอว ระด บความเส ยง มาก ปานกลาง น อย ไม เส ยง

149 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 149 แบบเฉลย ใบก จกรรมก จกรรมร ท นเอดส คำช แจง เส ยงมาก เส ยงปานกลาง เส ยงน อย ไม เส ยง ให แต ละกล มพ จารณาข อความข างล างน ว า หากเรากระทำหร อม พฤต กรรมด งกล าวก บผ ท ม เช อเอดส จะทำให เราม โอกาสเส ยงต อการได ร บเช อเอดส ระด บใดโดยข ดเคร องหมาย ใน ช องท กล มเห นด วยก น เป นความเส ยงในระด บท ทำให ม โอกาสได ร บเช อส งมากและคนส วนใหญ ได ร บเช อเอดส จาก ความเส ยงน นๆ ม ความเส ยงท จะได ร บเช อเอดส อย บ าง แต ไม มากเท าก บเส ยงมาก ม ความเส ยงในเช งทฤษฎ แต ในทางเป นจร งโอกาสและความเป นไปได ท จะได ร บเช อเอดส จาก การกระทำน นๆ แทบไม ม เลยและไม ปรากฏหร อม กรณ น อยมากๆ เป นการกระทำหร อช องทางท ไม ม โอกาสเส ยงต อการร บเช อเอดส เลย ข อความ ระด บความเส ยง มาก ปานกลาง น อย ไม เส ยง 1. การจ บปาก / 2. การใช กรรไกรต ดเล บ/ม ดโกนร วมก น / 3. การใช เข มฉ ดยาเสพต ดร วมก บผ อ น / 4. เพศส มพ นธ ท ม การสอดใส โดยไม ใช ถ งยางอนาม ย / 5. การส มผ ส แผล เล อด น ำเหล อง ของผ ต ดเช อ / 6. การด แลปฐมพยาบาลเบ องต น / 7. การใช ช ว ตประจำว นในบ านด วยก น / 8. การช วยต วเอง (Masterbation) / 9. เพศส มพ นธ โดยใช ถ งยางอนาม ย / 10. เด กทารกท ด ดน ำนมแม ท ม เช อเอชไอว /

150 150 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร องร ท นเอดส หล กการ QQR หมายถ ง หล กการท ใช อธ บายโอกาสเส ยงของการร บเช อเอดส ซ งต องคำน งถ ง 3 ป จจ ย ด งน 1. ปร มาณและแหล งท อย ของเช อเอชไอว (Quantity and Source - Q) ต องม จำนวนเอชไอว ในปร มาณท มากพอในสารค ดหล งท เป นท อย ของเช อ เช อเอชไอว อย ในคนเท าน น (จะเกาะอย ก บเม ดเล อดขาว) เช อเอชไอว จะอย ในสารค ดหล งบางอย างในร างกายของคนท ม เช อเอชไอว ได แก เล อด น ำอส จ น ำใน ช องคลอดและน ำนมแม ตามลำด บ 2. ค ณภาพของเช อ (Quality - Q) เช อเอชไอว ต องม ค ณภาพพอ เช อเอชไอว ไม สามารถม ช ว ตอย นอกร างกายคนได สภาพในร างกายและสภาพแวดล อมบางอย างม ผลทำให เช อไม สามารถอย ได เช น กรดในน ำลาย/ใน กระเพาะอาหาร สภาพอากาศ ความร อน ความแห ง ความช น ฯลฯ 3. ช องทางการต ดต อ (Route of Transmission - R) ไวร สเอชไอว จะต องถ กส งผ านจากคนท ม เช อไปย งอ กคนหน ง โดยเช อจะต องตรงเข าส กระแสเล อดใน 3 ช อง ทาง ค อ ทางเพศส มพ นธ แบบสอดใส โดยไม ได ป องก น ทางการใช เข มฉ ดยาเสพต ดร วมก น และ ทางการต ดต อจากแม ส ล ก ซ งม โอกาสเพ ยง 30% และขณะน ในหลายประเทศรวมท ง ประเทศไทยด วย ม ว ธ การลดโอกาสเส ยงจากแม ส ล กให น อยลง เช น การให ยาต าน ไวร สก บแม ระหว างต งครรภ และการ ให ล กด มนมผงแทนนมแม ก สามารถลดโอกาสเส ยงของล กจาก 30% ลงเหล อ 8 12% และหากคลอด โดยการผ าต ดแทนว ธ ธรรมชาต ร วมด วยโอกาสเส ยงท จะร บเช อก ย งน อยลง ในการอธ บายเร องโอกาสเส ยงนอกจากหล กการ QQR แล วผ ดำเน นก จกรรมต อง อธ บายหร อเช ญชวนให ผ เข าร วมก จกรรมคำน งถ ง ช องทางเข า ช องทางออก เน องจากการต ดเช อ จำเป นต องม เช อเอชไอว ออกจาก ร างกายของผ ม เช อ และคนท จะได ร บเช อก จะต องม ช องทางท จะให เช อเข าส ร างกายจนทำให เก ดการต ดเช อได ความเป นไปได ท จะเก ดข น เน องจากคำถามหร อความก งวลในเร องเอดส ม กเป นเร องจ นตนาการ หร อสมม ต ในส งท เก ดข นได ยากใน ช ว ตจร ง ผ ดำเน นก จกรรมจ งจำเป นต องกระต นให ค ดถ งความเป นไปได ท จะเก ดข น คนโดยท วไปม กค ดว าเช อเอดส ต ดต อก นได ง าย แต จากก จกรรมในบทเร ยนน ช ให เห นว า เอดส ม ได ต ดต อ ก นง าย ช องทางการต ดต อม เพ ยง 3 ทาง และย งจำเป นต องม องค ประกอบอ นๆ ด งท อธ บายในหล กการ QQR

151 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 151 โอกาสเส ยงท สำค ญต อการได ร บเช อเอดส (โดยเฉพาะในประเทศไทย) ค อ การม เพศส มพ นธ แบบ สอดใส โดยไม ม การป องก นก บคนท เราไม ทราบว าม เช อหร อไม และการใช เข มฉ ดยาเสพต ดร วมก น การใช ช ว ตประจำว นร วมก นก บผ ม เช อเอดส ท บ าน ท โรงเร ยน ท ทำงาน หร อในช มชน ไม สามารถทำให เราได ร บเช อเอดส ได ความก งวลใจต อเร องเอดส ของคนส วนใหญ ความก งวลใจต อเร องเอดส ของคนส วนใหญ เก ยวข องก บการต ดต อและไม ต ดต อ ซ งเป นผลจากการขาด ข อม ลท ช ดเจน และได ร บข อม ลท ไม ถ กต อง ตลอดจนเป นข อเท จจร งท ปะปนมาก บท ศนะ ความค ดเห น ความเช อ ของผ ให ข อม ลท ม ผลทำให ข อม ลบ ดเบ อนไปจากความเป นจร ง ผลของการได ร บข อม ลท ไม ช ดเจน อาจส งผลให เก ดการประเม นความเส ยงของตนเองพลาด ขาดข อม ล ขาดทางเล อกและความม นใจในการเล อกว ธ การป องก นหร อลดโอกาสเส ยงต อการต ดเช อเอดส รวมท งย งอาจก อให เก ดท ศนะเช งลบและความร ส กไม ด ต อผ ต ดเช อเอดส ซ งนำไปส การร งเก ยจก ดก น ด งน น หล กการ QQR ท นำเสนอจ งเป นหล กท ใช เพ อว เคราะห ถ งโอกาสเส ยงต อการได ร บเช อเอดส จะช วย สร างความกระจ างและนำไปปร บใช ก บคำถามในเร องการต ดต ออ น ๆ ท สมาช กหร อคนท วไปอาจม ให ได ร บข อม ล ท ช ดเจนข น และย งช วยส งเสร มให เก ดความเข าใจในช องทางการต ดต อท เป นจร ง ซ งจะนำไปส การคล คลายความ กล วและการการร งเก ยจท จะอย ร วมก นในช ว ตประจำว นก บผ ต ดเช อ ต วอย างของการให ข อม ลท เจ อด วยท ศนะของผ ให ข อม ล เช น ให ข อม ลว าการจ บก น อาจต ดเช อเอดส ได ท งท เม อพ จารณาตามข อเท จจร งแล ว การจ บปากอย างเด ยวแทบไม ม โอกาสเส ยงต อการร บเช อเอดส เลย แต การท ผ ให ข อม ลบอกว าจ บปากอาจต ดเอดส ได อาจเป นเพราะผ ให ข อม ลขาดข อม ลท ช ดเจน หร ออาจม ความร ส กไม ด และ ค ดว าสมาช กไม ควรทำ หร อผ ให ข อม ลอาจร ส กไม สะดวกใจท จะพ ดถ งเร องท เก ยวก บเพศส มพ นธ แต ผลกระทบท อาจเก ดข น ค อ ผ ฟ งได ร บข อม ลท ไม ตรงก บข อเท จจร ง และอาจส งผลต อท ศนะและพฤต กรรมของผ ฟ งต อผ ต ด เช อเอดส

152 152 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ถ กใจ.ใช เลย 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กว เคราะห ค ณสมบ ต ท พ งปรารถนาในการพ ฒนาความส มพ นธ ก บเพ อนต างเพศ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สมาช กทำ แบบสำรวจ แบบน แหละ.ท อยากได 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสำรวจจำนวนสมาช กท เล อกค ณล กษณะท สมาช กพอใจเป นอ นด บ 1 ในแต ละประเด น แล วเข ยนค ณล กษณะและ จำนวนบนกระดานดำ 3. สมาช กช วยก นพ จารณาว า ค ณล กษณะข อใด ถ กเล อกมากน อย อาสา สม คร/แกนนำเยาวชนชวนให สมาช กค ดว า ค ณล กษณะท เราเล อกสำหร บต วเอง เหม อนหร อต างจากท เราเล อก สำหร บแฟน เพราะเหต ใด ค ณล กษณะร วมท เป นท พ งปรารถนา ของท กคนค ออะไร ค ณล กษณะท ด เป นเร องท ท กคนฝ กฝนได หร อไม อย างไร 4. สมาช กพ จารณาตนเองว าค ณล กษณะท สมาช กม ก บค ณล กษณะท สมาช กอยากม ตรงก นหร อไม ทำอย างไรเราจ งจะพ ฒนาตนเองให ม ค ณล กษณะน น 5. อภ ปรายซ กถาม 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ป ส อ / อ ปกรณ - แบบสำรวจ แบบน แหละท อยากได 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ความส มพ นธ ระหว างบ คคลเป นความต องการพ นฐานทางธรรมชาต แต ละคนม ความต องการ ม เป าหมาย ม ความคาดหว งต อตนเองและคนอ นแตกต างก น และแต ละคนสามารถพ ฒนาบ คล กภาพของเราให ม ค ณล กษณะท ทำให เป นท ยอมร บได มากข น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในการอภ ปรายกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงาน 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

153 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 153 แบบสำรวจ แบบน แหละ.ท อยากได 1. ถ าเล อกได ฉ นอยากม ล กษณะแบบใดมากท ส ด เล อกได 3 อย าง 2. ถ าเล อกได ฉ นอยากม แฟนท ม ล กษณะใดมากท ส ด เล อกได 3 อย าง

154 154 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ว ยอลวน 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กเข าใจร ปแบบความส มพ นธ หลายร ปแบบท อาจเก ดในช วงว ยร น 2. เพ อให สมาช กตระหน กว าม ตรภาพท ด เก ดจากการยอมร บ ซ อส ตย ต อก นและกล าหาญท จะแสดงความ ช นชม หร อขอโทษเม อทำผ ด 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กเป น 4 6 กล ม 2. แจกกรณ ศ กษาเร อง เก ก บเอก และ ไก ก บนก ให ท กกล ม 3. แต ละกล มร วมก นอภ ปรายและตอบคำถามจากกรณ ศ กษาลงใน กระดาษ A4 ท แจกให 4. ขออาสาสม ครกล มท จะนำเสนอผลการอภ ปรายท ละกรณ ศ กษา 5. ถามกล มอ นๆ ว าม คำแนะนำหร อความค ดเห นท แตกต างจากกล มท นำเสนออย างไรบ าง 6. จากกรณ ศ กษาสมาช กร วมก นสร ปถ งส งท สำค ญของการเป นเพ อนค อ อะไร 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนจดคำตอบของสมาช กบนกระดานดำ 8. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปส งท เร ยนร จากการ ร วมก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - กรณ ศ กษาเร อง เก ก บเอก และ ไก ก บนก - กระดาษ A 4 - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน เร องการ ตระหน กในค ณค าของตนเอง 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม 5.1 ท กคนม ข อด ของตนเองในการท จะสร างส มพ นธภาพก บบ คคลอ น ไม ว าจะเป นก บเพ อนหร อคนร ก เม อใดท เราปฏ บ ต ต อผ อ นไปในทางท ไม ด เช น ล อเล ยน กล าวโทษเพ อน หร อม การน นทาว าร าย ท งโดยคำพ ด และการกระทำ ฯลฯ ก ต องกล าหาญพอท จะกล าวคำขอโทษ และร บผ ดชอบต อส งท ตนเองกระทำ 5.2 ในทำนองเด ยวก น ถ าเพ อนหร อคนอ นทำให เราไม สบายใจ ไม พอใจ ก ต องกล าท จะบอกความ ร ส กของตนเองโดยใช เหต ผล ตลอดจนการเร ยนร ท จะจ ดการก บความโกรธของตนเอง เป นส วนสำค ญในการสร าง ส มพ นธภาพก บคนอ นเพราะพ นฐานในการพ ฒนาส มพ นธภาพระหว างบ คคล ค อการยอมร บซ งก นและก น ก บการ เคารพความแตกต างระหว างบ คคล ด วย 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมของสมาช ก 2. พ จารณา การนำเสนอผลการอภ ปรายของกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

155 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 155 กรณ ศ กษา กรณ ศ กษา เร อง เก ก บเอก เก ก บเอกเป นเพ อนท เต บโตมาด วยก น อย บ านใกล ก นและชอบไปไหนมาไหนด วยก น แต เร ยนคนละ โรงเร ยน ท งสอง จะเด นมาโรงเร ยนด วยก นท กเช าโดยจะถ งโรงเร ยนของเก ก อน และเม อเล กเร ยนเอกก จะมารอ ร บเก ท กว นท หน าโรงเร ยน เพ อกล บบ านพร อมก นอ ก เพ อน ๆ ม กจะล อเล ยนว าท งค เป นแฟนก น เก โกรธมาก ท ถ กล อ จ งต ดส นใจไม เด นมาโรงเร ยนและกล บบ านก บเอกอ ก สมาช กค ดว า เก ทำถ กหร อไม เพราะเหต ใดและ ม คำแนะนำอย างไร กรณ ศ กษา เร อง ไก ก บนก ไก ก บนกเป นเพ อนท สน ทสนมและร กก นมาก แต ม น ส ยท แตกต างก นค อ นกเป นคนสบาย ๆ ค ยสน ก ค ยเก ง และเพ อน ๆ คนอ นม กจะชอบมาปร กษาป ญหาต างๆ ส วนไก เป นคนไม ช างพ ด ข ใจน อยและไม ชอบคนผ ด น ด ว นหน งท งค น ดพบก นท ร าน McDonald เม อไปถ งร านไก มองเห นนกน งค ยอย ก บผ ชายคนหน ง และพาก นล กออก จากร านไปโดยคนท งค ไม เห นไก ไก รอนาน 2 ช วโมง นกก ไม กล บมาทำให ไก โกรธมากท เพ อนผ ดน ด และเห น ผ ชายสำค ญกว าเพ อนจ งไปเล าให เพ อนคนอ นฟ งว านกเป นแฟนก บ ผ ชายคนน นทำให เพ อน ๆ เข าใจนกผ ด และ ไก ต ดส นใจเล กพ ดก บนก โดยไม เป ดโอกาสให นกได ช แจงเหต ผลให ฟ งเลย ต อมาไก จ งได ร ความจร งว า ผ ชายคนน น เป นญาต ของนกและม ธ ระด วน ท จะต องไปต างจ งหว ดก นในว นน น ไก ร ส กอายและเส ยหน าท เคยพ ดถ งเพ อนในทาง ไม ด สมาช กค ดว าไก ควรทำอย างไร

156 156 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง การตระหน กในค ณค าของตนเองและการยอมร บตนเองและผ อ น การเร ยนร ท จะสร างส มพ นธภาพท ด ก บผ อ นเป นท กษะทางส งคมท สำค ญย ง และจำเป นต องม การพ ฒนา อย างต อเน องมาต งแต ว ยเยาว ในระยะท เข าส ว ยร นน บ คล กภาพบางอย างอาจถ กสร างมาแล วจากการเล ยงด และ หล อหลอมท งจากครอบคร วและโรงเร ยน อย างไรก ตามในช วงว ยด งกล าว เป นช วงท เก ดความร ส กหว นไหวได ง าย ขาด ความม นใจในตนเอง ผ ใหญ จ งจำเป นท จะต องประค บประคองให ว ยร นเร ยนร ท จะยอมร บข อด ข อด อยของตนซ ง จะเป นฐานสำค ญในการพ ฒนาตนเองและสามารถคบหาผ อ นได อย างม นใจ นอกจากการเร ยนร ว าบ คคลม ความแตกต าง และต างก ม ข อด ข อด อย ม ส วนท เราพอใจและไม พอใจ แต ส งสำค ญค อ ต องยอมร บในความแตกต างน นและปฏ บ ต ต อผ อ นด วยความเคารพ ไม ควรแสดงออกให ผ อ นร ส ก ด อยค าไม ว าจะด วยการเหย ยดหยามหร อการล อเล ยนให เจ บช ำน ำใจ ท งโดยคำพ ดและการกระทำ และหากตระหน ก ว าตนได กระทำการด งกล าวต อผ อ น ก ต องกล าหาญพอท จะขอโทษและร บผ ดต อส งท ตนเองกระทำ ในทำนองเด ยว ก น หากม ผ อ นปฏ บ ต เช นน นต อตนเอง ก ต องกล าหาญท จะบอกว าเราไม พอใจ และร ว าจะตอบโต ได ในขอบเขตท จะไม ก อให เก ดความร นแรง รวมท งร ว าเม อใดควรแสวงหาความช วยเหล อจากผ อ น อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรเน นย ำเร องค ณค าภายในตนเองว า มน ษย ท กคนม ท งข อด และข อด อย การ เร ยนร ท จะมองเห นส วนท ด ของผ อ น รวมท งการให กำล งใจ แสดงความช นชมเป นการแสดงออกท ด การแสดงความ ไม พอใจหร อความโกรธเป นเร องท แสดงออกได แต ไม ม ส ทธ ใช กำล งหร อความร นแรง ท งคำพ ดและการกระทำ การ บอกความไม พอใจโดยใช เหต ผล และเร ยนร ท จะจ ดการก บความโกรธของตนเองเป นส งท ต องฝ กฝน และเป นส วน สำค ญในการสร างส มพ นธภาพก บผ อ น คนส วนใหญ แสวงหาความร ก และการยอมร บจากผ อ น (ไม ว าจะเป นว ยร น หร อผ ใหญ ) การพ ฒนา ส มพ นธภาพท ด ระหว างบ คคล จ งหมายถ ง ความสามารถท จะให และร บความร ก การยอมร บซ งก นและก น รวมท ง การจ ดการความข ดแย ง และความไม ลงรอย เม อไม ได เป นไปตามความคาดหว ง

157 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ข างหล งภาพ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กตระหน กถ งความร ส กน กค ดในเร องเพศท แตกต างก นระหว างชายและหญ ง 2. เพ อให สมาช กตระหน กถ งความสำค ญของการวางต วก บเพ อนต างเพศ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สมาช กด ภาพชาย-หญ งเด นจ งม อหร อจ บม อก นหร อโอบกอดก น 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกกระดาษให สมาช กเข ยนแสดง ความค ดท ม ต อภาพ โดยไม ต องลงช อ 3. สมาช กส งกระดาษคำตอบโดยแยกส งเป นกล ม ชาย หญ ง 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเข ยนความค ดของสมาช กลงบน กระดานดำโดยแยกเป น 2 คอล มน (ชาย หญ ง) 5. อภ ปรายซ กถามถ งความร ส กของสมาช กท ง 2 เพศจากกระดานดำ 6. จากภาพเด ยวก นให สมาช กเข ยนแสดงความร ส กท ม ต อภาพโดย สมมต ว าสมาช กเป นบ คคลในภาพน น 7. สมาช กส งกระดาษคำตอบโดยแยกส งเป นกล ม ชาย หญ ง 8. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเข ยนความร ส กของสมาช กลงบน กระดานดำโดยแยกเป น 2 คอล มน (ชาย หญ ง) 9. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นเปร ยบเท ยบผล การตอบคำถามใน 2 สถานการณ ของเพศชาย หญ ง 10. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปถ งความร ส ก น กค ดในเร องเพศของชาย-หญ ง และประโยชน ในการนำไปปร บใช ก บการคบเพ อนต างเพศ ส อ / อ ปกรณ - ภาพชาย หญ งจ งม อก น/จ บ ม อก น/โอบกอดก น - กระดาษ A4 เท าจำนวนสมาช ก

158 158 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปให เห นถ งความร ส กน กค ดในเร องเพศท แตกต างก นของเพศชาย หญ ง เม ออย ใกล ช ดก น ฝ ายชายจะร ส กในเร องของความใคร หร อการม เพศส มพ นธ ในขณะท ฝ ายหญ งม ความร ส กเร อง ความร ก ความอบอ นความเข าใจ ซ งความร ส กด งกล าวนำไปส การเร ยนร บทบาททางเพศท เหมาะสม โดยใช ให เห นถ งการปฏ บ ต ตนก บเพ อนต างเพศให เหมาะสม เพราะช ว ตจร งบ คคลอ น อาจจะไม ร บร ความส มพ นธ ท แท จร ง ของเราก บเพ อนต างเพศ ซ งอาจนำไปส การมองแบบเข าใจผ ดและการม ความส มพ นธ ท ไม เหมาะสมได 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

159 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 159

160 160 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม จ นตนาการร ก 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถค ดไตร ตรองถ งผลท จะเก ดข นจากการกระทำ และความพร อมท จะร บผ ดชอบผลท ตามมาของการม ความส มพ นธ ทางเพศ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กเป น 6 กล ม 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกภาพช ดจ นตนาการร กให กล มละ 1 ช ด โดยอธ บายเพ มเต มว าต วละครในภาพเป นเด กว ยเด ยวก บสมาช ก 3. ให แต ละกล มเร ยงลำด บการเก ดเหต การณ ในภาพตามความค ดเห น ของกล ม 4. ให แต ละกล มคาดคะเนถ งความส มพ นธ ของท ง 2 คนน ว าจะเป น อย างไร และช วยก นวาดเป นภาพท 5 และ 6 5. แต ละกล มนำเสนอเร องท เก ดข นโดยเร ยงลำด บการเล าจากภาพท อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนฟ งและรวบรวมความเห นของท กกล มว า ม เร องออกมาในแนวใดบ าง และสร ปให สมาช กฟ ง 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมสนทนาถ งภาพ เหต การณ ท เก ดข นและเช อมโยงให เห นว าภาพท 5 และ 6 เป น พ ฒนาการของความส มพ นธ ของคน 2 คน ท ม หลายร ปแบบด งท แต ละกล มนำเสนอ และร วมก นสร ปว าเม อใดควรจะย ต พฤต กรรมท อาจ นำไปส การม เพศส มพ นธ ต อไป ส อ / อ ปกรณ - ภาพช ดจ นตนาการร ก จำนวน 4 ภาพ ได แก 1. ภาพว ยร นหญ ง ชายก บ จ นตนาการในอารมณ ร ก 2. ภาพว ยร นป งก นในหม เพ อน 3. ภาพว ยร นจ บก น/โทรค ย/ เด นด วยก น/ก นข าว/ด หน ง (ฉากสาธารณะไม เป น ส วนต ว) 4. ภาพว ยร นอย ก นลำพ ง สอง ต อสอง เช น ชวนไปบ าน หร อห องพ กไปเท ยวต าง จ งหว ด โดยอาจแสดงความ ร กต อก นด วยการนอนหน น ต ก จ บม อ ล บผม คลอเคล ย ฯลฯ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนเร อง จ นตนาการ ร ก

161 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ข อค ดท ได จากก จกรรม ความส มพ นธ ระหว างเพ อนต างเพศม เร องสำค ญท ท งสองฝ ายต องคำน งถ งร วมก น ค อ การต ดส นใจและ ความร บผ ดชอบในท กเร องท เก ยวก บความส มพ นธ ท ม ด วยก น การต ดส นใจว าจะม ความส มพ นธ ก นอย างไร เป น เร อง ความพร อม ของคนสองคน โดยต องคำน งถ งความร บผ ดชอบและผลกระทบท ตามมาท งต อตนเอง และบ คคล ในครอบคร วของเรา ซ งเป นเร องท ไม ม ใครบอกใครได แต เป นเร องท เรา สามารถบอกต วเราเองได ด งน น ส งท เราต องค ดไว เสมอ ค อ เราอยากให หร อยอมให เก ดอะไรข นก บช ว ตเราบ าง ถ าอยากให เก ดจะทำอย างไร และถ าไม อยากให เก ดข นเราจะทำอะไรได บ าง 6. การประเม นผล 1. การส งเกต การม ส วนร วม อภ ปรายกล มของสมาช ก 2. พ จารณา การนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

162 162 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ภาพช ดจ นตนาการร ก

163 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 163 ภาพช ดจ นตนาการร ก

164 164 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง จ นตนาการร ก ความพร อมในการท จะม เพศส มพ นธ ไม ใช เร องง ายท ว ยร นจะตอบต วเองได ว า ตนเองพร อมหร อย งท จะม เพศส มพ นธ เม อต องเผช ญก บอารมณ ความร ส ก ความต องการภายในของตน ว ยร นม กจะส บสนและส วนใหญ ม กจะเร มเพ ยงแค ต องการความใกล ช ด อบอ น และเม อพาต วเองเข าไปอย ในสถานการณ ท ม เง อนไขเอ ออำนวย ว ยร นอาจส ญเส ยการควบค มตนเอง ท จะหย ดเพ ยง ความใกล ช ดภายนอก โดยม กลงเอยท การม เพศส มพ นธ เป นเร องสำค ญท ผ ดำเน นก จกรรมต องช วยเตร ยมให ว ยร นเก ด ความร เท าท น ในอารมณ และความ ต องการของตนเองและสามารถจะ คาดการณ ได ล วงหน าว า อารมณ และ ความต องการด งกล าว ใน ส มพ นธภาพท ม ความด งด ดใจทางเพศต อก นน น (ท งในเพ อนต างเพศและเพศเด ยวก น) ม กจะทำให คนสองคนเก ด ความต องการท จะใกล ช ดก น และอย โดยลำพ งมากข นเร อย ๆ เม อใดท เก ดภาวะน น ว ยร นควรตร กตรองด ว าอาจจะเก ดอะไรข นก บตนเองได บ าง รวมท งว เคราะห ถ งผลท ตามมาด วย ซ งว ยร นส วนใหญ ม กจะสร างจ นตนาการอย ก อนแล วต อบ คคลท ตนเองเก ดความด งด ดในทางเพศด วย โดยสร างจ นตนาการถ งความใกล ช ด เช น การกอด จ บ ล บไล จนถ งการม เพศส มพ นธ เป นต น ผ ดำเน นก จกรรมควรทำให ว ยร นร ส กว า การสร างจ นตนาการเป นเร องไม ผ ด และปลอดภ ยกว าท จะเผช ญ สถานการณ จร งท ต วเราเองย งไม พร อม ก จกรรมน เป นการพยายามจำลองสถานการณ โดยให ว ยร นลองคาดการณ ล วงหน าว า หากเราอย ตามลำพ ง ก บคนท พ งใจ และม เพศส มพ นธ ก นจะม อะไรเก ดข นบ าง เช น ม คนมาพบ ม คนนำไปพ ดต อ หร อเก ดการ ต งครรภ ต ดโรคต ดต อทางเพศส มพ นธ หร อเอดส ว ยร นจะเตร ยมร บม อก บสถานการณ เหล าน อย างไร ส วน ความร บผ ดชอบ เป นเร องสำค ญท คนสองคนท ม ความส มพ นธ ก นควรจะม ให ต อก น การแสดง ความร บผ ดชอบ ค อการคำน งถ งผลกระทบท อาจเก ดข นก บตนเอง ครอบคร ว และคนท เราร กหร อคนท ม ความ ส มพ นธ ด วย และช วยก นทำให เก ดส งท คาดหว งร วมก น และช วยก นป องก นหร อจ ดการไม ให เก ดส งท อาจเป นป ญหา หร อส งท กล บมาทำลายความส มพ นธ ท ม ต อก น

165 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม อย างน ต อง ไม 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กเร ยนร ว ธ การเผช ญความข ดแย ง เม อถ กช กชวนกระทำพฤต กรรมเส ยง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กเป น 5 กล ม 2. ต วแทนกล มจ บฉลากกล มละ 1 ห วข อ 3. แต ละกล มระดมความค ดเห นตามสถานการณ ท ได ร บในฉลากว า สมาช กม ความค ดอย างไรต อสถานการณ น น และหากจะปฏ เสธท จะทำก จกรรมน น จะใช คำพ ดและเหต ผลใด โดยท ย งร กษาส มพ นธภาพ ก บอ กฝ ายอย 4. ต วแทนกล มนำเสนอผลงานซ งอาจเป นการนำเสนอโดยการรายงาน หร อแสดงบทบาทสมมต 5. ร วมก นอภ ปรายถ งคำพ ดและเหต ผลประกอบของแต ละกล มว าจะย ง ร กษาส มพ นธภาพก บอ กฝ ายได หร อไม ถ าไม ได ควรทำอย างไร 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปความสำค ญของการปฏ เสธและ ต อรองตามหล กการปฏ เสธในใบความร ส อ / อ ปกรณ - ฉลากจำนวน 5 ห วข อด งน 1. เพ อนชวนเท ยวหญ งบร การ 2. เพ อนชวนด มเคร องด มท ม แอลกอฮอล 3. เพ อนชวนไปเท ยวผ บหร อเธค 4. แฟนชวนไปนอนค างบ านเพ อน 5. แฟนชวนม เพศส มพ นธ - กระดาษ A 4 จำนวน 5 แผ น - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน เร อง หล กการ ปฏ เสธ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การเร ยนร และฝ กฝนในการส อสารและการต อรอง เพ อให เก ดการบรรล ส งท ตนเองต องการ โดยท ไม ต อง เผช ญก บความร ส กผ ด อารมณ โกรธ หว นเกรงก บความร ส กของผ อ นท ม ต อตนเอง หร อร ส กว าตนเองด อยค า การ ส อสารและการต อรองจ งเป นเร องจำเป น เพราะหากการต อรองทำได ด จะช วยในการพ ฒนาความส มพ นธ ของท งสอง ฝ าย ให แน นแฟ นย งข น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

166 166 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง หล กการปฏ เสธ การปฏ เสธเป นส ทธ ส วนบ คคลท ท กคนควรเคารพซ งก นและก น ในความต องการซ งแตกต างก น การ ปฏ เสธท ใช ได ผลม กเป นการปฏ เสธในส งท ปฏ บ ต แล วไม เก ดประโยชน หร อเก ดผลกระทบในแง ลบตามมา และ เป นการช กชวนในหม เพ อน หล กการปฏ เสธท ด ม ด งน 1. ปฏ เสธอย างจร งจ งท งท าทาง คำพ ดและน ำเส ยง เพ อแสดงความต งใจอย างช ดเจนท จะขอปฏ เสธ 2. ใช ความร ส กเป นข ออ างประกอบเหต ผล เพราะการใช เหต ผลอย างเด ยวม กถ กโต แย งด วยเหต ผลอ น การอ างความร ส กจะทำให โต แย งได ยากข น 3. การขอความเห นชอบ และแสดงการขอบค ณเม อผ ชวนยอมร บ จะเป นการร กษาน ำใจของผ ชวน ต วอย างข นตอนการปฏ เสธ ข นตอน คำอธ บาย ต วอย างคำพ ด 1. แสดงความร ส กของตนเอง - การอ างความร ส กประกอบเหต ผล ฉ นไม สบายใจ กล วค ณแม จะ ประกอบเหต ผล จะทำให โต แย งได ยากกว าการอ าง เป นห วง ถ ากล บบ านช า เหต ผลอย างเด ยว 2. การขอปฏ เสธ - ตอบปฏ เสธการชวนอย างช ดเจน ขอไม ไปนะ เพราะคนเราม ส ทธ ปฏ เสธในส งท ตนไม เห นด วย 3. การถามความเห น - เป นการปฏ เสธโดยคำน งถ งความ เธอคงเข าใจนะ เธอคงไม ว า ร ส กของอ กฝ าย เพ อร กษาความ อะไรใช ไหม ขอบค ณเธอ ส มพ นธ ท ด ต อก น มากเลย เม อผ ชวนยอมร บ ควรขอบค ณ เช น ขอบค ณนะท เข าใจ แต ถ าถ กเซ าซ หร อสบประมาท ควรเล อก ว ธ ใดว ธ หน งต อไปน

167 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 167 เม อถ กเซ าซ หร อพ ดจาสบประมาท เพ อให ไปตามคำชวน ควรปฏ บ ต ด งน 1. ไม ต องร ส กหว นไหวไปตามคำพ ด 2. ปฏ เสธซ ำโดยไม จำเป นต องอ างเหต ผลประกอบ และใช การกระทำช วยย นย น โดยเด นออกห างพร อม ก บบอกลา ต วอย างข นตอนการปฏ เสธซ ำ เม อถ กเซ าซ ข นตอน คำอธ บาย ต วอย างคำพ ด 1. ปฏ เสธซ ำ ย นย นการปฏ เสธ ตอกย ำส ทธ ตนเอง ฉ นไปไม ได จร งๆ แค น นะ (พร อมท งเด นออกห าง) 2. การต อรอง หาก จกรรมท ด กว ามาทดแทน ไปก นข าวก นด กว า (พร อมท งด งเพ อนไปก นข าว) 3. การผล ดผ อน ย ดระยะเวลาเพ อให ผ ชวนเปล ยน เอาไว ว นหล งค อยพ ดก นใหม ความต งใจ (พร อมท งเด นออกห าง)

168 168 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ช วยแตงโมผ าทางต น 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กถ งป ญหาจากการม เพศส มพ นธ ท ไม ป องก น และเร ยนร ว ธ การเผช ญก บ ป ญหาท อาจเก ดตามมา 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเล าเร อง ช วยแตงโมผ าทางต น ให สมาช กฟ ง 2. แบ งสมาช กเป น 4 6 กล ม 3. ให แต ละกล มช วยก นหาทางออกให แตงโมว าควรจะทำอย างไร โดย คำน งถ งความต องการของแตงโมในสถานการณ ต างๆ ท กำหนดให ในใบก จกรรม 4. ต วแทนกล มนำเสนอผลการอภ ปรายกล ม โดยอาสาสม คร/แกน นำเยาวชนจดประเด นท แต ละกล มนำเสนอบนกระดานดำเพ อนำมา อภ ปรายร วมก นอ กคร ง 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นสร ปถ งป ญหาท เก ด จากการม เพศส มพ นธ ท ไม ป องก น และการเร ยนร ว ธ การท จะเผช ญ ก บป ญหา ส อ / อ ปกรณ - กรณ ศ กษาเร องช วยแตงโมผ า ทางต น - ใบก จกรรมเร องช วยแตงโม ผ าทางต น - ใบความร เร องแหล งข อม ลให บร การช วยเหล อว ยร น เม อ ประสบป ญหาทางเพศ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การม เพศส มพ นธ ก นโดยไม ได เตร ยมต วป องก นในส งท จะเก ดตามมา ก อาจจะเก ดป ญหาต าง ๆ ข น เช น การต งครรภ ท ไม พ งประสงค การทำแท ง ถ กทอดท ง ม การเล กราก นแม จะม เพศส มพ นธ ก นแล ว ฯลฯ ซ ง การ ต งครรภ เป นเร องท ผ หญ งจะต องเผช ญผลกระทบมากกว าผ ชาย ป ญหาต างๆ เราสามารถปร กษาบ คคลรอบข าง เช น พ อแม คร ผ ปกครองได เหม อนก บป ญหาช ว ตอ น ๆ และสามารถทำให เราเผช ญป ญหาท เก ดข นและหาทางออก ในการจ ดการป ญหาน นได แต ถ าเราไม พร อมท จะค ยเร องเหล าน ก บบ คคลใกล ช ดไม ว าจะเป นเหต ผลใดก ตาม ย งม แหล งข อม ลให บร การช วยเหล อว ยร นท ประสบป ญหาทางเพศ เพ อจะช วยค นหาและจ ดการป ญหาท เหมาะสมและ ปลอดภ ย เช น ศ นย Hotline เป นต น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

169 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 169 กรณ ศ กษา ช วยแตงโมผ าทางต น แตงโม เป นสมาช กหญ ง ม.2 ของโรงเร ยนม ธยมแห งหน งในกร งเทพฯ แตงโมอาย 14 ป กำล งแตก เน อสาว ม ประจำเด อนมากว า 2 ป แล ว แตงโมเป นล กสาวคนเด ยวของพ อแม พ อแตงโมไม ค อยอย บ าน เพราะ ต องไปร บของจากต างจ งหว ดมาขาย แต ก ม น าชาย น าสาว ซ งเป นสาม ภรรยาก นมาอาศ ยอย ท บ านและช วยพ อ แม ขายของด วย เม อแตงโมมาโรงเร ยนจะม ร นพ ม.3 ชอบมาเด นตามจนเพ อน ๆ ม กจะล อว า แตงโม ม ร นพ มาจ บ ใหม ๆ แตงโมก ไม ชอบใจน ก ต อมาพอร นพ คนน เอาของมาฝากและพ ดคำหวานบ อยๆ แตงโมก อดอ อนไหวไม ได ตอนเย น ๆ ร นพ คนน จะมาด กร บแตงโมชวนไปน งร านอาหารบ าง ไปด หน งบ าง จนแตงโมต องโกหกแม ว า ม เร ยน พ เศษอย บ อยๆ เวลาไปก บร นพ ว นหน งแตงโมไปก บร นพ คนน แล วรถมอเตอร ไซด ของเขาเส ย ต องไปอ รถด วย ก นจนด ก ร นพ ให แตงโมโทรศ พท ไปบอกแม ว า จะต องอย ทำรายงานถ าเสร จด กอาจจะค างบ านเพ อน แตงโมก ตามใจ เพราะเห นว าจะอย เป นเพ อน จนกว าซ อมรถเสร จ เม อซ อมรถเสร จ ร นพ พาแตงโมไปท บ านเพ อนและขอให ค างท น น ในท ส ดแตงโมก ม เพศส มพ นธ ก บร นพ คนน น ต อมาภายหล งแตงโมก บร นพ คนน นก หาโอกาสไปนอนด วย ก นบ อย ๆ โดยโดดเร ยนบ างหร อกล บบ านด กบ าง แตงโมก งวลใจว า ตนเองจะท อง แต ร นพ บอกว าไม ต องกล วเพราะ เขาร จ กว ธ ป องก น โดยให แตงโมก นยาหล งการร วมเพศ แตงโมก ไม แน ใจน กว า เป นยาอะไร แต ก ก นตามท แนะนำ ต อมาแตงโมก พบว า ประจำเด อนต วเองขาดหายไปกว า 2 เด อนแล ว จ งปร กษาร นพ แต เขาบอกว าไม ท อง แน นอนเพราะก นยาแล ว แตงโมกล มใจมาก หล งจากเวลาผ านไป 3 เด อน ก เร มม อาการคล นไส ไม สบาย น าสาว ของแตงโมถามว า แตงโมท องใช หร อไม แตงโมปฏ เสธเพราะเกรงว า น าจะบอกแม และพ อ น าสาวของแตงโมบอกว า ถ าท องละก แตงโมต องออกจากโรงเร ยนและโดนไล ออกจากบ านแน เพราะพ อแตงโมร บเร องน ไม ได แน นอน แตงโมจ งหาทางปร บท กข ก บร นพ แต เขาบอกว า เขากำล งจะย ายไปเร ยนหน งส อท ว ทยาล ยต างจ งหว ด และคงช วยอะไรไม ได ขอให แตงโมพ ดก บน าสาวให พาไปทำแท ง แตงโมกล มใจร องไห และเพ อนร วมห องมาเห น ก ถามว า แตงโมท องใช ไหม เพราะได ย นคนเอาไปพ ดก น แถมย งบอกให แตงโมระว งต วด วย เพราะร นพ คนน ม สาว เยอะอาจต ดเอดส ได แตงโมอ บอายและเส ยใจมากได แต ค ดว าอนาคตของตนคงม ดมนแน แล ว

170 170 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม ก จกรรม ช วยแตงโมผ าทางต น ให กล มร วมก นอภ ปราย หาทางออกให แตงโมตามประเด นต อไปน - ไม อยากทำแท ง - อยากเร ยนหน งส อต อ - ไม อยากถ กไล ออกจากบ าน - ย งไม อยากถ กทอดท ง จากร นพ คนน น

171 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 171 ใบความร เร อง แหล งข อม ลให บร การช วยเหล อว ยร นเม อประสบป ญหาทางเพศ 1. บร การปร กษาป ญหาช ว ตทางโทรศ พท 1) ศ นย ปร กษาค ณภาพช ว ต ศ นย ว จ ยและพ ฒนาเพศศาสตร ศ กษา สถาบ นว ทยาศาสตร การแพทย จ ฬาฯ โทร ) สายด วนว ยร น โทร จ นทร เสาร น. 3) ศ นย ฮอทไลน โทร โทร , (โทรฟร ) จ นทร ศ กร น. 4) สถาบ นพ ฒนาการสาธารณส ขอาเซ ยน มหาว ทยาล ยมห ดล โทร บร การวางแผนครอบคร ว 1) สมาคมพ ฒนาประชากรช มชน (PDA) โทร จ นทร ศ กร น. 2) สมาคมวางแผนครอบคร วแห งประเทศไทย (สวท.) โทร , /ด นแดง โทร / ป นเกล า โทร / บางเขน 3. กรณ ถ กล อลวง ข มข น ท บต 1) ม ลน ธ เพ อนหญ ง โทร จ นทร ศ กร น. 2) ม ลน ธ ผ หญ ง โทร , จ นทร ศ กร น. 3) ม ลน ธ ศ นย พ ท กษ ส ทธ เด ก โทร , ,

172 172 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 4) ม ลน ธ สร างสรรค เด ก โทร , , ) ม ลน ธ ค มครองเด ก โทร , บร การให คำปร กษาเร องเอดส 1) ศ นย ปร กษาส ขภาพแอคแซส (โครงการเข าถ งเอดส ) โทร จ นทร ศ กร น. สายด วนเอดส ท กว น น. 2) โครงการเอดส ศ นย บร การข อม ลและฝ กอบรมแรงงาน (Clist) โทร , ) โครงการนามช ว ต โทร จ นทร ศ กร น. 5. บร การการศ กษาและแหล งข อม ลด านส ขภาพ 1) แนวร วมภาคธ รก จไทยต านภ ยเอดส (TBCA) โทร ) โครงการสม นไพรเพ อการพ งตนเอง บร การปร กษาด านการใช สม นไพรร กษาโรค โทร

173 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ช วยเงาะด วย 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กถ งป ญหาจากการม เพศส มพ นธ ท ไม ป องก นและเร ยนร ว ธ การเผช ญก บป ญหาท อาจ เก ดตามมา 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเล า เร องของเงาะ ให สมาช กฟ ง 2. แบ งสมาช กเป น 4 6 ก ล ม 3. ให แต ละกล มช วยว เคราะห ป ญหาของเงาะ และช วยก นหาทางออกให เงาะว าควรจะทำอย างไร 4. ต วแทนกล มนำเสนอผลการอภ ปรายกล มโดยอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชนจดประเด นท แต ละกล มนำเสนอบนกระดานดำเพ อ นำมาอภ ปรายร วมก นอ กคร ง 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นสร ปถ งป ญหาท เก ด จากการม เพศส มพ นธ ท ไม ป องก นและเร ยนร ว ธ การท จะเผช ญป ญหา ส อ / อ ปกรณ 1. กรณ ศ กษา เร องของ เงาะ 2. แหล งข อม ลให บร การช วยเหล อ ว ยร นเม อ ประสบป ญหาทาง เพศ (ด รายละเอ ยดใบก จกรรม ช วยแตงโมผ าทางต น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม เหต การณ ท นำไปส การม เพศส มพ นธ ม โอกาสเก ดข นได ก บว ถ ช ว ตของคนเราเสมอ ความส มพ นธ ชายหญ ง ท เก ดข นอาจม ป ญหาต อเน องตามมา หากม เพศส มพ นธ โดยไม ป องก นก อาจจะเก ดป ญหาอ น ๆ เช น การต ง ครรภ โดยไม พ งประสงค การได ร บเช อเอดส เม อม ป ญหาเก ยวก บเพศ เราสามารถปร กษาบ คคลรอบข าง ได แก พ อ แม คร ผ ปกครอง ได เหม อนก บป ญหาอ น ๆ ก จะทำให เราสามารถเผช ญป ญหา ท เก ดข นและหาทางออกใน การจ ดการป ญหาน นได แต ถ าเราไม พร อมท จะค ยเร องเหล าน ก บบ คคลใกล ช ดได ไม ว าจะเหต ใดก ตาม ย งม แหล ง ข อม ลให บร การช วยเหล อว ยร นท ประสบป ญหาทางเพศเพ อจะช วยค นหาและจ ดการป ญหาท เหมาะสมและปลอดภ ย 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

174 174 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กรณ ศ กษา เร องของเงาะ เงาะเป นเด กหน ม ช น ม.2 ป น อาย 15 ป เร มม ความร ส กถ งความต นต ว ต นเต น เวลาเจอผ หญ งไม แตกต างไปจากเด กหน มว ยเด ยวก น เงาะ แอบสนใจ แหม ม สมาช กหญ งห องเด ยวก น เงาะร ส กเล อดข นหน าท กคร ง ท ถ กเพ อนในกล มพ ด ล อเล ยน เงาะเองก ไม เข าใจต วเองว าทำไมต องโกรธและอ บอายจนถ งขนาดชกหน าไอ เบน ท บ งอาจล อว า เงาะเป น เหม อนหมาเห าเคร องบ น เพราะแหม มน นไม สนใจเพ อนร นเด ยวก น เพราะเธอม พ ม.ปลาย คอยเด นตามกล บ บ านท กว น โชคด ท เงาะก บไอ เบนไม ต ดใจและเล กแล วก นไปได โดยไม ม การฟ องคร ปกครอง ไม ง นเงาะคงย งยาก แน พ อก บแม ของเงาะทำงานบร ษ ท และม กกล บบ านด ก กว าจะเจอก นพร อมหน าก เก อบสองท มท กว น เงาะ จ งม เวลาค อนข างมากตอนเย น หล งเล กเร ยน แล วก ไม ต องกล บบ านเร ว เงาะบอกพ อก บแม ว า ต องซ อมฟ ตบอล ท กเย น ซ งก ม ส วนจร ง เพราะก ม การเล นฟ ตบอลอย บ าง แต จร ง ๆ แล วเงาะและเพ อนม กไปต อก นท แฟลตไอ ช ย ซ งเป นแฟลตท พ อแม เช าท งไว ให อย ก บพ ชาย เพราะบ านไอ ช ยอย ต างจ งหว ด และพ ชายของม นซ งอย ว ทยาล ยเทคน ค ก ม กไปค างบ านเพ อน แฟลตไอ ช ยจ งเป นสวรรค ของกล มเงาะ ใช เป นท ส งส หล งเล กเร ยนหร อหล งเล นบอล ท น ค อ โรงเร ยนเร องเพศของเงาะ เพราะม การ ต น ว ด โอเร องเพศ ให ด ได ไม ร เบ อ ม เพ อนบางคนในกล มเร มเอาบ หร มา ลองส บก น แต เงาะย งไม ลองเพราะกล วแม จ บได ว นหน งเพ อน ๆ เงาะห าคนตกลงก นว า จะไปเท ยวเธคท อาร ซ เอ แถมไอ ช ยย นย นว างานน ม แหม มก บเพ อนไปด วยแน ๆ เงาะจ งต ดส นใจโกหกแม ว าจะค างก บเพ อน เพ อทำรายงาน ส งคร ถ งขนาดลงท นปลอมจดหมายจากโรงเร ยนไปแจ งผ ปกครอง เป นคร งแรกของเงาะท จะม โอกาสได เท ยวเธค และหว งจะได ใกล ช ดแหม ม ค นน น ม เด กผ หญ ง 3 คน มาจอยก บกล มของเงาะ แต ละคนล วนเส ยงด ง ไม เกรงใจใคร เงาะแสน จะผ ดหว งท ไม ม แหม ม ท แท ก โดนไอ ช ยหลอก ตกด ก เม อเธคเล กเด กผ หญ งกล มน นก ตามกล บมาท แฟลต เงาะ ร ด ว าจะต องม การร วมเพศเก ดข น และน กถ งคร เคยพ ดเร องความปลอดภ ย กามโรค เอดส แต ก ไม กล า เอ ยปาก เร องถ งยาง เพราะกล วจะถ กหาว าเป นไก อ อน ค นน นเพ อน ๆ เงาะตกลงจะแบ งก นนอนก บผ หญ งแต เงาะร ส กไม สบายใจมาก จะขอกล บบ านก กล วเส ยหน า และร ว าจะต องถ กล อไปอ กนานเผลอ ๆ ก ไม ร จะมาเข ากล มได อ กหร อ เปล า ในท ส ดเงาะก นอนก บผ หญ งเป นคร งแรกแต ล ก ๆ ก ก งวลตลอดเวลาว าจะต ดโรค ตอนเช าเงาะต นก อนใครและเจอผ หญ งท ต วเองนอนด วยกำล งแต งต วจะออกไปจากห อง เงาะอดถามไม ได ว าเคยเป นโรคไหม เด กผ หญ งห วเราะใส หน า บอกว าสายไปแล ว ทำไมเพ งจะมาถาม ไม ร หร อว าเราเป นเอดส ต ดมาจากผ ชายคนก อน ๆ น แหละ เงาะตกใจจนพ ดไม ออก ได แต ถามว าล อเล นใช ไหม เด กผ หญ งตอบบอกว า แล วแต จะค ด เงาะท งโกรธ ท งอาย โทษต วเอง โทษเพ อน และก กล วเหล อเก นว าเด ก ผ หญ งคนน นจะเป นเอดส จร ง ๆ เม อเงาะบอกเพ อน ๆ ก ไม ม ใครเช อ แต เงาะก ย งไม หายกล มใจ และเร ยนหน งส อไม ร เร อง

175 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ภ ยทางเพศ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถบอกภ ยทางเพศและว ธ การป องก นได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนสนทนาเร องภ ยทางเพศท สมาช ก เคยได ย นได ฟ งมา 2. แบ งสมาช กเป น 3 กล ม สมาช กร วมก นระดมความค ดเห นเก ยว ก บภ ยทางเพศ ท เก ดข นในสถานท ต างๆ ด งน กล ม 1 ภ ยทางเพศท ม โอกาสเก ดท บ าน กล มท 2 ภ ยทางเพศท ม โอกาสเก ดข นท โรงเร ยน กล มท 3 ภ ยทางเพศท ม โอกาสเก ดข นในส งคม 3. ต วแทนกล ม นำเสนอผลการระดมความค ดเห นเก ยวก บภ ยทางเพศ ท เก ดข นในต างสถานท 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำอภ ปรายว า ถ าจะไม ให เก ดภ ยทาง เพศเหล าน ควรทำอย างไร 5. อภ ปรายซ กถาม 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปภ ยทางเพศใน สถานท ต างๆ และว ธ การป องก น ส อ / อ ปกรณ - ใบความร เร อง แนวทางป องก น ภ ยทางเพศ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ภ ยทางเพศสามารถเก ดข นได จากหลายสภาพการณ หลายสถานท และจากบ คคลรอบข าง ท งในและนอก ครอบคร ว จ งเป นเร องสำค ญท ท กคนควรตระหน ก ร เท าท นและระม ดระว งต วอย เสมอ เพ อให ปลอดภ ยจากภ ยทาง เพศ 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

176 176 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง แนวทางป องก นภ ยทางเพศ ภ ยทางเพศ เป นภ ยส งคมอ นหน ง ท ส งผลกระทบต อเด กและว ยร น อาท การถ กลวนลาม ล วงละเม ด ทางเพศ ถ กข มข น หร อแม แต การถ กทาร ณกรรม จากพวกว ปร ตทางเพศ หร อแม แต คนใกล ช ด ทำไมจ งต องป องก นต ว ป จจ บ นภ ยอ นตรายท เก ดข นม มากมายหลายร ปแบบ หากเราม ความร เก ยวก บการป องก นต วก เท าก บม เพ อนแท ไว เค ยงข าง จะไปท ใด เพ อนแท น จะต ดตามไปด วยเสมอ และเม อตกอย ในสภาวะค บข น ก จะช วยคล คลาย เหต การณ จากหน กเป นเบา หร อทำให แคล วคลาดปลอดภ ยได การป องก นต ว หมายถ ง การเตร ยมพร อมท ง กาย ใจ การหล กหน จากสถานการณ อ นตรายหร อการ ต อส ก บเหต เลวร ายอย างเหมาะสม เพ อให ตนเองพ นภ ย ภ ยอ นตรายเก ดข นได อย างไร การละเม ดส ทธ ท เป นภ ยอ นตรายต อผ หญ งและเด กม หลายกรณ เช น การละเม ดทางเพศ การลวนลาม อนาจาร การทำร ายร างกาย การหน วงเหน ยวก กข ง การข มข ด าว าอย างร นแรง เป นต น แต ท เก ดข นบ อย ค อ การทำร ายร างกาย และการข มข น โดยผ กระทำอาจเป นได ท งคนแปลกหน าและคนค นเคย เตร ยมต วอย างไรเพ อหล กเล ยงการถ กทำร าย 1) ฝ กตนเองให เป นผ ม มน ษยส มพ นธ ด ไม ด ถ กเหย ยดหยามศ กด ศร เพ อนมน ษย ท งด วย กร ยาและวาจา 2) ม จ ตสำน กในเร องความปลอดภ ย 3) ระม ดระว ง ไม ประมาท และฝ กความม สต ให สม ำเสมอท กว น 4) ด แลส ขภาพและสมรรถนะร างกายให แข งแรงและเตร ยมพร อมอย เสมอ 5) สนใจ ต ดตามป ญหาความร นแรงและภ ยอ นตรายในร ปแบบต าง ๆ ต อสตร และเด ก 6) ฝ กท กษะการร กษาต วรอด โดยเร ยนร เร องต าง ๆ ต อไปน ก. เร ยนร ว าสถานท อย างไรท ไม น าไว วางใจ - สถานท เปล ยวห างไกลบ านคน - สถานท ไม ร จ ก และไม เคยไป - สถานท ม จฉาช พอาศ ยเป นแหล งประท ษร าย เช น ม มต ก ม มม ด ลานจอดรถ ต กร าง สถานท ขนส ง ป าละเมาะ ทางรถไฟ ห องส ขาตามห างสรรพส นค า - สถานเร งรมย ต าง ๆ

177 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 177 ข. ช วงเวลาท อาจเก ดอ นตรายได ง าย - ยามว กาล ยามค ำค น - เช าม ด - ค นว นศ กร เสาร ขณะฝนตก ค. เพ อความไม ประมาท ควรแต งกายอย างไร ตระหน กร ว าการแต งกายอาจนำไปส อ นตราย หร อเป นอ ปสรรคต อการหน ฉะน น ควรเล อกสวมใส ให เหมาะสม ทะม ดทะแมง ง. ควรปฏ บ ต ตนอย างไรเม อจะเด นทาง เล อกใช พาหนะเด นทางโดยคำน งถ งความปลอดภ ยด วย ถ าเด นทางด วยรถโดยสาร - ไม ควรบอกคนแปลกหน าว าจะไปไหน - ต นต วและเตร ยมพร อมตลอดเวลา - เตร ยมพร อมท จะเปล ยนแปลงแผนเส นทางได เสมอ - พยายามอย ในบร เวณใกล ๆ คนข บ - หากส งเกตพบว าม คนต ดตามหล งจากลงรถให เด นตรงไปท ม คนอย จำนวนมาก ถ าเด นทางด วยรถส วนต ว - การจอดรถ ควรจอดในท ม แสงไฟสว างหร อม รถว งผ าน เช น ใกล ทางข นลง - ตรวจสอบภายในรถและรอบ ๆ รถ ก อนเป ดประต เข าไปข างในเพ อให แน ใจว าไม ม ใครซ อนต วในรถ - ป ดประต ล อกประต และคาดเข มข ดน รภ ยท กคร ง ก อนสตาร ทรถ - ขณะน งรถในรถ ควรล อกประต และเป ดหน าต างเล กน อย โดยท ม อและแขนคนร ายไม สามารถลอดเข ามาได - อย าร บคนโบกรถข างถนนหร อคนแปลกหน าข นรถ - ไม ควรท งของม ค าไว ในรถ - ในกรณ นำรถเข าซ อม ควรให เฉพาะก ญแจสตาร ทรถ - เร ยนร เร องเคร องยนต เบ องต น - ควรวางแผนและศ กษาแผนท ก อนออกเด นทาง - หากถ กจ ในรถ ควรข บรถชนค นอ นท ว งในทางเด ยวก น - ส งท ควรม ประจำรถ ไฟฉาย ช ดปฐมพยาบาล แผนท ถ งด บเพล ง ผ าขาวสำหร บทำส ญญาณ เคร องม อประจำรถ เช อกสำหร บลาก ในรถแท กซ - ก อนข นรถ ถ าร ส กว าคนข บไม น าไว วางใจ ควรยกเล กท นท - ก อนข นควรส งเกตชน ดของรถ ล กษณะรถและจดหมายเลขข างรถและทะเบ ยนรถ - ท กคร งท ข นรถควรจดช อ นามสก ลคนข บท ต ดป ายอย ในรถ - ตรวจสอบว าท ล อกประต อย ท ไหน และเป ดออกอย างไร - ระม ดระว งและด อย เสมอว ารถว งในเส นทางท ควรจะไปหร อไม

178 178 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) - ถ าผ ดส งเกตว าจะม สถานการณ ไม ด แสร งโทรศ พท ถ งเพ อนท เป นตำรวจ โดยพ ดว า ขอสายตำรวจให อ าง ยศ และช อ โดยขอน ดในเส นทางท รถกำล งม งไปข างหน า - ฉ กเฉ นให เป ดประต รถ และลงจากรถท นท - ระล กเสมอว าท กคนท เราม โอกาส และคอยหาโอกาสน น - ไม ร บเคร องด มและของก นโดยเด ดขาด จ. ควรปฏ บ ต ตนอย างไรในสถานท ต าง ๆ ในท สาธารณะและบนท องถนน - ถ าส งเกตว าม คนต ดตามอย างม พ ร ธ อย าเข าบ านตนเอง (ผ ร ายจะร ว าเราอย ท ไหน) ให ไปพาเพ อนบ านท ไว ใจได หร อสถานท ช มชนท ม คนมาก และโทรเร ยกตำรวจหร อม งตรงไปย งสถานท ตำรวจ - พ งระม ดระว งการใช ATM ในตอนกลางค นหร อสถานท ท เราไม ค นเคย - ไม ควรเด นบนถนนเปล ยวหร อซอยเปล ยวคนเด ยว โดยเฉพาะในเวลากลางค น - บอกใครส กคนให ร ว าค ณจะไปไหน และเม อไรจะกล บ หร อเม อเด นทางก บคนซ งค ณไม ร จ กด - ไม ควรขนส มภาระมากเก นไป ถ าถ อของมากควรวางไว เพ อให ม อต วเองว าง และพร อมป องก นต ว - ไม ควรสวมห ฟ งว ทย -เทป ขณะเด นหร อออกกำล งกาย - ไม ควรอ านหน งส อขณะเด น ย นรอรถเมล หร อย นข างถนน - ถ าหากม คนเข ามาถามทาง ถ าจะต องควรย นห าง ๆ อย างน อย 2 ก าว และพร อมระม ดระว ง - หากบร เวณน นไม น าไว ใจ ควรหล กเล ยงการย นคนเด ยว - การรอรถเมล ถ าหากป ายน นไม ม คนเลย ควรข นรถสายอ นไปเพ อเปล ยนป ายท ม คนจำนวนมาก - การส งใครก ตามกล บบ าน ควรแน ใจว าเขาเข าบ านเร ยบร อยแล ว จ งออกรถ ในบ าน - ประต และรอบ ๆ บ านควรเป ดไฟไว เสมอ - ก อนนอนตรวจเช ดว าประต และหน าต างล อกเร ยบร อย - ไม ใช ช อจร งพร อมนามสก ลต ดหน ากล องไปรษณ ย หน าบ าน หร อในเคร องตอบร บโทรศ พท - ไม ควรบอกในเคร องตอบร บโทรศ พท อ ตโนม ต ว าท านไปสถานท ใด - ไม ควรให คนแปลกหน าร ว าเราอย คนเด ยว - ควรม เพ อนบ านท สน ทและสามารถไว วางใจได - ก อนเป ดประต ท กคร งควรแน ใจก อนว าผ มาหาเป นใคร และอย าเป ดประต ถ าไม แน ใจ - ก ญแจพ เศษควรซ อนในท ม ดช ด - ไม อน ญาตให คนแปลกหน าเข ามาใช โทรศ พท ภายในบ าน ในล ฟท - หล กเล ยงการข นหร ออย ในล ฟท สองต อสองก บคนแปลกหน า - ให ส งเกตท าท ของคนท ข นล ฟท มาด วยก น - ควรย นบร เวณใกล ป มบ งค บล ฟท

179 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ภ ยใกล ต ว 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กร จ กว ธ แก ป ญหาเม อเก ดภ ยทางเพศในร ปแบบต าง ๆ ได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช กออกเป น 4 8 กล ม 2. แจกบ ตรคำ กล มละ 1 บ ตรให สมาช กระดมความค ดเห นหาคำตอบ ว าหากสมาช กตกอย ในสถานการณ เช นน นจะหาทางออกอย างไร 3. ต วแทนกล มนำเสนอผลการอภ ปราย 4. อภ ปรายซ กถาม 5. สมาช กและอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนร วมก นสร ปว ธ แก ป ญหาเม อ เก ดภ ยทางเพศในร ปแบบต าง ๆ ส อ / อ ปกรณ - บ ตรคำเก ยวก บสถานการณ ต าง ๆ 4 สถานการณ - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน ว ธ แก ป ญหา เม อเผช ญก บเหต ร าย 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การแก ป ญหาภ ยทางเพศสมาช กควรม สต กล าท จะแก ป ญหาด วยว ธ การต าง ๆ เพ อเป นการปกป อง ส ทธ และความปลอดภ ยของตนเองจากการถ กค กคามทางเพศ 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงาน 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

180 180 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) บ ตรคำเก ยวก บสถานการณ ต าง ๆ 4 สถานการณ บ ตรคำเก ยวก บสถานการณ ต างๆ 4 สถานการณ สมาช กข นรถประจำทางถ กชายแปลกหน า ใช อว ยวะเพศเส ยดส ด านหล ง สมาช กถ กลวนลาม โดยการจ บหน าอก พ เขยของสมาช ก แอบถ ำมองเวลาน กเร ยน อาบน ำ และม กฉวยโอกาส จ บม อ หอมแก ม เวลาล บตาผ ใหญ สมาช กไปต วหน งส อ ก บเพ อนชายท บ านเพ อนแล ว ถ กเพ อนชาย พยายามข มข น

181 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 181 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ว ธ แก ป ญหาเม อเผช ญก บเหต ร าย เม อเผช ญเหต ร ายควรปฏ บ ต อย างไร การเผช ญเหต ร ายเป นเร องท เก ดได โดยไม ร ล วงหน า เช น การโดนจ การถ กทำร ายร างกาย หร อการ ถ กค กคามทางเพศ ส งสำค ญท ควรคำน งถ ง ค อ ก. การแก ไขป ญหาอย างม สต 1. หย ดค ด และควบค มอารมณ ตนเองให ม นคง 2. สงบน ง เพ อพ จารณาเหต การณ ท เก ดข นและสถานการณ แวดล อม 3. ค ดหาว ธ การแก ไขป ญหาหลาย ๆ ทาง 4. ค ดถ งผลท จะเก ดข นจากว ธ การต าง ๆ เหล าน น 5. ปฏ บ ต ว ธ แก ป ญหาท ค ดว าด ท ส ด ข. ถ วงเวลา นอกจากการแก ป ญหาอย างม สต การถ วงเวลาเป นกลย ทธ อย างหน งในการป องก นต วประว งเวลาไม ให ถ กทำร าย เพ อให คนมาพบเห นและช วยเหล อ ม ว ธ การถ วงเวลาท น าสนใจและควรนำไปปฏ บ ต ค อ 1. การใช คำพ ดท ม ใช คำพ ดท าทายหร อด ถ ก 2. การโอนอ อนผ อนตาม หร อหลอกล อให ตายใจเพ อฉวยโอกาส 3. การใช มารยาหญ ง การใช ว ธ การอย างใดอย างหน ง ต องอย ในด ลยพ น จของเราว าจะปฏ บ ต อย างไรในเหต การณ น น ๆ เพ อ ความปลอดภ ย ทำอย างไรถ าถ กบ งค บให ม เพศส มพ นธ หร อข มข น - ต งสต รวบรวมความค ด สงบน ง และค ดหาทางเล อกในการจะหล กหน หร อต อต านท ต วเอง จะปลอดภ ย - พ ดอย างหน กแน นว า ไม โดยไม ต องเกรงใจ - มองหาหนทางหน - หน จากสถานการณ อย างรวดเร วถ าเป นไปได อย าอย ในสถานการณ น นนาน เพราะจะทำให ม โอกาส พ นอ นตรายน อยลง - ถามต วเองว า ถ าตอบโต แล วจะปลอดภ ยหร อไม ถ าปลอดภ ย และม โอกาสก ตอบโต กล บท นท ตามว ธ ท แนะนำ แต ถ าค ดว าอาจเก ดอ นตรายให หาว ธ ใหม เช น ว งหน ท นท พ ดถ วงเวลา พร อมหาทางหน ร องว า ไฟไหม และขอความช วยเหล อ บอกว าเป นโรคเอดส กามโรค หร อม ประจำเด อน พ ดหว านล อมขอความเห นใจ ทำอย างไรก ได เพ อให เขาเผลอและฉวยโอกาสหน หากคนร ายม อาว ธ ต องค ดถ งการร กษาช ว ตไว ก อน

182 182 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม บทบาทชาย หญ ง 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสำรวจความเช อท เก ยวก บความเป นหญ งและชายในส งคมไทย 2. เพ อให สมาช กว เคราะห อ ทธ พลความเช อค าน ยมทางส งคมท ม ผลต อต วเรา 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. แบ งสมาช ก เป น 2 กล มตามเพศ ชาย หญ ง 2. แต ละกล มช วยก นค ดเก ยวก บอาช พท อ กเพศทำไม ได แล วเข ยนลง บนกระดานดำ 3. ร วมก นพ จารณาและอภ ปรายถ งแต ละอาช พท สมาช กเข ยนมาว าใน ความเป นจร งอ กเพศหน งสามารถทำได หร อไม เพราะเหต ใด 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปความสามารถใน การประกอบอาช พของ ชาย หญ ง ว าม ได แตกต างก น ส อ / อ ปกรณ 5. ข อสร ปจากก จกรรม หญ งและชายแตกต างก นเพ ยงสร ระร างกาย แต ความสามารถและบทบาทของเพศชาย หญ ง ถ กกำหนด ให แตกต างก นโดยความเช อและค าน ยมของส งคม เราควรม ความร ส กท ด ต อเพศ และบทบาทท เป นอย ของตนเอง เพราะไม ว าจะเป นหญ ง ชาย ทอม ด เกย หร อต ด ต างก ม ศ กยภาพอย ในต วสามารถ สร างสรรค ประโยชน แก ส งคม ได เท าเท ยมก น 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงาน 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

183 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เธอค ด.ฉ นค ด 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กได สำรวจและแลกเปล ยนความค ดเห นเก ยวก บเร องเพศของชายและหญ ง 2. เพ อให สมาช กตระหน กถ งความแตกต างด านความค ดเก ยวก บเร องเพศของชายและหญ ง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนสนทนาว าเม อพ ดถ งเร องเพศ ผ ชาย น กถ งอะไร ผ หญ งน กถ งอะไร 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนเข ยนคำตอบของสมาช กบนกระดานดำ 3. แบ งสมาช กเป น 6 กล ม และให ต วแทนแต ละกล มจ บฉลากห วข อใน การอภ ปรายกล ม 4. แต ละกล มร วมก นแสดงความค ดเห นและสร ปข อค ดเห นของกล มลง ในกระดาษ A4 ท แจกให 5. ต วแทนกล มนำเสนอผลงาน 6. อภ ปรายซ กถามถ งเหต ผลของแต ละกล ม 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปความค ดเห นและ ข อแตกต างด านความค ดเร องเพศของชายและหญ ง ส อ / อ ปกรณ - ฉลากห วข อในการอภ ปราย กล ม - กระดาษ A4 จำนวน 6 แผ น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ท ศนะเก ยวก บเร องเพศข นอย ก บการอบรมเล ยงด ส งแวดล อมและประสบการณ การเร ยนร ท ผ านมาของ แต ละคน เราจ งควรเข าใจถ งความค ดความร ส กของแต ละบ คคล โดยไม ต ดส นใครว าผ ดหร อถ ก 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในการอภ ปรายกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงาน 3. ประเม นความพ งพอใจในการร วมก จกรรม

184 184 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ฉลากห วข ออภ ปรายกล ม เธอร บได หร อไม ถ าแฟนเคยม เพศส มพ นธ มาก อน เธอร บได หร อไม ถ าเพ อนชายหร อหญ ง พกถ งยางอนาม ย เธอร บได หร อไม ถ าชายหร อหญ งม เพศส มพ นธ ก บผ อ นมากกว า 1 คน ค ร กของฉ นในว นน ค อค แต งงานในอนาคต ถ อเป นเร องแปลก ถ าเร ยนจบแล ว ไม ม แฟน เป นเร องง ายท ชายหร อหญ ง จะค ยก นเร องเพศ

185 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ค อความเข าใจ 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กได สำรวจความค ดความเช อและค าน ยมเก ยวก บเร องเพศ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนสนทนาเร องความเช อในเร องเพศท สมาช กได ย นได ฟ งมา เช น ผ หญ งท ม ประจำเด อนไม ควรด มน ำ มะพร าว 2. สมาช กบอกความเช อในเร องเพศท สมาช กได ย นได ฟ งมา อาสา สม คร/แกนนำเยาวชนเข ยนบนกระดานดำ 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นว เคราะห ข อม ล บนกระดานดำและจำแนกว าเร องใด เป นข อเท จจร ง เร องใดเป น ความเช อ 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นสร ปความค ดความ เช อและค าน ยมท ถ กต องเก ยวก บเร องเพศ ส อ / อ ปกรณ - ใบความร เร องความเช อเก ยวก บ เร องเพศท ไม ถ กต อง 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ความเช อม อ ทธ พลต อพฤต กรรมของบ คคล หากบ คคลม ความเช อท ไม ถ กต องในเร องเพศ อาจส งผลต อ พฤต กรรมทางเพศ การร กษาส ขอนาม ยทางเพศ และการดำเน นช ว ตของเรา 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

186 186 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง ความเช อเก ยวก บเร องเพศท ไม ถ กต อง ความเช อ ค อเร องท เล าต อๆ ก นมา โดยย งไม ม การพ ส จน ทางว ทยาศาสตร ว าเป นจร ง ข อเท จจร ง ค อ ส งท สามารถพ ส จน ว จ ยค นพบว าเป นความจร ง ต วอย างความเช อ 1. ถ าม ประจำเด อนคร งแรก ให ถ ดบ นได 3 ข น จะม ประจำเด อน 3 ว น 2. ม เพศส มพ นธ ก บเพ อนปลอดภ ยกว าการไปเท ยว หญ งบร การ 3. ชายชาตร ต องม ค นอนหลายคน 4. ผ หญ งชอบผ ชายท ม อว ยวะเพศใหญ 5. การสำเร จความใคร บ อยๆ ทำให สมองท บ 6. ผ หญ งท ม ประจำเด อนไม ควรด มน ำเย น 7. ผ ชายไม ควรลอดราวตากผ าถ งของผ หญ งจะทำให เคร องรางของขล งเส อม 8. ผ ชายท ม นขนดก แสดงว าเป นผ ท ม SEX จ ด 9. ผ ชายท ทำหม นจะหมดสมรรถภาพทางเพศ 10. การฝ งม กท อว ยวะเพศชาย ทำให สร างความส ข ทางเพศให ค ได มากกว า ต วอย างข อเท จจร ง 1. ก นยาค มกำเน ด จะทำให หน าอกขยายใหญ ข น (เพราะยาค มกำเน ดม ฮอร โมนเอสโตรเจน) 2. ม เพศส มพ นธ เพ ยง 1 คร ง โดยไม ป องก น ก สามารถต ดเอดส ได 3. การใช ถ งยางอนาม ยป องก นเอดส ได 4. การช วยต วเองเป นการผ อนคลายอารมณ ทางเพศ ท ปลอดภ ยจากการต ดเช อเอดส 5. อว ยวะเพศท ขล บหร อไม ขล บปลายไม ทำให เก ด ความแตกต างในการสร างหร อร บความส ขทาง เพศแต อย างใด 6. ผ ชายหล งน ำอส จ เป นส ญญาณให ร ว าม ความ พร อมทางร างกาย ท นำไปส การทำให หญ งต ง ครรภ ได 7. การม ประจำเด อน เป นส วนสำค ญส วนหน งของ การเป นผ หญ ง และการม ส ขภาพด 8. ระหว างม ประจำเด อน ควรเปล ยนผ าอนาม ยว นละ 3 4 คร ง เพ อป องก นกล นประจำเด อน 9. เม ออากาศร อน ล กอ ณฑะจะห อยยานเพ อร กษา ให เช ออส จ อย ในท เย นกว าอ ณหภ ม ในร างกาย

187 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ว นแห งความร ก 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถบอกความหมายของความร กและสามารถบอกว ธ การปฏ บ ต ตนในการม ความร ก อย างเหมาะสมได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สมาช กบอกความหมายของคำว า ความร ก อาสาสม คร/แกน นำเยาวชนเข ยนบนกระดานดำ 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนต งคำถามว า ถ าสมาช กม คนร ก สมาช ก อยากปฏ บ ต ต อคนร กอย างไร ส มสมาช กตอบคำถามและเข ยน บนกระดานดำ 3. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นพ จารณาว าว ธ การ ปฏ บ ต ต อคนร กม ผลกระทบต อตนเอง และคนร กอย างไร 4. สมาช กฟ งเพลง พร งน.ย งไม สาย ของทาทาย ง 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนชวนให สมาช กตอบคำถามว า ความร ก ของบ คคล 2 คนในเน อเพลง เหมาะสมหร อไม อย างไร 6. อภ ปรายซ กถามถ งข อค ดท ได จากเพลงน 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ป และร องเพลงพร อมก น ส อ / อ ปกรณ - เพลง พร งน.ย งไม สาย - เทปเพลง, ว ทย เทป 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ค ณค าของความร กอย ท ความห วงใย เอ ออาทร เห นใจซ งก นและก นส วนความใกล ช ด ความอบอ น สามารถให แก ก นได โดยไม ต องม เพศส มพ นธ 6. การประเม นผล 1. ส งเกตการม ส วนร วมในก จกรรมกล ม 2. พ จารณาจากการนำเสนอผลงานกล ม 3. การตอบแบบประเม นผลก จกรรม

188 188 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) เพลงพร งน.ไม สาย ข บร องโดย ทาทาย ง เพ ยงแค มองในตาก ร ว าเราชอบก น แต เราสองคนต องเก บม นไว ในเม อความเป นจร งก ร ก นในห วใจ เรา ย งเป นได แค เพ ยงเพ อนก น ** แม ใจเราจร งจ งเท าไร ไม ม ใครเต มใจให ร กก น คงย งไม ถ งเวลาของเรา อดทน เก บความในใจ แล ว รอแค ว นเวลาให ม นหม นช า ๆ แล วเด นไปก บม น อดทนเก บความในใจแล วเร ยนร ก นและก น เพ อให เราม ความ ม นใจว าเราน นม ความล กซ งเพ ยงใด พร งน ไม สายท จะร กก น ว นน แม จะเป นเพ ยงเพ อนก ไม สำค ญ เม อใจให ก นจะหว นอะไร ว นข างหน าจะมา จะช าจะนานเท าไร คงเป นอะไรได มากกว าน น หากว าเราม ความม นใจ หากว าเราม ความร กแท ในใจ พร งน ไม สายท จะร กก น

189 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 189 ก จกรรมช ด ช ว ตสดใส...ไร สารเสพต ด ร เท าท นพ ษภ ยของสารเสพต ด ตระหน กร ในค ณค าของตนเองและผ อ น พ ฒนาศ กยภาพในการควบค มตนเอง การจ ดการความค บข องใจ

190 190 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม เส อส นลาย 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม แนวค ดหล กเล ยงภ ยของสารเสพต ด 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนใช ห องก จกรรมท ไม ม โต ะเก าอ ให สมาช ก เล นเกม เส อก นว ว โดยให สมาช กท กคนจ บม อล อมก นเป นวงกลม เสม อนร ว พยายามก นไม ให เส อเข าไปก นว ว แต อาจยอมแลกเปล ยน ว วก บส งของท เส อเสนอให ได ถ าพอใจ รอบแรก ขออาสาสม คร 5 คน แสดงเป นว วอย กลางวง และอาสา สม ครอ ก 5 คน แสดงเป นเส อ ม หน าท ทำท กว ถ ทาง เช น ใช แรงด น พ ดจาหว านล อมต อรอง หร อ ใช ของแลกเปล ยนเพ อผ านด านวงกลม เข าไป ก นว วท อย กลางวงให ได (ห ามใช ว ธ ร นแรง) รอบท สอง ขออาสาสม ครเส อเพ มข นเป น คน พยายามหา แนวทางเข าไปก นว วท อย กลางวงให ได (ให จำนวนเส อและร ว ใกล เค ยง ก น) 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให ส ญญาณเร มและหย ดก จกรรม ท งสอง รอบ 3. แบ งสมาช กเป นกล ม ๆ ละ 4 5 คน อภ ปรายและตอบคำถามตาม ใบก จกรรม 4. ต วแทนกล มรายงาน อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนรวบรวมข อสร ป และ อภ ปรายเพ มเต มตามใบความร แนวค ดท ควรได 5. ให สมาช กแต ละคนค ดคำพ ดในเช งปฏ เสธหร อหล กเล ยงจากสารเสพต ด ท เป นข อเต อนใจของสมาช กเองส นๆ แล วให แต ละคนพ ดออกมาโดย กำหนดว าคำพ ดของสมาช ก จะต องไม ซ ำก บเพ อน ถ าเผอ ญซ ำก บเพ อน แล วค ดคำพ ดใหม ไม ท น ให พ ดว า ผ าน แล วจ งกล บมาถามสมาช ก ใหม อ กคร งเม อถามสมาช กคนอ นๆ ไปจนหมดแล ว ส อ / อ ปกรณ - ล กอม ขนม (แทนยาเสพต ด) - ใบก จกรรม - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได

191 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ยาเสพต ดก อให เก ดผลเส ยต อต วสมาช ก ครอบคร ว และส งคม สมาช กจ งควรหล กเล ยงไม เก ยวข องก บ สารเสพต ดไม ว าจะเป นกรณ ใดๆ โดยสมาช กควรค ดหร อบอกก บตนเองอย เสมอว า Just Say No หร อ ไม เท าน นก บคำว า สารเสพต ด 6. การประเม นผล 1. ส งเกตจากการปฏ บ ต การกล ม 2. จากการรายงานผลงานของสมาช กแต ละคนและของกล ม

192 192 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม คำช แจง ให สมาช กแต ละกล ม ร วมอภ ปรายและตอบคำถามต อไปน 1. ในรอบแรกเส อเข าไปก นว วได หร อไม เพราะเหต ใด ในรอบท สองเส อเข าไปก นว วได หร อไม เพราะเหต ใด ถ าเส อเปร ยบเสม อนสารเสพต ด และร วเปร ยบเสม อนเกราะป องก นสารเสพต ด สมาช กม แนวค ดในการสร าง ร วให แข งแรง เพ อต อต านไม ให สารเสพต ด เข าถ งต วสมาช กได อย างไร

193 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 193 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได คำถาม 1. ในรอบแรกเส อเข าไปก นว วได หร อไม เพราะเหต ใด 2. ในรอบท สองเส อเข าไปก นว วได หร อไม เพราะเหต ใด 3. ถ าเส อเปร ยบเสม อนสารเสพ ต ดและร วเปร ยบเสม อนเกราะ ป องก น สารเสพต ด สมาช ก ม แนวค ด ในการสร างร วให แข งแรง เพ อต อต านไม ให สาร เสพต ด เข าถ งต วสมาช กได อย างไร แนวค ดท ควรได - เข าไปได ยาก เพราะเส อม จำนวนน อย และร วไม ใจอ อน - เข าไปได ง ายกว า เพราะเส อม จำนวนมากข น ร วเร มอ อนกำล ง หร อ ยอมร บของแลกเปล ยนก บการซ อว ว - หล กเล ยงจากกล มผ ใช ยา - ต องปฏ เสธ ถ าถ กช กชวน - ไม ลองสารเสพต ดท กประเภท โดยเฉพาะสารต งต น ส สารเสพต ด ต วอ น ๆ ได แก เหล า บ หร - ปร กษาผ ไว วางใจ เม อม ป ญหาแทนการพ งสารเสพต ด - ไม ขายยาแม จะต องการเง น - ไม หลงในส นจ างรางว ล หร อค าตอบแทนจากการขายยา เพราะเป น เร องผ ดกฎหมาย

194 194 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ช วยเพ อน 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กทราบถ งสาเหต ท ทำให ผ ต ดยาเสพต ดไม สามารถเล กยาได ด วยตนเอง 2. เพ อให สมาช กสามารถบอกถ งแนวทางการช วยเหล อเพ อนท เสพยา 3. เวลา 50 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถาม สมาช กค ดว าเพ อนท ต ดยาสามารถ เล กยาได ด วยต วเองหร อไม เพราะเหต ใด ส มถาม 4-5 คน โดยไม ต องสร ป 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกเข มกล ดซ อนปลายลายการ ต นต าง ๆ ให สมาช กคนละ 1 ต ว 3. แบ งสมาช กออกเป น 2 ท ม ให แต ละท มผล ดก นต ดเข มกล ดท ด านหล ง ของอ กฝ าย โดยพยายามเล อกตำแหน ง ท ค ดว าเพ อนแกะไม ถ ง 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนให ส ญญาณให แต ละกล มเร มแกะเข มกล ด ของตน โดยในรอบแรกให แต ละคนแกะของตนเอง รอบท สอง ให สมาช กใช ว ธ ใดก ได เพ อแกะเข มกล ดท อย ด านหล งออกให ได 5. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปราย ในประเด น - ทำไมรอบแรกส วนใหญ แกะเข มกล ดไม ออก - รอบท สอง สมาช กใช ว ธ ใด จ งแกะเข มกล ดด านหล ง ออกมาได 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนสร ปแนวค ด และบรรยายเร อง โรค สมองต ดยา 7. แบ งกล มสมาช กกล มละ 6 คน ร วมอภ ปรายตามประเด นในใบก จกรรม หาต วแทนนำเสนอ 8. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแนะสมาช กร วมอภ ปราย สร ปตามแนวค ด ส อ / อ ปกรณ - ใบความร ท 1 (สำหร บอาสา สม คร/แกนนำเยาวชน) แนวค ดท ควรได - ใบความร ท 2 โรคสมองต ดยา - ใบก จกรรม - ใบความร ท 3 (สำหร บอาสา สม คร/แกนนำเยาวชน) แนวค ดท ควรได

195 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม โรคสมองต ดยา ทำให เพ อน ๆ ท ต ดยาไม สามารถเล กยาได ด วยตนเอง สมาช กจ งควรเข าใจและให ความ ช วยเหล อเพ อนเหล าน นเท าท ทำได เพ อให เขาสามารถปร บต วได ในส งคม เพราะพวกเขาก ต องการการยอมร บและ ให อภ ยเช นเด ยวก น 7. การประเม นผล ส งเกตการร วมก จกรรม การอภ ปรายและแสดงความค ดเห น 8. ข อเสนอแนะ อาสาสม คร/แกนนำช มชนสามารถนำเหต ผลของสมาช กมาใช เป นแนวทางปล กฝ งหร อปร บแก เก ยวก บ ท ศนคต ด านการช วยเหล อผ ท ม ป ญหาด านยาเสพต ด

196 196 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร ท 1 (สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน) แนวค ดท ควรได คำถาม 1. ทำไมรอบแรกสมาช กส วนใหญ จ งแกะเข มกล ดไปไม ออก 2. รอบท สอง สมาช กใช ว ธ ใด จ ง แกะเข มกล ดด านหล งออกมาได แนวค ดท ควรได - เข มกล ดถ กต ดอย ในตำแหน งท แขน และม อเอ อมไม ถ ง - ขอร องให เพ อนในท มคนอ นช วยแกะออกให สร ป ในช ว ตของคนเรา ม เร องหลายเร องท เราไม สามารถ ทำได ด วย ตนเอง และต องขอความช วยเหล อจากคนอ น ในกรณ เพ อนท ต ดยาก เช น เด ยวก น การต ดยาจะม ผลต อสมอง ทำให เขาเหล าน นขาดการควบค ม ตนเอง และต องการความช วยเหล อจากบ คคลรอบข าง เพราะเขาเหล า น น ม อาการของ โรคสมองต ดยา

197 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 197 ใบความร ท 2 โรคสมองต ดยา สมองต ดยาได อย างไร การต ดยาเป นกระบวนการต อเน องเก ดข นท ละน อย จากการใช ยาเป นคร งคราวส การใช ถ ข น จนใช ท ก ว น ๆ ละ หลายคร ง กระบวนการน เก ยวข องก บสมอง 2 ส วน ค อ สมองส วนนอกท เป นส วนค ด (Cerebral Cortex) และสมองส วนท อย ช นใน (Limbic System) สมองส วนค ด (Cerebral Cortex) ทำหน าท ค ดด านสต ป ญญา ใช ความค ดแบบม เหต ผล สมองส วน ช นใน (Limbic System) หร อ สมองส วนอยาก เป นศ นย ควบค มอารมณ ความร ส ก ยาบ า หร อ แอมเฟตาม น จะกระต นปลายประสาทในสมอง ให ส งสารเคม ออกมาชน ดหน ง ทำให เก ดความร ส กสบาย แต ในขณะเด ยวก น เม อใช ยาบ าบ อยๆ คร ง จะทำให สมองส วนค ดถ กทำลาย การใช ความค ดท เป นเหต เป นผลจะเส ยไป ผ ท ใช ยาบ า จ งม กแสดงพฤต กรรมท ไม เหมาะสม ม อารมณ ก าวร าว หง ดหง ด ไม สามารถ ควบค มตนเองได จ งทำให ม การใช ยาเสพต ดบ อยข น ผลส ดท ายจะทำให ม อาการทางจ ต และเป นโรคจ ตได ในท ส ด

198 198 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม แบ งกล มสมาช ก กล มละ 6 คน ร วมอภ ปรายในประเด นต อไปน ให ได ข อสร ป (เวลา 5 นาท ) และหา ต วแทนนำเสนอในกล มใหญ (อาจให อภ ปรายกล มละ 1 ห วข อ ก ได ) 1. สมาช กจะม แนวทางในการช วยเหล อและให กำล งใจผ เล กใช ยาเสพต ด เพ อให เขาสามารถ เล กใช สารเสพต ดอย างถาวรได อย างไร 2. ถ าสมาช กม เพ อนท เสพยา สมาช กจะม แนวทางในการให ความช วยเหล ออย างไรเพ อให เขาสามารถ แก ป ญหาได อย างเหมาะสม 3. ถ าสมาช กพบว าม บ คคลในช มชนต ดสารเสพต ด และต องการเล ก สมาช กจะม แนวทางในการให กำล งใจ และช วยเหล อเพ อให เขาเล กใช สารเสพต ดอย างถาวรได อย างไร 4. ในฐานะสมาช กเป นเยาวชนคนหน ง ของส งคม สมาช กจะม ส วนช วยในการป องก น สารเสพต ด และ การแพร ระบาดของสารเสพต ดอย างไร หมายเหต ถ าเวลาไม พอ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอาจเล อกให สมาช กอภ ปรายเฉพาะข อ 2 หร อข อใด ข อหน งตามว ตถ ประสงค ในการจ ดก จกรรม

199 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 199 ใบความร ท 3 (สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน) แนวค ดท ควรได 1. สมาช กจะม แนวทางในการช วยเหล อและให กำล งใจผ เล กใช สารเสพต ด เพ อให เขาสามารถเล กใช สารเสพต ดอย าง ถาวร ได อย างไร - ให อภ ยให ส งท เขาทำผ ดพลาด และไม แสดงความร งเก ยจ - ให การยอมร บและให โอกาสท เขาจะเร มต นช ว ตใหม - แนะนำให ใช เวลาว างให เป นประโยชน เช น เล นก ฬา ทำงานอด เรก - ช วยป องก นไม ให เขาตกอย ในสถานการณ เส ยงต อการกล บไปใช สารเสพต ดอ ก เช น การคบเพ อนท ต ด สารเสพต ดเป นท ปร กษาในการแก ป ญหาต างๆ - แนะนำให เพ อนศ กษาหาความร เก ยวก บการต ด การเล กยาเสพต ด เพ อหาแนวทางการเล กยาอย างถาวร 2. ถ าสมาช กม เพ อนท เสพยาสมาช กจะม แนวทางในการให ความช วยเหล ออย างไร เพ อให เขาสามารถแก ป ญหาได อย างเหมาะสม - ให กำล งใจเพ อน ไม แสดงความร งเก ยจ - แนะนำให ปร กษาผ ท ช วยเหล อได เช น พ อแม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนอาจารย - คอยต กเต อนเม อเพ อนม พฤต กรรมจะเสพยาซ ำ - แนะนำให ไปพบแพทย เพ อบำบ ดร กษา - ให แนวค ดในการหล กเล ยงจากสถานการณ เส ยงต อการใช สารเสพต ด 3. ถ าสมาช กพบว าม บ คคลในช มชนท ต ดสารเสพต ด และต องการเล ก สมาช กจะม แนวทางในการให กำล งใจและ ช วยเหล อเขาเพ อให เขาเล กใช สารเสพต ดได อย างถาวรได อย างไร - ให กำล งใจในส งท เขาต องการจะทำ ค อ การเล กใช สารเสพต ด - ไม แสดงความร งเก ยจ - แนะนำให ปร กษาผ ท ช วยเหล อได - แนะนำให ไปพบแพทย เพ อบำบ ดร กษา - กระต นให ช มชนม ส วนช วยผ ท ใช สารเสพต ดและต องการเล ก ให เล กได อย างถาวร เช น จ ดต งศ นย ให คำปร กษา ผ ท พยายามเล กใช สารเสพต ด จ ดต งศ นย บำบ ดร กษาในช มชน ให โอกาสผ ท ต องการเล กใช สารเสพต ดได ประกอบอาช พในช มชน 4. ในฐานะท สมาช กเป นเยาวชนคนหน งของส งคมสมาช กจะม ส วนช วยในการป องก นสารเสพต ด และการแพร ระบาด ของสารเสพต ดได อย างไร - ป องก นตนเองและครอบคร วไม ให เข าไปเก ยวข องก บสารเสพต ด เช น ไม ลอง ไม เข าไปอย ในสถานการณ เส ยง ไม ร บฝากส งของท อาจเป นสารเสพต ด - บอกถ งโทษ พ ษภ ย และว ธ การท จะถ กช กนำไปส การใช สารเสพต ดแก บ คคลในครอบคร ว

200 200 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) - กระต นเต อนเพ อนไม ให เข าไปเก ยวข องก บสารเสพต ด - ให ความร วมม อในการรณรงค ป องก นการแพร ระบาดของสารเสพต ดในส งคม - ช วยเผยแพร ความร เร องสารเสพต ด ให แก เพ อนและคนใกล ช ด - เม อพบเห นเหต การณ ท เก ยวข องก บสารเสพต ดควรแจ งผ ปกครอง คร ตำรวจ เป นต น - ร วมม อก บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนในการทำก จกรรมต าง ๆ ท จะช วยเหล อเพ อนท ม ป ญหา ยาเสพต ด เช น เพ อนช วยเพ อน เย ยมบ าน ร วมก จกรรมค ายป องก นยาเสพต ดต าง ๆ ฯลฯ เทคน คเต อน การเต อน เป นการส อสารท ด และสามารถถ ายทอดความร ส กน กค ด ความต องการ และความเข าใจ เพ อให ผ อ นม การเปล ยนแปลงพฤต กรรมทำให อย ในส งคมได อย างเป นส ข ก อนเต อน ส งเกตอารมณ ของตนเอง และอารมณ ของผ ถ กเต อนก อน ถ าพบว ากำล งม อารมณ ควรจ ดการก บอารมณ เส ยก อน ขณะเต อน 1. ส อความร ส กของผ เต อนท ม ต อพฤต กรรมน น 2. ให ข อเสนอแนะ หร อทางเล อกท เหมาะสม หล งเต อน 1. ถามความเห น และร บฟ ง รวมท งยอมร บทางเล อกของเขา 2. ส งเกตอย ห าง ๆ ว า ผ ถ กเต อนเปล ยนพฤต กรรมไปในทางท เหมาะสมกว าหร อไม ทำให การเต อนไม ได ผล อาจต องใช การช วยเหล ออย างอ น ๆ

201 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เส ยงเป นเส ยงตาย 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กร ถ งล กษณะธรรมชาต ของว ยร น ท เป นเหต ให ว ยร นเส ยงต อการเข าไปเก ยวข อง ก บป ญหาหร อส งท ไม ด 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำเข าส ก จกรรมว าว ยร นเป นว ยท ต องการ ประสบการณ แปลกใหม ชอบเร องท าทาย ต นเต นและอยากลอง 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนแจกกระดาษให สมาช กคนละ 1 แผ น ให สมาช กแต ละคนเข ยนถ งส งท ตนอยากลอง อยากเส ยง พร อมเหต ผล อย างน อยคนละ 1 ข อ โดยไม ต องลงช อ และรวบรวมใส กล อง 3. สมาช กร วมก นอ านความอยากลอง และอยากเส ยงของสมาช ก ท กคนเข ยนบนกระดานดำ 4. สร ปเร องท สมาช กอยากลอง อยากเส ยงมากท ส ด 5 อ นด บแรก 5. แบ งกล มสมาช ก 5-6 คน อภ ปราย ในเร องท อยากลองและอยากเส ยง ท ได ร บมอบหมาย ตามประเด นต อไปน 5.1 เร องท อยากลอง, อยากเส ยง ท ได ร บมอบหมายเป นเร องอะไร 5.2 สาเหต ท อยากลองอยากเส ยง 5.3 ล กษณะบ คล กภาพ น ส ยของผ ท อยากลอง อยากเส ยง 5.4 ความอยากลอง และกล าเส ยง ม ผลด และผลเส ยต อว ยร นอย างไร 6. ส ม 1 กล ม ออกมารายงานในกล มใหญ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เข ยนข อสร ปบนกระดาน ถามกล มอ นว าเหม อนหร อต างก นอย างไร 7. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปรายสร ป ส อ / อ ปกรณ - กระดาษต ดเป นส เหล ยม ขนาด 2x5 น ว - กล องกระดาษ 1 ใบ - กระดานดำ หร อ ไวท บอร ด - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน สาเหต และ ป จจ ยท ทำให ว ยร นเส ยงต อการ เก ดป ญหา

202 202 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม 5.1 ในช ว ตของสมาช กว ยน ม เร องท อยากลองอยากเส ยงมากมายท งท เป นเร องด และไม ด 5.2 สาเหต ท อยากลอง อยากเส ยงม กเก ดจากจากธรรมชาต ของว ยร น ท อยากเด น ด ง เก งเป นท ยอม ร บของกล ม 5.3 การเด น ด ง เก ง ในทางไม ด ก อเก ดผลเส ยต อตนเอง สมาช กจ งควรเล อกว ธ ท ทำให เด น ด ง เก ง ในทางท ด ซ งม มากมาย เช น เล นก ฬา ดนตร ฯลฯ การกระทำใด ๆ ก ตามท เป นการเส ยง สมาช กควรได ตระหน ก ระว งตนเองถ งผลเส ยท เก ดข น โดย เฉพาะเร องส งเสพต ดต างๆ การเส ยง การอยากร อยากลอง ให ทำในส งท ก อให เก ดผลด และเป นไปในทาง สร างสรรค 6. การประเม นผล 6.1 ตรวจผลงานของกล ม 6.2 ส งเกตการม ส วนร วมอภ ปราย

203 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 203 ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได ประเด นอภ ปราย 1. เร องท อยากลอง อยากเส ยงมาก เป นเร องอะไร 2. สาเหต ท อยากลองเส ยง 3. ล กษณะบ คล กภาพ น ส ยของผ อยากลอง อยาก เส ยง 4. ความอยากร อยากลอง อยากเส ยง ม ผลด หร อ ผลเส ยต อว ยร นอย างไร แนวค ดท ควรได - ก จกรรมท ทำแล วต นเต น ท าทาย เป นท สนใจ จากผ อ น เช น ซ งมอเตอร ไซค ทำผ ดระเบ ยบ ลองเร องเพศ ยาเสพต ดฯลฯ - ธรรมชาต ของว ยร นท ต องการ ความต นเต น ท าทาย อยากเด น และเป นท ยอมร บ - ชอบความท าทาย กล าได กล าเส ย บ าบ น ไม กล วใคร - ผลด เก ดความค ดสร างสรรค แนวค ดใหม ๆ - ผลเส ย บาดเจ บ ต ดยา เส ยต ว โรคต ดเช อทางเพศ ส มพ นธ ฯลฯควบค มตนเอง และต องการความช วย เหล อจากบ คคลรอบข าง เพราะเขาเหล าน น ม อาการ ของ โรคสมองต ดยา

204 204 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน สาเหต และป จจ ยท ทำให ว ยร นเส ยงต อการเก ดป ญหา โดยปกต ว ยร นจ ดเป น ว ยว กฤต น บเป นกล มเส ยงต อการเก ดป ญหาส ขภาพจ ต ด วยพ ฒนาการตาม ว ยเป นพ นฐานเด มอย แล ว อ ร คส น กล าวว า ว ยร นเป นช วงว ย ท ม ความส บสนทางจ ตใจ ด งน นว ยร น ท อย ใน ภาวะเส ยงส ง เช น ม สภาพครอบคร วแตกแยก ม ฐานะทางเศรษฐก จยากจน หร อม ความพ การ ทางด านร างกาย จะย งม ความเส ยงส งต อการเก ดป ญหามากข น สาเหต ท ทำให ว ยร นเส ยงต อการเก ดป ญหา 1. การเปล ยนแปลงด านร างกายอย างรวดเร ว เน องจากฮอร โมนเพศ ทำให ว ยร นเก ดความว ตกก งวลว า จะเก ด การเปล ยนแปลงของร างกายในส วนไหนบ าง ทำไมจ งเก ดการเปล ยนแปลง สาเหต จากอะไร จะผ ดปกต หร อไม และว ยร นคนอ น ๆ จะม การเปล ยนแปลงแบบน เหม อนก นหร อเปล า 2. ว ยร นเป นช วงท ม ระด บอารมณ ไม ม นคง ไม ว าจะเป นอารมณ ทางลบหร อทางบวก ท งโกรธ อ จฉา กล ว หร อม ความส ข ว ยร นจะตกอย ในภาวะอารมณ แบบใด แบบหน งนานกว าท เคยเป นในว ยเด ก ซ งการเปล ยนแปลง ทางอารมณ น ไม อาจป ดบ งซ อนเร นได โดยอาจแสดงเป นพฤต กรรมต างๆ เช น หล กเล ยงการเผช ญหน าเหต การณ ต างๆ เช น เก บต วเง ยบ อ านหน งส อคนเด ยว หง ดหง ด อารมณ เส ยง าย เพล ดเพล นก บการก นอย างไม ย ง ทะเลาะเบาะแว งก บผ อ น ระเบ ดอารมณ ออกมา เช น ขว างปาข าวของ ฯลฯ ความไม ม นคงทางอารมณ น ม ระด บส งส ดเม ออาย ราว ป และอาจเก ดข นอ กคร งในช วงว ยร น ตอนปลาย โดยช วงด งกล าวเปร ยบเสม อนขาดสมด ล จ ตใจไม ม นคง เคร ยดและต ดส นใจไม ใคร ได บางคร งอาจ ควบค มตนเองไม ได 3. ความอยากร อยากเห น อยากลอง ชอบความต นเต นท าทาย ว ยร นม กจะสนใจในส งท ท าทายความสามารถ เช น การกล บบ านเอง การข นรถเมล การห ดข บรถ ทดลองด มเหล า ส บบ หร ดมกาว ลองหน เร ยนออกไปเท ยว ก บเพ อน ๆ แม แต ลองเท ยวหญ งโสเภณ ฯลฯ (เพราะต องการความต นเต น หร อร ส กว าถ กท าทาย ในขณะท ย ง ขาดความร ขาดท กษะและขาดการฝ กฝน) ซ งพฤต กรรมอยากลองน ม กจะพบส งส ด ในว ยร นตอนกลาง (อาย ป ) ท เป นเด กก ไม ใช จะเป นผ ใหญ ก ไม เช ง แนวค ดในการย บย งตนเอง ย งม ไม มากพอและม กละเลย หร อไม คำน งถ งผลเส ยต อสภาพร างกาย การเร ยน อาช พ หร อป ญหา อ น ๆ ท จะตามมา

205 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ความต องการเป นอ สระ และเป นต วของต วเองมากข น ทำให ว ยร นม กไม ค อยยอมทำตามคำส ง ของพ อแม (เร มว พากษ ว จารณ หร อแสดงความไม เห นด วยต อพฤต กรรมหร อความค ดเห นของพ อแม ) เพราะถ า เขาทำตามก เท าก บข ดความต องการท จะโตและม ความเป นอ สระ ส งเหล าน จะเป นทางนำไปส ความข ดแย งระหว าง ว ยร นก บพ อแม ได ง ายข น ถ าพ อแม ไม เข าใจในพ ฒนาการของล ก 5. ความต องการยอมร บ ท งจากคนในบ าน และจากกล มเพ อน เพราะการม เพ อนทำให ว ยร นร ส กว าตนเองม พรรคพวกท จะเข ากล มด วย ม ความร ส กเป นท ยอมร บและม ความเป นส วนร วมของกล ม ทำให เสร มความเข มแข ง ม นใจ และม อำนาจในตนเองมากข น บ อยคร งจ งพบว า ว ยร นพยายามทำหลายส ง อ นเป นท ยอมร บของกล ม เช น การแต งต วตามแฟช น เส อผ า รองเท า ทรงผม หร อแม แต การใช ภาษาแสลง ฯลฯ ซ งส วนใหญ ม กจะข ดก บความ ต องการหร อความคาดหว งของพ อแม ผ ใหญ ทำให อาจเก ดความข ดแย ง ระหว างว ยร นก บพ อแม ผ ใหญ ได ง าย การถ กต อว าจะทำให ว ยร นร ส กว าไม เป นท ยอมร บ ขณะเด ยวก นก ย งทำให เก ดการต อต านผ ใหญ มากข น 6. ต องการความถ กต อง ย ต ธรรมอย างมาก ว ยร นส วนใหญ จะแสวงหาอ ดมคต อ ดมการณ ทางการเม องให ความสำค ญจร งจ งก บความถ กต อง และย ต ธรรม จ งม กพบว าว ยร นจะม การช มน มประท วง ส งท ไม เป นธรรมต างๆ อย เสมอจนบางคร งม ข าวคราวร นแรง จนถ งข นเส ยช ว ตก นก ม ป จจ ยท ทำให ว ยร นเก ดความเคร ยดและเส ยงต อการเก ดป ญหา ความต งเคร ยดของว ยร น เก ดจากการเปล ยนแปลงของต อมต างๆ ภายในร ายกายรวมถ งป จจ ยทางส ง แวดล อมด วย จากการศ กษาพบว า ป จจ ยทางส งคมจะเป นสาเหต ให เก ดความเคร ยดต อว ยร นมากกว าเปล ยนแปลง ของร างกาย ซ งป จจ ยท ทำให ว ยร นต องประสบป ญหาในการปร บต วมากข น ได แก 1. ความเคร ยดภายในร างกาย (Internal stress) ซ งเก ดจากความเคร ยดทางพ ฒนาการ (Developmental stress) ได แก 1.1 การเปล ยนแปลงทางสร ระทำให ว ยร นส วนใหญ ม กจะว ตกก งวลถ งร ปร างหน าตาท เปล ยนแปลง ไปเป นพ เศษ โดยเฉพาะส วนท แปลกไปจากคนอ นๆ เช น การม ส ว ความอ วน เด กชายท ต วเล ก หน าตาไม หล อ อาจทำให เด กม ปมด อยกล วว าจะเป นความผ ดปกต หร อไม 1.2 ความว ตกก งวลก บอารมณ เพศท ส งข น เน องจากการเปล ยนแปลงระด บฮอร โมนทางเพศ ซ งส ง ผลให ว ยร นเก ดอารมณ เพศข นมาได บ อย ความร ส กท ตนเองไม สามารถควบค มความร ส กน ได ส งผลให ว ยร นเก ด ความก งวลมากข น 1.3 ความก งวลก บพฤต กรรมทางเพศ เช น การเร ยนร ท จะสำเร จความใคร ด วยตนเอง การอยากร อยากเห นก จกรรมทางเพศ จนหลายคร งว ยร นไม อาจควบค มพฤต กรรมทางเพศได เม อถ กกระต นจาก ส งเร า ทำให ว ยร นร ส กข ดแย งก บส งท เขาเคยถ กสอนมา ให สะกดก นความต องการเหล าน เอาไว 2. ความเคร ยดจากภายนอก (External stress) หร ออาจจะเร ยกว า ความเคร ยดจากส งแวดล อม เก ด ได จาก 2.1 ความคาดหว งของส งคมว า ว ยร นจะต องแสดงพฤต กรรมท เป นผ ใหญ ข น เม อว ยร นม ร ปร าง ด เป น ผ ใหญ ข น ก จะถ กคาดหว งให ทำต วเป นผ ใหญ ด วย การทำตามความคาดหว งของส งคมเช นน ในขณะท ว ยร นย ง ไม ม ความพร อมด านอารมณ ทำให ว ยร นเก ดความกดด นได

206 206 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 2.2 ความปรารถนาส วนต วของว ยร นไม สอดคล องก บความเป นจร ง การท ว ยร น ม กใฝ ฝ นในเร อง ท เป นอ ดมคต เก นไป ซ งข ดก บค าน ยม ความเป นจร ง หร อความต องการของพ อแม ทำให ว ยร นไม สามารถสม ปรารถนาได เขาก จะร ส กว าตนเองล มเหลว ร ส กว าตนเองไม ม ความสามารถ และเก ดความว ตกท กข ร อนมากข น 2.3 การปร บต วต อเพศตรงข าม การเร ยนร ท จะพ ดค ยและปฏ บ ต ให ถ กต อง ตามกาลเทศะ รวมท ง การทำต วให เพศตรงข ามน ยมชมชอบ ล วนแต เป นเร องซ บซ อนสำหร บว ยร น ช วงการเร ยนร น อาจทำให ว ยร นเคร ยด และต นเต นได อย บ อยๆ 2.4 ก งวลใจเร องความข ดแย งก บเพ อน ไม แน ใจในการปฏ บ ต ต อเพ อน เกรงว าเพ อนจะไม ชอบ 2.5 การม อ ปสรรคข ดขวางความต องการ เช น การถ กคาดหว งในเร องการเร ยนการเล อกอาช พ หร อ แม แต เร องการถ กจำก ดค าใช จ ายประจำว น ฯลฯ ส งเหล าน อาจทำให ว ยร นอารมณ เส ยได 2.6 ความส มพ นธ ท ไม ด ในครอบคร ว หร อโรงเร ยน เช น การท พ อแม เข มงวดเก นไป ให อ สระ น อย ไม เข าใจ หร อการท อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนด เก นไป การปร บต วเข าก บเพ อนไม ได ซ งม กพบว าการท ว ยร นไม สามารถเข าก บกล มเพ อนว ยเด ยวก นได ถ อเป นส ญญาณสำค ญท จะบ งช ว า อาจม ความผ ดปกต ในว ยเด กร น คนน นแล ว การเผช ญก บความเคร ยดทำให ว ยร นจะต องพยายามปร บต ว เพ อจ ดการก บป ญหาความข ดแย ง (Conflict) หร อความค บข องใจ (Frustration) เพ อปร บสภาพจ ตใจให เข าส ภาวะปกต ว ยร นท ปร บต วได ด ก จะสามารถดำเน น ช ว ตอย ในส งคมได อย างปกต ส ข แต ว ยร นท ไม สามารถปร บต วได และไม ได ร บการช วยเหล อท ถ กต องจากผ ท เก ยวข อง อาจม ความค ด อารมณ พฤต กรรมโน มนำไปส ทางท ผ ด ดำเน นช ว ตเบ ยงเบนไปจากเป าประสงค อ น ด งาม ซ งความเส ยหายบางอย างอาจกลายเป นส งท ผ ดพลาดท ต ดต วไปตลอดช ว ต และอาจก อให เก ดป ญหาด าน ส ขภาพจ ตต อไป

207 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม เธอจะทำอย างไร 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สามารถค ด ว เคราะห และต ดส นใจแก ป ญหาเก ยวก บสารเสพต ดได อย างเหมาะสมเม อถ กช กชวน หร อถ กค กคาม 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สนทนาก บสมาช กถ งประสบการณ ต างๆ ในช ว ตประจำว น ท สมาช ก ไม สามารถต ดส นใจหร อแก ป ญหาได ส มถาม สมาช ก 3 5 คน 2. แบ งสมาช กเป นกล ม ๆ ละ 4 5 คน 3. ให สมาช กแต ละกล มฟ งกรณ ศ กษา แล วให ฝ กการต ดส นใจแก ไขป ญหา ตามห วข อท กำหนดในใบก จกรรม 4. ต วแทนกล มนำเสนอว ธ การและผลการต ดส นใจแก ไขป ญหา 5. สร ปว ธ การและแนวค ดท ได จากก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ต วอย างกรณ ศ กษาท 1 หร อ กรณ ศ กษาท 2 - ใบก จกรรม - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน ข นตอนการ ต ดส นใจและแก ป ญหา 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การต ดส นใจเพ อแก ไขป ญหา ควรกระทำอย างม ว ธ การด วยการค ดว เคราะห ผลด ผลเส ยและประเม นทาง เล อกเพ อการแก ไขป ญหา 6. การประเม นผล ส งเกตจากการเข าร วมปฏ บ ต ก จกรรมของสมาช ก

208 208 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กรณ ศ กษาท 1 สมศร เป นสมาช กช น ม.1 ท หน าตาด และฐานะค อนข างด ว นหน งสมศร เด นไปเข าห องน ำเพ ยงคนเด ยว เม อทำธ ระเสร จแล วและกำล งจะเด นออกจากห องน ำ ได ม ร นพ สองคนมาด งแขนของสมศร ให เข าไปในห องน ำอ ก คร ง ร นพ คนหน งบ งค บให สมศร อมคว นและกล นลงคอไป สมศร ไม ยอมทำจ งถ กร นพ ทำร าย ถ าสมาช กประสบเหต การณ เช นเด ยวก บสมศร สมาช กจะทำอย างไร กรณ ศ กษาท 2 เพ อนในกล มของแดง ชวนแดงให ไปลองส บบ หร หล งโรงเร ยน ในตอนเย นหล งจากเล กเร ยน แดงเก ด ความกล วจ งต ดส นใจไม ได ว าจะไปหร อไม ไป ถ าไปก ม โอกาสต ดบ หร เพราะแดงร ว าบ หร เป นอ นตรายต อส ขภาพ และอาจนำไปส การต ดสารเสพต ดอ นๆ ถ าไม ไปก เกรงว าเพ อนจะโกรธ ถ าสมาช กเป นแดง จะทำอย างไร หมายเหต ช อบ คคลในกรณ ศ กษา หากเหม อนก บสมาช กคนใดคนหน งอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรเปล ยน และอาจต งช อกรณ ศ กษาใหม ได เพ อให ม ความน าสนใจ

209 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 209 ใบก จกรรม คำช แจง ให สมาช กแต ละกล มนำกรณ ศ กษา มาค ดว เคราะห เพ อการต ดส นใจ และหาว ธ แก ไขป ญหาสร ปความค ด เห นลงตามแบบท กำหนด ว ธ การแก ไขป ญหา ข อด ข อเส ย

210 210 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน เร อง ข นตอนการต ดส นใจและแก ป ญหา การต ดส นใจในการแก ป ญหา เป นการเล อกทางในการแก ป ญหาท ม ทางเล อกมากกว า 1 ทางเล อก ใน การเผช ญป ญหาท หาทางออกไม ได และการต ดส นใจแก ป ญหาน น อาจจะส งผลกระทบต อตนเอง ต อผ อ น ซ ง จะนำไปส ความสำเร จ หร อความล มเหลว ฉะน นจ งควรให ความสำค ญต อการต ดส นใจท รอบคอบ โดยอาศ ยข อม ล ท ถ กต อง เหมาะสม ท นสม ย และเพ ยงพอ ในการต ดส นใจและแก ไขป ญหาแต ละคร ง ควรกำหนดข นตอนเล อกกระบวนการต ดส นใจด วย ว ธ การ ท ม ระบบและม เหต ผล เป นกระบวนการต ดส นใจและแก ไขป ญหา 5 ข นตอน ค อ 1. การกำหนดป ญหา เป นข นตอนท กำหนดให ช ดเจนว า อะไรค อป ญหาท แท จร ง 2. การค นหาสาเหต ของป ญหาและกำหนดทางเล อก โดยพ จารณาจากสาเหต ของป ญหา และพ ฒนาทางเล อกหลายๆ ทางเล อกท ม ความเป นไปได ในการแก ไขป ญหา 3. การว เคราะห ทางเล อก โดยการประเม นทางเล อกแต ละทางเล อกว าเก ดผลด ผลเส ยอะไร ตามมา และสามารถปฏ บ ต ได หร อไม โดยใช ข อม ลต างๆ ท ม อย หร อหาข อม ลประกอบเพ มเต ม 4. การต ดส นใจเล อก ว ธ แก ป ญหา จากทางเล อกต างๆ ด วยเหต ผลและข อม ลท ม โดยอาศ ยหล กจร ยธรรม ค าน ยม และหล กกฎหมาย มาเป นเกณฑ ในการต ดส นใจ 5. การแก ไขข อเส ยของทางเล อก เสนอแนะว ธ การแก ไขข อเส ยท เก ดจากว ธ แก ป ญหาท เล อกใช ถ า ทดลองใช แล วได ผลสร ปเป นแนวทางปฏ บ ต จร ง

211 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ส งท ฉ นปฏ เสธ 2. ว ตถ ประสงค 1. เพ อให สมาช กสามารถบอกว ธ การปฏ เสธอย างประน ประนอม 2. เพ อให สมาช กสามารถอธ บายผลด ผลเส ยของการปฏ เสธในช ว ตประจำว น ท ม ต อตนเองและผ อ นได 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนนำเข าส ก จกรรมและบรรยายถ งการ ปฏ เสธอย างประน ประนอม 2. ให สมาช กแต ละคนทำก จกรรมตามใบก จกรรม 3. ส มถามสมาช ก 3 4 กล ม 4. อภ ปรายแลกเปล ยนความค ดเห นเก ยวก บว ธ ปฏ เสธ ผลด ผลเส ยท เก ด ข น ในกล มใหญ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ส อ / อ ปกรณ - ใบความร การปฏ เสธอย าง ประน ประนอม - ใบก จกรรม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การว เคราะห ผลด ผลเส ยท เก ดข น เป นการช วยเตร ยมต วเม อต องเผช ญก บสถานการณ เฉพาะหน า จะได สามารถแก ไขสถานการณ ได อย างเหมาะสม และสามารถป องก นตนเองจากสถานการณ อ นตรายท ไม คาดค ดได 6. การประเม นผล ส งเกตการนำเสนอผลงาน และการอภ ปราย

212 212 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน การปฏ เสธอย างประน ประนอม การเจรจาเพ อปฏ เสธอย างประน ประนอม เป นการเจรจาเพ อร กษาจ ดย นของเรา ในเร องท เราไม อยาก กระทำตามคำช กชวนของบ คคลรอบข างเรา การปฎ เสธอย างประน ประนอม จะเป นการร กษาส มพ นธภาพท ด ระหว างก นซ งควรฝ กฝนเป นประจำ ในระยะแรกของการฝ กอาจจะทำไม ได ด น ก แต ถ าฝ กต อไปและพยายามนำว ธ การไปใช ก จะทำให สามารถปฏ เสธอย างประน ประนอมได อย างม ประส ทธ ภาพและเป นธรรมชาต การเจรจาเพ อ ปฏ เสธอย างประน ประนอมม ข นตอนการเจรจา 4 ข นตอน ได แก ข นตอนท 1 บอกความร ส กของตนเอง ต อเร องท ถ กชวน ฉ นร ส กไม สบายเลย ถ าฉ น... ฉ นร ส กย งยากใจ ถ าจะต อง... ฉ นส บสนมาก ถ าจะต อง... ฉ นไม ชอบเลย... แย แน เลยถ าฉ น... ฯลฯ ข นตอนท 2 เสนอแนะแนวทางท เราอยากจะให ค เจรจาก บเราปฏ บ ต ด งต วอย างคำพ ด เอาอย างน ได ไหม ถ าเราจะ... ฉ นค ดว าเราควร...ด กว านะ ฉ นอยากให เธอ... ฯลฯ ข นตอนท ข นตอนท 3 สอบถามความร ส กก บค เจรจาก บข อเสนอของเรา ด งต วอย างคำพ ด คงจะด ก บเธอนะ... ค ณคงเห นด วยก บฉ นนะ... ค ณคงจะชอบนะ... ไม ย งยากก บเธอนะ... เธอร ส กด ข นแล วนะ... เธอคงเห นด วยก บฉ นนะ... ฯลฯ 4 กล าวสร ปและขอบค ณเม อค เจรจาเห นด วยก บข อเสนอแนะของเรา ด งต วอย างคำพ ด ขอบค ณมาก ค ณน าร กจ งเลยท เห นด วย...ขอบค ณมาก ฉ นด ใจจ งเลยท เธอชอบ...ขอบค ณมาก ว เศษเลยท เธอร ส กด ข น...ขอบค ณมาก ด ใจท ไม ทำความลำบากก บเธอ...ขอบค ณมาก ฯลฯ

213 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 213 ใบก จกรรม คำช แจง ให สมาช กเข ยนว ธ การปฏ เสธ รวมถ งผลด ผลเส ยท เก ดข นในเร องท ได ร บมอบหมายลงในตารางท กำหนด เร องท ปฏ เสธ ว ธ การปฏ เสธ ผลด ผลเส ย 1. เพ อนชวนโดดเร ยนไปโยนโบล ต อตนเอง ต อผ อ น ต อตนเอง ต อผ อ น 2. เพ อนชวนส บบ หร 3. เพ อนชวนด มเบ ยร ในงานเล ยง ส งสรรค 4. เพ อนชวนเท ยวกลางค น

214 214 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ชวนลอง 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กฝ กท กษะการปฏ เสธในสถานการณ เส ยง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม ส อ / อ ปกรณ 1. สมาช กอ านกรณ ศ กษาเร อง ชวนลอง 2. สมาช กเข ากล ม 4 5 คน ทำใบก จกรรม พร อมแจกใบความร 3. ส มต วแทนกล ม นำเสนอ 1 2 กล ม 4. อภ ปราย สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ย ำว ธ ปฏ เสธเม อถ กร กเร าหร อสร างแรงกดด น - กรณ ศ กษาเร อง ชวนลอง - ใบก จกรรม - ใบความร การเจรจาเพ อ ปฏ เสธเม อถ กร กเร าหร อสร าง แรงกด น 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ในช ว ตจร ง คนเราสามารถปฏ เสธในส งท ไม ชอบได การปฏ เสธเม อถ กร กเร าหร อได ร บแรงกดด นเป น ส งท ต องฝ กฝน และห ดทำจนเป นน ส ย เพ อสามารถนำมาใช ในสถานการณ ท ค บข นและจะช วยให สมาช กสามารถ ปฏ เสธได สำเร จ 6. การประเม นผล ส งเกตจากการเข าร วมก จกรรม การอภ ปราย

215 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 215 กรณ ศ กษา เร อง ชวนลอง พร าวเป นเพ อนสน ทของตาร ท งค คบก นมา 3 ป ตาร ช นชมท พร าวเป นคนใจกล าไม กล วใคร เร ยกได ว า พร าวเป นฮ โร ของตาร ก ว าได ว นหน งพร าวชวนตาร ไปบ านเพ อนคนหน ง ซ งจร ง ๆ ตาร ไม อยากไปแต เกรงใจ ท พร าวอ ตส าห ชวน จ งเส ยเพ อนไม ได เม อไปถ งตาร ตกใจมากท พบว าเพ อนกล มน นกำล งส บบ หร และด มเหล า เฮ ย เพ อนใหม เหรอลองน หน อยซ..ถ าเป นเพ อนก นจร งห ามปฏ เสธนะโว ย แล วจะร ว าสวรรค ค ออะไร ถ าสมาช กเป นตาร..จะม ว ธ พ ดปฏ เสธอย างไร ใบก จกรรม ถ าสมาช กเป นตาร จะม ว ธ พ ดปฏ เสธอย างไร

216 216 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร การเจรจาเพ อปฏ เสธเม อถ กร กเร าหร อสร างแรงกดด น การเจรจาเพ อปฏ เสธอย างประน ประนอมบางคร งอาจใช ไม ได ผลโดยเฉพาะก บบ คคลท จะพยายามร กเร า เพ อให เราจะต องปฏ บ ต ตามการช กชวน ให กระทำส งหน งส งใดท เราไม อยากกระทำ ด งน น การเร ยนร ถ งว ธ การ ตอบสนองต อการร กเร าของบ คคลจ งเป นส งสำค ญ ประเด นสำค ญท บ คคลเหล าน นใช ก ค อการพยายามนอกเร องและ ทำให เราส บสนจนต องทำตามเขาในท ส ด ซ งอาจจะเก ดผลอย างร ายแรงก บเราได โดยท วไปการสร างความส บสน ม 6 แบบ ได แก 1. การด ถ ก เช น เธอกล วใช ไหม เธอไม กล าน 2. การโต แย ง เช น ทำไมละ ใคร ๆ เขาก ทำก น คนร นใหม เขาทำอย างน ท กคน 3. การข มข เช น จะทำหร อไม ทำ ไป ไป เด ยวน น ถ าค ณไม ทำ.เจ บแน ะ 4. การพยายามมองไม เห นป ญหา เช น ไม ม อะไรร ายแรงหรอก พ อไม ว าหรอก ไม ม ใครเห นหรอก ไม ม ใครร หรอก 5. การอ างเหต ผล เช น ค ณโตแล วนะ อย าเป นเด กอย เลย ผมร กค ณจร ง ๆ นะ มาเถอะ ไม ม ใคร ทำอะไรค ณน า.ผมอย ท งคน ทำไมต องแคร คนอ นน เป นเร องของเราสองคนเท าน น 6. การพยายามออกนอกเร อง เช นเพ งร ว า..ค ณโมโหแล วสวยจ งเลย ผมชอบค ณจ งเลย..เวลาค ณพ ด เส ยงด ง เวลาค ณด อ..ค ณน าร กจ ง เม อเราพบการเจรจาก บบ คคลท ร กเร าเราเช นน ควรจะพ ดอย างไรก บเขา ในท กกรณ ท ค เจรจา พยายามทำให เราส บสน เราควรพยายามเจรจาให เข าส ประเด น และพยายามอย าให ค เจรจาพ ดนอกเร อง โดยอาจ ใช คำพ ดต อไปน ขอให ฉ นพ ดให จบก อน เด ยวฉ นพ ดก อนซ อย าเพ งข ดจ งหวะซ.ฉ นย งพ ดไม จบเลย ด.ข อเสนอของเธอ.แต ฟ งฉ นก อนนะ ฉ นเข าใจ..แต ให ฉ นพ ดให จบก อนนะ ฯลฯ และถ าการเจรจาย งไม ม ท าท จะสำเร จ เน องจากค เจรจาของเราพยายามจะช กชวนให เรากระทำตามเขา ให ได น นค อเขาได พยายามร กเร า และสร างแรงกดด นอย างมาก ด งน น เราสามารถเล อกปฏ บ ต ได 3 ประการ ตามความเหมาะสม ได แก การปฏ เสธอย างจร งจ ง อาจใช คำพ ดด งต อไปน (ถ าย งไม เช อก เด นจากไป) ไม.ไม ฉ นหมายความว าไม ไม.ไม ฉ นบอกว าไม เข าใจไหม ไม..ขอบค ณ ไม..ฉ นบอกว าไม ฉ นไปละ (เด นจากไป) ฯลฯ

217 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 217 การผ ดผ อน เป นความพยายามท จะไม ปฏ บ ต หร อกระทำตามโดยย ดเวลาออกไป โดยพ ดว า ฉ นย งไม พร อมท จะทำแบบน นเลย เอาอย างน ได ไหม..ขอเวลาให ฉ นต ดส นใจอ กท นะ เอาไว ค ยก นอ กคร งด กว า.ว นน ส บสน ขอให ฉ นปร กษาเพ อนก อนนะ ฯลฯ การต อรอง เป นความพยายามท จะให โอกาสต ดส นใจเพ อกระทำในส งท ด กว า ต วอย างคำพ ด ได แก ไปเราไปทำ.ก นด กว า ผมไม อยากทำเลย.แต เราอาจจะทำ.ด กว านะ ผมค ดว า..ว ธ การน ไม เหมาะ ผมว าทำ.ด กว า ขอให ผมต ดส นใจนะ..เราไป..ด กว า ฯลฯ

218 218 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม น แหละต วฉ น 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กได สำรวจความร ส กและเข าใจตนเอง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม 1. สนทนาก บสมาช ก สอบถามว าในว นหน งๆ สมาช กเคยม ช วงเวลา สำรวจต วเองหร อไม ส มถาม 2 3 คน 2. ให สมาช กแต ละคน ทำก จกรรมในใบก จกรรม 3. สมาช กจ บค พ ดค ยก บเพ อน 4. ส มสมาช กท ต องการเล า อ านความร ส กของตนเอง ให กล มใหญ ฟ ง 5. อภ ปราย / สร ป ถามความค ดเห นข อค ดท ได จากก จกรรม 6. ให สมาช กเข ยนเร องท อยากบอกแต ไม ต องการเล าในห องใส กล อง ไปรษณ ย ใจ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนตอบลง Web board ของ โรงเร ยน ส อ / อ ปกรณ - ใบก จกรรม น แหละต วฉ น - กล องไปรษณ ย ใจ 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม การท สมาช กม โอกาสได สำรวจความร ส กของต วเองท ม ท งส ขและท กข ในช ว ตประจำว นท งในเร องท วไป และเร องยาเสพต ดเป นประจำ จะทำให สมาช กเข าใจความร ส กของตนเอง ม โอกาสระบายความท กข และแบ งป น ความส ข อ นจะช วยลดความกดด นในใจ รวมถ งสามารถวางแผน หร อเฝ าระว งแก ป ญหาของต วเองได ด กว าการ ปล อยช ว ตไปว น ๆ หน ง 6. การประเม นผล 6.1 ตรวจผลงานจากใบก จกรรม 6.2 ส งเกตการแสดงความค ดเห นและความสนใจ 7. ข อเสนอแนะ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนจ ดทำกล องไปรษณ ย ใจ ท ม ก ญแจป ดหนาแน นต ดไว ในห อง สำหร บร บเร อง ท สมาช กอยากบอก และตอบคำถามของสมาช กใส Web borad ของโรงเร ยน โดยไม ต องระบ ช อผ ถามหร อผ ตอบ

219 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 219 ใบก จกรรม น แหละต วฉ น คำช แจง ให สมาช กแต ละคน เข ยนความร ส กของตนเองตามอ สระ ฉ นร ว าต วฉ น... ฉ นอยากบอกก บเธอว า... ว นน ฉ นได ส ญญาก บต วเองว า เร องฮาแตกของฉ นว นน ม อย ว า เร องเศร าท ไม อยากบอกเท าไหร ค อ เร องสารเสพต ดนะร สำหร บฉ นแล ว เพราะฉ นร กเธอนะ ฉ นจ งอยากบอกเธอว าฉ น ปล....

220 220 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ความโดดเด ยว 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กตระหน กถ งผลเส ยของการเก บป ญหาความค บข องใจของตนเองไว โดยลำพ ง 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม ส อ / อ ปกรณ 1. ให สมาช กจ บฉลากช อนกคนละ 1 ใบ แล วให ร องเส ยงนกหร อขานช อ นกเพ อให รวมกล มก นได ในเวลาท รวดเร วท ส ด 2. ชมเชยกล มท รวมต วก นเร วท ส ด และลำด บรองลงไป 3. แยกสมาช ก 1 คนท ได ฉลากนกกางเขนออกมาส มภาษณ ความร ส กท ไม ม กล ม ไม ม เพ อนว าเป นอย างไร ม ความค บข องใจ แปลกใจ ก งวลใจ หร อไม 4. อภ ปรายในกล มใหญ ว าหากสมาช กเป นคนท ได ฉลากนกกาเหว าจะร ส ก เหม อนเพ อนไหม อย างไร และกล าท จะบอกคนอ นหร อไม ถ าไม บอก จะเป นอย างไร 5. ช ว ตจร งถ าสมาช กม ความค บข องใจหร อม ป ญหา จะบอกใคร อย างไร อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน สมาช กช วยก นสร ปตามแนวค ดท ได จาก การจ ดก จกรรม - แผ นฉลากรายช อนกเพ อการ แบ งกล ม เช น ถ าสมาช กในช นม 40 คน ควร ทำฉลากด งน 1. นกเง อก 10 ใบ 2. นกกา 10 ใบ 3. นกกระจ บ 10 ใบ 4. นกหงษ หยก 9 ใบ 5. นกกาเหว า 1 ใบ หร อจะทำฉลากแบ งกล ม นกอย างไรก ได แต เน นว าต องให ม สมาช ก 1 คน ท ไม ม กล ม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม ให ช ว ตจร ง คนเราอาจม ป ญหาความค บข องใจ การอย โดดเด ยวเก บป ญหาไว คนเด ยว จะไม ม ผลด ต อ ต วเอง จ งควรม ว ธ การแก ไขป ญหาลดความค บข องใจ โดยสามารถเป ดเผยด วยว ธ การต างๆ ด กว าเก บไว คนเด ยว หร อห นไปพ งพาสารเสพต ด 6. การประเม นผล ส งเกตจากการพ ดค ย ว พากษ ว จารณ และการสร ป หมายเหต ก จกรรมน อาจม ผลออกมาใน 2 แนวทาง ซ งผ สอนควรเตร ยมพร อมด งน 1. หากผ จ บสลากได นกกางเขน เป นสมาช กท เข มแข ง เม อถามว าร ส กอย างไร ท โดดเด ยวไม ม กล ม เขาอาจตอบว าเฉย ๆ อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนต องม ทางออกให ด เช น ถามว า แล วคนอ นจะค ดเหม อนเรา ไหม หร อ เก บไว ในใจคนเด ยวจะด หร อ 2. หากผ จ บสลากได นกกางเขน เป นสมาช กท อ อนไหว ม ความร ส กว าโดดเด ยว ถ กทอดท ง อาสา สม คร/แกนนำเยาวชนก ใช อารมณ ความร ส กน ทำก จกรรมต อได โดยง าย และชมเชยท สามารถเป ดเผยความร ส ก น กค ดได

221 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ช อก จกรรม ท กป ญหาม ทางแก ไข 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กม แนวทางแก ไขป ญหาเม อพบก บสถานการณ ในช ว ตท ค บข องใจ 3. เวลา 20 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม ส อ / อ ปกรณ 1. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถาม ม ใครบ างท ไม เคยม ป ญหา อาสา สม คร/แกนนำเยาวชนกล าวเพ มเต มว า ท กคนเก ดมาย อมม ป ญหา ความสำค ญจ งอย ท เราม ว ธ แก ป ญหาอย างไร ให เก ดผลกระทบต อ ตนเองและผ อ นน อยท ส ด 2. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนบรรยายว ธ การแก ป ญหา 3. แบ งสมาช กกล มละ 4 5 คน 4. แจกใบก จกรรม กรณ ศ กษา และให สมาช กร วมก นหาว ธ แก ไขป ญหา 5. ต วแทนสมาช กนำเสนอว ธ แก ป ญหาของแต ละกล ม 6. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กช วยก นสร ปแนวค ดท ได จาก ก จกรรม - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน การแก ไข ป ญหา - ใบก จกรรม - กรณ ศ กษา - ใบความร สำหร บอาสาสม คร/ แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม สมาช กย อมม ป ญหาด วยก นท กคน ซ งแต ละคนป ญหาอาจม มากน อยแตกต างก นป ญหาหลายป ญหาเรา สามารถแก ไขได ถ าเราร ว าต วป ญหาน นมาจากสาเหต อะไรและเล อกว ธ การแก ป ญหา แต บางกรณ ป ญหาน นสล บ ซ บซ อนซ งเราพยายามแก ไขแล ว แต ไม สามารถแก ไขได ด งน นต วเราเองจะต องหาทางออกในทางท ทำให ตนเองม ความสบายใจได และม ทางออกท เหมาะสม เป นต นว า เม อพ อแม ทะเลาะก น เราอาจเล ยงไปอ านหน งส อ, วาดร ป, เล นก ฬา, ร องเพลง, ค ยก บเพ อนท ด ๆ โดยไม จำเป นต องไปอย ในกล มเพ อนท ต ดยาเสพต ด 6. การประเม นผล ส งเกตการเข าร วมก จกรรม

222 222 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน การแก ไขป ญหา ป ญหาเป นสถานการณ ท ย งหาทางออกไม ได การแก ป ญหาม 6 ข นตอน ด งน 1. กำหนดป ญหา เป นข นตอนท สำค ญมาก เพราะจะต องกำหนดให ช ดเจนว าอะไรค อป ญหาท แท จร ง และจ ดลำด บ ความสำค ญของป ญหา ม 2 ข นตอนย อย 1.1 ว เคราะห ป ญหาและองค ประกอบของป ญหา ในด านต อไปน สาเหต ท งท แก ไขได และแก ไขไม ได ท มา, ร ปแบบและลำด บการเก ดของป ญหา ผลกระทบและความร นแรง โดยเฉพาะผลกระทบต อตนเองในด านต างๆ เช น อารมณ ความร ส ก, สต ป ญญา, ความค ด, พฤต กรรม, การดำเน นช ว ตประจำว น, การเร ยน, การงานและ ความส มพ นธ ก บบ คคลรอบข าง ความเร งด วนของป ญหาท ต องการแก ไข บางคร งพบว าสาเหต ของป ญหาเป นเร องท ย งแก ไขไม ได แต ผลกระทบท เก ดข นกล บม ความสำค ญเร งด วนท ต องแก ไขก อน เช น กรณ ถ กทาร ณกรรม หร อ ทำร ายต วเอง เป นต น 1.2 จ ดลำด บความสำค ญของป ญหา โดยคำน งถ งความร นแรง ความเร งด วน และความเป นไปได ในการแก ป ญหาน น จ ดลงตารางด งน สำค ญมาก/เร งด วนมาก สำค ญน อย/เร งด วนน อย 1 4 สำค ญน อย/เร งด วนมาก สำค ญมาก/เร งด วนน อย 2 3 นำป ญหาท สำค ญมากและเร งด วนมากมาแก ไขก อน จากน นค อยแก ป ญหาลำด บถ ดมาด งน ( )

223 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กำหนดทางเล อก เป นข นตอนท หาทางเล อกท งหมดท เป นไปได ในการแก ป ญหา 3. ว เคราะห ทางเล อก ทำการว เคราะห ข อด ข อเส ย ของแต ละทางเล อก จากข อม ลต างๆ ท ม อย หร อหาเพ มเต ม 4. ต ดส นใจเล อกว ธ แก ป ญหา จากทางเล อกต างๆ ท ได ว เคราะห ข อด ข อเส ย ไว แล ว รวมท งหาทางแก ไข ข อเส ยท อาจเก ดจากทางเล อกท เล อกไว 5. แก ป ญหา วางแผน, จ ดเวลา, ดำเน นการแก ป ญหาตามทางเล อกท เล อกไว และแก ไขข อเส ยท เก ดข น 6. ประเม นผลการแก ป ญหา หากทราบว าป ญหาย งคงอย หร อแก ไขได เพ ยงบางส วน ให ทบทวนสภาพป ญหา และ ดำเน นการตามข นตอนการแก ป ญหาใหม ท ง 6 ข นตอน ข อพ จารณา 1. ความเคร ยดและความว ตกก งวล ม กม ผลกระทบอย างมากต อการใช ความค ดและเหต ผลในการแก ป ญหา จ ง ควรหาทางผ อนคลายก อน 2. การว เคราะห สาเหต และองค ประกอบของป ญหาจะช วยให แก ป ญหาได ตรงจ ด 3. การจ ดลำด บความสำค ญของป ญหาจะช วยให ป ญหาท ซ บซ อนค อยๆ ผ อนคลายได เป นลำด บไม ทำให ร ส กว า ย งแก ป ญหาย งเพ ม และความสำค ญของป ญหาในม มมองของแต ละคนก ต างก น จ งควรย ดผ ม ป ญหาเป นศ นย กลาง 4. ความเร งด วนม กเป นต วกำหนดลำด บความสำค ญของป ญหา บ อยคร งท ทำให ละเลยการแก ป ญหาท สำค ญ แต ไม เร งด วนไป ทำให ป ญหาย งคงอย 5. การแก ป ญหาด วยว ธ ซ ำๆ โดยไม เคยมองหาทางออกอ นๆ อาจทำให ป ญหาย งคงอย หร อเพ มป ญหา ควร ประเม นภาพป ญหาและย อนกล บไปดำเน นการตามข นตอนการแก ป ญหาใหม จะช วยให มองหาทางออกอ นๆ ได การ แก ป ญหาม ความย ดหย นมากข น

224 224 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กรณ ศ กษา น อยเป นล กสาวคนเด ยวอย ในครอบคร ว ซ งอย ก นตามลำพ ง พ อ แม ล ก แต พ อม กม ปากเส ยงก บ แม เป นประจำ เน องจาก แม ทราบว า พ อแอบไปม ภรรยาน อย และนำเง นของครอบคร วไปซ อของปรนเปรอภรรยา น อย ทำให รายได ท เหล ออย ไม พอใช จ าย เหต การณ ท เก ดข นทำให น อยร ส กเบ อบ าน และอยากหน ออกจากบ านเพราะ ไม อยากเห นพ อแม ทะเลาะก น คำถาม สมาช กจะแก ป ญหาอย างไรถ าประสบเหต การณ เด ยวก บน อย

225 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 225 ใบก จกรรม ให สมาช กอ านกรณ ศ กษาและร วมก นอภ ปรายในประเด นต อไปน ให ได ข อสร ป และหาต วแทนนำเสนอ ในกล มใหญ 1. กำหนดป ญหาสำค ญและจ ดลำด บความสำค ญ ป ญหาของน อยค ออะไร ความเร งด วน แก ไขได แก ไขไม ได สร ปป ญหาสำค ญ เร งด วน และแก ไขได ก อนของน อยค อ กำหนดทางเล อกในการแก ไขป ญหา (เร ยงตามลำด บ ความสำค ญ เร งด วน และแก ไขได นำมาแก ไขก อน) ป ญหา ทางเล อก ข อด ข อเส ย/แนวทางแก ไข สร ปป ญหาสำค ญ เร งด วน และแก ไขได ก อนของน อยค อ...

226 226 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบความร สำหร บอาสาสม คร/แกนนำเยาวชน แนวค ดท ควรได 1. กำหนดป ญหา ป ญหาของน อยค ออะไร ความเร งด วน ความสำค ญ แก ไขได แก ไขไม ได (อ นตราย) (ผลกระทบ) 1. พ อแม ทะเลาะก น มาก มาก น อยแก ไข เพราะพ อม ภรรยาน อย (การทะเลาะส งผลต อจ ตใจ เองไม ได หร ออาจม การทำร ายร างกาย ถ าขาดการควบค มตนเอง) 2. รายได ไม พอใช จ ายใน น อย มาก น อยแก ไข ครอบคร วเพราะพ อเอาเง น (ทำให เคร ยด เน องจากไม ม เองไม ได ไปปรนเปรอภรรยาน อย เง นใช จ ายในบ าน น อยอาจ ไม ม เง นไปโรงเร ยน) 3. น อยเบ อพ อแม ทะเลาะก น มาก มาก แก ไขได จนอยากหน ออกจากบ าน (เพราะความกดด นอาจทำให ด วยต วเอง น อยต ดส นใจหน ออกจาก บ านจร ง ๆ อาจขาดเร ยน และอาจถ กช กจ งไปในทางเส ยหาย หร ออาจค ดส น ทำร ายต วเอง) สร ป ป ญหาเร งด วนท แก ไขได ก อนค อ ป ญหาท น อยร ส กเบ อจนอยากหน ออกจากบ าน

227 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) กำหนดทางเล อกในการแก ไขป ญหา ป ญหา ทางเล อก ข อด ข อเส ย 1. น อยร ส กเบ อและ 1. ไม หน ปลอดภ ยจากส ง ต องทนเคร ยดก บความกดด นท เห น อยากหน ออกจากบ าน ย วย นอกบ าน พ อแม ทะเลาะก น ทางแก - พยายามป ดห ป ดตา อย แต ใน ห องหร อหาอะไรทำเพล น ๆ ไม พยายามร บร เร องทะเลาะของพ อแม - ปร บม มมองว าเป นป ญหาของ ผ ใหญ ท ท านต องจ ดการเอง - หาทางระบายก บบ คคลท ไว ใจ อาจเป นเพ อนร กหร อคร 2. ออกจากบ าน ไป - ไม ได ย น - เป นการหน ป ญหา แต ไม ได แก ไข อย หอพ ก พ อแม ทะเลาะ - ไม ปลอดภ ย อาจถ กช กจ งหร อ ก นอ ก ล อลวงไปในทางไม เหมาะสม - ไม ม เง น อาจต องหาเง นด วยว ธ การไม เหมาะสม สร ป ว ธ การแก ป ญหาท เหมาะสม ไม หน และปร บต วปร บใจตามแนวทางแก ข อเส ย

228 228 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 1. ช อก จกรรม ม ป ญหา..ปร กษาใครด 2. ว ตถ ประสงค เพ อให สมาช กสามารถเล อกบ คคลท จะพ ดค ยหร อปร กษาเม อประสบป ญหาได อย างเหมาะสม 3. เวลา 30 นาท 4. ว ธ ดำเน นก จกรรม ว ธ ดำเน นก จกรรม ส อ / อ ปกรณ 1. แบ งสมาช กออกเป นกล ม ๆ ละ 4 5 คน 2. แจกกรณ ศ กษา เร องของ เอ และใบก จกรรมให สมาช ก แต ละกล ม ๆ ละ 1 แผ น 3. ส มกล มสมาช กหร อให สมาช กอาสาสม ครออกมานำเสนอคำตอบแต ละ ข อหน าห อง อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนถาม กล มท ม คำตอบแตก ต างเพ มเต ม 4. อาสาสม คร/แกนนำเยาวชนและสมาช กร วมก นอภ ปรายสร ปข อค ดจาก กรณ ศ กษา 5. สมาช กแต ละคนเข ยนหร อบอกข อเต อนใจจากก จกรรมน - กรณ ศ กษา เร องของเอ - ใบก จกรรม 5. สร ปแนวค ดท ได จากก จกรรม เม อม ป ญหาค บข องใจ สมาช กควรขอความช วยเหล อหร อขอคำปร กษาจากผ ท ใกล ช ด ผ ท ตนเองร กและ ไว วางใจ เช น พ ป า น า อา คร ท ปร กษา คร แนะแนว เป นต น เพ อจะได ม แนวทางในการแก ไขป ญหาได อย าง ถ กต องและเหมาะสม สำหร บเพ อนน น สมาช กควรเล อกปร กษาผ ท สมาช กเห นว าเป นคนด ไม ต ดสารเสพต ดซ ง เขาเหล าน นจะช วยช นำในการแก ไขป ญหาในทางท ด โดยไม ต องพ งพาสารเสพต ด 6. การประเม นผล 1. ส งเกตความสนใจและความร วมม อในการปฏ บ ต ก จกรรม 2. ประเม นจากคำตอบของสมาช กตามใบก จกรรม

229 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 229 กรณ ศ กษา เร องของเอ เอเป นน กเร ยนชายเร ยนอย ช น ม.3 พ อของเอเป นคร ท โรงเร ยนแห งหน ง แม ของเอเป นน กร องท ห องอาหาร ในเม อง ต อมาแม ของเอถ กเล กจ างเน องจากห องอาหารขาดท นจนต องป ดก จการ แม ของเอตกงาน ไม ม รายได ทำให เก ดป ญหาทะเลาะเบาะแว งก บพ อของเอบ อยคร ง เอไม อยากให พ อก บแม ทะเลาะก น แต ก ไม ร ว าจะทำ อย างไร เอกล มใจมากและเร มออกไปเท ยวนอกบ าน เอพบก บอ อซ งไม ได เร ยนหน งส อ อ อช กชวนให เอลองยาบ า เม ออย ท โรงเร ยนเอม กจะน งซ ม เร ยนไม ร เร องเพราะกล มใจ อยากให พ อแม ค นด ก นไม แยกก นอย เหม อน ท กว นน เอเร มโดดเร ยนและใช ยาบ อยมากข นเพ อให ล มป ญหาท กอย าง เพ อนในห องของเอบอก คร ประจำช นว า เอต ดยาคร จ งเร ยกเอมาพ ดค ยเพ อหาทางช วยเหล อ เอเล าให อาสาสม คร/แกนนำเยาวชน ฟ งว า ความหว งของ เอค อ อยากให พ อแม ค นด ก น ไม ทะเลาะเบาะแว งก น หมายเหต ช อบ คคลในกรณ ศ กษา หากเหม อนก บสมาช กอาสาสม คร/แกนนำเยาวชนควรเปล ยนให เป นช ออ น

230 230 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) ใบก จกรรม ให สมาช กร วมก นตอบคำถามต อไปน และหาต วแทนนำเสนอในกล มใหญ 1. สาเหต ท ทำให เอต ดยาค อ ช ว ตของเอจะเป นอย างไรในอนาคต ถ าสมาช กเป นเอ สมาช กจะทำอย างไรเม อม ป ญหาหร อไม สบายใจ ถ าสมาช กเป นเอ สมาช กจะพ ดค ย ปร กษาหร อขอความช วยเหล อจากบ คคลใดบ าง จากข อ 4 บ คคลใดท สามารถช วยเหล อให คำปร กษาแก เอได เร ยงตามลำด บความสำค ญพร อมท งให เหต ผล ประกอบ

231 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) 231 บรรณาน กรม กรมส ขภาพจ ต กระทรวงสาธารณส ข. อ ค ว : ความฉลาดทางอารมณ. พ มพ คร งท 1 นนทบ ร : สำน กพ ฒนา ส ขภาพจ ต กรมส ขภาพจ ต กรมส ขภาพจ ต กระทรวงสาธารณส ข. ค ม อการจ ดก จกรรมเสร มสร างภ ม ค มก นทางจ ตให แก เยาวชนในช มชน พ มพ คร งแรก : สำน กงานก จการโรงพ มพ องค การสงเคราะห ทหารผ านศ ก สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร กรมส ขภาพจ ต. ค ม อการจ ดก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร มส ขภาพ จ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา สำหร บคร ท ปร กษา : แนวค ดการจ ดก จกรรมโฮมร ม. พ มพ คร งท 1 กร งเทพฯ : สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร กรมส ขภาพจ ต. ค ม อการจ ดก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร ม ส ขภาพจ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา สำหร บคร ท ปร กษา : ว ยเร ยน ว ยฝ น. พ มพ คร งท 1กร งเทพฯ : สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร กรมส ขภาพจ ต. ค ม อการจ ดก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร ม ส ขภาพจ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา สำหร บคร ท ปร กษา : ปร บต ว ปร บใจ ตามว ยสดใส. พ มพ คร งท 1 กร งเทพฯ : สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร กรมส ขภาพจ ต. ค ม อการจ ดก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร ม ส ขภาพจ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา สำหร บคร ท ปร กษา : มห ศจรรย.ว ยใส. พ มพ คร งท 1 กร งเทพฯ : สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร กรมส ขภาพจ ต. ค ม อการจ ดก จกรรมโฮมร มเพ อส งเสร ม ส ขภาพจ ตน กเร ยนระด บม ธยมศ กษา สำหร บคร ท ปร กษา : ช ว ตสดใส ไร สารเสพต ด. พ มพ คร งท 1 กร งเทพฯ : สถาบ นส ขภาพจ ตเด กและว ยร นราชนคร นทร

232 232 ค ม อการจ ดก จกรรม ฝ กค ดแก ป ญหา พ ฒนา EQ (สำหร บศ นย เพ อนใจว ยร น) คณะผ จ ดทำ 1. นางวน ดา ชน นทย ทธวงศ สำน กพ ฒนาส ขภาพจ ต กรมส ขภาพจ ต 2. นางสาวชน ดา เล ศพ ท กษ วงศ สำน กพ ฒนาส ขภาพจ ต กรมส ขภาพจ ต 3. นางสาวภ คนพ น ก ตต ร กษนนท กองส ขภาพจ ตส งคม กรมส ขภาพจ ต 4. นางส มาล เพ มแพงพ นธ กองอนาม ยเจร ญพ นธ กรมอนาม ย