ЗАКАНИ И МЕРКИ ЗА ЗАШТИТА НА ПЕШТЕРАТА ДОНА ДУКА

Size: px
Start display at page:

Download "ЗАКАНИ И МЕРКИ ЗА ЗАШТИТА НА ПЕШТЕРАТА ДОНА ДУКА"

Transcription

1 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 53 УДК: : ( ) ЗАКАНИ И МЕРКИ ЗА ЗАШТИТА НА ПЕШТЕРАТА ДОНА ДУКА Драган КОЛЧАКОВСКИ 1, Славчо ХРИСТОВСКИ 2, Иво КАРАМАН 3, Марјан КОМНЕНОВ 4 1 Институт за географија, ПМФ, Скопје, Република Македонија; 2 Институт за биологија, ПМФ, Скопје, Република Македонија; 3 Институт за биологија и екологија, Фак. за прир. наук., Нови Сад, Република Србија, 4 Македонско еколошко друштво, Скопје, Република Македонија ИЗВОД Опишувајќи ја скарстената долина помеѓу Брезница и Јаболце во западниот раб на Скопската Котлина, Цвији (1906) изнесува првични сознанија за карстот на територијата на Република Македонија. Што се однесува за подземните карстни форми, една од првите истражувани пештери во Македонија е Шпела Бозгуни во долината на Патишка Река. За нејзе се направени (објавени) и првите фотографии на една пештера во Скопската Котлина (Јованови 1928). Анализираната пештера (Дона Дука) е првата истражувана пештера во Македонија (Јованови 1925). Подоцна, по II Светска војна, нејзините истражувања ги продолжува Manakovic (1959). ABSTRACT Describing the karst valley between Breznica s and Jabolce s western edge of the Skopskata valley, Cvijich (1906) is initialing findings of the karst in the Republic of Macedonia. As for the underground karst forms, one of the first explored cave in Macedonia is Shepela Bozguni in the valley on Partishka river. For the cave are made (published) the first photographs of a cave in Skopje valley (Jovanovich 1928). Here analyzed cave (Dona Duka) is the first explored cave in Macedonia (Jovanovich 1925). Later after Second World War, its research is continued by Manacovic (1959).

2 54 Вовед Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука Во рамките на Скопската Котлина (сл. 1), која е со површина од km 2, карбонатните карпи, односно карстот е претставен со 305 km 2, или 16,6 % (Колчаковски 1996). Значаен дел од карстот во Скопската Котлина припаѓа на планината Жеден (43,5 km 2 ). Почетоците на спелеолошките истражувања датираат помеѓу двете светски војни, со доаѓањето во Македонија и истражувачката дејност што ја започнуваат: Петар С. Јованови ( ), Станко Л. Караман ( ) и Војислав С. Радованови ( ). Првиот труд што се јавува по II Светска војна се однесува за пештерите во клисурата Пешти на реката Бабуна (Костовски 1954). Во овој период е значајно формирањето на спелеолошката секција при Географското Друштво (1955 год.), а особено формирањето на Спелеолошкото друштво на Македонија (1958 год.), со што запопчнува организирана истражувачка активност (Колчаковски 2005). Слика 1. Распространетост на карстот во Скопската Котлина, според Колчаковски (1996) Со објавувањето на резултатите од истражувањата на пештерата Дона Дука (Јованови 1925) до крајот на XX Век од спелеоморфолошки аспект на територијата на Република Македонија се проучени околу 180 подземни карстни форми. Во научната литература се спомнуваат нешто над 200 подземни карстни форми, што не е и нивниот

3 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 55 вкупен број. На територијата на Македонија со голема сигурност може да се каже дека ги има околу (Колчаковски 1988). Историски осврт на истражувањата на пештерите во Скопската Котлина со посебен осврт на пештерата Дона Дука Пештерата Дона Дука претставува прва истражувана пештера на територијата на Република Македонија. Според тоа, првичните сознанија за оваа пештера го означуваат и почеток на спелеолошките истражувања во Македонија. Со доаѓањето во Македонија, Академик Петар С. Јованови (ученик на Јован Цвији, основоположник на карстологијата како научната дисциплина) на почетокот на 20-те години на XX век во Скопје основа високошколски студии од областа на географијата на тогашниот Филозофски факултет и ги започнува карстолошките истражувања во поблиската околина (Јованови 1925, 1927). Во 1924 година професорот Јованови е градоначалник на Скопје, а следната 1925 година ги објавува истражувањата на пештерата Дона Дука во должина од 200 m (Јованови 1925-а). Во средината на 50-те години на минатиот век со формирањето на спелеолошката секција при Македонското географско друштво, а собено со формирањето на Спелеолошкото друштво на Македонија (8 април 1958 година) професорот Манаковиќ со своите колеги и соработници врши неколкугодишни истражувања на пештерата Дона Дука. Истражувањата главно се насочени кон морфологијата и генезата на пештерата, како и на нејзината рецентна фауна (Manakovic 1959, Petkovski 1959). Истражувањата покажале дека Дона Дука претставува сложен пештерски систем со вкупна должина на сите пештерски канали од 650 m. Интересно е да се напомене дека резултатите од истражувањата, поточно планот и профилот на пештерата изработени од Јованови и Манаковиќ нашле свое место во повеќе публикации како и во првиот учебник по спелеологија во поранешна Југославија (Petrovic 1968). Фаунистичките истражувања на пештерата започнале во дваесеттите години на XX век благодарение на залагањето на д-р Станко Караман. Од негова страна собраниот материјал од пештерата го обработувале балкански и европски зоолози. Станко Караман опишал и нов вид од водните изоподи (Karaman 1934). Познатиот југословенски (српски) зоолог Јован Хаџи врз база на собраниот материал опишал еден нов вид пештерски сенокосец (Hadzi 1933) и три вида лажни шкорпии (Hadzi 1937, 1938). Зора Караман регистрирала четири видови од фамилијата Nycteribiidae кои паразитираат на два вида лилјаци во пештерата (Karaman 1937). Од собраниот материјал биле идентификувани и 15 видови пајаци кои ги објавил бугарскиот арахнолог Дренски (Dren-

4 56 Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука sky 1935). Подоцна, босанскиот зоолог Бутуровиќ од пештерата опишал уште еден нов род и вид за науката од групата на копнените изоподи (Buturovic 1955). Водната фауна ја обработил францускиот научник Шапуи кој идентификувал три видови копеподни ракчиња, од кои, еден е новоопишан (Chappuis 1936, 1937). Македонскиот зоолог Петковски собирал копеподни ракчиња по влажните ѕидови на пештерата. Регистрирал уште четири вида, од кои, два нови видови и една нова форма (Petkovski 1959). Српските зоолози Ќурчиќ и Караман самостојно или во соработка со колегите од Природнонаучниот музеј во Скопје ја посетиле пештерата во неколку наврати заради собирање на фаунистички материјали. Забележале присуство на некои веќе познати видови лажни шкорпии (Curcic et. al. 1997) и сенокосци (Karaman 2008, 2009). Слика 2. Локација на пештерата Дона Дука (350 m нв) во источното подножје на планината Жеден (1.264 m), фото Колчаковски Слика 3. Профил на пештерата Дона Дука

5 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 57 Слика 4. План на пештерата Дона Дука, според Manakovic (1959) Пештерата Дона Дука со својата вкупна должина (вкупната должина на сите пештерски канали) од 650 m е четврта по големина во Република Македонија. Уште со нејзините првични истражувања во должина од 200 m (Јованови 1925) се увидело дека се работи за сложена пештера. Со следните истражувања (Manakovic 1959) не само што се потврдуваат првичните констатации туку се доаѓа до сознание дека е тоа сложен пештерски систем изграден на неколку нивоа (сл. 3, 4).

6 58 Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука Слика 5. Иницијална фаза во создавање на сталактитни форми долж водопроодна пукнатина, фото Колчаковски Слика 6. Коралните украси најчесто се забележуваат во почетниот дел на пештерата, во крајниот дел на главниот канал, фото Колчаковски

7 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 59 Слика 7. Фосилизирани сталактитни форми веднаш по влезот во пештерата, фот. Колчаковски Слика 8. Neobisium meridieserbicum Hadži 1937, фото Христовски

8 60 Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука Загрозеност на поширокиот локалитет каде се наоѓа пешртерата Дона Дука Локалитетот каде се наоѓа пештерата Дона Дука, односно нејзината непосредна околина е под силна антропогена деградација. Контактот помеѓу тријаските варовници и горномиоценските седименти (песочници, глини) долж кој е изградена пештерата е нарушен. Всушност, миоценските седименти кои овде ги препокриваат тријаските карбонати во блиското минато се експлоатирале. Воедно, над самата пештера е изграден приватен објект, две згради за чување домашни животни. Пештерата Дона Дука се наоѓа на подрачје со силно деградирани шумски екосистеми. Потенцијалната природна вегетација на овој простор е субмедитеранска шумска вегетација од типот на Querco-Carpinetum orientalis. За одржување на нормалниот воден режим во пештерата е потребно пошумување на сливното подрачје во кое припаѓа пештерата, но само со автохтона вегетација. Пошумувањето со иглолисни видови (црн бор, бел бор, чемпреси) кои имаат висока интерцепција на дождовната вода е крајно неповолно за одржување на водниот режим во пештерата. Со пошумувањето ќе се намали и ерозијата која може да биде неповолен фактор за пештерскиот екосистем. Слика 9. Разни отпадоци во пештерата, фото Колчаковски

9 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 61 Загрозеност на пештерата Пештерата Дона Дука е загрозена од несовесни посетители што се манифестира преку бројни исцртани графити (сл. 10) и разни метални и пластични одпадоци (сл. 9). Ваквите појави се забележуваат во почетните делови на пештерата. Закани Неовластено и неконтролирано влегување, Оставање отпадоци од секаков вид во внатрешноста на пештерата, прекопување на подот на пештерата и цртање графити долж нејзините ѕидови Собирање фаунистички материјал без дозвола од овластени институции (според член 24 од Законот за заштита на природата, Сл. весник на РМ 67/04, дозвола за истражување во природата и во пештерските објекти може да издаде само Министерството за животна средина и просторно планирање врз база на претходно доставено барање). Слика 10. Недозволиви активности (графити) во пештерата, фото Колчаковски

10 62 Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука Слика 11. Дел од атрактивните пештерски украси, фото Колчаковски Препораки за заштита на пештерата За да се зачува изворната природа на пештерата Дона Дука, особено разновидноста на регистрираната рецентна пештерска фауна се даваат долунаведените препораки. За евентуалното идно користење (уредување) на пештерата за туристичка намена неопходно е потребно да се консултираат и свое мислење да дадат стручни лица. Како исклучително значаен биоспелеолошки и сложен морфолошки систем, пештерата Дона Дука треба физички да се заштити за спречување на неконтролирано влегување и неконтролирани интервенции со поставување на метална врата со решетки која би овозможила непречено влегување и излегување на пештерските жители (лилјаците во прв ред). Неопходно е да се санира моменталната нарушена состојба на пештерата и да се откопа пештерскиот канал кој е затрупан, а тргнува од главната сала. Да се организира акција за отстранување на отпадоците во пештерата. Да се спречи евентуалното загадување од објектот над пештерата и да се изведе пошумување на непосредната околина со автохтони видови.

11 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 63 Сметаме дека пештерата Дона Дука не треба да се користи за масовен туризам. Единствено е можно уредување на пештерата за едукативни посети: посети на ученици од основни и средни училишта, студенти и членови на спелеолошки и биоспелеолошки друштва. При евентуалното уредување мора да се води сметка за следното: o водичите на посетите треба претходно да се обучени и овластени / акредитирани лица, o да се дефинираат патеките на движење во пештерата, и тоа само во влезниот дел на пештерата (проектирани и осмислени од стручни лица), o системот за осветлување да е проектиран во согласност со стручни лица со цел да се избегне вознемирување на многу чувствителната пештерска фауна, o да се постави информативна табла пред влезот на пештерата Дона Дука на која ќе биде прикажана нејзината структура, информации за нејзиниот настанок, значајните животински организми и нивната зоогеографија и сл., o препорачливо е да се организираат привремени (само за време на посетите) презентации со фотографии и видео снимки на атрактивните видови кои живеат во пештерата. o да се изготви предлог закон за заштита на пештерата во категорија Споменик на природата. Заклучок Според гореизнесените карактеристики на пештерата Дона Дука, како и нејзината досегашна категоризација во пештери природни реткости (Колчаковски 1993), неминовно се наметнува потребата пештерата да биде предложена за заштита во согласност со новиот Закон за природа во категоријата споменик на природата. Пештерата Дона Дука нуди можности и за туристичка валоризација но со ограничен карактер, пред сé за училишната младина на околните општини. За ваква активност е соодветен само почетниот, пристапен дел на пештерата. За таа намена е потребно да се изготви засебна техничка документација која ќе понуди решение за пристапот до пештерата, самиот влез во пештерата, внатрешна патека за посетителите и систем за осветлување во пештерата.

12 64 ЛИТЕРАТУРА Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука Андоновски Т. (1981): Преглед на подземните карстни облици во СР Македонија. Osmi jugosl. speleol. kong, , Beograd. Buturović A. (1955): Isopodes nouveaux (Isop. terrestria) de Macédoine et Dalmatie. Acta Mus. Mac. Sci. Nat. 3(5/27): ЈовановиÊ П.С. (1924): Зага ени карст. Збор. Рад., , Београд. Јованови П.С. (1925): Жеденска пе ина "Дона Дука". Глас. ГД, Св. 11, , Београд. Јованови П.С. (1925): Врело у селу Рашче. Глас. ГД, Св. 11, , Београд. Јованови П.С. (1928): Шпела Бозгуни. Глас. СНД, Књ. IV, Св. 1, , Скопље. Јованови П.С. (1931): Релјеф Скопске котлине. Глас. СНД, Књ. XI, Св. 4, , Скопље. Drensky P. (1935): Über die von Stanko Karaman in Jugoslavien und besonders in Mazedonien gesammelten Spinnen (Araneae). Mitt. Königl. Naturwiss. Inst. Sofia 8: Karaman I. M. (2008): Cyphophthalmi of Serbia (Arachnida, Opiliones). In: Advances in Studies of the Fauna of the Balkan Peninsula. Papers Dedicated to the Memory of Guido Nonveiller. (Eds. D. Pavićević and M. Perreau), 564 pp. Nature Protection Institute of Serbia, Belgrade. Karaman I. M. (2009): The taxonomical status and diversity of Balkan sironids (Opiliones, Cyphophthalmi) with descriptions of twelve new species. Zoological Journal of the Linnean Society, 156(2), Karaman S. (1934): Beitrage zur Kenntnis der Isopoden-Familie Microparasellidae. Mitteilungen uber Hohlen und Karstforschung, Karaman Z. (1937): Die Nycteribien Jugoslaviens. Bull. Soc. Sci. Skoplje XVII (5): Колчаковски Д. (1989): Историски преглед на спелеолошките проучувања на територијата од СР Македонија со бибилиографски приказ. Геог. раз., Кн. 27, , Скопје Колчаковски Д. (1992): Карстен релјеф во Скопската Котлина геоморфолошка студија. Пос. издан. на ПМФ, 1-47, Скопје. Колчаковски Д. (1993): Категоризација на позначајните пештери во Република Македонија. Екол. зашт. живт. сред., Т.1, Бр. 1-2, 43-51, Скопје. Колчаковски Д. (1997): Спелеоморфолошки карактеристики и заштита на подземните карстни форми во Скопската Котлина. Екол. зашт. живт. сред., Т.4, Бр. 1, 29-34, Скопје. Колчаковски Д., Богданова Б. (2000): Геодиверзитететот во Република Македонија, идентификација, категоризација и заштита. II Конгрес на географите од Република Македонија, Скопје. Kolcakovski D. Gorgieva M. (2001): Identification and classification of the geodiversity in the Republic of Macedonia. Балк. науч. практич. конф. "Природ. потен. и устоич. раз. на планин.", 69-73, Враца. Колчаковски Д. (2001): Спеломорфолошки карактеристики на карстниот релјеф во Република Македонија. Геог. раз., Кн. 36, 23-34, Скопје.

13 Географски разгледи (43) (2009) Скопје 65 Колчаковски Д. (2005): 80 години спелеолошки истражувања во Република Македонија. Билтен Физ. Геог., Бр. 2, , Скопје. Kolcakovski D., Boev B., Hristovski S. & Petreska B. (2004): Cave Gulabinka - Mariovo. Preliminary speleological explorations. Bull. Dept. Physical Geography, Skopje 1: Костовски В. (1954): Пештери во клисурата Пешти. Speleolog, god. II, br. 2, 51-55, Zagreb. Манаковиќ Д. (1957): Планина Жеден (морфолошко - хидрографски приказ). Год. збор. на ФФ, прир. математ. оддел, Кн. 10, , Скопје. Manakovic D. (1959): Pestera Dona Duka. Porocila ACTA carsolocica II, , Ljubljana. Манаковиќ Д. (1973): Пештери и пропасти во Скопската Котлина. Географски Видик, кн. 4, 23-34, Скопје. Манакови Д. (1980): Оазни тип карстне хидрографије Македоније. Sed. jug. speleol. kong., , Titigrad. Манакови Д. (1982): Карстни феномен у Македонији од Јована Цвији а до данас. Научно дело Јован Цвији, САНУ - науч. скуп., Књ. XI, , Београд. Petkovski T. (1959): Fauna Copepoda pećine Dona Duka kod Rašča - Skopje. Fragmenta Balcanica 14(48): Петрови Ј. (1968): Основи спелеологије , Београд. Chappuis P. A. (1936): Subterrane Harpacticiden aus Jugoslavien. Bull. Soc. Sci. Cluj, 8: Chappuis P. A. (1937): Weitere Harpacticiden aus Jugoslavien. Bul. Soc. Stiin. Cluj. 8: Ćurčić B. P. M., Dimitrijević Р. Н., Makarov С. Е., Lučić Л. Р., Karamata О. С. (1997): New and little-known false scorpions from the Balkan Peninsula, principally from caves, belonging to the families Chthoniidae and Neobisiidae (Arachnida, Pseudoscorpiones). Faculty of Biology, University of Belgrade, Monographs, Vol. II, Institute of Zoology, No. 2, 1-159, Belgrade. Ćurčić B. P. M., Dimitrijević R. N., Legakis A. (2004): The Pseudoscorpions of Serbia, Montenegro and the Republic of Macedonia. Institute of Zoology, Faculty of Biology, University of Belgrade, Hellenic Zoological Society, Athens, Monographs, VIII, 397 pp. Hadži J. (1933) : Nov pećinski pauk kosac iz Južne Srbije Siro gjorgjevici, sp. n In: B.D. Milojević & S. Stanković (eds.): Zbornik radova posvećen Živojinu Ðorðeviću povodom njegove šezdesetogodišnjice, Državna štamparija, Beograd, Hadži J. (1937): Pseudoskorpionen aus Südserbien. Bull. Soc. Sci. Skoplje XVII (5): Цвији Ј. (1906): Основе за географију и геологију Македоније и Старе Србије. СКА, Књ. I, Београд.

14 66 Д. Колчаковски et al.: Закани и мерки за заштита на пештерата Дона Дука THREATS AND ACTIONS TO PROTECT THE CAVE DONA DUKA Summary Dragan KOLCAKOVSKI, Slavco HRISTOVSKI, Ivo KARAMAN, Marjan KOMNENOV According to the above characteristics of the cave Dona Duka, and its historical categorization in natural caves rarities, inevitably raises the fact, that it is formally proposed for protection under the new law on nature in the category of nature s monument. The cave Dona Duka offers opportunities for tourist valorization but with limited character, primary for school youth in the surrounding municipalities. For such activity is appropriate only initial, accessible part of the cave. For that purpose it is necessary to prepare separate technical documentation which will offer a solution for the access to the cave, the entrance to the cave, the internal path for visitors and a system for lighting in the cave.

Melbourne 21st - 30th September. Perth 6th October. Newcastle 6th October. Auckland 13th - 14th October. Sydney 24th - 25th November

Melbourne 21st - 30th September. Perth 6th October. Newcastle 6th October. Auckland 13th - 14th October. Sydney 24th - 25th November MFF2012_A2_poster.indd 2 9/16/2012 9:54:24 PM Australasian premiere of Milcho Manchevski s award winning masterpiece Mothers Melbourne 21st - 30th September Perth 6th October Newcastle 6th October Auckland

More information

Implementation of Supply Chain Management (SCM) in pharmaceutical company, general principles and case study

Implementation of Supply Chain Management (SCM) in pharmaceutical company, general principles and case study Macedonian pharmaceutical bulletin, 60 (2) 75-82 (2014) ISSN 1409-8695 UDC: 658.86/.87:661.12 Case study Implementation of Supply Chain Management (SCM) in pharmaceutical company, general principles and

More information

70 th fiaf Congress 04 th 10 th May 2014. Skopje. Newsletter No.2

70 th fiaf Congress 04 th 10 th May 2014. Skopje. Newsletter No.2 Newsletter No.2 70 th fiaf Congress 04 th 10 th May 2014 Skopje Министерство за култура на Република Македонија Ministry of Culture of the Republic of Macedonia Кинотека на Македонија Cinematheque of Macedonia

More information

THREE PERIODS OF HEALTH SYSTEM REFORMS IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA (1991 2011)

THREE PERIODS OF HEALTH SYSTEM REFORMS IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA (1991 2011) Prilozi, Odd. biol. med. nauki, MANU, XXXIII, 2, s. 175 189 (2012) Contributions, Sec. Biol. Med. Sci., MASA, XXXIII, 2, p. 175 189 (2012) ISSN 0351 3254 UDK: 614.2:005.591.4(497.7)"1991/2011" THREE PERIODS

More information

SEIZURES AFTER USE AND ABUSE OF TRAMADOL. University Toxicology Clinic, Skopje, R. Macedonia 2. University Neurology Clinic, Skopje, R.

SEIZURES AFTER USE AND ABUSE OF TRAMADOL. University Toxicology Clinic, Skopje, R. Macedonia 2. University Neurology Clinic, Skopje, R. Prilozi, Odd. biol. med. nauki, MANU, XXXIII, 1, s. 313 318 (2012) Contributions, Sec. Biol. Med. Sci., MASA, XXXIII, 1, p. 313 318 (2012) ISSN 0351 3254 UDC: 615.212.3.065:616.853 CASE REPORT SEIZURES

More information

EX.VTP.MK.02.01 FAVV-AFSCA 1/5

EX.VTP.MK.02.01 FAVV-AFSCA 1/5 ВЕТЕРИНАРНО ЗДРАВСТВЕН СЕРТИФИКАТ ЗА МЕСО ОД ЖИВИНА ЗА УВОЗ ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Health Certificate for meat of poultry (POU) for dispatch to the Republic of Macedonia Certificat sanitaire pour les

More information

Remains of Zygolophodon turicensis (Proboscidea, Mammutidae) from the coal mines near Bitola, Republic of Macedonia

Remains of Zygolophodon turicensis (Proboscidea, Mammutidae) from the coal mines near Bitola, Republic of Macedonia Remains of Zygolophodon turicensis (Proboscidea, Mammutidae) from the coal mines... 157 Historia naturalis bulgarica, 20: 157-162, 2012 Remains of Zygolophodon turicensis (Proboscidea, Mammutidae) from

More information

Parte I: Informazioni sulla partita spedita /Дел I: Детали за испратената пратка

Parte I: Informazioni sulla partita spedita /Дел I: Детали за испратената пратка CERTIFICATO VETERINARIO ВЕТЕРИНАРНО ЗДРАВСТВЕН СЕРТИФИКАТ Health Certificate MP-PR/ MP-PR per i prodotti a base di carne e stomaci, vesciche ed intestini trattati destinati all esportazione verso la Repubblica

More information

Legal and Institutional Framework of Life Insurance in the Republic of Macedonia. Abstract

Legal and Institutional Framework of Life Insurance in the Republic of Macedonia. Abstract Biljana Petrevska 1, PhD Legal and Institutional Framework of Life Insurance in the Republic of Macedonia Abstract Life insurance is the most common type of insurance in the world, mainly because of its

More information

LEAD DISTRIBUTION IN SOIL DUE TO LITHOGENIC AND ANTHROPOGENIC FACTORS IN THE BREGALNICA RIVER BASIN

LEAD DISTRIBUTION IN SOIL DUE TO LITHOGENIC AND ANTHROPOGENIC FACTORS IN THE BREGALNICA RIVER BASIN 289 Geologica Macedonica, Vol. 29, No. 1, pp. 53 61 (2015) GEOME 2 In print: ISSN 0352 1206 Manuscript received: Април 1, 2015 On line: ISSN 1857 8586 Accepted: Април 30, 2015 UDC: 504.3:622.343.445(497.73)

More information

Myocardial Bridges: A Prospective Forensic Autopsy Study

Myocardial Bridges: A Prospective Forensic Autopsy Study DOI: 10.2298/SARH1504153M ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.12-007.2-091.5 153 Myocardial Bridges: A Prospective Forensic Autopsy Study Jelena Micić-Labudović 1, Tatjana Atanasijević 1, Vesna

More information

SECOND CYCLE OF STUDIES IN SPORT MANAGEMENT READING LIST

SECOND CYCLE OF STUDIES IN SPORT MANAGEMENT READING LIST REPUBLIC OF MACEDONIA SS. CYRIL AND METHODIUS UNIVERSITY SKOPJE FACULTY OF PHYSICAL EDUCATION SECOND CYCLE OF STUDIES IN SPORT MANAGEMENT Skopje, 2013 Second Cycle of Studies in Sport Management Study

More information

ROLE AND IMPORTANCE OF KEY PERFORMANCE INDICATORS MEASUREMENT

ROLE AND IMPORTANCE OF KEY PERFORMANCE INDICATORS MEASUREMENT www.sjm06.com Serbian Journal of Management 6 (1) (2011) 63-72 Serbian Journal of Management ROLE AND IMPORTANCE OF KEY PERFORMANCE INDICATORS MEASUREMENT Dragana Velimirović a*, Milan Velimirović b and

More information

Cloud Computing and Mobile Web Applications (120 ЕCTS)

Cloud Computing and Mobile Web Applications (120 ЕCTS) Study program Faculty Cycle Cloud Computing and Mobile Web Applications (120 ЕCTS) Contemporary Sciences and Technologies Postgraduate ECTS 120 Offered in Skopje Description of the program The study program

More information

Balloon Valvuloplasty as a Treatment of Congenital Aortic Stenosis in Children and Adolescents

Balloon Valvuloplasty as a Treatment of Congenital Aortic Stenosis in Children and Adolescents Srp Arh Celok Lek. 2014 Jan-Feb;142(1-2):17-22 DOI: 10.2298/SARH1402017P ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.132-007.271-089.819.1 17 Balloon Valvuloplasty as a Treatment of Congenital Aortic Stenosis

More information

THE POSSIBILITY OF EDUCATION ABOUT RELIGIOUS CULTURE IN PUBLIC SCHOOLS

THE POSSIBILITY OF EDUCATION ABOUT RELIGIOUS CULTURE IN PUBLIC SCHOOLS Originalni naučni rad Inoue Nobutaka 1 UDK: 37.032:2(520) THE POSSIBILITY OF EDUCATION ABOUT RELIGIOUS CULTURE IN PUBLIC SCHOOLS I Recent Argument on Religious Education in Japan Arguments on religious

More information

Changes in Subgingival Microflora after Placement and Removal of Fixed Orthodontic Appliances

Changes in Subgingival Microflora after Placement and Removal of Fixed Orthodontic Appliances DOI: 10.2298/SARH1406301Z ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.314-089.28-06 ; 616.314-008.8:579.8 301 Changes in Subgingival Microflora after Placement and Removal of Fixed Orthodontic Appliances

More information

MACEDONIAN STOCK EXCHANGE: DEVELOPMENT OF INVESTMENT BANKING AS OPPORTUNITY FOR LARGER INVESTMENTS IN NATIONAL ECONOMY

MACEDONIAN STOCK EXCHANGE: DEVELOPMENT OF INVESTMENT BANKING AS OPPORTUNITY FOR LARGER INVESTMENTS IN NATIONAL ECONOMY Review (accepted January 26, 2011) MACEDONIAN STOCK EXCHANGE: DEVELOPMENT OF INVESTMENT BANKING AS OPPORTUNITY FOR LARGER INVESTMENTS IN NATIONAL ECONOMY Nadica Ivanovska 1 Zoran Ivanovski Abstract: Institutional

More information

Activated carbon from cotton waste as an adsorbent in the purification process of azo-dyes

Activated carbon from cotton waste as an adsorbent in the purification process of azo-dyes Bulgarian Chemical Communications, Volume 46, Number 2 (pp. 277 282) 2014 Activated carbon from cotton waste as an adsorbent in the purification process of azo-dyes N. Djordjevic 1, D. Djordjevic 1*, M.

More information

PERFORMANCE OF HUMAN RESOURCE MANAGEMENT IN AN INTERNATIONALLY OPERATING COMPANY

PERFORMANCE OF HUMAN RESOURCE MANAGEMENT IN AN INTERNATIONALLY OPERATING COMPANY www.sjm06.com Serbian Journal of Management 7 (1) (2012) 115-129 Serbian Journal of Management PERFORMANCE OF HUMAN RESOURCE MANAGEMENT IN AN INTERNATIONALLY OPERATING COMPANY Abstract Ladislav Mura J.

More information

Programming the Microchip Pic 16f84a Microcontroller As a Signal Generator Frequencies in Railway Automation

Programming the Microchip Pic 16f84a Microcontroller As a Signal Generator Frequencies in Railway Automation 988 Programming the Microchip Pic 16f84a Microcontroller As a Signal Generator Frequencies in Railway Automation High School of Transport "Todor Kableshkov" 1574 Sofia, 158 Geo Milev str. Ivan Velev Abstract

More information

Three-dimensional finite element stress analysis of SKY implant system

Three-dimensional finite element stress analysis of SKY implant system Journal of the Serbian Society for Computational Mechanics / Vol. 4 / No. 2, 2010 / pp. 87-96 (UDC: 616.314-77) Three-dimensional finite element stress analysis of SKY implant system M. Kalanović 1*, N.

More information

Natural and Zn exchanged clinoptilolite: in situ high temperature XRD study of structural behavior and cation positions

Natural and Zn exchanged clinoptilolite: in situ high temperature XRD study of structural behavior and cation positions Bulgarian Chemical Communications, Volume 45, Number 4 (pp. 466 473) 2013 Natural and Zn exchanged clinoptilolite: in situ high temperature XRD study of structural behavior and cation positions L. T. Dimowa

More information

On Supervised and Unsupervised Discretization 1

On Supervised and Unsupervised Discretization 1 БЪЛГАРСКА АКАДЕМИЯ НА НАУКИТЕ. BULGARIAN ACADEMY OF SCIENCES КИБЕРНЕТИКА И ИНФОРМАЦИОННИ ТЕХНОЛОГИИ Том 2, 2 CYBERNETICS AND INFORMATION TECHNOLOGIES Volume 2, No 2 София. 2002. Sofia On Supervised and

More information

Chronic Fatigue Syndrome

Chronic Fatigue Syndrome 256 Srp Arh Celok Lek. 2011 Mar-Apr;139(3-4):256-261 ПРЕГЛЕД ЛИТЕРАТУРЕ / REVIEW ARTICLE DOI: 10.2298/SARH1104256B Chronic Fatigue Syndrome Snežana Brkić, Slavica Tomić, Maja Ružić, Daniela Marić Hospital

More information

Flow-Based Anomaly Intrusion Detection System Using Two Neural Network Stages

Flow-Based Anomaly Intrusion Detection System Using Two Neural Network Stages UNIVERSITY OF BELGRADE FACULTY OF ELECTRICAL ENGINEERING Yousef H. Abuadlla Flow-Based Anomaly Intrusion Detection System Using Two Neural Network Stages Doctoral Dissertation Belgrade, 2014 UNIVERZITET

More information

Sensitivity Analysis Indicators of Economic Effectiveness

Sensitivity Analysis Indicators of Economic Effectiveness Sensitivity Analysis Indicators of Economic Effectiveness - Of investments co-financed by the IPARD Program 2007-2013 in Republic of Macedonia Vladimir Hristov Double degree master s thesis 30 hec Advanced

More information

Impact of Educational Intervention on Prescribing Inappropriate Medication to Elderly Nursing Homes Residents

Impact of Educational Intervention on Prescribing Inappropriate Medication to Elderly Nursing Homes Residents 174 Srp Arh Celok Lek. 2015 Mar-Apr;143(3-4):174-179 DOI: 10.2298/SARH1504174I ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 615.03-053.9 Impact of Educational Intervention on Prescribing Inappropriate Medication

More information

Methodology of Modeling Hybrid Controller for University Management in Synergy with Industry

Methodology of Modeling Hybrid Controller for University Management in Synergy with Industry Methodology of Modeling Hybrid Controller for University Management in Synergy with Industry Goran Slavković Teaching and Research Assistant University of Belgrade Faculty of Mechanical Engineering Žarko

More information

YouTube and political communication Macedonian case

YouTube and political communication Macedonian case www.ijcsi.org 460 YouTube and political communication Macedonian case MSc. Sali Emruli 1, Mr.Tahir Zejneli 2, MSc. Florin Agai 3 Faculty of Organization and Informatics, University of Zagreb, Varaždin,

More information

How To Develop Digital And Information Literacy In Lse Undergraduates

How To Develop Digital And Information Literacy In Lse Undergraduates 16 Читалиште 24 (мај 2014) TEMA УДК 371.3:004=111 378.6:32+33(410 London)]:004=111 027.7(410):004=111 Прегледни рад Developing Digital and Information Literacies in LSE Undergraduate Students Jane Secker

More information

COMPLIANCE OF MANAGEMENT ACCOUNTING WHEN USING INFORMATION TECHNOLOGIES

COMPLIANCE OF MANAGEMENT ACCOUNTING WHEN USING INFORMATION TECHNOLOGIES Margaryta I. Skrypnyk, Mykola M. Matiukha COMPLIANCE OF MANAGEMENT ACCOUNTING WHEN USING INFORMATION TECHNOLOGIES The article studies the correspondence of management accounting structure when using of

More information

New data on the occurrence of Gnaphosa rufula (L. Koch, 1866) and Gnaphosa mongolica Simon, 1895 in Hungary (Araneae: Gnaphosidae)

New data on the occurrence of Gnaphosa rufula (L. Koch, 1866) and Gnaphosa mongolica Simon, 1895 in Hungary (Araneae: Gnaphosidae) European Arachnology 2005 (Deltshev, C. & Stoev, P., eds) Acta zoologica bulgarica, Suppl. No. 1: pp. 329-334. New data on the occurrence of Gnaphosa rufula (L. Koch, 1866) and Gnaphosa mongolica Simon,

More information

RELATIONSHIP BETWEEN THE EXTENT OF IMPLEMENTATION OF THE PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES AND THE LEGAL FORM OF THE BUSINESS AND BUSINESS ACTIVITY

RELATIONSHIP BETWEEN THE EXTENT OF IMPLEMENTATION OF THE PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES AND THE LEGAL FORM OF THE BUSINESS AND BUSINESS ACTIVITY www.sjm06.com Serbian Journal of Management 10 (1) (2015) 109-116 Serbian Journal of Management RELATIONSHIP BETWEEN THE EXTENT OF IMPLEMENTATION OF THE PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES AND THE LEGAL FORM

More information

MANAGING CUSTOMER RELATIONSHIPS IN PRIVATE HEALTH CARE FACILITIES - A STUDY WITH REFERENCE TO GREATER NOIDA CITY OF UTTAR PRADESH

MANAGING CUSTOMER RELATIONSHIPS IN PRIVATE HEALTH CARE FACILITIES - A STUDY WITH REFERENCE TO GREATER NOIDA CITY OF UTTAR PRADESH www.sjm06.com Serbian Journal of Management 6 (1) (2011) 27-42 Serbian Journal of Management MANAGING CUSTOMER RELATIONSHIPS IN PRIVATE HEALTH CARE FACILITIES - A STUDY WITH REFERENCE TO GREATER NOIDA

More information

Scaphoid Fractures in Children

Scaphoid Fractures in Children 444 Srp Arh Celok Lek. 2014 Jul-Aug;142(7-8):444-449 DOI: 10.2298/SARH1408444G ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.717.7-001 Scaphoid Fractures in Children Djordje Gajdobranski 1,2, Dragoljub Živanović

More information

RELIGIONS, EDUCATION AND DEMOCRACY THE NECESSITY OF INTER-RELIGIOUS EDUCATION IN THE MODERN PUBLIC SCHOOL SYSTEM

RELIGIONS, EDUCATION AND DEMOCRACY THE NECESSITY OF INTER-RELIGIOUS EDUCATION IN THE MODERN PUBLIC SCHOOL SYSTEM ˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉˉ

More information

DEVELOPMENT OF A SPREADSHEET BASED VENDOR MANAGED INVENTORY MODEL FOR A SINGLE ECHELON SUPPLY CHAIN: A CASE STUDY

DEVELOPMENT OF A SPREADSHEET BASED VENDOR MANAGED INVENTORY MODEL FOR A SINGLE ECHELON SUPPLY CHAIN: A CASE STUDY www.sjm06.com Serbian Journal of Management 5 (2) (2010) 199-211 Serbian Journal of Management DEVELOPMENT OF A SPREADSHEET BASED VENDOR MANAGED INVENTORY MODEL FOR A SINGLE ECHELON SUPPLY CHAIN: A CASE

More information

МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА. ДЪРЖАВЕН ЗРЕЛОСТЕН ИЗПИТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК 30 август 2016 г., Вариант 2

МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА. ДЪРЖАВЕН ЗРЕЛОСТЕН ИЗПИТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК 30 август 2016 г., Вариант 2 МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА ДЪРЖАВЕН ЗРЕЛОСТЕН ИЗПИТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК 30 август 2016 г., Вариант 2 PART ONE: LISTENING COMPREHENSION Directions: You will hear a text about the history of Coca-Cola

More information

METHODOLOGY AND INSTRUMENTS FOR ANALYSING THE NETWORK OF SECONDARY VOCATIONAL SCHOOLS IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA

METHODOLOGY AND INSTRUMENTS FOR ANALYSING THE NETWORK OF SECONDARY VOCATIONAL SCHOOLS IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA METHODOLOGY AND INSTRUMENTS FOR ANALYSING THE NETWORK OF SECONDARY VOCATIONAL SCHOOLS IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA METHODOLOGY AND INSTRUMENTS FOR ANALYSING THE NETWORK OF SECONDARY VOCATIONAL SCHOOLS

More information

Assessing the Sensitivity of the Artificial Neural Network to Experimental Noise: A Case Study

Assessing the Sensitivity of the Artificial Neural Network to Experimental Noise: A Case Study Assessing the Sensitivity of the Artificial Neural Network to Experimental Noise: A Case Study Miloš J. Madić PhD Student University of Niš Faculty of Mechanical Engineering Velibor J. Marinković Full

More information

1 http://www.seio.gov.rs/office.662.html. 2 Božidar Đelić: Informacija o pripremi pravnih tekovina EU na srpskom jeziku, Vlada Republike Srbije,

1 http://www.seio.gov.rs/office.662.html. 2 Božidar Đelić: Informacija o pripremi pravnih tekovina EU na srpskom jeziku, Vlada Republike Srbije, Miodrag Vukčević EU directives and standards on translating and interpreting and their implementation in Serbia as a non-eu country and a country in the Stabilization and Association Process (SAP) Implementing

More information

THE ROLE OF QUALITY METHODS IN IMPROVING EDUCATION PROCESS: CASE STUDY

THE ROLE OF QUALITY METHODS IN IMPROVING EDUCATION PROCESS: CASE STUDY www.sjm06.com Serbian Journal of Management 9 (2) (2014) 219-230 Serbian Journal of Management THE ROLE OF QUALITY METHODS IN IMPROVING EDUCATION PROCESS: CASE STUDY Dragan Pavlović*, Milena Todorović,

More information

The European Ombudsman

The European Ombudsman Overview The European Ombudsman Е в р о п е й с к и о м б у д с м а н E l D e f e n s o r d e l P u e b l o E u r o p e o E v r o p s k ý v e ř e j n ý o c h r á n c e p r á v D e n E u r o p æ i s k e

More information

WHITE SPOT LESIONS: PREVENTION AND MANAGEMENT DURING THE ORTHODONTIC TREATMENT

WHITE SPOT LESIONS: PREVENTION AND MANAGEMENT DURING THE ORTHODONTIC TREATMENT ПРИЛОЗИ, Одд. мед. науки, XXXV 2, 2014 CONTRIBUTIONS. Sec. Med. Sci., XXXV 2, 2014 МАНУ MASA ISSN 1857-9345 UDC: 616.314-089.23-084 WHITE SPOT LESIONS: PREVENTION AND MANAGEMENT DURING THE ORTHODONTIC

More information

Problem A. Nanoassembly

Problem A. Nanoassembly Problem A. Nanoassembly 2.5 seconds One of the problems of creating elements of nanostructures is the colossal time necessary for the construction of nano-parts from separate atoms. Transporting each of

More information

Implementation of the Pan- European Corridors Concept: The case of Corridor X

Implementation of the Pan- European Corridors Concept: The case of Corridor X REPUBLIC OF GREECE MINISTRY OF TRANSPORT AND COMMUNICATIONS INTERNATIONAL AFFAIRS DIVISION Implementation of the Pan- European Corridors Concept: The case of Corridor X Secretary: Ch. Taxiltaris, Professor

More information

JoinEUSEE Scholarship Scheme for Academic Exchange between EU/EU-Candidate and Western Balkan countries

JoinEUSEE Scholarship Scheme for Academic Exchange between EU/EU-Candidate and Western Balkan countries JoinEUSEE Scholarship Scheme for Academic Exchange between EU/EU-Candidate and Western Balkan countries A Erasmus Mundus External Cooperation Window project coordinated by the University of Graz Lot 10:

More information

INCREASING SECURITY OF FINANCIAL INVESTMENTS: A COMBINED RISK MANAGEMENT - PROJECT MANAGEMENT - OPERATIONS RESEARCH APPROACH

INCREASING SECURITY OF FINANCIAL INVESTMENTS: A COMBINED RISK MANAGEMENT - PROJECT MANAGEMENT - OPERATIONS RESEARCH APPROACH www.sjm.tf.bor.ac.yu Serbian Journal of Management 4 (1) (2009) 29-39 Serbian Journal of Management INCREASING SECURITY OF FINANCIAL INVESTMENTS: A COMBINED RISK MANAGEMENT - PROJECT MANAGEMENT - OPERATIONS

More information

Mesenchymal Stem Cells Isolated from Peripheral Blood and Umbilical Cord Wharton s Jelly

Mesenchymal Stem Cells Isolated from Peripheral Blood and Umbilical Cord Wharton s Jelly 178 Srp Arh Celok Lek. 2013 Mar-Apr;141(3-4):178-186 DOI: 10.2298/SARH1304178T ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 602.9 Mesenchymal Stem Cells Isolated from Peripheral Blood and Umbilical Cord Wharton

More information

CONCEPT OF STATE SOVEREIGNTY: MODERN ATTITUDES. Karen Gevorgyan 1

CONCEPT OF STATE SOVEREIGNTY: MODERN ATTITUDES. Karen Gevorgyan 1 CONCEPT OF STATE SOVEREIGNTY: MODERN ATTITUDES Karen Gevorgyan 1 For decades, international law and public law aspects of the concept of sovereignty were in the center of attention of the representatives

More information

Digital Signing of Attachments in Microsoft Word (.docx) and Adobe Acrobat (.pdf)

Digital Signing of Attachments in Microsoft Word (.docx) and Adobe Acrobat (.pdf) Digital Signing of Attachments in Microsoft Word (.docx) and Adobe Acrobat (.pdf) CENTRAL REGISTRY OF REPUBLIC OF MACEDONIA Document version : 1.0.0 Date of creation : 31.12.2010 Blvd. Kuzman Josifovski

More information

A POSSIBILITY OF SYNTHESIS OF HIGH-ALUMINA CEMENTS FROM DIFFERENT RAW MATERIALS

A POSSIBILITY OF SYNTHESIS OF HIGH-ALUMINA CEMENTS FROM DIFFERENT RAW MATERIALS Contemporary Materials, IV 1 (2013) Page 53 of 57 Professional papers UDK 66.017/.018+543.2/.9 doi : 10.7251/COMEN1301053L A POSSIBILITY OF SYNTHESIS OF HIGH-ALUMINA CEMENTS FROM DIFFERENT RAW MATERIALS

More information

COUTRY Competent Authority

COUTRY Competent Authority ЗЕМЉА/ Надлежно тело COUTRY Competent Authority PAESE Autorità competente CERTIFICATO VETERINARIO PER LE CARNI DI POLLAME E LE CARNI SEPARATE MECCANICAMENTE DI POLLAME (CSM) VETERINARY CERTIFICATE FOR

More information

Russian Introductory Course

Russian Introductory Course Russian Introductory Course Natasha Bershadski Learn another language the way you learnt your own Succeed with the and learn another language the way you learnt your own Developed over 50 years, the amazing

More information

Welcome to University of Belgrade School of Electrical Engineering

Welcome to University of Belgrade School of Electrical Engineering Welcome to University of Belgrade School of Electrical Engineering 1 TABLE OF CONTENTS Getting to Town 3 Accommodation 4 About the Course 5 City public transportation 6 General Information About Belgrade

More information

План урока London sightseeing tour Гуськов Александр Игоревич МАУ СОШ 36

План урока London sightseeing tour Гуськов Александр Игоревич МАУ СОШ 36 План урока London sightseeing tour Гуськов Александр Игоревич МАУ СОШ 36 Основная цель урока: - создать условия для формирования социокультурной компетенции. Образовательный аспект цели: - проверить умение

More information

4. Надлежни орган / Competent authority/ competent myndighed. 4.1 Министарство: / Ministry / Ministerium:

4. Надлежни орган / Competent authority/ competent myndighed. 4.1 Министарство: / Ministry / Ministerium: ВЕТЕРИНАРСКО УВЕРЕЊЕ за ивоз у Републику Србију свежег свињског меса (1), намењеног за људску употребу VETERINARY CERTIFICATE For export of fresh meat of domestic swine intended for human consumption to

More information

The course of understanding British and American prose and poetry by future managers

The course of understanding British and American prose and poetry by future managers 4. Полат Е. С. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования. М.: Просвещение, 2000. 5. Гальцова Н. П., Мезенцева Т. И., Швадленко И. А. Использование электронных информационно-образовательных

More information

Letter to Editor STRATEGY OF REDUCING EXPENSES BY INTRODUCING E-LEARNING IN UNIVERSITY-LEVEL EDUCATION INSTITUTIONS

Letter to Editor STRATEGY OF REDUCING EXPENSES BY INTRODUCING E-LEARNING IN UNIVERSITY-LEVEL EDUCATION INSTITUTIONS www.sjm06.com Serbian Journal of Management 7 (1) (2012) 131-148 Serbian Journal of Management Letter to Editor STRATEGY OF REDUCING EXPENSES BY INTRODUCING E-LEARNING IN UNIVERSITY-LEVEL EDUCATION INSTITUTIONS

More information

PEDAGOGICAL UPTAKE OF TECHNOLOGY IN E-LEARNING FOR LANGUAGES: THE CASE OF NBU MOODLE

PEDAGOGICAL UPTAKE OF TECHNOLOGY IN E-LEARNING FOR LANGUAGES: THE CASE OF NBU MOODLE PEDAGOGICAL UPTAKE OF TECHNOLOGY IN E-LEARNING FOR LANGUAGES: THE CASE OF NBU MOODLE Stanislav Bogdanov, New Bulgarian University Резюме Статията представя проучване, проведено през учебната 2010-2011

More information

BES-III distributed computing status

BES-III distributed computing status КОМПЬЮТЕРНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ И МОДЕЛИРОВАНИЕ 2015 Т. 7 3 С. 469 473 СЕКЦИОННЫЕ ДОКЛАДЫ УДК: 004.75, 004.052.2, 004.052.32 BES-III distributed computing status S. Belov 1, Z. Deng 2, W. Li 2, T. Lin 2, I.

More information

Nataliia ZARUDNA MODERN REQUIREMENTS FOR ACCOUNTING MANAGEMENT FOR PROVISION PROCESS

Nataliia ZARUDNA MODERN REQUIREMENTS FOR ACCOUNTING MANAGEMENT FOR PROVISION PROCESS 444 JOURNAL Vol. 10 ( 4). December 2011 P u b l i c a t i o n o f T e r n o p i l N a t i o n a l E c o n o m i c U n i v e r s i t y Microeconomics Nataliia ZARUDNA MODERN REQUIREMENTS FOR ACCOUNTING

More information

Republic of Macedonia Ministry of Finance PUBLIC REVENUE OFFICE

Republic of Macedonia Ministry of Finance PUBLIC REVENUE OFFICE Republic of Macedonia Ministry of Finance PUBLIC REVENUE OFFICE strategic plan 2010 2012 Publisher: Issue date: Editors: Design and pre-press: Title: Public Revenue Office Republic of Macedonia Bul. Kuzman

More information

CONTEMPORARY CHANGES IN THE HOTEL PRODUCT FOR SPA AND WELLNESS TOURISM AND THEIR DISTRIBUTION

CONTEMPORARY CHANGES IN THE HOTEL PRODUCT FOR SPA AND WELLNESS TOURISM AND THEIR DISTRIBUTION Часопис БизИнфо Година 2015, волумен 6, број 1, стр. 1-10 BizInfo Journal Year 2015, Volume 6, Number 1, pp. 1-10 Прегледни рад/ Reviewing paper УДК/UDC: 005.591.5:640.412(497.2) 338.48-6:615.8(497.2)

More information

ENTREPRENEURS' MOTIVATIONAL FACTORS: EMPIRICAL EVIDENCE FROM SERBIA

ENTREPRENEURS' MOTIVATIONAL FACTORS: EMPIRICAL EVIDENCE FROM SERBIA www.sjm06.com Serbian Journal of Management 6 (1) (2011) 73-83 Serbian Journal of Management ENTREPRENEURS' MOTIVATIONAL FACTORS: EMPIRICAL EVIDENCE FROM SERBIA Ivan Stefanović a*, Ljubodrag Ranković b

More information

Creative Industries Mapping

Creative Industries Mapping Ministry of Culture of the Republic of Macedonia Creative Industries Mapping in the Republic of Macedonia CIP Каталогизација во публикација Национална и универзитетска библиотека Св. Климент Охридски,

More information

Lamotrigine Augmentation in Delirium Tremens

Lamotrigine Augmentation in Delirium Tremens Srp Arh Celok Lek. 2011 Dec;139(Suppl 1):41-45 ОРИГИНАЛНИ РАД / ORIGINAL ARTICLE UDC: 616.893-085 41 Lamotrigine Augmentation in Delirium Tremens Gorica Djokić, Dijana Lazić, Milutin Nenadović, Nebojša

More information

Coordinating services embedded everywhere via hierarchical planning

Coordinating services embedded everywhere via hierarchical planning Coordinating services embedded everywhere via hierarchical planning Ilche Georgievski Supported by the Netherlands Organisation for Scientific Research (NWO) under contract number 647.000.004 within the

More information

UNIVERSITETI I EVROPËS JUGLINDORE ЈУГОИСТОЧЕН ЕВРОПСКИ УНИВЕРЗИТ Е Т SOUTH EAST EUROPEAN UNIVERSITY SEEU REVIEW

UNIVERSITETI I EVROPËS JUGLINDORE ЈУГОИСТОЧЕН ЕВРОПСКИ УНИВЕРЗИТ Е Т SOUTH EAST EUROPEAN UNIVERSITY SEEU REVIEW UNIVERSITETI I EVROPËS JUGLINDORE ЈУГОИСТОЧЕН ЕВРОПСКИ УНИВЕРЗИТ Е Т SOUTH EAST EUROPEAN UNIVERSITY SEEU REVIEW Volume Six Number Two Two Thousand Ten South East European University / Ilindenska nn/ Tetovo,

More information

SUNFLOWER SEED FOR HUMAN CONSUMPTION AS A SUBSTRATE FOR THE GROWTH OF MYCOPOPULATIONS

SUNFLOWER SEED FOR HUMAN CONSUMPTION AS A SUBSTRATE FOR THE GROWTH OF MYCOPOPULATIONS APTEFF, 43, 1-342 (2012) UDK: 582.998.2581.48]:582.28 SUNFLOWER SEED FOR HUMAN CONSUMPTION AS A SUBSTRATE FOR THE GROWTH OF MYCOPOPULATIONS Marija M. Škrinjar*, Žarko M. Petrović, Nevena T. Blagojev and

More information

Cloud Implementation using OpenNebula

Cloud Implementation using OpenNebula Cloud Implementation using OpenNebula Best Practice Document Produced by the MARnet-led working group on campus networking Authors: Vasko Sazdovski (FCSE/MARnet), Boro Jakimovski (FCSE/MARnet) April 2016

More information

Enterprise Innovation Fund (ENIF) South Central Ventures. EU Access to Finance Day Skopje, 11. November 2015

Enterprise Innovation Fund (ENIF) South Central Ventures. EU Access to Finance Day Skopje, 11. November 2015 Enterprise Innovation Fund (ENIF) EU Access to Finance Day Skopje, 11. November 2015 South Central Ventures 2 WB EDIF: The overview Comprehensive Private Sector Development Project The first private sector/sme

More information

for eksport af kvæg til avl eller produktion fra Danmark til Serbien/ for export of cattle for breeding or production from Denmark to Serbia/

for eksport af kvæg til avl eller produktion fra Danmark til Serbien/ for export of cattle for breeding or production from Denmark to Serbia/ OPRINDELSES- OG SUNDHEDSCERTIFIKAT / CERTIFICATE OF ORIGIN AND HEALTH / СЕРТИФИКАТ О ПОРЕКЛУ И ЗДРАВЉУ for eksport af kvæg til avl eller produktion fra Danmark til Serbien/ for export of cattle for breeding

More information

TERMINOLOGY OF KOGNITIVE LINGUISTICS: CONCEPTUAL SYSTEM AND CONCEPTUAL PICTURE OF THE WORLD

TERMINOLOGY OF KOGNITIVE LINGUISTICS: CONCEPTUAL SYSTEM AND CONCEPTUAL PICTURE OF THE WORLD UDC 811.161.1' 1(082) M. V. PIMENOVA (Kemerovo, Russia) TERMINOLOGY OF KOGNITIVE LINGUISTICS: CONCEPTUAL SYSTEM AND CONCEPTUAL PICTURE OF THE WORLD The article deals with the determination of the terms

More information

The European Union and the Western Balkans. Environment and Natural Resources

The European Union and the Western Balkans. Environment and Natural Resources The European Union and the Western Balkans Environment and Natural Resources Environment and natural resources - an environment for Shared goals The countries of the Western Balkans and their European

More information

ISSN 0975-413X CODEN (USA): PCHHAX. The study of dissolution kinetics of drugs with riboxinum (inosine)

ISSN 0975-413X CODEN (USA): PCHHAX. The study of dissolution kinetics of drugs with riboxinum (inosine) Available online at www.derpharmachemica.com ISSN 0975-413X CODEN (USA): PCHHAX Der Pharma Chemica, 2016, 8(1):412-416 (http://derpharmachemica.com/archive.html) The study of dissolution kinetics of drugs

More information

Level of Education, General Education Minimum and Curriculum Act

Level of Education, General Education Minimum and Curriculum Act Level of Education, General Education Minimum and Curriculum Act Promulgated, SG No. 67/27.07.1999, effective 27.07.1999, amended and supplemented, SG No. 90/24.09.2002, effective 24.09.2002, SG No. 95/8.10.2002,

More information

CAMBRIDGE, MASS. 9 FEBRUARY 2015 NUMBER 543

CAMBRIDGE, MASS. 9 FEBRUARY 2015 NUMBER 543 US ISSN 0006-9698 CAMBRIDGE, MASS. 9 FEBRUARY 2015 NUMBER 543 CYPHOPHTHALMUS SOLENTIENSIS SP. NOV. (CYPHOPHTHALMI, SIRONIDAE), A NEW ENDOGEAN MITE HARVESTMAN SPECIES FROM CROATIA, WITH AN APPLICATION OF

More information

BIG DATA OPPORTUNITIES AND CHALLENGES FOR EDUCATION

BIG DATA OPPORTUNITIES AND CHALLENGES FOR EDUCATION 136 VIII Национална конференция Образованието и изследванията в информационното общество 2015 BIG DATA OPPORTUNITIES AND CHALLENGES FOR EDUCATION Valentina Terzieva, Katia Todorova, Petia Kademova-Katzarova

More information

THE LEVEL OF PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES APPLICATION IN SMEs IN THE SELECTED REGION OF THE CZECH REPUBLIC

THE LEVEL OF PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES APPLICATION IN SMEs IN THE SELECTED REGION OF THE CZECH REPUBLIC www.sjm06.com Serbian Journal of Management 9 (2) (2014) 203-217 Serbian Journal of Management THE LEVEL OF PROCESS MANAGEMENT PRINCIPLES APPLICATION IN SMEs IN THE SELECTED REGION OF THE CZECH REPUBLIC

More information

J. Potočnik 1, M. Nenadović 1, B. Jokić 2, S. Štrbac 3, Z. Rakočević 1*)

J. Potočnik 1, M. Nenadović 1, B. Jokić 2, S. Štrbac 3, Z. Rakočević 1*) Science of Sintering, 45 (2013) 61-67 doi: 10.2298/SOS1301061P UDK 532.74 Structural Characterization of the Nickel Thin Film Deposited by GLAD Technique J. Potočnik 1, M. Nenadović 1, B. Jokić 2, S. Štrbac

More information

Software and Hardware Systems for Abdominal Aortic Aneurysm Mechanical Properties Investigation

Software and Hardware Systems for Abdominal Aortic Aneurysm Mechanical Properties Investigation Ivan L. Milanković Nikola V. Mijailović Aleksandar S. Peulić Dalibor Nikolić Research and Development Center for Bioengineering BioIRC Igor Končar Clinical Center Serbia, Belgrade Themis Exarchos University

More information

RISK MANAGEMENT OF LEASING COMPANY

RISK MANAGEMENT OF LEASING COMPANY УДК 005:658.91 O. A. Saenko, Ph.D. (economics), Luhansk Taras Shevchenko National University RISK MANAGEMENT OF LEASING COMPANY Problem statement. In economic terms, risk is the likelihood / possibility

More information

МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА ЦЕНТЪР ЗА КОНТРОЛ И ОЦЕНКА НА КАЧЕСТВОТО НА УЧИЛИЩНОТО ОБРАЗОВАНИЕ ТЕСТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК ЗА VII КЛАС

МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА ЦЕНТЪР ЗА КОНТРОЛ И ОЦЕНКА НА КАЧЕСТВОТО НА УЧИЛИЩНОТО ОБРАЗОВАНИЕ ТЕСТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК ЗА VII КЛАС МИНИСТЕРСТВО НА ОБРАЗОВАНИЕТО И НАУКАТА ЦЕНТЪР ЗА КОНТРОЛ И ОЦЕНКА НА КАЧЕСТВОТО НА УЧИЛИЩНОТО ОБРАЗОВАНИЕ ТЕСТ ПО АНГЛИЙСКИ ЕЗИК ЗА VII КЛАС PART ONE: LISTENING COMPREHENSION Listening A Directions: You

More information

MODEL AND METHODOLOGICAL TOOLS FOR TEACHING EVENT-DRIVEN PROGRAMMING IN SECONDARY SCHOOLS

MODEL AND METHODOLOGICAL TOOLS FOR TEACHING EVENT-DRIVEN PROGRAMMING IN SECONDARY SCHOOLS ПЛОВДИВСКИ УНИВЕРСИТЕТ ПАИСИЙ ХИЛЕНДАРСКИ, БЪЛГАРИЯ НАУЧНИ ТРУДОВЕ, ТОМ 39, КН. 3, 2012 МАТЕМАТИКА PLOVDIV UNIVERSITY PAISSII HILENDARSKI, BULGARIA SCIENTIFIC WORKS, VOL. 39, BOOK 3, 2012 MATHEMATICS MODEL

More information

ECONOMIC CHAMBER OF MACEDONIA Insurance Companies Association

ECONOMIC CHAMBER OF MACEDONIA Insurance Companies Association Quality Management FS 549642 ECONOMIC CHAMBER OF MACEDONIA Insurance Companies Association bsi. ISO 9001 The insurance sector provides reimbursement in cases of damage caused by natural disasters and accidents

More information

FUNCTIONS OF THE MODAL VERBS IN ENGLISH (MODAL VERBS ANALOGIES IN THE RUSSIAN LANGUAGE) Сompiled by G.V. Kuzmina

FUNCTIONS OF THE MODAL VERBS IN ENGLISH (MODAL VERBS ANALOGIES IN THE RUSSIAN LANGUAGE) Сompiled by G.V. Kuzmina FUNCTIONS OF THE MODAL VERBS IN ENGLISH (MODAL VERBS ANALOGIES IN THE RUSSIAN LANGUAGE) Сompiled by G.V. Kuzmina Москва Издательство Российского университета дружбы народов 2002 FUNCTIONS OF THE MODAL

More information

Oil market in Serbia and Montenegro

Oil market in Serbia and Montenegro WPC -The Slovenian National Committee Workshop in Portorož 10 th - 11 th April, 2003 Hotel Emona, Portorož Oil market in Serbia and Montenegro Dimitri Vukcevic General Manager NIS - Petroleum Industry

More information

INSPIRATION Development of SDI and INSPIRE in the Western Balkan

INSPIRATION Development of SDI and INSPIRE in the Western Balkan I N S P I R A T I O N S p a & a l D a t a I n f r a s t r u c t u r e i n t h e W e s t e r n B a l k a n s INSPIRATION Spa&al Data Infrastructure in the Western Balkans INSPIRATION Development of SDI

More information

make IT work Семинар: Семинар Модерно производство с европейско финансиране 14.06.2016, ВУЗФ

make IT work Семинар: Семинар Модерно производство с европейско финансиране 14.06.2016, ВУЗФ make IT work Семинар: Семинар Модерно производство с европейско финансиране 14.06.2016, ВУЗФ Как успешно да управляваме производствено предприятие в облака Владислав Живков, Мениджър продажби и бизнес

More information

2010 Copyright (CC) SCS

2010 Copyright (CC) SCS J. Serb. Chem. Soc. 75 (6) 833 843 (2010) UDC 66.017+62 405.8+661.183.8+ JSCS 4011 544.773.42.004.13 Original scientific paper Pore surface fractal analysis of PEG and La(III)-doped mesoporous alumina

More information

EFFICIENCY OF SOLAR ROOF WITH TRANSPARENT COVER FOR HEATING SUPPLY OF BUILDINGS

EFFICIENCY OF SOLAR ROOF WITH TRANSPARENT COVER FOR HEATING SUPPLY OF BUILDINGS Budownictwo o zoptymalizowanym potencjale energetycznym 2(14) 2014, s. 117-124 Orest VOZNYAK, Stepan SHAPOVAL, Ostap PONA, Maryana KASYNETS Lviv Polytechnic National University, Ukraine EFFICIENCY OF SOLAR

More information

LOCUS OF CONTROL AND JOB SATISFACTION: PSU EMPLOYEES

LOCUS OF CONTROL AND JOB SATISFACTION: PSU EMPLOYEES www.sjm06.com Abstract LOCUS OF CONTROL AND JOB SATISFACTION: PSU EMPLOYEES Lakshman Vijayashree a* and Mali Vishalkumar Jagdischchandra b a PES School of Engineering, Hosur Road, Bangalore- 100, India

More information

Commercial Aircraft Performance Improvement Using Winglets

Commercial Aircraft Performance Improvement Using Winglets Nikola N. Gavrilović Graduate Research Assistant University of Belgrade Faculty of Mechanical Engineering Boško P. Rašuo Full Professor University of Belgrade Faculty of Mechanical Engineering George S.

More information

BULGARIAN LEGAL EDUCATION HISTORY AND NOWADAYS. GEORGE PENCHEV Lecturer in Environmental Law. University of Plovdiv - Bulgaria, PhD

BULGARIAN LEGAL EDUCATION HISTORY AND NOWADAYS. GEORGE PENCHEV Lecturer in Environmental Law. University of Plovdiv - Bulgaria, PhD BULGARIAN LEGAL EDUCATION HISTORY AND NOWADAYS GEORGE PENCHEV Lecturer in Environmental Law University of Plovdiv - Bulgaria, PhD Resumen: Este artículo está dedicado a la evolución histórica y situación

More information

Available online at www.shd.org.rs/jscs/

Available online at www.shd.org.rs/jscs/ J. Serb. Chem. Soc. 75 (5) 689 701 (2010) UDC 665.941+547.281+661.717.52 JSCS 3999 12:66.095.26:543.51 Original scientific paper Molar-mass distribution of urea formaldehyde resins of different degrees

More information

САдРЖАЈ TABLE OF CONTENTS

САдРЖАЈ TABLE OF CONTENTS САдРЖАЈ TABLE OF CONTENTS #04_05 #08_09 #10_11 #12_13 #14_15 #16_17 #18_19 #20_21 #22_23 #24_25 #26_27 #28_29 #30_31 #32_33 #34_35 #36_37 #38_39 #40_41 УВОД introduction BÂtiMEnt HoME СТАМБЕНА ЗГРАДА КРУНСКА

More information

Tricyclic biregular graphs whose energy exceeds the number of vertices

Tricyclic biregular graphs whose energy exceeds the number of vertices MATHEMATICAL COMMUNICATIONS 213 Math. Commun., Vol. 15, No. 1, pp. 213-222 (2010) Tricyclic biregular graphs whose energy exceeds the number of vertices Snježana Majstorović 1,, Ivan Gutman 2 and Antoaneta

More information