มาร จ ก รางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ (PMQA) ก นด กว า >O< ท มาของ PMQA PMQA ย อมาจาก Public Sector Management Quality Award ภาษาไทยเร ยกว า รางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ ซ งประเทศไทยโดยส าน กงาน ก.พ.ร. และสถาบ นเพ ม ผลผล ตแห งชาต ได ประย กต น ามาจาก รางว ลค ณภาพแห งชาต ประเทศสหร ฐอเมร กา (MBNQA) เพ อให สอดคล องก บแนวทางการบร หารก จการบ านเม องท ด ตามพระราชบ ญญ ต ระเบ ยบบร หาร ราชการแผ นด น (ฉบ บท 5) พ.ศ.2545 มาตรา 3/1 และพระราชกฤษฎ กาว าด วยหล กเกณฑ และ ว ธ การบร หารจ ดการบ านเม องท ด พ.ศ.2546 ท ก าหนดการบร หารราชการให เป นไปเพ อประโยชน ส ขของประชาชนเก ดผลส มฤทธ ต อภารก จของร ฐ ม ประส ทธ ภาพและเก ดความค มค าในเช งภารก จ ของร ฐ ลดข นตอนการปฏ บ ต งานท เก นจ าเป น ประชาชนได ร บการอ านวยความสะดวกและได ร บ การตอบสนองความต องการ และม การประเม นผลการปฏ บ ต งานอย างสม าเสมอ และแผน ย ทธศาสตร การพ ฒนาระบบราชการไทย จ งก าหนดเป น เกณฑ ค ณภาพการบร หารจ ดการ ภาคร ฐ ท เร ยกว า PMQA ข นเม อป พ.ศ. 2550 ค อการน าหล กเกณฑ และแนวทางการบร หาร องค กรท เป นเล ศ ซ งได ยอมร บเป นมาตรฐานสากลมาประย กต ใช พ ฒนาระบบบร หารจ ดการ หน วยงานภาคร ฐ โดยอาศ ยหล กการประเม นองค กรด วยตนเองเป นการทบทวนส งท องค กร ด าเน นการเท ยบก บเกณฑ เม อตรวจพบว าเร องใดย งไม อย ในระบบท น าพอใจเม อเท ยบก บเกณฑ องค กรจะได พ ฒนาว ธ ปฏ บ ต เพ อปร บปร งองค กรอย างต อเน อง เพ อยกระด บค ณภาพการ ปฏ บ ต งานไปส ระด บมาตรฐานสากล (High Performance) เกณฑ ค ณภาพการบร หาร จ ดการภาคร ฐ พ.ศ.2550 แนวค ดของ PMQA การพ ฒนาค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ เป นไปเพ อ ม งพ ฒนาระบบบร หารจ ดการภายในองค การให ม ระบบท ด อ น จะทาให เก ดการพ ฒนาองค การอย างต อเน องและย งย น ม ความ เป นเล ศตามมาตรฐานสากล อะไรค อความเป นเล ศขององค กรภาคร ฐ? ประชาชนได ร บการบร การ/ด แลอย างท วถ งและม ประส ทธ ผล สามารถบรรล พ นธก จได อย างม ประส ทธ ผล การดาเน นการของภาคร ฐท ม ประส ทธ ภาพส ง รวดเร ว โปร งใส การใช จ ายงบประมาณม ประส ทธ ภาพส ง ค มค า ม ผล ตภาพส ง ประเทศชาต ม ความม นคง และม ศ กยภาพในการแข งข นท ส งข น
โดยอาศ ยค าน ยมหล ก (Core Values) 11 ประการ ค อ การพ ฒนาองค กรตามแนวทาง PMQA
กรอบแนวค ดการพ ฒนาค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ องค ประกอบของการพ ฒนาค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ องค ประกอบของ PMQA การพ ฒนาค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ ประกอบด วย 2 ส วน ได แก ส วนท 1 ล กษณะสาค ญขององค กร เป นการอธ บายล กษณะพ นฐานภาพรวมของส วนราชการ ว ธ การด าเน นการขององค กร สภาพแวดล อมในการปฏ บ ต งาน ความส มพ นธ ก บหน วยงานอ นในการปฏ บ ต ราชการ ความท าทาย เช งย ทธศาสตร และกลย ทธ และระบบการปร บปร งผลการด าเน นการ ซ งเป นแนวทางท ครอบคล ม ระบบการบร หารจ ดการด าเน นการขององค กรโดยรวม ประกอบด วย 2 ห วข อ ได แก 1) ล กษณะ องค กร และ 2) ความท าทายต อองค กร ส วนท 2 เกณฑ ค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ เป นแนวทางในการบร หารจ ดการท ด ของส วนราชการท ควรจะเป น ม ว ตถ ประสงค เพ อ ตรวจประเม นการด าเน นงานขององค กร ท าให เห นโอกาสในการปร บปร งพ ฒนาการปฏ บ ต งาน ประกอบด วย 7 หมวด ด งน หมวด 1 การน าองค กร เป นการตรวจประเม นว าผ บร หารของส วนราชการด าเน นการ อย างไรในเร องว ส ยท ศน เป าประสงค ระยะส นและระยะยาว ค าน ยม และความคาดหว งในผลการ ด าเน นการรวมถ งการให ความส าค ญก บผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ยท งหลาย การกระจาย อ านาจการต ดส นใจ การสร างนว ตกรรม และการเร ยนร ในส วนราชการ รวมท งตรวจประเม นว า ส วนราชการม การก าก บด แลตนเองท ด และด าเน นการเก ยวก บความร บผ ดชอบต อส งคมและ ช มชนอย างไร หมวด 2 การวางแผนเช งย ทธศาสตร เป นการตรวจประเม นว ธ การก าหนดประเด น ย ทธศาสตร เป าประสงค เช งย ทธศาสตร และกลย ทธ หล ก รวมท งแผนปฏ บ ต ราชการของส วน ราชการ และการถ ายทอดเป าประสงค เช งย ทธศาสตร และกลย ทธ หล กรวมท งแผนปฏ บ ต ราชการ ท ได จ ดทาไว เพ อนาไปปฏ บ ต และการว ดผลความก าวหน า
หมวด 3 การให ความสาค ญก บผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ย เป นการตรวจประเม นว า ส วนราชการก าหนดความต องการ ความคาดหว ง และความน ยมชมชอบของผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ยอย างไร รวมถ งม การด าเน นการอย างไรในการสร างความส มพ นธ ก บผ ร บบร การ และผ ม ส วนได ส วนเส ย การกาหนดป จจ ยท สาค ญท ท าให ผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ยม ความ พ งพอใจและน าไปส การกล าวถ งส วนราชการในทางท ด อาท ม การแบ งกล มผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ยอย างช ดเจน ม การประเม นและปร บปร งว ธ ในการพ จารณาความต องการของผ ม ส วนได ส วนเส ยอย างต อเน อง ก าหนดมาตรฐานในการให บร การท สามารถว ดได ม การต ดตามและ แก ไขก บท กข อร องเร ยนอย างรวดเร ว และรวบรวมข อม ลท กอย างท เก ยวข องก บผ ม ส วนได ส วนเส ย ท ศ นย กลาง เพ อให ท กคนได ม โอกาสได ใช ประโยชน จากข อม ลน นได และเพ อผล กด นให เก ดการ ปร บปร ง เป นต น หมวด 4 การว ด การว เคราะห และการจ ดการความร เป นการตรวจประเม นว าส วน ราชการเล อก รวบรวม ว เคราะห จ ดการและปร บปร งข อม ลและสารสนเทศ และจ ดการความร อย างไร อาท ต วช ว ดม ความเช อมโยงก บภารก จและกลย ทธ ขององค กร สร างความส มพ นธ ระหว าง ต วช ว ดท เป นเหต และเป นผล ใช ระบบการส อสารภายในผ านส ออ เล กทรอน กส เพ อส อสารข อม ล ผลด าเน นการให แก ผ ท จ าเป นต องใช ข อม ลในเวลาท เหมาะสม และม การจ ดท ามาตรฐานส าหร บ ว ธ การเก บข อม ลและการทารายงาน เพ อท จะม นใจได ว าข อม ลน นม ความถ กต อง เป นต น หมวด 5 การม งเน นทร พยากรบ คคล เป นการตรวจประเม นว า ระบบงาน และระบบการ เร ยนร ของบ คลากรและการสร างแรงจ งใจ ช วยให บ คลากรพ ฒนาตนเองและใช ศ กยภาพอย าง เต มท เพ อให ม งไปในแนวทางเด ยวก นก บเป าประสงค และแผนปฏ บ ต การโดยรวมของส วนราชการ อย างไร รวมท งตรวจประเม นความใส ใจการสร างและร กษาสภาพแวดล อมในการท างาน สร าง บรรยากาศท เอ อต อการปฏ บ ต งานของบ คลากร ซ งจะนาไปส ผลการดาเน นการท เป นเล ศและความ เจร ญก าวหน าของบ คลากรและส วนราชการ อาท ม การออกแบบงานและหน าท ของเจ าหน าท เพ อส งเสร มให เก ดความร วมม อ ความค ดร เร ม และม พฤต กรรมท สอดคล องก บค าน ยมและ ว ฒนธรรมขององค การม การยกย องชมเชยและบร หารผลตอบแทนท เหมาะสม เพ อช วยผล กด นให เจ าหน าท ม ความจงร กภ กด และม ผลดาเน นการท ด และม งเน นการทาให เจ าหน าท ม ความส ขเหน อ ความต องการมากกว าการสร างความพ งพอใจ เป นต น หมวด 6 การจ ดกระบวนการ เป นการตรวจประเม นแง ม มท ส าค ญท งหมดของการจ ดการ กระบวนการ การให บร การ และกระบวนการอ นท ส าค ญท ช วยสร างค ณค าแก ผ ร บบร การ ผ ม ส วน ได ส วนเส ยและการบรรล พ นธก จของส วนราชการ ตลอดจนกระบวนการสน บสน นท ส าค ญต าง ๆ ท ครอบคล มกระบวนการท งหมดของหน วยงาน อาท การว เคราะห ความต องการของผ ร บบร การ และผ ม ส วนได ส วนเส ยในป จจ บ น และเป าหมายในอนาคต การก าหนดด ชน ต วช ว ดกระบวนการ
จ ดการ และพ นฐานความต องการของผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ย และม กระบวนการ สน บสน นตามแนวทางของร ฐ เป นต น หมวด 7 ผลล พธ การดาเน นงาน เป นการตรวจประเม นผลการด าเน นการและแนวโน มของ ส วนราชการในม ต ต างๆ ได แก ม ต ประส ทธ ผล ม ต ด านค ณภาพการให บร การ ม ต ด านประส ทธ ภาพ ของการปฏ บ ต ราชการ และม ต ด านการพ ฒนาองค การ และย งตรวจประเม นผลการดาเน นการของ ส วนราชการเปร ยบเท ยบก บส วนราชการหร อองค การอ นท ม ภารก จคล ายคล งก น อาท ม ข อม ลด าน ความพ งพอใจและไม พ งพอใจของผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ยและเช อมโยงให เห นถ งความ เป นเหต เป นผลของการปร บปร งในด านต าง ๆ ก บผลการดาเน นการ เป นต น
เป าหมายของ PMQA เพ อยกระด บข ดความสามารถในการปฏ บ ต งานและส งมอบบร การสาธารณะ ซ งอาศ ย ว ธ การว เคราะห ข อม ลอย างเป นระบบ ก าหนดแนวทางและว ธ การ การน าไปปฏ บ ต และต ดตาม ประเม นผล การแลกเปล ยนเร ยนร สร ปบทเร ยน บ รณาการ และการสร างนว ตกรรม โดยเฉพาะ การเท ยบเค ยงข ดสมรรถนะ (Benchmarking) ก บภาคเอกชน หร อหน วยงานอ น ๆ ท ม ประส ทธ ภาพส งกว า หร อน ากรณ การปฏ บ ต งานท ม ความเป นเล ศ (Best Practices) มาเป น แบบอย าง PMQA..ประโยชน ต อส วนราชการ ผ บร หารของส วนราชการ ได ร บทราบข อบกพร องการด าเน นการของส วนราชการ จ ง สามารถก าหนดว ธ การและเป าหมายท ช ดเจนในการจ ดท าแผนปฏ บ ต การเพ อปร บปร ง องค กรให สมบ รณ มากข น ส วนราชการสามารถส งมอบค ณค าท ด ข น ท งผลผล ตและบร การให แก ผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ย ซ งเป นการตอบสนองต อเป าหมายของ พ.ร.ฎ.ว าด วยหล กเกณฑ และว ธ การ บร หารก จการบ านเม องท ด พ.ศ.2546 ส วนราชการท ม การบร หารจ ดการท เป นเล ศจะม ภาพล กษณ ท ด ได ร บความน ยมชมชอบ จากผ ร บบร การและผ ม ส วนได ส วนเส ย
บทบาทผ บร หาร ม งม นต อนโยบายการพ ฒนาค ณภาพการบร หารจ ดการ ส อสารว ส ยท ศน ค าน ยม และสร างว ฒนธรรมท ด ในองค กร เป นต นแบบในการนาอย างม จร ยธรรมและการนาระบบธรรมาภ บาลมาใช ส อสารย ทธศาสตร และต ดตามแผนงานเพ อให บรรล ตามย ทธศาสตร สร างบรรยากาศการทางานบนความไว วางใจ ความม ประส ทธ ภาพ และค ณภาพ การต ดตามผลการดาเน นการของโครงการ PMQA และตามต วช ว ด จ ดทาแผนพ ฒนาองค กรเพ อปร บปร งองค กรตามเกณฑ PMQA ป จจ ยแห งความสาเร จในการไปส ความเป นเล ศ การจ ดการกระบวนการและระบบงานท ม ประส ทธ ภาพ ม กลไกการปร บปร งอย างต อเน องในท กระบบงาน ว ฒนธรรมในการทางานของคนในองค กร ท มงานคณะผ บร หารและความเพ ยรของผ นาองค กร แนวค ดการพ ฒนาส ความเป นเล ศ
Roadmap ส รางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ ส าน กงาน ก.พ.ร. ได ส งเสร มให หน วยงานราชการน า PMQA มาใช โดยก าหนดเป นต วช ว ด ในป 2552 2554 ได พ ฒนาเกณฑ ค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐระด บพ นฐาน (Fundamental Level : FL) ซ งเป นแนวค ดในการปร บปร งท ละข น ได วางแนวทางด าเน นการพ ฒนาองค การ (PMQA Roadmap) ให ผ านเกณฑ ฯ ป ละ 2 หมวด และผ านการร บรองเกณฑ ระด บพ นฐาน หน วยงานท ผ านการร บรองจะสามารถพ ฒนาส เกณฑ ค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐระด บ ก าวหน า (Progressive Level) และขอร บรางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐรายหมวด เม อ ครบ 6 หมวด จะเข าส การขอร บรางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ (PMQA) การดาเน นงาน PMQA ของ พก. พก.ได ด าเน นการตามเกณฑ ค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ ในป 2552 โดยด าเน นการ ในหมวด 1 และหมวด 2 ป 2553 ดาเน นการหมวด 4 และหมวด 6 ป 2554 ด าเน นการหมวด 3 และหมวด 5 และ ผ านการร บรองค ณภาพการการบร หาร จ ดการภาคร ฐระด บพ นฐาน (Certified FL) เม อป 2556 และป จจ บ น ป 2557 ก าวส การสม ครขอร บรางว ล PMQA ราย หมวด
รางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐรายหมวด เกณฑ การให คะแนนรางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐรายหมวด ข นตอนการสม ครขอร บรางว ลค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐรายหมวด 1. ส วนราชการท ผ านเกณฑ ฯ ระด บพ นฐานแล ว สม ครขอร บรางว ลโดยกรอบแบบฟอร ม การสม ครในระบบออนไลน (แบบฟอร มท 1 4 ) ท เว บไซค สาน กงาน ก.พ.ร. (รอบท 1) 2. ส าน กงาน ก.พ.ร. ค ดกรองเอกสารเบ องต น และแจ งผลให ส วนราชการทราบผ าน ออนไลน 3. ส วนราชการท ผ านการค ดกรองเบ องต น จ ดท าบทสร ปผ บร หาร (แบบฟอร มท 5 ) และ รายงานผลการด าเน นการพ ฒนาองค กร (Application Report) (แบบฟอร มท 6) ส งส าน กงาน ก.พ.ร. (รอบท 2)
4. คณะกรรมการตรวจประเม นรายงานผลการด าเน นการพ ฒนาองค การ และแจ งผลการ พ จารณาผ านระบบออนไลน 5. ส วนราชการท ผ านการพ จารณารอบท 2 จะได ร บการตรวจประเม น ณ พ นท ปฏ บ ต งาน (Site Visit) (รอบท 3) 6. ส าน กงาน ก.พ.ร. รายงานผลการตรวจประเม นต อ อ.ก.พ.ร. เก ยวก บการพ ฒนา ค ณภาพการบร หารจ ดการภาคร ฐ เพ อพ จารณาให รางว ล *************************
แผนย ทธศาสตร การพ ฒนาระบบราชการไทย (พ.ศ.2556 พ.ศ.2561)