บทท 3 การแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเง น

บทท 3 การแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเง น 3.1 การจาแนกและการรายงานส นทร พย 3.2 การจาแนกและการรายงานหน ส น 3.3 การจาแนกและการรายงานส วนของเจ าของ 3.4 ประมาณการหน ส น หน ส นท อาจเก ดข น และส นทร พย ท อาจเก ดข น 3.5รายการนอกงบแสดงฐานะการเง น 1

3.1 การจาแนกและการรายงานส นทร พย ความหมายของส นทร พย ล กษณะของส นทร พย การร บร ส นทร พย การว ดม ลค าของส นทร พย ประเภทของส นทร พย ส นทร พย หม นเว ยน ส นทร พย ไม หม นเว ยน 2

ความหมายของส นทร พย (Assets) (ตามแม บทการบ ญช ) ส นทร พย หมายถ ง ทร พยากรท อย ในความควบค มของก จการ ทร พยากรด งกล าวเป นผลของเหต การณ ในอด ต ซ งก จการคาดว าจะ ได ร บประโยชน เช งเศรษฐก จจากทร พยากรน นในอนาคต ประโยชน เช งเศรษฐก จในอนาคตของส นทร พย หมายถ ง ศ กยภาพ ของส นทร พย ในการก อให เก ดกระแสเง นสดหร อรายการเท ยบเท าเง น สดแก ก จการท งทางตรงและทางอ อม 3

ล กษณะของส นทร พย - ส นทร พย ท าให ก จการได ร บประโยชน เช ง เศรษฐก จในอนาคต - ก จการสามารถควบค มประโยชน เช งเศรษฐก จ ในอนาคตจากส นทร พย น น 4

ตามแม บทการบ ญช ก จการจะร บร รายการเป นส นทร พย ในงบด ล เม อรายการน นเป นไปตามคาน ยามของส นทร พย และเข าเกณฑ การ ร บร รายการต อไปน 1) ม ความเป นไปได ค อนข างแน ท ประโยชน เช งเศรษฐก จใน อนาคตของรายการด งกล าวจะเข าส ก จการ น าเช อถ อ การร บร ส นทร พย 2) รายการด งกล าวม ราคาท นหร อม ลค าท สามารถว ดได อย าง 5

การว ดม ลค าของส นทร พย งบการเง นใช เกณฑ ในการว ดม ลค าต างๆ โดยใช ประกอบก นใน ส ดส วนท แตกต าง ได แก 1. ราคาท นเด ม หมายถ ง การบ นท กส นทร พย ด วยจานวนเง นสด หร อรายการเท ยบเท าเง นสดท จ ายหร อด วยม ลค าย ต ธรรมของส งท นาไปแลกส นทร พย ณ เวลาท ได มาซ งส นทร พย น น 2. ราคาท นป จจ บ น หมายถ ง การแสดงส นทร พย ด วยจานวนเง นสด หร อรายการเท ยบเท า เง นสดท ต องจ ายในขณะน นเพ อให ได มาซ งส นทร พย ชน ดเด ยวก น หร อส นทร พย ท เท าเท ยมก น 6

3. ม ลค าท จะได ร บ(จ าย) หมายถ ง การแสดงส นทร พย ด วย จานวนเง นสด หร อรายการเท ยบเท าเง นสดท จะได มาในขณะน น หากก จการขายส นทร พย โดยเป นไปตามข นตอนปกต ในการ จาหน ายส นทร พย การว ดม ลค าของส นทร พย (ต อ) 4. ม ลค าป จจ บ น หมายถ ง การแสดงส นทร พย ด วยม ลค าป จจ บ น ของกระแสเง นสดร บส ทธ ในอนาคตซ งคาดว าจะได ร บจาก ส นทร พย น นในการดาเน นงานตามปกต ของก จการ 7

ว ตถ ประสงค ในการว ดม ลค าของส นทร พย 1. ว ตถ ประสงค เพ อต องการว ดผลกาไร 2. ว ตถ ประสงค เพ อประโยชน ของผ ลงท น 2.1 แสดงฐานะการเง นและการเปล ยนแปลงฐานะการเง น 2.2 เพ อคาดคะเนฐานะการเง นและผลการดาเน นงานใน อนาคต 2.3 เพ อแสดงส ทธ เร ยกร องของผ ถ อห น 3. ว ตถ ประสงค เพ อประโยชน ของเจ าหน 4. ว ตถ ประสงค เพ อประโยชน ของผ บร หาร 8

ประเภทของส นทร พย การจ ดประเภทส นทร พย ท าให ผ ใช งบการเง นได ข อม ลท ม ประโยชน มากข นเน องจาก 1. แสดงให เห นถ งส นทร พย ท ก จการใช เป นเง นท นหม นเว ยนอย าง ต อเน องแยกจากส นทร พย ท ก จการม ไว ใช ในการดาเน นงานระยะยาว 2. แสดงให เห นถ งส นทร พย ท ก จการคาดว าจะได ร บประโยชน ภายใน รอบระยะเวลาด าเน นงานป จจ บ นแยกจากส นทร พย ท ให ประโยชน มากกว าหน งงวดบ ญช 3. ข อม ลเก ยวก บว นครบก าหนดของส นทร พย จะเป นประโยชน ใน การประเม นสภาพคล องและความสามารถในการช าระหน 9

ประเภทของส นทร พย (ต อ) ส นทร พย อาจแบ งประเภทใหญ ๆ ได 2 ประเภท ค อ ส นทร พย หม นเว ยน(Current และส นทร พย ไม หม นเว ยน (Non Assets) Assets) Current 10

ประเภทของส นทร พย (ต อ) ส นทร พย หม นเว ยน ส นทร พย หม นเว ยน หมายถ ง เง นสดหร อส นทร พย อ นท ม เหต ผลหร อคาดหมายได ว าจะเปล ยนเป นเง นสด หร อขาย หร อใช หมดไประหว างรอบระยะเวลาการ ดาเน นงานตามปกต ของก จการ 11

ส นทร พย จะจ ดประเภทเป นส นทร พย หม นเว ยนเม อส นทร พย น น เป นไปตามเง อนไขข อใดข อหน งต อไปน 1. คาดว าจะได ร บประโยชน หร อต งใจจะขายหร อใช ภายในรอบ ระยะเวลาการดาเน นงานตามปกต ของก จการ 2. ถ อไว โดยม ว ตถ ประสงค เบ องต นค อม ไว เพ อค า 3. คาดว าจะได ร บประโยชน ภายในระยะเวลา 12 เด อนน บจาก รอบระยะเวลารายงาน ส นทร พย หม นเว ยน(ต อ) 4. เป นเง นสดหร อรายการเท ยบเท าเง นสด และไม ม ข อจาก ดในการ แลกเปล ยน หร อการใช ชาระหน ส นภายในระยะเวลาอย างน อย 12 เด อนน บจากรอบระยะเวลารายงาน 12

ส นทร พย หม นเว ยน(ต อ) รายการท จ ดเป นส นทร พย หม นเว ยน เง นสด Cash รายการเท ยบเท าเง นสด Cash Equivalent เง นลงท นช วคราวTemporary Investment ต วเง นร บNote receivable ล กหน Receivable ส นค าคงเหล อ Inventory ค าใช จ ายล วงหน า Prepaid Expense 13

ส นทร พย ไม หม นเว ยน ส นทร พย ไม หม นเว ยน หมายถ ง ส นทร พย ซ งไม ได เป นไปตามข อกาหนดของส นทร พย หม นเว ยน ส นทร พย ไม หม นเว ยน รวมถ งส นทร พย ท ม ต วตน ส นทร พย ไม ม ต วตน ส นทร พย ทางการเง นและ ส นทร พย ดาเน นงาน 14

ส นทร พย ไม หม นเว ยน(ต อ) รายการท จ ดเป นส นทร พย ไม หม นเว ยน เง นลงท นระยะยาวLong- term Investment เง นลงท นในบร ษ ทร วมInvestment in Associates เง นลงท นในบร ษ ทย อย Investment in Subsidiary เง นลงท นในพ นธบ ตรหร อห นก Investment in Bond ท ด น อาคาร และอ ปกรณ Property Plant and Equipment ส นทร พย ไม ม ต วตนIntangible Assets 15

3.2 การจ าแนกและการรายงานหน ส น ความหมายของหน ส น ล กษณะของหน ส น การร บร หน ส น การว ดม ลค าหน ส น ประเภทของหน ส น 16

ความหมายของหน ส น (Liabilities) (ตามแม บทการบ ญช ) หน ส น หมายถ ง ภาระผ กพ นในป จจ บ นของก จการ ซ งเป นผลของเหต การณ ในอด ตโดยการช าระภาระ ผ กพ นน น คาดว าจะส งผลให ก จการส ญเส ยทร พยากรท ม ประโยชน เช งเศรษฐก จ 17

ล กษณะของหน ส น (1) หน ส นต องเป นภาระผ กพ นของก จการ (2) ภาระผ กพ นในป จจ บ นของก จการต องเป นผล ของเหต การณ ในอด ต (3) การช าระภาระผ กน นจะส งผลให ก จการส ญเส ย ทร พยากรท ม ประโยชน เช งเศรษฐก จ 18

การร บร หน ส น แม บทการบ ญช กาหนดว าหน ส นควรร บร ก ต อเม อหน ส น น นเข าเกณฑ การร บร รายการ 2 ข อต อไปน 1. ม ความเป นไปได ค อนข างแน ท ก จการจะส ญเส ย ประโยชน เช งเศรษฐก จในอนาคตจากรายการด งกล าว 2. รายการด งกล าวม ราคาท นหร อม ลค าท สามารถว ดได อย างน าเช อถ อ 19

การว ดม ลค าหน ส น การว ดม ลค าหน ส นใช เกณฑ ในการว ดม ลค าต างๆ โดยใช ประกอบ ก นในส ดส วนท แตกต าง ได แก 1. ราคาท นเด ม หมายถ ง การบ นท กหน ส นด วยจานวนเง นท ได ร บจากการก อภาระผ กพ นหร อด วยจานวนเง นสดหร อรายการ เท ยบเท าเง นสดท คาดว าจะต องจ ายเพ อชาระหน ส นท เก ดจากการ ดาเน นงานตามปกต ของก จการ เช น ภาษ เง นได 2. ราคาท นป จจ บ น หมายถ ง การแสดงหน ส นด วยจานวนเง นสด หร อรายการเท ยบเท าเง นสดท ต องใช ชาระภาระผ กพ นในขณะน น โดยไม ต องค ดลด 20

การว ดม ลค าหน ส น (ต อ) 3. ม ลค าท จะได ร บ(จ าย) หมายถ ง การแสดงหน ส นด วยม ล ค าท จะต องจ ายค น หร อด วยจ านวนเง นสด หร อรายการ เท ยบเท าเง นสดท คาดว าจะต องจ าย เพ อชาระหน ส นท เก ดจาก การดาเน นงานตามปกต โดยไม ต องค ดลด 4.ม ลค าป จจ บ น หมายถ ง การแสดงหน ส นด วยม ลค าป จจ บ น ของกระแสเง นสดจ ายส ทธ ซ งคาดว าจะต องจ ายชาระหน ส น ในการดาเน นงานตามปกต ของก จการ 21

ประเภทของหน ส น การจาแนกประเภทหน ส น 1. ตามกาหนดระยะเวลาช าระหน 1.1 หน ส นหม นเว ยนCurrent Liabilities 1.2 หน ส นไม หม นเว ยน Non-Current Liabilities 2. ตามล กษณะความแน นอนของหน ส น 2.1 หน ส นท ม ล กษณะแน นอนDeterminable Liabilities 2.2 หน ส นท อาจเก ดข นContingent Liabilities 2.3 ประมาณการหน ส น Provisions หร อ Estimated Liabilities 22

ประเภทของหน ส น(ต อ) หน ส นหม นเว ยน หน ส นหม นเว ยน หมายถ ง หน ส นซ งม ระยะเวลาการ ช าระค นภายใน 1 ป หร อ ภายในรอบระยะเวลาการ ด าเน นงานตามปกต ของก จการด วยส นทร พย หม นเว ยนหร อ การก อหน ระยะส นอ นทดแทน เช น เจ าหน การค า ภาษ เง นได น ต บ คคลค างจ าย ค าเช าค างจ าย ค านายหน าค างจ าย 23

หน ส นต องจ ดประเภทเป นหน ส นหม นเว ยน เม อ (1) หน ส นน นถ งกาหนดช าระภายใน 1 ป น บจากว นท ในงบด ล และ (2) ก จการคาดว าจะช าระหน ส นน นค นภายในรอบระยะเวลา ดาเน นงานปกต หน ส นหม นเว ยน(ต อ) การกาหนดม ลค าของหน ส นหม นเว ยน ก จการร บร หน ส นหม นเว ยนในงบการเง นด วยม ลค าของภาระ ผ กพ นท ก จการต องจ ายช าระโดยไม ต องคาน งถ งม ลค าป จจ บ น 24

หน ส นหม นเว ยน(ต อ) ประเภทของหน ส นหม นเว ยน 1. จ ดประเภทตามล กษณะความแน นอนของหน ส น 1.1 หน ส นหม นเว ยนท กาหนดม ลค าได แน นอน 1.2 ประมาณการหน ส น 2. จ ดประเภทโดยพ จารณาในร ปของเง นท นหม นเว ยน 2.1 หน ส นหม นเว ยนท เป นต วเง น 2.2 หน ส นหม นเว ยนท ไม เป นต วเง น 25

รายการท จ ดเป นหน ส นหม นเว ยน เจ าหน การค าTrade Accounts Payable ต วเง นจ ายNotes Payable เง นป นผลค างจ ายDividends Payable เง นม ดจาDeposits หน ส นหม นเว ยน(ต อ) เง นเด อนและค าแรงค างจ ายPayroll Payable ส วนของเง นก ย มระยะยาวท ถ งกาหนดช าระภายใน 1 ป Current Portion of Long-term Loan 26

ข อยกเว น ก จการต องจ ดประเภทหน ส นระยะยาวท จะครบ ก าหนดช าระภายใน 1 ป เป นหน ส นไม หม นเว ยน ในกรณ ท เข า เง อนไขท ง 3 ข อต อไปน ยาวใหม หน ส นหม นเว ยน(ต อ) (1) เง อนไขในการช าระหน เด มม ระยะเวลาเก นกว า 1 ป (2) ก จการม ความประสงค ท จะช าระหน โดยการก อหน ระยะ (3) ม หล กฐานสน บสน นความประสงค ตามข อ (2) ในร ปของ ส ญญา ช าระหน โดยการก อหน ใหม การต ออาย หน หร อการปร บ กาหนดการช าระหน ใหม 27

หน ส นไม หม นเว ยน หน ส นไม หม นเว ยน หมายถ ง หน ส นซ งม ระยะเวลา การช าระค นเก นกว า 1 ป หร อ เก นกว ารอบระยะเวลาการ ดาเน นงานตามปกต ของก จการ 28

รายการท จ ดเป นหน ส นไม หม นเว ยน ต วเง นจ ายระยะยาว Long-term Notes Payable ห นก Bond Payable หน ส นไม หม นเว ยน(ต อ) ห นก แปลงสภาพConvertible Bonds หน ส นจากส ญญาระยะยาวLong term Purchase contract หน ส นจากส ญญาเช าระยะยาวObligation from Long- term Lease หน ส นเง นบาเหน จLiability Under Pension Plan รายได รอการต ดบ ญช Deferred Revenue หร อDeferred Income 29

ประมาณการหน ส น ประมาณการหน ส น (Estimated Liabilities หร อ Provisions) หมายถ ง หน ส นท ม ความไม แน นอนเก ยวก บจ งหวะเวลา หร อจานวนท ต องจ ายช าระ 30

ประเภทของประมาณการหน ส น 1. ประมาณการหน ส นหม นเว ยน(Estimated Current Liabilities) ก จการต องจ ายช าระภาระ ผ กพ นภายใน1ป เช น หน ส นสมนาค ณ หน ค าบ ตรกาน ล หน ส นค าประก นค ณภาพ เป นต น 2. ประมาณการหน ส นระยะยาว(Estimated Longterm Liabilities) ก จการต องจ ายช าระภาระผ กพ น ภายในระยะเวลาท เก นกว า1ป เช น หน ส นบาเหน จ หน ส นจาก ส ญญาเช าเป นต น (ศ กษาประมาณการหน ส นเพ มเต มในห วข อ3.4) 31

หน ส นท อาจเก ดข น หน ส นท อาจเก ดข น(Contingent Liabilities) หมายถ งหน ส นท อาจเก ดข นเน องจากสถานการณ หร อเง อนไขท ม อย ในป จจ บ น ซ งจะทราบผลแน นอนจากเหต การณ ในอนาคต ต วอย างของหน ส นท อาจเก ดข น เช น - การถ กฟ องร องและคด ความย งอย ระหว างการพ จารณา - การถ กประเม นภาษ ย อนหล ง - การค าประก นหน - หน ส นท อาจเก ดข นจากต วเง นร บขายลด หร อ การสล กหล งโอนต ว ก จการต องไม ร บร หน ส นในงบด ล แต ให เป ดเผยในหมายเหต ประกอบงบการเง น (ศ กษาหน ส นท อาจเก ดข นเพ มเต มในห วข อ3.4) 32

3.3 การจ าแนกและการรายงานส วนของเจ าของ การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ ประเภทของส วนของเจ าของ ราคาตามบ ญช ต อห น กาไรต อห น 33

การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของจะเก ดข นเม อม การ เปล ยนแปลงในส นทร พย ส ทธ ด งน 1. กาไรขาดท นเบ ดเสร จ (Comprehensive income) 2. การลงท นโดยเจ าของ (Investments by Owners) 3. การจ ายค นให เจ าของ (Distributions to Owners) 34

การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ(ต อ) กาไรขาดท นเบ ดเสร จ(Comprehensive income) หมายถ ง การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ หร อการ เปล ยนแปลงในส นทร พย ส ทธ ของก จการ อ นเน องมาจาก เหต การณ หร อรายการอ นท ไม ได เก ดจากเจ าของ เช น กาไร ขาดท นส ทธ สาหร บงวด ส วนเก นท นจากการต ราคาส นทร พย หร อผลสะสมจากการแก ไขข อผ ดพลาด โดยท จะไม รวมถ งการ เปล ยนแปลงท เป นผลมาจากการลงท นโดยเจ าของ และการจ าย ค นให เจ าของ 35

การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ(ต อ) การลงท นโดยเจ าของ(Investments by Owners) หมายถ งส วนเพ มในส นทร พย ส ทธ ของ ก จการอ นเน องมาจากการลงท นโดยเจ าของ ท อาจจะ เป นส นทร พย บร การ หร อการแปลงสภาพหน ส นของ ก จการเพ อทาให ก จการสามารถดาเน นงานขยายก จการ หร อลดภาระหน ส นลงได 36

การเปล ยนแปลงในส วนของเจ าของ(ต อ) การจ ายค นให เจ าของ(Distributions to Owners) หมายถ ง ส วนลดในส นทร พย ส ทธ ของ ก จการอ นเน องมาจากการโอนส วนได เส ยในส นทร พย ส ทธ ให ก บเจ าของ ได แก การจ ายเง นป นผล 37

ประเภทของส วนของเจ าของ ส วนของเจ าของม ล กษณะแตกต างก นตามประเภทของธ รก จซ ง แบ งธ รก จออกได 3 ประเภทค อ 1. ก จการเจ าของคนเด ยวSingle Proprietorship 2. ห างห นส วนPartnership 3. บร ษ ทจาก ดCorporation 38

ก จการเจ าของคนเด ยว 1. บ ญช ท น 2. บ ญช ถอนใช ส วนต ว ประเภทของส วนของเจ าของ(ต อ) ห างห นส วน 1. บ ญช ท นของผ เป นห นส วน 2. บ ญช เด นสะพ ดหร อบ ญช กระแสท น 39

ประเภทของส วนของเจ าของ(ต อ) บร ษ ทจาก ด 1. ท นเร อนห น 2. ส วนเก นท น 3. กาไรสะสม ท นเร อนห นCapital Stock ประเภทของท นเร อนห น 1. ห นสาม ญCommon Stock แบ งออกได เป น 2ชน ดค อ1.1 ห นท ระบ ม ลค า 1.2 ห นท ไม ระบ ม ลค า 40

บร ษ ทจาก ด(ต อ) ประเภทของท นเร อนห น(ต อ) 2. ห นบ ร มส ทธ Preferred Stock 2.1 ส ทธ พ เศษในการร บเง นป นผล - ชน ดสะสมและไม สะสม - ชน ดร วมร บและไม ร วมร บ 2.2 ส ทธ พ เศษในส นทร พย 2.3 ส ทธ พ เศษในการแปลงสภาพห น 2.4 ส ทธ พ เศษในการไถ ถอน 41

บร ษ ทจาก ด(ต อ) การออกจาหน ายห น 1. การจาหน ายห นโดยได ร บเง นสดเป นผลตอบแทน 2. การจาหน ายห นโดยได ร บส นทร พย อ นเป นผลตอบแทน การเปล ยนแปลงท น 1. การเพ มท น 2. การลดท น 42

บร ษ ทจาก ด(ต อ) การเพ มท น 1. การเพ มจานวนห น 2. การเพ มม ลค าห น 3. การแปลงสภาพห น 4. การให ส ทธ ซ อห น 5. การแยกห น 6. การจ ายห นป นผล 43

การลดท น 1. การลดจานวนห น 2. การลดม ลค าห น 3. การซ อห นค นมา 3.1 ว ธ ราคาท น 3.2 ว ธ ไถ ถอน 4. การรวมห น บร ษ ทจาก ด(ต อ) 5. การร บบร จาคห นจากผ ถ อห น 44

บร ษ ทจาก ด(ต อ) ส วนเก นท นAdditional Paid-in Capital 1. ส วนเก นท นท เก ดจากท นเร อนห น 2. ส วนเก นท นท เก ดจากบ คคลภายนอก 3. ส วนเก นท นท เก ดจากการต ราคาส นทร พย กาไรสะสม Retained Earnings 1. การจ ายป นผล 2. การจ ดสรรกาไรสะสม 45

การจ ายป นผล 1. เง นป นผล 2. ส นทร พย ป นผล 3. ห นป นผล 4. การจ ายป นผลค นท น บร ษ ทจาก ด(ต อ) 5. การจ ายป นผลระหว างกาล 46

การจ ดสรรกาไรสะสม 1. จ ดสรรตามกฎหมาย บร ษ ทจาก ด(ต อ) 2. จ ดสรรตามข อผ กพ นหร อส ญญา 3. จ ดสรรตามนโยบายของผ บร หาร 47

ราคาตามบ ญช ต อห น(Book Value Per Share) ราคาตามบ ญช ต อห น หมายถ ง ส ทธ ส วนได เส ยใน เง นท นต อห นหร อส วนเฉล ยของม ลค าส ทธ ของส นทร พย ท เป นของผ ถ อห นสาม ญต อห นสาม ญหน งห น (ศ กษารายละเอ ยดราคาตามบ ญช ต อห นเพ มเต มในบทท 5) 48

กาไรต อห น Earnings Per Share หมายถ ง ส วนเฉล ยของกาไรต อห นสาม ญหน ง ห นหร อจานวนกาไรส ทธ ประจางวดท เป นของห น สาม ญหน งห น 1. กาไรต อห นข นพ นฐานBasic Earnings Per Share 2. กาไรต อห นปร บลด Diluted Earnings Per Share 49

กาไรต อห นข นพ นฐาน ก าไรต อห นข นพ นฐาน ค านวณโดยการน าก าไรส ทธ หร อขาดท น ส ทธ ส าหร บงวดเฉพาะส วนท เป นของห นสาม ญหารด วยจ านวนถ วเฉล ย ถ วงน าหน กของห นสาม ญท ถ อโดยบ คคลภายนอก กาไรต อห นปร บลด จานวนห นสาม ญท ใช ในการคานวณกาไรต อห นปร บลด ค อ จานวน ห นสาม ญถ วเฉล ยถ วงน าหน กบวกด วยจ านวนถ วเฉล ยถ วงน าหน กของ ห นสาม ญท ก จการต องออกเพ อแปลงห นสาม ญเท ยบเท าปร บลดท งส น ให เป นห นสาม ญ (ศ กษารายละเอ ยดกาไรต อห นเพ มเต มในบทท 5) 50

-ความหมาย -การร บร -การว ดม ลค า 3.4 ประมาณการหน ส น หน ส นท อาจเก ดข น -รายจ ายท จะได ร บค น และส นทร พย ท อาจเก ดข น -การเปล ยนแปลงประมาณการหน ส น -การน าข อกาหนดเก ยวก บการร บร และการว ดม ลค ามา ปฏ บ ต -การเป ดเผยข อม ล 51

ความหมาย ประมาณการหน ส น (Estimated Liabilities หร อ Provisions) หมายถ ง หน ส นท ม ความไม แน นอนเก ยวก บจ งหวะเวลา หร อจานวนท ต องจ ายช าระ 52

หน ส นท อาจเก ดข น (Contingent Liabilities) หมายถ ง รายการข อใดข อหน งต อไปน 1. ภาระผ กพ นท อาจม อย อ นเน องมาจากเหต การณ ในอด ต แต การจะ ทราบว าภาระผ กพ นด งกล าวม อย หร อไม น นต องได ร บการย นย น จากเหต การณ อย างน อยหน งเหต การณ ท จะเก ดข นหร อไม เก ดข น ในอนาคต(เหต การณ ในอนาคต) ซ งเหต การณ ในอนาคตด งกล าว ต องเป นเหต การณ ท ย งม ความไม แน นอนในขณะน นและต องไม อย ในความควบค มท งหมดของก จการ 2. ภาระผ กพ นในป จจ บ นซ งเก ดข นจากเหต การณ ในอด ต แต ไม สามารถร บร เป นหน ส นได เน องจากเป นไปตามข อใดข อหน ง ต อไปน 53

หน ส นท อาจเก ดข น (ต อ) 2.1 ความน าจะเป นท ก จการจะส ญเส ยทร พยากร ท ม ประโยชน เช งเศรษฐก จเพ อจ ายช าระภาระผ กพ น อย ในระด บไม ถ ง ความเป นไปได ค อนข างแน หร อ 2.2 ก จการไม สามารถว ดม ลค าภาระผ กพ นได อย างน าเช อถ อเพ ยงพอ 54

ส นทร พย ท อาจเก ดข น(Contingent Assets) หมายถ ง ส นทร พย ท อาจม อย อ นเน องมาจากเหต การณ ในอด ต แต การจะทราบว าส นทร พย ด งกล าวม อย หร อไม น น ต อง ได ร บการย นย นจากเหต การณ อย างน อยหน งเหต การณ ท จะเก ดข นหร อไม เก ดข นในอนาคต(เหต การณ ในอนาคต) ซ งเหต การณ ในอนาคตด งกล าวต องเป นเหต การณ ท ย งม ความไม แน นอนในขณะน น และต องไม อย ในความ ควบค มท งหมดของก จการ 55

การร บร การร บร รายการประมาณการหน ส น ก จการจะร บร ประมาณการหน ส นเป นหน ส นในงบแสดง ฐานะการเง นได ก ต อเม อเป นไปตามเง อนไขท กข อ ต อไปน 1) ก จการม ภาระผ กพ นในป จจ บ นซ งเก ดจากเหต การณ ใน อด ต ไม ว า ภาระผ กพ นน นจะเป นภาระผ กพ นตามกฎหมาย* หร อ ภาระผ กพ นจากการอน มาน** 2) ม ความเป นไปได ค อนข างแน ท ก จการจะส ญเส ย ทร พยากรท ม ประโยชน เช งเศรษฐก จต อก จการเพ อจ ายช าระ ภาระผ กพ นด งกล าว และ 3) สามารถประมาณม ลค าภาระผ กพ นได อย างน าเช อถ อ 56

การร บร รายการประมาณการหน ส น(ต อ) *ภาระผ กพ นตามกฎหมาย หมายถ งภาระผ กพ นท เก ดจาก ส ญญา หร อกฎหมายท ใช บ งค บ หร อผลบ งค บตามกฎหมาย อ น **ภาระผ กพ นจากการอน มาน หมายถ ง ภาระผ กพ นท เก ดจาก การกระท าของก จการท ท าให ก จการจ าต องปฏ บ ต ตามภาระ ผ กพ นน น 57

การร บร รายการหน ส นท อาจเก ดข น - ก จการต องไม ร บร หน ส นท อาจเก ดข นในงบแสดงฐานะ การเง น แต ต องเป ดเผยข อม ล - กรณ ท ก จการต องร บผ ดชอบภาระผ กพ นร วมก บผ อ น ต องถ อส วนของผ อ นเป นหน ส นท อาจเก ดข นของก จการ และ ร บร เป นประมาณการหน ส นในงบด ล เม อม ความเป นไปได ค อนข างแน นอนท จะจ ายช าระภาระผ กพ นน น - ก จการต องประเม นสถานการณ อย างต อเน อง เพราะ หน ส นท อาจเก ดข นอาจเปล ยนแปลงไปจากท คาดไว ในตอนแรก 58

การร บร รายการส นทร พย ท อาจเก ดข น - ก จการต องไม ร บร ส นทร พย ท อาจเก ดข นในงบ แสดงฐานะการเง น และเป ดเผยข อม ล หากม ความเป นไปได ค อนข างแน ท จะได ร บประโยชน เช งเศรษฐก จ - ส นทร พย ท อาจเก ดข น ม กเก ดจากเหต การณ ท วางแผนไว หร อคาดการณ ไว ไม ได แต ม ความเป นไปได ท จะ ได ร บประโยชน เช งเศรษฐก จในอนาคต เช น การเร ยกร อง ค าเส ยหายท ก จการก าล งด าเน นการตามกฎหมาย ซ งผลการ ต ดส นย งไม เป นท แน นอน - ก จการต องประเม นสถานการณ เก ยวก บส นทร พย ท อาจเก ดข นอย างต อเน อง 59

การว ดม ลค า - ก จการต องร บร ประมาณการหน ส นด วยจ านวนประมาณ การท ด ท ส ดของรายจ ายท ต องน าไปจ ายช าระภาระผ กพ นในป จจ บ น ณ ว นท ในงบแสดงฐานะการเง น - ในการว ดม ลค าประมาณการหน ส น ก จการต องพ จารณาถ ง ความเส ยงและความไม แน นอนท อาจหล กเล ยงได อ นเก ดจากเหต การณ และ สถานการณ แวดล อมต างๆ เพ อให ได มาซ งจานวนประมาณการท ด ท ส ด - ก จการต องกาหนดจ านวนประมาณการหน ส น โดยใช ม ลค าป จจ บ นของรายจ ายท คาดว าจะต องน ามาจ ายช าระภาระผ กพ น หาก ม ลค าของเง นตามเวลาม ผลกระทบต อจ านวนประมาณการหน ส นน นอย าง ม น ยส าค ญ 60

การว ดม ลค า (ต อ) - อ ตราค ดลดต องเป นอ ตราก อนห กภาษ และต อง สะท อนถ งการประเม นสถานการณ ตลาดในป จจ บ นของม ลค า ของเง นตามเวลาและความเส ยง - ประมาณการหน ส น ต องสะท อนถ งเหต การณ ในอนาคต ซ งอาจม ผลกระทบต อจานวนท ก จการต องน ามา จ ายช าระภาระผ กพ น - ก จการต องไม น าผลกาไรจากการจาหน าย ส นทร พย ท คาดว าจะเก ดข นมารวมพ จารณาในการว ดม ลค า ประมาณการหน ส น 61

รายจ ายท จะได ร บค น - หากก จการคาดว าจะได ร บรายจ ายท งหมดหร อ บางส วนค นจากบ คคลท 3 จะร บร เป นส นทร พย ได ก ต อเม อ ก จการคาดว าจะได ร บค นอย างแน นอน โดยร บร แยกต างหาก แต ต องไม เก นจานวนประมาณการหน ส นท เก ยวข อง - ก จการอาจแสดงค าใช จ ายท เก ยวข องก บประมาณ การหน ส นในงบก าไรขาดท นเบ ดเสร จ จานวนรายจ ายท จะได ร บค นท ร บร ไว โดยแสดงส ทธ จาก 62

การเปล ยนแปลงประมาณการหน ส น ก จการต องทบทวนประมาณการหน ส น ณ ว นท ในงบแสดง ฐานะการเง น และปร บปร งให เป นประมาณการท ด ท ส ด ส าหร บว นน น ก จการต องกล บบ ญช ประมาณการหน ส น หากม ความน าจะเป นค อนข างแน ท จะไม ต องจ ายช าระภาระผ กพ นน น ในการนาประมาณการหน ส นมาใช ก จการจะนาประมาณ การหน ส นมาใช ได เฉพาะก บรายจ ายท ก จการร บร เป นประมาณ การหน ส นไว แต เด ม 63

การน าข อกาหนดเก ยวก บการร บร และว ดม ลค ามาปฏ บ ต - ก จการต องไม ร บร ประมาณการหน ส นส าหร บ ขาดท นจากการดาเน นงานท จะเก ดข นในอนาคต - ก จการต องร บร ภาระผ กพ นในป จจ บ น ซ งเก ดจาก ส ญญาท สร างภาระเป นประมาณการหน ส น และว ดม ลค าภาระ ผ กพ นในล กษณะเด ยวก บการว ดม ลค าประมาณการหน ส น 64

การน าข อกาหนดเก ยวก บการร บร และว ดม ลค ามาปฏ บ ต (ต อ) - การปร บโครงสร างจะก อให เก ดภาระผ กพ นจากการอน มาน ได ก ต อเม อก จการได ปฏ บ ต ตามข อกาหนดท กข อ ด งน ละเอ ยด (1) ก จการม แผนการปร บโครงสร างท เป นทางการอย าง (2) ก จการทาให ผ ถ กกระทบจากแผนการปร บโครงสร างเก ด ความคาดหมายอย างม ม ลความจร งว า ก จการจะดาเน นการปร บ โครงสร าง โดยเร มปฏ บ ต ตามแผนการปร บโครงสร างหร อโดย การประกาศล กษณะหล กของแผนน นให ผ ถ กกระทบทราบ 65

การน าข อกาหนดเก ยวก บการร บร และว ดม ลค ามาปฏ บ ต (ต อ) - เม อก จการขายการด าเน นงานบางส วน ภาระ ผ กพ นจะ ไม ถ อว าเก ดข น จนกระท งก จการได ผ กม ดท จะขาย การดาเน นงานน น เช น ทาส ญญาขาย ท ม ผลบ งค บตามกฎหมาย - ก จการจะน ารายจ ายไปรวมเป นประมาณการ หน ส น จากการปร บโครงสร างได ก ต อเม อรายจ ายน น เป น รายจ ายโดยตรงท เก ดข นจากการปร บโครงสร างน น เก ยวข องก บก จกรรมท ม อย อย างต อเน องของก จการ และไม 66

การเป ดเผยข อม ล - ก จการต องเป ดเผยข อม ลส าหร บประมาณการ หน ส นแต ละประเภท เช น ว นส นงวด (1) จานวนประมาณการหน ส น ณ ว นต นงวด และ (2) จานวนประมาณการหน ส นท ร บร ในระหว าง งวด ซ งรวมถ งจานวนท เพ มข นของประมาณการหน ส นท ม อย (3) จานวนรายจ ายท คาดว าจะได ร บค น โดยระบ จานวนส นทร พย ท ก จการร บร ส าหร บรายจ ายท คาดว าจะได ร บ ค นน น 67

การเป ดเผยข อม ล (ต อ) - เม อก จการน าจะได ร บประโยชน เช งเศรษฐก จ มากกว าจะไม ได ร บ ต องให คาอธ บายโดยส งเขปเก ยวก บล กษณะ ของส นทร พย ท อาจเก ดข น ณ ว นท ในงบแสดงฐานะการเง น ก จการต องเป ดเผยประมาณการผลกระทบทางการเง น 68

3.5 รายการนอกงบแสดงฐานะการเง น การทาธ รกรรม/รายการนอกงบแสดงฐานะการเง น หมายถ ง รายการท ทา ให หน ส นโดยรวมของก จการเพ มข น โดยท ผลจากการทาธ รกรรม ด งกล าวน น ไม ปรากฏให เห นในงบแสดงฐานะการเง นของก จการ ซ งธ รกรรมท กระท าข นน นม เจตนาท จะปกป ดภาระหน ส น และข อผ กพ นท ม อย ในป จจ บ นของก จการ ภาระ หน ส นอ นอาจจะเก ดข นในอนาคต รวมไปถ งการจ ดหาเง นก จากบ คคลภายนอก โดยหล กเล ยงม ให รายการเหล าน นปรากฏรวม ก บยอดหน ส น ในงบแสดงฐานะ การเง นของก จการได กล าวค อ ก จการจะซ อนหน ส นของตนออกจากรายงานทางการเง น โดย การปกป ดรายการน นไว หร อ ท าการหลบซ อนบ ญช ท งหน ส นท เก ดข นจร ง และ หน ส นท อาจจะเก ดข นในภายหน า 69

ประเภทของรายการค านอกงบแสดงฐานะการเง น หร อ ธ รกรรมนอกงบแสดงฐานะการเง น ว ธ การหลบซ อนหน ส นออกจากรายงานทางการเง นท ม กจะเก ดข น ม ด งต อไปน 1.การรายงานรายได ให ส งกว าความเป นจร ง 2.การไม บ นท กหน ส นท คาดว าจะเก ดข น หร อ หน ส นท อาจจะเก ดข น 3.การไม เป ดเผยภาระผ กพ นท ม อย ในป จจ บ น หร อ ภาระหน ส นท อาจเก ดข นในอนาคต 4.การสร างรายการเพ อล างหน ส นออกจากบ ญช 70

การรายงานรายได ให ส งกว าความเป นจร ง ก จการบ นท กเง นม ดจา หร อเง นชาระค าส นค า หร อบร การ ล วงหน าเป นรายได ของบร ษ ท แทนท จะบ นท กเป นรายได ร บ ล วงหน าซ งเป นหน ส นไว ก อน ก จการบ นท กรายได ท งจานวน ท งๆท ได ร บชาระเง นจาก ล กค าเพ ยงบางส วน หร อล กค าสามารถขอยกเล กการชาระ เง นได 71

การไม บ นท กหน ส นท คาดว าจะเก ดข น หร อ หน ส นท อาจจะเก ดข น ภาระผ กพ นท ก จการม กจะไม บ นท กและเป ดเผย เช น ค าตอบแทนพ เศษแก คณะกรรมการและฝ ายบร หาร หนน ส นท อาจเก ดข นหากก จการแพ คด ความซ งอย ระหว างการพ จารณา 72

การไม เป ดเผยภาระผ กพ นท ม อย ในป จจ บ น หร อ ภาระหน ส นท อาจเก ดข นในอนาคต - ก จการหล กเล ยงท จะบ นท กภาระหน ส นจากการทาส ญญาเช าระยะยาวท ม ล กษณะเป นส ญญาเช าทางการเง น(Financial Lease) โดยอาศ ย ร ปแบบทางกฎหมายในการทาส ญญาให เป นส ญญาเช าจากการดาเน นงาน (Operating Lease) - ก จการไม เป ดเผยภาระหน ส นจากการทาส ญญาซ อส นค าในระยะยาว - ก จการไม แสดงภาระหน ส นจากกองท นสารองเล ยงช พ(Provident Funds) และกองท นอ นๆเพ อสว สด การของพน กงาน เช น กองท น บาเหน จ(Pension Funds) 73

การสร างรายการเพ อล างหน ส นออกจากบ ญช การจ ดต งน ต บ คคลเฉพาะก จเพ อถ ายโอนหน ส น และผลเส ย หายออกไปจากบร ษ ท และไม จ ดทางบการเง นรวม การใช บร ษ ทย อย หร อบร ษ ทท เก ยวข องก นเป นช องทางใน การก ย มเง น และถ ายโอนเง นก ไปย งบร ษ ทในเคร อ การแปลงส นทร พย ให เป นหล กทร พย (Securitization) 74