การจ ดท าแผนการจ ด การศ กษาเฉพาะบ คคล (IEP) โดย ดร.สมพร หวานเสร จ ผ อ านวยการเช ยวชาญ โรงเร ยนพ บ ลประชาสรรค ความเป นมาและความส าค ญ ป ญหาในการฟ นฟ สมรรถภาพผ พ การ ไม ท วถ ง ไม ครอบคล ม ท กกล มอาย ท กประเภทความพ การ ไม ต อเน อง ไม ย งย น 1
ส ทธ โอกาส ความเท าเท ยม เน นผ เร ยน เป นส าค ญ เจตคต ของคนท วไป การฟ นฟ สมรรถภาพต งแต แรกพบความพ การ การพ ฒนา ศ กยภาพ คนพ การ ส อ ส งอ านวยความ สะดวก บร การและความ ช วยเหล ออ นใด ทางการ ศ กษา ตามกฏกระทรวง การจ ดการศ กษา ในร ปแบบท หลากหลาย หล กการ แนวทางพ ฒนาคนพ การ เน นผ เร ยนเป นส าค ญ แผนการจ ดการศ กษาเฉพาะบ คคล ส อ ส งอ านวยความสะดวก บร การ ฯลฯ การบร การช วยเหล อระยะแรกเร ม บ รณาการ สหว ทยาการ ประสานการใช ทร พยากรเคร อข าย ภ ม ป ญญาท องถ น การฟ นฟ สมรรถภาพโดยช มชน ม เอกภาพบนความหลากหลาย การเร ยนรวม 2
ว ส ยท ศน VISION คนพ การสามารถพ งพาตนเองได ม ค ณภาพช ว ตท ด สามารถ ด ารงช ว ตในส งคมได อย างม ความส ขและม ศ กด ศร ตลอดจน ม ส วนร วมในการพ ฒนาส งคมและ ประเทศ กฎหมายอเมร กา PL 94-142 ห ามท กโรงเร ยนปฏ เสธเด กเข าเร ยน จ ดการศ กษาให เท าเท ยมเด กท วไป จ ดให สอดคล องก บความแตกต างระหว างบ คคล จ ดสภาพแวดล อมให ม ข อจ าก ดน อยท ส ด จ ดกระบวนการให ท กฝ ายม ส วนร บผ ดชอบ ในการวางแผนจ ดการศ กษา ผ ปกครองม หน าท และร บผ ดชอบตลอดจน ม ส วนจ ดท าแผนฯและม ส วนช วยเหล อในการพ ฒน ความสามารถ 3
ความจ าเป นในการจ ดท า IEP ตามกฎหมายในประเทศไทย ร ฐธรรมน ญแห งราชอาณาจ กรไทย พ ทธศ กราช 2540 มาตรา 43 ส ทธ เสมอก น ร บการศ กษาข นพ นฐาน 12 ป มาตรา 55 ส ทธ ได ร บส งอ านวย ความสะดวก มาตรา 80 วรรคสอง ร ฐต อง สงเคราะห ให ม ค ณภาพช ว ตท ด และพ งตนเองได พระราชบ ญญ ต การศ กษาแห งชาต พ ทธศ กราช 2542 มาตรา 10 จ ดการศ กษาให อย างท วถ งและ ม ค ณภาพโดยไม เก บค าใช จ าย มาตรา 22 ถ อว าผ เร ยนม ความส าค ญท ส ด มาตรา 24 สอดคล องก บความแตกต าง ระหว างบ คคล มาตรา 28 จ ดให หลากหลาย เพ อพ ฒนา ค ณภาพช ว ต 4
ประเภทความบกพร อง 9 ประเภท 1. บกพร องทางการเห น 2. การได ย น 3. ร างกาย 4. สต ป ญญา 5. ภาษาและการพ ด 6. การเร ยนร 7. พฤต กรรมและอารมณ 8. ออท สต ก 9. บกพร องซ าซ อน ความต องการ 1. ส งอ านวยความสะดวก 2. ส อ 3. บร การ 4. ความช วยเหล ออ นใดทางการศ กษา 5
ส งอ านวยความสะดวก ไม เท าขาว เคร องพ มพ อ กษรเบร ล 6
แว นขยาย 7
รถเข น หร อรถโยก กายอ ปกรณ และอ ปกรณ ช วยคนพ การทางการ เคล อนไหว 8
9
เคร องช วยฟ ง เคร องช วยฟ ง ระบบ FM 10
ส อ หน งส อเส ยง ได แก แถบเส ยง แผ นเส ยง แผ นซ ด อ ปกรณ พ ฒนาท กษะการส อสาร ได แก บ ตรค า บ ตรภาพ กรอบหร ออ ปกรณ ท ใช ก าหนด บรรท ดหร อพ นท บร การ การสอนเสร ม กายภาพบ าบ ด ก จกรรมบ าบ ด แก ไขการพ ด ดนตร บ าบ ด ศ ลปะบ าบ ด การประเม นทาง จ ตว ทยาและท กษะ ด านต างๆ 11
ความช วยเหล ออ นใดทางการศ กษา การปร บเน อหา หล กส ตร เทคน คการสอน การประเม นส าหร บคน พ การแต ละบ คคล การจ ดอาสาสม คร การแนะแนวครอบคร ว การฝ กอบรมท กษะด าน อาช พ ความหมาย แผนการศ กษาท จ ดท าข นเป นลาย ล กษณ อ กษรส าหร บเด กแต ละคนท ม ความต องการพ เศษ เป นส วนหน งของ กระบวนการเร ยนการสอนท โรงเร ยน จ ดท าข น โดยได ร บความร วมม อและ ความย นยอมจากผ ปกครอง ม ก าหนด ระยะเวลา 1 ป และม การทบทวนแผน ท กภาคเร ยน 12
คร ประจ าช น ร ปแบบการจ ดท า IEP ผ บร หาร แพทย,พยาบาล ผ ปกครอง คร ประจ าว ชา หล กการจ ดท า แผนการจ ดการศ กษาเฉพาะบ คคล 1. จ ดท าให ก บคนพ การท กคนเป น รายบ คคล 2. ม งพ ฒนาคนพ การอย างเต มศ กยภาพ ท กด าน 3. ท กฝ ายท เก ยวข องม ส วนร วมในการ จ ดท าแผน 4. ครอบคล ม ย ดหย นและสอดคล องก บ กฎหมายท เก ยวข อง 5. ม การประเม นผลเป นระยะๆ อย าง ต อเน องและสม าเสมอ 6. ม ข อม ลให สอดคล องก บความต องการ จ าเป นของคนพ การ 13
เน อหาสาระของแผนการจ ดการศ กษาเฉพาะบ คคล IEP 1. ข อม ลท ใช ในการจ ดท าแผนฯ (ประว ต ความสามารถ ณ ว นท าแผนฯ จ ดอ อน จ ดเด น) 2. ระยะเวลาเร มต นและส นส ดแผน (1 ป ) 3. จ ดม งหมาย IEP 4. ความต องการ ส อ ส งอ านวยความ สะดวก บร การและ ความช วยเหล ออ น โดยทางการศ กษาตามท ก าหนดใน กฎกระทรวง 5. ความเห นของคณะกรรมการจ ดท า แผนฯ 6. การลงนามของคณะกรรมการจ ดท า แผนฯ 7. การรายงานผลการประเม นผล 8. การปร บปร งและพ ฒนาแผนการจ ด การศ กษาเฉพาะบ คคล 14
ล กษณะท ด 1. เจาะจง (specific) 2. ว ดได (measurable) 3. ท าได (achievable) 4. ตรงก บความต องการจ าเป น (relevant) 5. ม ก าหนดเวลาแน นอน (timebound) ต อคนพ การ ประโยชน ของ IEP 1. ได ร บความช วยเหล อสอดคล องก บ ความต องการจ าเป น 2. ได ร บส งอ านวยความสะดวก ส อ บร การและความช วยเหล อ 3. ได เร ยนร และพ ฒนาตามศ กยภาพ ของแต ละบ คคล 4. ได ม ส วนร วมในการประเม นผลและ ปร บปร งการจ ดการศ กษา 15
ต อผ ปกครอง 1. ปร กษา และขอค าแนะน าก บผ ร บผ ดชอบ เก ยวก บคนพ การแต ละคนได 2. ม ส วนร วม และร บ ร การก าหนดเป าหมาย ในการจ ดท าแผนการช วยเหล อ 3. สามารถขอร บ ส อ ส งอ านวยความสะดวก ฯลฯ 4. ร เข าใจ และสามารถม ส วนร วมในการฝ ก และพ ฒนาการศ กษาของบ ตรได อย าง ถ กต อง 5. ได ม ส วนร วมในการประเม นผลและ ปร บปร งการจ ดการศ กษาให เหมาะสม ต อคร ผ สอน 1. เป นข อม ลในการศ กษาและว เคราะห ผ เร ยน 2. ร ขอบเขตความร บผ ดชอบของตนเอง 3. ท าแผนการสอนให สอดคล องก บผ เร ยนมากข น 4. ม ส อ ส งอ านวยความสะดวก ฯลฯ ตามความ เหมาะสม 5. ประเม น และรายงานความก าวหน าสอดคล องก บ เป าหมาย 6. ม ส วนร วมในการประเม นผลและปร บปร งการจ ด การศ กษา 16
ต อสถานศ กษาและผ บร หาร 1. เป นข อม ลในการจ ดผ เร ยนเข าเร ยน ในร ปแบบและระด บท เหมาะสม 2. เป นข อม ลในการวางแผนการบร หาร การจ ดงบประมาณและการจ ดการ เร ยนการสอน 3. ม ส อ ส งอ านวยความสะดวก ฯลฯ ส งเสร มการเร ยน 4. เป นข อม ลพ ฒนาผ เร ยน เป นฐานใน การพ ฒนาหล กส ตรและแนวทางการ จ ดการเร ยนการสอน การน าแผนการจ ดการศ กษา เฉพาะบ คคล ส การปฏ บ ต และประเม นผล 17
การจ ดท าแผนการสอนรายบ คคล โดยก าหนด 1. จ ดม งหมาย 2. ว นเร มต น 3. ว นส นส ด 4. ว ธ สอนเทคน คการสอน 5. ส อ 6. เกณฑ การประเม นผล 7. ผลการประเม น การน าแผนการสอนรายบ คคลไปปฏ บ ต 1. ประสานผ เก ยวข องให เด ก ได ร บบร การตามแผนฯ 2. ม การต ดตามผลและจ ดท า รายงานผลการพ ฒนา ความสามารถ 3. ประเม นผล ปร บปร ง ข อม ลและพ ฒนาแผน การจ ดการศ กษาเฉพาะ บ คคล ถ าจ าเป น สามารถเพ มเต มข อม ลได 4. ประเม นผลการด าเน นงาน 18
ต วอย าง IEP อ ดมศ กษา เส นทางการจ ดส ง IEP ( Individualized Education Program ) 19
สถานศ กษา ศ นย จ งหว ด คนพ การ 1. สร ป 2. E-SpN OnLine E-SpN ศ นย เขต E-SpN 1. ช อ-นามสก ล 2. เลขประจ าต ว 13 หล ก 3. ว นเด อนป เก ด 4. ประเภทความพ การ 5. ท อย ท ต ดต อได 6. สถานศ กษาท ศ กษาอย 7. ระด บช นท ศ กษา เร ยนร วม ช นเร ยนพ เศษ รร.เฉพาะ ฯ กศน. สถาบ นอ ดมศ กษา. 20
8. E-SpN ส งท ต องจ ดให เหต ผล ว ธ จ ดการ ส งอ านวยความสะดวก ส อ บร การ ความช วยเหล ออ น ใดทางการศ กษา O ให เปล า O ให ย ม O ให ย มเง นไปจ ดซ อ O ผ ปกครองจ ดหาให ส งท ต องจ ดให เหต ผล ว ธ จ ดการ ส งอ านวยความสะดวก เคร องช วยฟ ง E-SpN ห ต ง ให ย มเง นไปจ ดซ อ ส อ ปทาน กรมภาษาม อไทย ต องการให ร ภาษาม อ นอกจากการห ดพ ด ใหเปล า บร การ พฤต กรรมบ าบ ดและแก ไขพฤต กรรม ม พฤต กรรมไม พ ง ประสงค ผ ปกครองจ ดหาให ความช วยเหล ออ นใดทางการศ กษา อาสาสม คร ช วยควบค มพฤต กรรม ผ ปกครองจ ดหาให 21
ค ณสมบ ต ของคนพ การท ม ส ทธ 1. ม ถ นท อย ในประเทศไทย 2. ม ความต องการจ าเป นพ เศษ ทาง การศ กษา ตามท ก าหนดไว ในแผนการจ ด การศ กษาเฉพาะบ คคล 3. ลงทะเบ ยนและเข าศ กษาในสถานศ กษา ว ธ การได ร บ 1. ขอย ม 2. ขอย มเง น 3.ขอร บ 22
ข นตอนการขอย ม [บ ญช ก.] คนพ การ/ ผ ปกครอง ย นค าขอ + IEP สถานศ กษา ท า ส ญญา ศ นย ข นตอนการขอ [บ ญช ก/ค] ย นค าขอ ส งค ปอง สถานศ กษา 10 ม.ย. คนพ การ/ ผ ปกครอง คณะกรรมการ 10 ก.ค. ศ นย 20 ม.ย. 23
ข นตอนการขอย มเง น [บ ญช ข/ค] ส งเอกสารค าขอและหล กฐาน คนพ การ/ ผ ปกครอง ท าส ญญา จ ดซ อแล วส งค นหล กฐาน ให สถานศ กษา ใน 7 ว น สถานศ กษา 20 ม.ย. คณะกรรมการ ศ นย 10 ก.ค. 10 ล าด บข นตอน การขอร บเง นอ ดหน น เพ อจ ดซ อส งอ านวยความสะดวก ส อ บร การและความช วยเหล ออ นใดทางการศ กษา 24
ส งบ นท กการให บร การและ ค ปอง เพ อขอร บ โอนเง นเข าบ ญช ผ ให บร การ ผ ให บร การ คนพ การหร อผ ปกครอง ย นแบบขอร บเง นอ ดหน นพร อม แบบ IEP สถานศ กษา - ตรวจสอบความถ กต อง - ส งแบบค าขอฯ ไปย งศ นย การศ กษาพ เศษ จ ดส งค ปองให คนพ การหร อ ผ ปกครอง ศ นย การศ กษาพ เศษ - ตรวจสอบความถ กต อง - ส งเอกสารไปย งคณะอน กรรมการ - พ จารณาอน ม ต หร อยกเล กการ ขอร บเง นอ ดหน น - จ ายค ปองไปย งสถานศ กษา - จ ายเง นตามค ปองให ก บผ บร การ - แจ งผลการอน ม ต รายงานการใช ค ปองและการจ ายเง นไปย งศ นย กระจายส อ น าค ปองไปขอร บบร การ ส งค ปองไปย ง คนพ การหร อผ ปกครอง ภายใน 5 ว นท าการ ส งค ปองไปย ง สถานศ กษาภายใน 5 ว นท าการ ส งค ปองโอนเง น ศ นย กระจายส อ - ส งค ปอง - จ ดท าฐานข อม ล ภายใน 5 ว น พ.ร.บ. การศ กษาแห งชาต พ.ศ.๒๕๔๒ มาตรา ๖๐ (๓) ให จ ดสรรงบประมาณแต ละป เป นเง นอ ดหน นส าหร บคน พ การตามกฏกระทรวงก าหนดหล กเกณฑ และว ธ การให คน พ การม ส ทธ ได ร บส งอ านวยความสะดวกฯ ในอ ตราท มากกว าแต ไม เก นห าเท า ของเง นอ ดหน นด านส อและ ว สด การศ กษาท จ ดสรรให แก น กเร ยนท วไปต อคน 25