BarbaraOstrowska * Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcych istotn rol wturystyce (naprzykadziemiastwojewódzkichwpolsce) Turystykamiejska Whistorirozwojuturystykimiastazawszeodgrywa ybardzowan rol, bdcgównymcelempodróylubmiejscemzatrzymywaniasi wczasie duszychwyjazdów.ruchturystycznykierujesi dorónychtypóworodków miejskich.turyciodwiedzaj liczniezarównostolicepastw,due metropolie,centraadministracyjneihandlowe, wielkiei mae miastahistoryczne,orodkikulturalne,miastazwizanezkultemreligijnym,miasta uzdrowiskowe,przemysowe,miastarozrywkiihazardu,orodkiwobszarachnadmorskich,górskichorazjezior,miastabdcewzamikomunikacyjnymi,jakimaemiasta,aczstotakeprowincjonalnemiasteczka. Turystykamiejskajestpojciemokrelajcymzoonysystemturystykiwmiecie,naktóryskadaj si wszystkieuwarunkowaniaiprzejawyaktywnociturystycznejwystpujcenatymobszarze,takzpunktuwidzenia atrakcyjnociturystycznejprzestrzeni miasta,formruchuturystycznego, jakiinfrastrukturyturystycznej 1. Atrakcyjno turystycznadecyduje wduej mierzeorozmiarach istrukturzeruchuturystycznego.podstawoweelementyatrakcyjnociturystycznejmiastto: architektura, zwaszczazabytkowaiukadurbanistycznymiasta, atmosferamiastaorazobiektykulturalne(muzea,teatry,opery,galerie, kina), obiektysakralne,dzielniceetniczne,festiwale, * BarbaraOstrowska dr, Wydzia StosunkówMidzynarodowych,KrakowskaAkademia im.andrzejafrycza Modrzewskiego. 1 M. Mika, Turystykamiejska,[w:]Turystyka,red. W.Kurek, Warszawa2007,s.320.
BarbaraOstrowska potencja naukowyiakademicki,centrakonferencyjne, centrahandlowe, obiektygastronomiczne,luksusowehoteleoraz obiektyrozrywkoweisportowe, wze komunikacyjny(portlotniczy,port morski,dworzeckolejowy lubautobusowy). Atrakcyjno turystycznamiastamazoonycharakter,rang atrakcyjnocimiastawyznaczaj waloryorazzrónicowanefunkcjemiasta.tazoono okrelabardzowielemotywówdecydujcychochciodwiedzenia miasta.gówne motywyodwiedzania miastto:zwiedzanie,uczestnictwo wwydarzeniachkulturalnych,religijnychisportowych,spotkaniachbiznesowych,konferencjach,targach,zakupyiodwiedzaniebliskich,edukacja orazzaatwianierónychsprawosobistych. Szczególnarolaprzypada miastomhistorycznym,posiadajcymzachowan zabudow zabytkow. Wrecepcjiruchuturystycznegowan rol odgrywacentralnaródmiejskadzielnicamiasta,którazazwyczajzasigiem przestrzennymobejmujedzielnicehistoryczne miast,np.dzielnicastaromiejskakrakowa.skupieniew ródmieciuzabytkówarchitektury,obiektówkulturalnychirozrywkowych,usughandlowych,noclegowych,gastronomicznychoraztransportowychprzyczyniasi dokoncentracjiruchu turystycznegowtymobszarze,tworzctzw.centralnedzielniceaktywnoci turystycznejtbd(ang.touristbusinesdistrict) 2. Centralnadzielnicaaktywnociturystycznejstanowiniejakowizytówk miasta,adbanieojejestetykizagospodarowanieporedniowiadczy ostopniuzainteresowaniawadzmiejscowychrozwojemturystyki. Wspóczeniewturystyceupatrujesi szans rozwojuspoeczno-gospodarczego wieluo rodków miejskich. Eksploracja miastaprzezturystów wymaga przygotowanianaodpowiednimpoziomieusugzaspokajajcychpotrzeby turystów,wymagadbaniaoczysto iestetyk,aprzedewszystkimwymagazabezpieczeniapoczuciabezpieczestwa. BazahotelowawmiastachwojewódzkichwPolsce Bazanoclegowauznawanajestzagówny wskanikzdolnocirecepcyjnejdanegoregionuczy miejscowoci. Wielko orazstrukturarodzajowa iprzestrzennapoday miejscnoclegowych wi esi przede wszystkim z wystpowaniem walorówturystycznychiichrang orazrodzajempopytu.rozmieszczeniezasobówbazynoclegowejwpolsceniejestrównomierne.bliskopoowawszystkichmiejscnoclegowychjestzlokalizowana wczterechwojewództwachodu ychwalorachturystycznych,takichjak: 2 Ibidem,s.325. 40
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. zachodniopomorskie,maopolskie,pomorskieidolnolskie. Wartozwróci uwag,ewposzczególnychwojewództwachmiastawojewódzkiemaj bardzozrónicowanyudzia wpoday miejscnoclegowych. Naprzykad w Warszawiekoncentrujesi 82,2%caejpoday miejschotelowychwojewództwa mazowieckiego.znacznakoncentracjabazyhotelowej wystpujetakewkrakowie 67,9%województwamaopolskiego,wPoznaniu 46,8%województwawielkopolskiego,w odzi 45,9%województwa ódzkiegoiwbiaymstoku 44,1%województwapodlaskiego. WZielonej Górzeznajdujesi zaledwie13,5% miejschotelowych województwa lubuskiego,wkatowicach 17,9%województwalskiego,wRzeszowie 18,1%województwapodkarpackiego,za wgdasku 21,8%województwapomorskiego. Winnychduychmiastach,takichjakBydgoszcz, Wrocaw,Szczecin,Opole,Lublinskupiasi od25do40%miejschotelowych danegowojewództwa 3. Dziaalno hotelowajestszczególniepodatnanaczynnikirynkowe. Wszelkiezmianyzachodz cewsytuacjigospodarczejczypolitycznejoddziauj nazmianywpopycienausugihoteloweiturystyczne. Wystpujcezaamaniakoniunkturygospodarczejtworz tendencj dooszczdnoci wwydatkach,zarównoprywatnych,jakicaejsferygospodarczej,wtym szczególniezwizanychzpodróamisubowymiiturystycznymi. W ród miast wojewódzkichnajwiksz liczb miejschotelowych (18084)posiada Warszawaoraz Kraków(13862). Kolejnymi miastami wojewódzkimiwrankingumiejschotelowychs miastapozna, Wrocaw orazszczecin.liczbaturystówogóemkorzystajcychznoclegówwhotelachorazliczbaturystówzagranicznychpotwierdzaznaczeniefunkcjiturystycznejstolicykrajuorazkolejnomiastkrakowa, Wrocawia,Poznania iszczecina. Miejscanoclegoweorazliczb turystówkorzystajcychznoclegów whotelachw miastachwojewódzkichw2007rokuprzedstawiatabela1 orazrysunki1,2i3. 3 Turystykaw2007roku.InformacjeiopracowaniastatystyczneGUS, Warszawa2008. 41
BarbaraOstrowska Tabela1. Miejscanoclegowewhotelachorazkorzystajcyznoclegów whotelachwmiastachwojewódzkichw2007roku. Miasto Miejsca noclegowe whotelach Korzystaj cy znoclegów whotelach Korzystaj cyznoclegów whotelachturyci zagraniczni Warszawa 18084 1759075 731095 Biaystok 1025 103833 30331 Bydgoszcz 1447 104431 13640 Gda sk 2542 195621 109331 Katowice 2025 166966 58672 Kielce 1446 85010 9047 Kraków 13862 1168227 722639 Lublin 1328 129905 42781 ód 2405 231926 63237 Olsztyn 1531 104913 25271 Opole 543 42925 13209 Pozna 5490 436539 148361 Rzeszów 615 55959 12450 Szczecin 3155 305131 141820 Wroc aw 5143 511765 214626 ZielonaGóra 592 49808 11934 ródo:turystykawroku2007.informacjeiopracowaniastatystycznegus, Warszawa2008,Miastawojewódzkie.Podstawowedanestatystyczne,GUS,Pozna 2008orazMiastawliczbach,stat.gov.pl. Rysunek1. Miejscanoclegowewhotelachwmiastachwojewódzkichw2007 roku. Warszawa Kraków Szczecin Katowice Olsztyn Bydgoszcz Kielce Lublin Rzeszów ZielonaGóra Opole 0 5000 10000 15000 20000 42 ródo:opracowaniewasnenapodstawietabeli1.
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. Warszawa Kraków Szczecin Katowice Lublin Olsztyn Bydgoszcz Kielce Rzeszów ZielonaGóra Opole 0 20000040000060000080000010000001200000140000016000001800000 ródo:opracowaniewasnenapodstawietabeli1. Rysunek2.Turycikorzystajcyznoclegówwhotelachwmiastachwojewódzkichw2007roku. Rysunek3.Turycizagranicznikorzystajcyznoclegówwhotelachwmiastachwojewódzkichw2007roku. Warszawa Kraków Szczecin Katowice Lublin Olsztyn Bydgoszcz Opole Rzeszów ZielonaGóra Kielce 0 100000 200000 300000 400000 500000 600000 700000 800000 ródo:opracowaniewasnenapodstawietabeli1. 43
BarbaraOstrowska Bezpiecze stwoturystówwmiastachwojewódzkich wpolsce Bezpiecze stwotostan,którydajepoczuciepewnociigwarancjejegozachowania.bezpieczestwojestnaczeln potrzeb czowiekaigrupspoecznych,atakepodstawow potrzeb pastwisystemówmidzynarodowych. Bezpiecze stwo,odznaczasi brakiemryzyka,utratyczego szczególnie dlaczowiekacennego jakzdrowia, ycia,pracy,szacunku,uczu,dóbr materialnychiniematerialnych.brakbezpiecze stwa wywoujeniepokój ipoczuciezagroenia. Wyró niasi rodzajebezpieczestwazewzglduna 4 : obszar,jakiobejmuje bezpieczestwoglobalne, midzynarodowe, regionalne,narodowe, stosunekdoobszarupastwa bezpieczestwozewntrzeiwewntrzne, dziedzin, wjakiej wystpuje bezpieczestwo militarne,polityczne,energetyczne,ekologiczne,informatyczne,spoeczne,kulturowe, fizyczneisocjalne,strukturalneipersonalne. Wyznacznikiempoziomuijako ci yciawmiastachjeststanbezpieczestwaichmieszkacóworazosóbprzyjezdnych.poziomtenzaleyod wieluczynnikówspoecznych,zakresuiskalipatologi,którewystpuj na danymobszarze,atakeodstopniaingerencjilokalnychsub,odpowiedzialnychzawykrywanieiresocjalizacj.daneocharakterzeliczbowym, których ródemwduejmierzes statystykipolicyjne,mówitylkoorozmiarachpatologi,któredotykaj yciacodziennego mieszkacówdanej spoecznociiosóbprzyjezdnych. Zdarzeniakryminalnetakiejak:kradziee,wamania,uszkodzeniemienia, pobicie,rozbój,wystpuj najczciejzudziaemmodychludzi. Wanymwic rodkiemzapobiegawczymprzeciwtegotypuincydentomjestwprowadzenie odpowiedniego monitoringu miejscnajwikszychskupiskludnoci miejscowejorazodwiedzaj cychmiasto. Monitoringwizyjnymiastnabierawostatnichlatachcoraztowikszejwartoci. Monitoringwizyjnymiastinstalowany jestpraktycznie we wszystkich waniejszych miejscachpublicznych,takich jak:dworcelotnicze,kolejoweiautobusowe,stacjemetra,placówkibankowe, szkoy,urzdy,uliceiplaceorazwaneobiekty. Monitoringsuynietylkodo ochronyobywateliprzeddrobnymiprzestpstwami,alerównie corazczciej zaawansowaneinstalacje monitoringusu jakopewnegorodzajuzabezpieczenieprzedatakamiterorystycznymi.urzdzeniazreguytaks montowane, abybyydobrzewidoczne,anawetrzucaysi woczy.takimonta kamerma 4 P.Soroka,StrategiabezpieczestwazewntrznegoPolski, Warszawa2006,s.20. 44
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. naceluodstrasza potencjalnychprzestpców,zdrugiejza strony,wraziezagroeniaumoliwiszybkieznalezieniesi wefragmencieprzestrzenibdcej podnadzorem,awicgwarantujcejwikszebezpieczestwo. Nasuwasi pytanie,czywpolskichduychmiastach yjesi bezpiecznie?czy miastawojewódzkie,któreczstos miejscemodwiedzinturystów,niestanowi zagroeniadlaodwiedzajcych? PrzeprowadzonebadanianatematPoczuciabezpiecze stwamieszkacówwielkichmiast 5 pokazuj poziomwspóczynnikanasileniaprzestpczociwpolsceiduychmiastachwlatach1991,2000i2005. Rankingpolskichmiastwojewódzkichwedugwspóczynnikanasileniaprzestpczociprzedstawiatabela2orazrysunek4. Tabela2. Wspóczynniknasileniaprzestpczociwmiastach wojewódzkichwpolscewroku1991,2000i2005. 1991 2000 2005 Lp. Miasto Wspó - Wspó - Wspó - Lp. Miasto Lp. Miasto czynnik czynnik czynnik Polska 2261,0 Polska 3278,4 Polska 3617,0 1 Warszawa 5498,2 1 Gdask 7767,8 1 Katowice 7063,7 2 Szczecin 4666,3 2 Pozna 6897,5 2 Gdask 6133,7 3 Wrocaw 4280,9 3 Katowice 6758,3 3 Pozna 6109,2 4 ód 4205,1 4 Szczecin 6573,6 4 Wrocaw 5983,4 5 Gdynia 4061,2 5 Gorzów 6248,8 5 Kraków 5974,2 6 Bydgoszcz 3750,8 6 Kraków 6038,0 6 Kielce 5926,6 7 Gdask 3745,3 7 Olsztyn 6025,9 7 Opole 5649,8 8 Lublin 3487,1 8 Wrocaw 5991,9 8 Warszawa 5353,2 9 Czstochowa 3157,3 9 Warszawa 5749,9 9 Zielona Góra 5193,2 10 Biaystok 2931,9 10 Opole 5676,4 10 Gorzów 5156,6 11 Gliwice 2925,4 11 Bydgoszcz 5048,9 11 Szczecin 5120,9 12 Kraków 2920,0 12 Kielce 4743,4 12 ód 5116,4 13 Pozna 2896,4 13 ód 4724,2 13 Lublin 4968,7 14 Katowice 2481,3 14 Radom 4451,0 14 Bydgoszcz 4515,1 15 Sosnowiec 2372,6 15 Lublin 4388,2 15 Olsztyn 4317,0 16 Bytom 1959,1 16 Biaystok 4097,4 16 Rzeszów 3890,9 17 Zabrze 1894,6 17 Rzeszów 3339,2 17 Biaystok 2977,0 ródo:poczuciebezpiecze stwamieszkacówwielkichmiast,op.cit.,s.56. 5 Poczuciebezpieczestwamieszkacówwielkichmiast.Krakównatleinnychmiasteuropejskich,red.KKrajewski,Kraków2008,s.56. 45
BarbaraOstrowska Rysunek4. WspóczynniknasileniaprzestpczociwmiastachwojewódzkichwPolscewroku1991,2000i2005. Katowice Kraków Kielce Opole Warszawa Szczecin 2005 2000 1991 Lublin Bydgoszcz Olsztyn Rzeszów 0,0 1000,0 2000,0 3000,0 4000,0 5000,0 6000,0 7000,0 8000,0 ródo:opracowaniewasnenapodstawietabeli2. WPolscew2005rokuwska nikprzestpstwna100tys.mieszkaców wynosi 3617,podczasgdywNiemczech 8045,7,awuchodzcejzabezpieczn Szwecji,a 13785. Analizadanychzawartych wtabeli1pokazuje, e miasto Kraków w ródmiastwojewódzkichzajmujerelatywniedo wysok,niestetyniechlubn pozycj,jelichodzionasilenieprzestpczociujawnionej.zarówno w2000roku,jaki2005rokubyotopite miejsce, wródszesnastu miastwojewódzkich,mimo ew2005rokuodnotowanowkrakowiespadekwspóczynnikanasileniaprzestpczoci. Interesujcejest, e Warszawa, miasto,które w1991rokubyona pierwszymmiejscuporódmiastdotknitychproblememprzestpczoci,od 2000rokubyoju naósmejpozycji. WspóczynniknasileniaprzestpczociwKrakowieby w2000rokuo5%wyszyni w Warszawie,awroku 2005przewysza wskanikdla Warszawya o11,6%. W1991rokuwspóczynniknasileniaprzestpczoci w Warszawie wynosi 5498,2,podczas gdywtymsamymrokuwkrakowie 2920,0.Warszawamia awówczas wy szeni Krakównasilenieprzestpczociujawnionejitoniemaledwukrotnie(a o94,7%)ia o143,2%wyszeni przecitnaogólnopolska.na pocztkulatdziewi dziesitych Warszawawykazywaanajwikszenasilenieprzestpczociujawnionejwród miastwpolsce.krakówzajmowa wówczasdwunaste miejsceipozostawa miastemrelatywnie maozagro- 46
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. onymprzestpczoci. Wcigunastpnychkilkunastulatsytuacjaulega zasadniczejzmianie,wrczodwróceniu.zbada przeprowadzonychprzez zespó KrzysztofaKrajewskiego 6 wynika,ewlatach1996 2004zagroenieprzestpczoci wkrakowiepowikszyosi wsposóbwyraniejszyni wskaliogólnopolskiej,poczymwroku2005doszodobardzoznacznego jejspadku,owielewikszegoni wskalikrajowej. Wlatach1996 2005 Kraków,takjakiinnemiastapolskie,wwi kszymstopniukoncentrowa naswymterenieprzestpczo,ni dziaosi toprzedrokiem1990.pami tajednaknaley, eprzedstawionewskanikidotycz przestpczoci ujawnionej. Wlatach2000 2005niektórezpolskichmiastwojewódzkich odnotowayniezwyklespektakularnespadkinasileniaprzestpczociujawnionej.szczególniewyróniasi podtymwzgldemolsztyn,któryzsiódmegomiejscawroku2000spad namiejscepitnastewroku2005,odnotowujcspadekwspóczynnikaprzestpczocioniemale30%.podobnie spadeko22%odnotowa Szczecin,ookoo18% Gorzów Wielkopolski, natomiast w Kielcachodnotowano wzrostprzestpczocio24%. Ocena zjawiskaprzestpczociwymagabada wiktymizacyjnychprowadzonych wduszymokresie.ogólnewspóczynnikiwiktymizacjiocenionezapomoc kwestionariuszapolskiegobadaniaprzestpczoci(pbp)odnosz si donastpujcychczynów:rozbój,pobicie,wamanie,kradzie samochodu, kradzie rzeczyzsamochodu,innakradzie(np.kieszonkowa,kradzietelefonukomórkowego,roweru) 7.ZrónicowanieprzestrzennenasileniaprzestpczocijestwPolscedo due. Ogólny wspóczynnik wiktymizacji(innymisowy wspóczynnik przestpczociogóem)wyliczonyzapomoc kwestionariuszapbpwskazuje, ejestonnajwyszywwojewództwiedolnolskim,bliskoopoow wy szyod redniejkrajowej.bardzo wysok przestpczo odnotowano równie wobszarzedziaaniakomendystoecznejpolicji(ksp)obejmujcypozasam Warszaw powiaty:grodziski,legionowski,miski,nowodworski,otwocki,piaseczyski,pruszkowski,warszawskizachodniiwoomiski. Wspóczynnikdla Warszawyiokolicjestzaledwieo0,7punktu procentowegomniejszyni dlawojewództwadolnolskiego. Najmniejszejestnatomiastzagro enieprzestpczoci wtrzechwojewództwach:wi tokrzyskim,warmisko-mazurskimipodkarpackim,cechujcychsi relatywnienisk urbanizacj istosunkowoniskimudziaem wwytwarzaniupkb. Wwojewództwachowysokimodsetkuludno ciwiejskiejryzykostaniasi ofiar przestpstwajestniemaldwukrotnienisze od redniejkrajowejibliskotrzykrotnieniszeni nadolnym lskuoraz 6 7 Ibidem,s.55. Geografiawystpkuistrachu.Polskiebadanieprzestpczoci,red.A.Siemaszko, Warszawa2008,s.17. 47
BarbaraOstrowska wobszarzeksp. Wie jestwic,wwietleprowadzonychbada 8 oazspokoju,miastoza siedliskiemwystpku. Nanasilenieprzest pczociistotnywpywmate poziomzamonoci danegoobszaru,imzamoniejszejestspoeczestwodanegoterenu,tym wi kszajesttamprzestpczo.potwierdzasi wicteza, eprzyczyn przestpczociniejestbieda,leczbogactwo.przeprowadzoneanalizystatystyczneujawniyponadtozwizekprzestpczocizodsetkiemludnoci wwieku16 24latorazzprzeci tnymi miesicznymiwydatkamigospodarstwdomowychnaalkohol.brakjestnatomiastwyranejzalenocimidzypoziomemprzestpczociastop bezrobocia 9. Przestpczo wmiastachwojewódzkichwpolscejestrozpatrywana zpunktuwidzeniajejzrónicowaniamidzymiastamioraznatlezagroeniawwojewództwach.analizatapokazujewpywczynnikówurbanizacji napoziomprzestpczoci. Badaniaprzeprowadzonedlaroku2007wskazuj,ewmiastachwojewódzkichnasilenieprzestpstwjestznaczniewikszeni naobszarzecaychwojewództw. redniwspóczynnikwtychmiastach na1000respondentów wynosi34,czylioponad50%wicejni dlawojewództw 10. Najniebezpieczniejjestwe WrocawiuiSzczecinie,gdziewspóczynnikis ponadpoow wyszeni rednie wpozostaychstolicach województw.najbezpieczniejzkolei yjesi wrzeszowieikrakowie(wspóczynnikirówneodpowiednio17i23),podobniejakwcaychotaczajcych jewojewództwach(podkarpackimimaopolskim),gdziezagroenieprzestpczoci jesto1/3 mniejszeni redniowkraju.zaskakujcasytuacja nasileniaprzestpczociwystpiawkielcach,gdziewspóczynnikrówny 31jestprawietrzykrotniewikszyni redniowwojewództwiewi tokrzyskimuchodzcymzanajbezpieczniejsze(wspóczynnik11). Wródmiast, wktórychzagro enieprzestpczoci jestponaddwukrotniewikszeni wotaczaj cychjewojewództwach,znalazysi równie OpoleiOlsztyn. Natleswojegowojewództwanajbardziejwyró niasi Rzeszów,stolicawojewództwapodkarpackiego,gdzienasilenieprzestpczocijesttrzykrotniemniejszeni wmiastachnajbardziejzagroonychprzestpczoci, tj.we WrocawiuiSzczecinie. Wspó czynnikiwiktymizacjiw miastachwojewódzkichiwojewództwachdla2007rokuprzedstawiatabela3orazrysunek5. Przestpstwazuyciemprzemocyobejmuj pobiciairozboje.nasilenietegotypuprzestpstwwmiastachwojewódzkichjesto1/4wikszeni 8 Ibidem,s.24. 9 A.Siemaszko,Przestpczo,[w:]Geografiawystpkuistrachu,op.cit.,s.24. 10 Województwomazowieckierozpatrywanotymrazembezwyró nieniaksp,apodstaw analizstanowiatysicosobowapróbapobranazcaegowojewództwamazowieckiego. 48
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. natereniewojewództw.najwikszezagroenietegotypuprzestpstwami odnotowujesi wbydgoszczy,anastpnie w Opolui Olsztynie(wspóczynnikiponaddwukrotniewyszeni redniadla miastwojewódzkich). Mieszka cytychmiasts naraeninarozbójlubpobicieponadtrzykrotnie cz ciejni pozostalimieszkacywojewództw.znaczcowikszeod redniego(7,7)jestrównie ryzykostaniasi ofiar pobicialubrozbojuwodzi iszczecinie(wspóczynnikiodpowiednio11,9i9,8). Najbezpieczniejsze podtymwzgldems Kielce,Rzeszów,KrakóworazZielonaGóra. WKatowicachwskaniktychprzestpstwjeststosunkowoniski,alezewzgldu nadu liczb mieszkacówirelatywniema liczbzbadanychwtymmiecierespondentów,podanywskaniknaleyocenia zdu ostronoci. W amaniarównie zdarzaj si cz ciej w miastach wojewódzkich ni natereniecaych województw. Najwikszenasilenie wystpuje we Wroc awiu,szczecinie,gdaskuikielcach.stosunkowowysokiezagroeniewamaniamiwystpujerównie naterenieichwojewództw.natomiast w Kielcachdo wama dochodziprawietrzykrotniecz ciejni rednio wwojewództwie.najmniejszejestryzykowama wopolu,bydgoszczy iolsztynie. W ródprzestpstwtzw.samochodowych,doktórychzaliczasi kradzieesamochodóworazwamaniadotychpojazdów,dueryzykowamaniawystpujewszczecinie, Wrocawiu,KatowicachiOpolu. Wszystkiete miastacharakteryzuj si duymnapywemzzazachodniejgranicysamochodówzdobrymwyposaeniem,którestaj si upemzodziei.najmniejszeryzykowamaniadosamochodujestwolsztynie(niktzrespondentów nieby ofiar kradzieyrzeczyzsamochodu), Rzeszowie, Biaymstoku orazgdasku.kradzieesamochodówzdarzaj si najczciejwpoznaniu i Warszawie. Ofiaramiinnychrodzajówkradziey(kradzieekieszonkowe,kradzieeubrania,biuteri,sprztusportowego,dokumentów,telefonukomórkowego,kartypatniczej,roweruitp.)najcz ciejs mieszkacy Wrocawia, atakegdaska, odzi, WarszawyiSzczecina.Najmniejszenasilenieomawianychkradzie yodnotowanowrzeszowieilublinie. Mieszkacytych miastokradanis ponadtrzykrotnierzadziejni mieszkacy Wrocawia. Zdecydowanienajniszajestzgaszalno przestpstw wbiaymstokuiwrzeszowie,gdziepolicjaniewieoponad70%popenionychprzestpstw. Najwicejnatomiastprzestpstwzgaszasi w Kielcach, Opolu orazlublinie.do miast,wktórychodsetekzgaszanychprzestpstwjest zdecydowaniewikszyni wichwojewództwach,nale takepozaopolemilublinem, WarszawaiKraków. 49
BarbaraOstrowska Tabela3. Wspóczynnikiwiktymizacjiwmiastachwojewódzkich iwojewództwachdla2007roku. Wspó - Przestpstwa W a- samochodu Inna Kradzie Zgoszenia Miasto/ czynnik przestpstwa Województwo wiktymizacjiogóem przemocy chodu zuyciem manie izsamo- kradzie redniadlamiast wojewódzkich 34,6 7,7 11,8 8,3 6,8 46,7 redniawwojewództwach 22,3 5,7 7,2 4,2 4,6 48,4 Biaystok 28,7 7,9 9,7 5,1 5,6 25,7 Podlaskie 17,2 4,2 7,2 2,8 3,0 43,4 Bydgoszcz 36,9 18,1 4,5 8,5 5,9 44,6 Kujawsko-pomorskie 23,7 6,5 7,9 5,3 4,0 39,7 Gda sk 36,8 5,1 7,13 5,6 8,9 45,5 Pomorskie 24,3 6,9 8,7 4,3 4,4 52,7 Katowice 35,8 1,5 14,1 13,6 6,5 32,8 lskie 28,3 8,1 9,9 4,1 6,3 39,7 Kielce 31,3 2,9 17,0 7,2 4,3 62,1 wi tokrzyskie 11,5 2,3 4,4 2,5 2,2 60,5 Kraków 22,8 3,7 7,6 7,4 4,2 53,1 Ma opolskie 14,8 3,6 4,9 2,7 3,6 42,5 Lublin 27,1 7,8 17,1 8,4 3,7 60,0 Lubelskie 17,1 5,8 3,9 4,0 3,5 48,0 ód 38,8 11,9 11,6 7,6 7,7 41,6 ódzkie 24,5 7,2 9,2 4,6 3,6 56,6 Olsztyn 26,2 15,6 5,4 0,0 4,6 45,1 Warmi sko-mazurskie 12,2 4,6 4,2 1,6 1,7 42,6 Opole 36,9 16,2 3,5 11,4 5,9 60,2 Opolskie 16,3 4,9 3,8 3,6 4,0 48,7 Pozna 36,5 8,3 12,9 8,9 6,5 49,3 Wielkopolskie 21,6 6,2 6,3 4,7 4,4 49,4 Rzeszów 17,2 3,4 7,7 3,4 2,8 27,9 Podkarpackie 12,6 5,6 3,3 1,1 2,6 60,8 Szczecin 50,6 9,8 18,4 15,3 7,0 50,3 Zachodnio-pomorskie 26,1 5,3 9,9 5,4 5,5 49,8 Warszawa 31,2 5,4 11,5 6,8 7,5 51,0 Mazowieckie 25,0 8,3 7,9 5,4 6,4 44,2 Wroc aw 51,7 6,9 19,8 13,7 11,3 41,3 Dolnolskie 31,2 6,8 10,6 8,7 5,2 47,7 ZielonaGóra 29,1 3,9 11,6 8,1 5,7 39,5 Lubuskie 19,8 4,7 6,6 5,0 3,6 57,6 ródo: B.Gruszczyska,Przestpczo wmiastachwojewódzkich,[w:]geografiawystpkuistrachu,op.cit.,s.69 73. 50
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. Rysunek5. Wspóczynnikiwiktymizacjiogóemwmiastachwojewódzkich iwojewództwachwroku2007. Rzeszów Kraków Olsztyn Lublin ZielonaGóra Warszawa Kielce Katowice Miasto Województwo Opole Bydgoszcz Szczecin 0 10 20 30 40 50 60 ródo:opracowaniewasnenapodstawietabeli3. Wspó czynnikkorelacjipomidzyliczb turystówkorzystajcychzhoteli wposzczególnych miastach wojewódzkich,aogólnym wskanikiem wiktymizacjiwtychmiastachmawarto 0,03ijestnieistotny(rys.6). Podobnieksztatujesi wspózaleno pomidzy wskanikiem wiktymizacjialiczb turystówzagranicznychkorzystajcychzhoteli(r=-0,09; rys.7). 51
BarbaraOstrowska Rysunek6. Korelacjapomi dzyliczb turystówkorzystajcychzhoteli wposzczególnychmiastachwojewódzkichaogólnymwska nikiemwiktymizacjiwtychmiastach. 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 1000000 800000 600000 400000 200000 0-200000 15 20 25 30 35 40 45 50 55 Wiktymizacja ródo:obliczeniawasnenapodstawiedanychztabeli2i3. Rysunek7. Korelacjapomi dzy wskanikiem wiktymizacjialiczb turystówzagranicznychkorzystajcychz miejscnoclegowych whotelach wmiastachwojewódzkich. 800000 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000 0-100000 15 20 25 30 35 40 45 50 55 Wiktymizacja ródo:obliczeniawasnenapodstawiedanychztabeli2i3. 52
Bezpiecze stwowmiastachodgrywajcychistotn rol wturystyce. Wnioskizbada 1. Miasta, wktórychfunkcjaturystycznaodgrywabardzo wan rol: Warszawa,Kraków, Wroc aw,pozna,gdask,szczeciniolsztyn. 2. Wpozostaych miastach wojewódzkich: Biaymstoku, Bydgoszczy, Katowicach, Kielcach,Lublinie, odzi, Opolu, RzeszowieiZielonejGórze,relatywniewstosunkudopierwszejgrupywymienionych miast,turystykapenimniejznaczc rol. 3. Badaniaprzeprowadzonedlaroku2007wskazuj,ewmiastachwojewódzkichnasilenieprzestpstwjestznaczniewikszeni naobszarzecaychwojewództw. redniwspóczynnikwtych miastach na 1000respondentów wynosi34,czylioponad50%wicejni dla województw. 4. Najniebezpieczniejjestwe WrocawiuiSzczecinie,gdziewspóczynnikis ponadpoow wyszeni redniewpozostaychstolicachwojewództw.najbezpieczniejzkoleiyjesi wrzeszowieikrakowie (wspóczynnikirówneodpowiednio17i23),podobniejakwcaych otaczajcychjewojewództwach(podkarpackimimaopolskim),gdzie zagroenieprzestpczoci jesto1/3mniejszeni redniowkraju. 5. ZaskakujcasytuacjanasileniaprzestpczociwystpiawKielcach, gdziewspóczynnikjestprawietrzykrotniewikszyni redniowwojewództwiewi tokrzyskimuchodzcymzanajbezpieczniejsze. 6. Wród miast,wktórychzagroenieprzestpczoci jestponaddwukrotniewikszeni wotaczajcychjewojewództwach,znalazysi równie OpoleiOlsztyn. 7. Natleswojegowojewództwanajbardziejwyróniasi Rzeszów,stolicawojewództwapodkarpackiego,gdzienasilenieprzestpczocijest trzykrotniemniejszeni wmiastachnajbardziejzagroonychprzestpczoci,tj.we WrocawiuiSzczecinie. 8. Wysokiewskanikiprzestpczociwi si zwikszymbogactwem iiloci spoywanegoalkoholu. Wystpujetuzaleno dodatnia wprostproporcjonalna. 9. Natomiastbrakkorelacjipomidzywskanikamiokrelajcymirozwójturystyki wposzczególnych miastach wojewódzkicha wska - nikami przestpczoci. Wspóczynnik korelacji pomidzyliczb turystówkorzystajcychzhoteliwposzczególnych miastachwojewódzkichaogólnymwska nikiemwiktymizacjiwtychmiastachjest nieistotny. 53
BarbaraOstrowska Bibliografia Geografiawystpkuistrachu.Polskiebadaniaprzestpczoci,red.A.Siemaszko, Warszawa2008. Gruszczy skab.,przestpczo wmiastachwojewódzkich,[w:]geografiawystpku istrachu.polskiebadaniaprzestpczoci,red.a.siemaszko, Warszawa2008. Mika M., Turystykamiejska,[w:]Turystyka,red. W.Kurek, Warszawa2007. Poczuciebezpieczestwamieszkacówwielkichmiast.Krakównatleinnychmiast europejskich,red.k.krajewski,kraków2008. SorokaP.,StrategiabezpieczestwazewntrznegoPolski, Warszawa2008. Summary Asareasoftouristreceptioncitiesplayanimportantrole.Themainreasons forvisitingcitiesare:sightseeing,participationincultural,religiousand sportsevents,businesmeetings,conferences,tradefairs,visitingrelatives, educationandsetlingone sownpersonalafairs.thespecialrolefalsto historicalcitieswhichpreservedoriginaloldarchitecture.thecitiesexplorationbytouristrequirespreparationofservicesfortouristsonappropriate level,requirescareofcleanlinesandaesthetics,andabovealasenseof security. Determinantofstandardandqualityoflifeinthecitiesispublicsafety ofinhabitantsandvisitors.researchfrom2007indicatesthattheintensity ofcriminalofencesismuchbiggerinaprovincialcapitalthaninanyother areaofalprovinces. Thecorelationbetweenquantityofhotelguestsintheindividualprovincialcapitalsandageneralindicatorofvictimizationatthesecitiesis equal0,03anditisnotsignificant.theshapeofrelationbetweenindicator ofvictimisationandthenumberofforeigntouristusinghotelsissimilar. 54