บทท 2 วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส

Transcription

1 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ไอซ ด จ ตอลท ม ใช เป นคร งแรก จ ดท าเป นไอซ ลอจ กเกต เช น แอนด เกต ออร เกต เป นต น เม อ ต องการถอดรห สส ญญาณด จ ตอลให ได ตามท ต องการ จะต องน าไอซ ลอจ กเกตมาต อเป นวงจรบนแผ น วงจรพ มพ ต อมาบร ษ ทผ ผล ตได ค ดค นว ธ การท จะน าวงจรมาบรรจ ลงในไอซ เพ อให ท างานตามฟ งก ช น ท ต องการ เร ยกวงจรไอซ ในล กษณะน ว า วงจรลอจ กเช งจ ดหม ม วงจรต วอย าง เช น วงจรถอดรห ส วงจรเข ารห ส วงจรม ลต เพล กเซอร วงจรด ม ลต เพล กเซอร วงจรแปลงรห ส วงจรเปร ยบเท ยบ และ วงจรก าเน ดภาวะสมม ล เป นต น ในบทเร ยนน จะกล าวถ งวงจรลอจ กเช งจ ดหม วงจร ค อ วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส วงจรถอดรห ส การถอดรห ส ค อ การแปลงรห สท อย ในร ปของเลขฐานสอง ให อย ในร ปแบบท เข าใจได หร อเป นกระบวนการตรงก นข ามก บการเข ารห ส การแปลงรห สเลขฐานสอง ต องใช วงจรถอดรห สท ตอบสนองต อรห สท ป อนเข าทางอ นพ ตตามท ต องการและก าจ ดรห สท ไม ต องการ วงจรถอดรห สพ นฐาน ในร ปท. (ก) เป นวงจรถอดรห สท ประกอบด วย แอนด เกต และอ นเวอร เตอร ต ว ใน การท างานของวงจร ให พ จารณาจากตารางการท างาน จะเห นได ว า เม ออ นพ ต และ ม ลอจ ก เป น 0 0 ตามล าด บ จะได เอาต พ ตเป นลอจ ก แสดงว า วงจรน ใช ถอดรห ส 0 0 ม เอาต พ ตเพ ยง ขาเด ยว ในร ปท. (ข) เป นวงจรถอดรห สท ม หลายเอาต พ ต ประกอบด วย แอนด เกต ต ว และ อ นเวอร เตอร ต ว การท างานของวงจรถอดรห สแบบน เม อม การป อนลอจ กเข าท อ นพ ต จะท าให เอาต พ ตเพ ยงขาเด ยวเป นลอจ ก ด ในตารางการท างาน จะเห นได ว า อ นพ ตท ป อนเข าเป นเลขฐานสอง เม อถอดรห สจะม ค าตรงก บเลขฐานส บ เช น อ นพ ต และ เป น 00 จะได เอาต พ ต 0 เป นลอจ ก เพราะเม อป อนอ นพ ต และ เป น 0 ผ านอ นเวอร เตอร ได เป นลอจ ก ป อนเข าแอนด เกตต วท 0 จ งได เอาต พ ตเป นลอจ ก ส วนเอาต พ ตของแอนด เกตต วอ นเป นลอจ ก 0 ท งหมด ถ าป อนอ นพ ต และ เป น 0 0 และ จะได เอาต พ ตของแอนด เกตเป นลอจ ก ท แอนด เกตต วท และ ตามล าด บ เม อน าไดโอดเปล งแสงมาต อท เอาต พ ตของแอนด เกต จะแสดงการท างานของวงจรถอดรห ส เลขฐานสองเป นเลขฐานส บ

2 8 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส แอนด เกต : ถ าอ นพ ตขาหน งเป น ลอจ ก 0 จะให เอาต พ ตเป นลอจ ก 0 Y 0 เอาต พ ต0 เอาต พ ต ตารางการท างาน เอาต พ ต Y อ นพ ต เอาต พ ต เอาต พ ต (ก) เอาต พ ต (ข) เอาต พ ต ร ปท. วงจรถอดรห สพ นฐาน วงจรถอดรห สเลขฐานส บ วงจรถอดรห สท ม ใช แพร หลาย ค อ วงจรถอดรห สเลขฐานสองเป นเลขฐานส บ โดยจ ดท าเป น ไอซ ถอดรห สเบอร ม ข อม ลตามร ปท. เป นวงจรถอดรห สท ม อ นพ ตขนาด บ ต สามารถป อน ข อม ลอ นพ ตได ร ปแบบ โดยเร มจาก 0000 (0) ถ ง 00 ด ในตารางการท างาน ตามร ปท.

3 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 8 เลข ไม แน นอน 0 GN ไอซ : SNS-วงจรถอดรห สบ ซ ด เป นเลขฐานส บ ด านบน อ นพ ตบ ซ ด = ลอจ ก = ลอจ ก 0 V 98 N ตารางการท างาน GN N 0 N V เอาต พ ตเลขฐานส บ N 9 ต วเลขในวงเล บ บอกต าแหน งขา วงจร อ นพ ต อ นพ ต อ นพ ต อ นพ ต () () () () ส ญล กษณ ลอจ ก 8 /E () () () () () () () (0) () ส ญล กษณ ร ปสามเหล ยม ท เอาต พ ตแสดงว าเอาต พ ต เป นลอจ ก 0 เม อถ กกระต น เอาต พ ต 0 เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต เอาต พ ต 8 เอาต พ ต 9 ร ปท. แผ นข อม ลไอซ ถอดรห ส (ท มา : ม.ค. 8) ต วอย างท. เม อป อนอ นพ ตเป น 00 เข าไอซ เอาต พ ตขาใดจะเป นลอจ ก 0 (ถ กกระต น) ว ธ ท า ด ตารางการท างานในร ปท. จะเห นได ว า เม ออ นพ ตเป น 00 หร อ ( 0 ) จะไม ม ขาใดเป นลอจ ก 0 (ไม ถ กกระต น)

4 8 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทประย กต วงจรแปลงรห สบ ซ ด เป นเลขฐานส บท ม วงจรน บ ในร ปท. เป นการต อวงจรถอดรห ส ก บวงจรน บส บท ใช ไอซ 90 เม อม ส ญญาณ นาฬ กาป อนเข าท ขา ของไอซ 90 จะม การน บเลขฐานสองส งออกท เอาต พ ต แล วไปต อเข าก บ อ นพ ตของ ท าให ไดโอดเปล งแสงท เอาต พ ตของ ต ดสว างตามค าการน บเป น และ 00 แล วกล บไปท จ ดเร มต น 0000 และน บต อไป โดยเพ มค าการน บท ละหน ง ไดโอดเปล งแสงท เอาต พ ตไอซ จะต ดสว างเม อเอาต พ ตเป นลอจ ก 0 อ นพ ต ส ญญาณนาฬ กา () () 90 วงจรน บส บ () () () () () (0) () (8) () () () () () () 0 วงจรถอดรห ส บ ซ ด เป นเลข ฐานส บ () () () () () () () R 0 Ω 8 (0) 9 () (8) ร ปท. วงจรแปลงรห สบ ซ ด เป นเลขฐานส บท ม วงจรน บ

5 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 8 ต วอย างท. เม อน าวงจรในร ปท. ไปต อทดสอบการท างาน พบว าเม อกดสว ตช จ ายไฟให ก บวงจรแล วปรากฏว า ไดโอดเปล งแสงไม ต ดสว างตามล าด บ จะม ข นตอนในการแก ไขอย างไรบ าง ว ธ ท า ให ตรวจหาข อบกพร องตามข นตอนต อไปน. ตรวจแรงด นไฟฟ า ท ป อนเข าไอซ 90 และขาแอโนดของไดโอด เปล งแสง โดยใช ลอจ กโปรบ. ตรวจสอบขาไอซ ท ต อลงกราวด ด วยลอจ กโปรบ. ตรวจสอบส ญญาณนาฬ กาท ป อนเข ามา ของไอซ 90 โดยใช ลอจ กโปรบ อาจจะใช สว ตช ลอจ กหร อพ ลซ เซอร ในการทดสอบวงจรน บ. แยกวงจรออกเป น ส วน ค อ ส วนท เป นวงจรถอดรห สก บส วนท เป นวงจรน บ แล ว ตรวจสอบการท างานแต ละส วน. หาข อบกพร องให ได ว า ข อบกพร องเก ดจากต วไอซ หร อภายนอกต วไอซ G G อ ปกรณ : SN -วงจรถอดรห ส เส นเป น เส น บอกฟ งก ช น ส ญล กษณ ลอจ ก การท างาน IN/E () () () (0) (8) 8 & กระต นให ไอซ ท า งานด วยลอจ ก 0 EN 0 () () 0 () () () () () (8) 8 9 (0) 0 () 0 98 () () () () () อ นพ ต G G วงจร เอาต พ ต ร ปท. แผ นข อม ลไอซ ถอดรห ส (ท มา : ม.ค. 8)

6 8 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส ตารางการท างาน เอาต พ ต = ลอจ ก = ลอจ ก 0 อ นพ ต 0 G G = ลอจ ก หร อ ลอจ ก 0 V G G GN ด านบน ร ปท. (ต อ) วงจรถอดรห สเลขฐานส บหก วงจรถอดรห สเลขฐานส บหก เป นวงจรท ใช เล อกเอาต พ ต ใน โดยใช ข อม ลป อนเข าท อ นพ ต ขา ไอซ ท ใช ถอดรห สเลขฐานส บหก ค อ เบอร ม แผ นข อม ลแสดงในร ปท. การ ท างานของไอซ ถอดรห ส จะป อนลอจ กเข าท อ นพ ตได ร ปแบบ (0000 ) แล วป อนลอจ ก 0 เข าท ขาอ เนเบ ล ( ) ขาเอาต พ ตท ถ กเล อกจะเป น ลอจ ก 0 () ด ในตารางการท างาน ร ปท. G G บทประย กต วงจรไฟกระพร บเด นหน า / ถอยหล ง วงจรไฟกระพร บ ประกอบด วยไดโอดเปล งแสง ต ว ต อก บเอาต พ ตของวงจรถอดรห ส และม ไอซ 9 เป นวงจรน บข นและน บลง ต อเป นวงจรตามร ปท. ม แนนด เกต ต ว ควบค มการน บข น / น บลง การท างานเร มจาก แนนด เกต สมม ต ให ขา ม ลอจ กเป น และแนนด เกต ขา เป นลอจ ก 0 ท งสองขาจะม ลอจ กตรงก นข ามในช องท แนนด เกต ขา เป นลอจ ก ส ญญาณนาฬ กาจากขา จะปรากฏท ขาอ นพ ต OUNT UP ของวงจรน บ ท าให ม การน บข นท ละหน ง ( ไปถ ง ) ค าการน บท เอาต พ ตของวงจรน บจะต อก บขาอ นพ ตของวงจร

7 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 8 (8) 00 (0) 0 Ω () () () 00 () () () () () () () (0) (8) () () () () () () () () line to -line ecoer (8) (0) () () () สายควบค ม การน บลง () () () () () 9 Up/own ounter OUNT OUNT OWN UP () () () () () () () () () () (8) () สายควบค ม การน บข น ส ญญาณนาฬ กา ร ปท. วงจรไฟกระพร บเด นหน า / ถอยหล ง เม อเอาต พ ตเป นลอจ ก 0 และน บถ งค า () ขาเอาต พ ต (ขา ) เป นลอจ ก 0 ท าให ไดโอดเปล งแสงกล บทางการกระพร บ ค าลอจ ก 0 ท ขา ของไอซ จะต อก บขา 0 ของแนนด เกต ท าให ได เอาต พ ตเป นลอจ ก ไปข บขา ของแนนด เกต และยอมให ส ญญาณนาฬ กาส งต อ ไปย งขาอ นพ ต OUNT OWN ของ 9 ลอจ ก ท เอาต พ ตของแนนด เกต จะไปข บขา ของ แนนด เกต เม ออ นพ ตขา ย งคงเป นลอจ ก จนกว าจะม เอาต พ ตเป นลอจ ก 0 วงจรถอดรห สจะไม ถ กกระต นในช วงน เม อขาอ นพ ตท งสองของแนนด เกต เป น ท งค จะได เอาต พ ตเป นลอจ ก 0 เพ อ

8 88 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส การแสดงผลวงจรถอดรห ส ในระบบด จ ตอลส วนมากต องม การแสดงผล เช น นาฬ กาด จ ตอล เคร องค านวณ และ โทรศ พท ม อถ อ ในการแสดงผลจะต องม วงจรถอดรห สและวงจรท ท าหน าท เป นต วข บช ดแสดงผล วงจรถอดรห สท ใช ข บไดโอดเปล งแสง ส วน ไอซ ท ใช เป นวงจรถอดรห สและเป นต วข บไดโอดเปล งแสง ส วน ค อ เบอร ม ข อม ลแสดงในร ปท. เป นไอซ ถอดรห สท ม อ นพ ต และเอาต พ ตม ขา ม ขาควบค ม ขา ค อ T และ RI ม รายละเอ ยดการท างานตามตารางการท างาน I / () RO () () RI T () () () () ไอซ ถอดรห สเลขฐานสอง ส ญล กษณ ลอจ ก ไปข บต วแสดงผล ส วน ' ' 'S IN/SEG ส ญล กษณ บ ฟเฟอร /ต วข บ 8 ส ญล กษณ เอาต พ ต คอลเลกเตอร เป ด I = lanking Input RO = Ripple lanking Output RI = Ripple lanking Input T = amp Test input () () a () b (0) c () e () f g ต วแสดงผลเอาต พ ต บ ซ ด อ นพ ต ด านบน T I / RO RI GN V f g a b c e I / T RO N RI a f g b e c ส วนของต วแสดงผล ส วน N GN N V f e g a N b c ร ปท. แผ นข อม ลไอซ ถอดรห ส (ท มา : ม.ค. 8)

9 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 89 เลข ฐานส บ I RI T T RI อ นพ ต = ลอจ ก = ลอจ ก 0 I/RO เอาต พ ต a b c e f g = ลอจ ก หร อ ลอจ ก 0 หมายเหต ร ปท. (ต อ) ในร ปท. (ก) แสดงไดโอดเปล งแสง ส วน แต ละส วนม ช อเป น a b c e f และ g ส วนในร ปท. (ข) แสดงการต ดสว างของไดโอดเปล งแสง ส วนเป นเลข 0 ถ ง 9 วงจรถอดรห ส / ต วข บและไดโอดเปล งแสง ส วน ในร ปท. (ค) แสดงการต อไอซ ถอดรห ส ก บต วแสดงผลไดโอดเปล งแสง ส วน แบบแอโนดร วม ไอซ ถอดรห ส ม ตารางการท างานตามร ปท. (ง) เม อพ จารณาด ท บรรท ดแรก ของตารางการท างาน ม ค าอ นพ ตเป น 0000 (0) ป อนท อ นพ ต จะท าให เอาต พ ตของ ขา a b c e f เป นลอจ ก 0 ส วน g เป นลอจ ก เอาต พ ตท ง ขา ของไอซ ต อก บขาแคโทดของ ไดโอดเปล งแสง ส วน ท เป นแบบแอโนดร วม ต อก บ เม อเอาต พ ตของไอซ ขาใดเป น ลอจ ก 0 จะท าให ไดโอดเปล งแสงส วนน นต ดสว าง แต ถ าเอาต พ ตของไอซ เป นลอจ ก ไดโอด เปล งแสงท มาต อจะด บ (ส วน g) จ งท าให ไดโอดเปล งแสง ส วน แสดงเป นเลข 0

10 90 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส a f e a g b c (ก) ไดโอดเปล งแสง ส วน b c e f g () () 90 ecae ounter (0) () () () () () SW () (8) () ควบค มการน บ วงจรภายใน () () () () จ ดต อ แอโนดร วม () - SEG (8) (ข) ไดโอดเปล งแสง ส วน แสดงเลข 0-9 () () () (0) () () ส ญญาณ z จากฟ งก ช นเจนเนอร เรเตอร (ค) วงจรน บก บวงจรถอดรห ส ตารางการท างานของไอซ อ นพ ต เอาต พ ต แสดงผล a b c e f g = ลอจ ก 0 = ลอจ ก R R R R R R R a b c e f g R -R = 0 Ω (eft)p e () a f () () แอโนด เอาต พ ตลอจ ก 0 E สว าง เอาต พ ตลอจ ก E ด บ () () f e a g b c p p TI () แอโนด () b () g (0) c (8) ต วแสดงผล ส วน แบบแอโนดร วม a b c ท างาน ท ลอจ ก 0 e f e p จ ดต อ แอโนดร วม ร ปท. วงจรถอดรห ส/ต วข บและไดโอดเปล งแสง ส วน

11 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 9 ต วอย างท. เม อป อนอ นพ ตเข าไอซ เป น 00 จะท าให ไดโอดเปล งแสง ส วน ต ดสว างเป นอย างไรบ าง ว ธ ท า พ จารณาจากตารางการท างานของไอซ ตามร ปท. เม ออ นพ ตเป น 00 หร อ (เลข ) ป อนเข าท อ นพ ต ไอซ จะให เอาต พ ตเป นลอจ ก 0 ยกเว น ขาท ต อก บส วน b และ e ของไดโอดเปล งแสง ส วน ท าให ไดโอดเปล งแสง a b c e f และ g ม สถานะเป น สว าง ด บ สว าง สว าง ด บ สว าง สว าง () วงจรท แสดงในร ปท. (ค) ท างานด วยความถ z โดยป อนส ญญาณนาฬ กาเข าท สว ตช / ท ต อเข าขา ของไอซ 90 ซ งเป นวงจรน บ โดยส งค าการน บออกท ขา ตาม จ านวนส ญญาณนาฬ กาท ป อนเข าท ขา เอาต พ ตของไอซ 90 จะต อเข าอ นพ ตของไอซ ซ ง เป นวงจรถอดรห สและต วข บท ต อก บต วแสดงผลไดโอดเปล งแสง ส วน เม อสว ตช / ต อวงจร ไอซ 90 จะน บส ญญาณนาฬ กา ส วนไอซ จะถอดรห สการน บและแสงผลเป นต วเลข 0 9 เม อสว ตช / เป ดวงจร ค าการน บจะย งคงอย ม การแสดงต วเลขค างไว ไอซ เป นต วอย างของวงจรถอดรห ส/ต วข บ ม เอาต พ ตท างานท ลอจ ก 0 ใช ก บไดโอด เปล งแสง ส วน แบบแอโนดร วม ส วนไอซ 8 เป นวงจรถอดรห ส/ต วข บ ท ม เอาต พ ตท างานท ลอจ ก และใช ก บไดโอดเปล งแสง ส วน แบบแคโทดร วม ไอซ ม ใช แพร หลายมากกว าไอซ 8 โดยไอซ จะยอมให ม กระแสซ งค ปร มาณมากไหลมาจากไดโอดเปล งแสง ส วนแบบ แอโนดร วม ส วนไอซ 8 จะม กระแสซอร สจ ายไปย งไดโอดเปล งแสง ส วนแบบแคโทดร วม ไอซ และ 8 ใช เป นต วแปลงรห สบ ซ ด แล วส งไปแสดงผลท ไดโอดเปล งแสง ส วน จากส ญล กษณ ของไอซ ตามร ปท. จะเห นได ว า ม ขาอ นพ ตอ ก ขา ท ย งไม ได กล าวถ งค อ ขา T (amp test input) ขา I (blanking input) และขา RI (Ripple blanking input) ขาอ นพ ตท ง ท างานท ลอจ ก 0 แต ละขาม หน าท ด งน เม อขา T ได ร บลอจ ก 0 จะท าให เอาต พ ตของไอซ เป นลอจ ก 0 ไดโอด เปล งแสง ส วนท ต ออย สว างท กต ว ใช ทดสอบการท างานของไอซ และไดโอด เปล งแสง ส วน เม อ I ได ร บลอจ ก 0 จะท าให เอาต พ ตของไอซ เป นลอจ ก 0 ท าให ไดโอด เปล งแสง ส วนด บท กต ว น าไปใช ในกรณ ท ไม ต องการแสดงต วเลข 0 ท อย ข างหน า เช น 00 ต องการให แสดงเป น

12 9 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส ก าเน ดพ ลซ RI ร ปคล นควบค ม การหร ร ปคล นควบค ม การสว าง On Off On Off On Off On Off On Off On ช วง Off มากกว า On ท าให ต วแสดงผลหร ช วง On มากกว า Off ท าให ต วแสดงผลสว าง ร ปท.8 การควบค มความสว างของไดโอดเปล งแสง เม อขา RI เป นลอจ ก 0 จะควบค มการหร หร อท าให ไดโอดเปล งแสงสว างมากข น โดยการ ปร บแรงด นท จ ายให ก บไดโอดเปล งแสง ส ญญาณท ต อเข าขา RI ใช ร ปคล นของพ ลซ ตามร ปท.8 โดยใช ว ฏจ กรเวลาหร ออ ตราส วนของพ ลซ ในช วงท เป นลอจ ก ก บช วงท เป นลอจ ก 0 เพ อควบค มความ สว างของไดโอดเปล งแสง เม อพ ลซ เป นลอจ ก 0 ไดโอดเปล งแสงจะด บและเม อพ ลซ เป นลอจ ก ไดโอด เปล งแสงต ดสว าง การควบค มความสว างของไดโอดเปล งแสงจะท างานร วมก บอ นพ ตท ป อนเข าขา ของไอซ โดยใช ความถ มากกว า z ซ งไม สามารถมองเห นการเปล ยนแปลงได การ เปล ยนความสว างของไดโอดเปล งแสง ใช การเปล ยนว ฏจ กรหน าท ในช วงท เป นลอจ ก ก บลอจ ก 0 ตามต วอย างในร ปท.8 วงจรถอดรห สส าหร บต วแสดงผลแบบผล กเหลว (iqui rystal isplay : ) ใช แสดงข อสนเทศ ในร ปท.9 (ก) เป นต วแสดงผล ส วนแบบแอลซ ด ต วแสดงผลแต ละส วน ปกต จะ โปร งแสง เม อปล อยแรงด นไฟสล บ ( V V) เข าระหว างหน าส มผ สก บเพลต จะท าให โมเลก ล ของผล กถ กจ ดร ปแบบใหม ท าให ส วนของต วแสดงผลเป นส ด า ต วแสดงผลแบบน ใช ก บท ม แสงสว าง ใช กระแสไฟฟ าน อยกว าต วแสดงผลแบบไดโอดเปล งแสง ท าให ต วแสดงผลแบบแอลซ ด ใช ก บ แบตเตอร ได น าไปใช ในนาฬ กาและเคร องค ดเลข

13 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 9 ส ญญาณ นาฬ กา z () () เพลต ด านหน า 09 ecae Up/own ounter หน าส มผ ส สายต อ () () () () () () (8) ()(0) เพลต ด านหล ง (ก) ต วแสดงผลแอลซ ด + V OWN () () () ส วนแสดงผล () () () () + V () () () () to SEG (8) 0 z () () (0) () () 00 -Qua Two -Input Exclusive OR gate a b c e f g เพลตด านหล ง V ลอจ ก 0 ไม กล บค า เคล อบโลหะ แผ นแก ว ด านหล ง ลอจ ก กล บค า แผ นแก ว ด านหน า โมเลก ล ผล กเหลว แสงส อง ด านหล ง สนามไฟฟ า แสงส อง ด านหล ง (ข) วงจร ร ปท.9 วงจรถอดรห สส าหร บต วแสดงผลแอลซ ด วงจรถอดรห ส/ต วข บส าหร บแอลซ ด ในร ปท.9 (ข) แสดงซ มอส (ต วถอดรห ส/ต วข บท ใช แปลงรห สบ ซ ด ) ท ต อก บ ซ มอส 00 ต ว (เอ กซ คล ซ ฟออร เกต) ใช ข บแอลซ ด เอ กซ คล ซ ฟออร เกตควบค มการแสดงผล

14 9 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส โดยม ซ มอส เป นต วก าเน ดเอาต พ ตท เป นลอจ ก เพ อป อนเข าอ นพ ตของเอ กซ คล ซ ฟออร เกต ลอจ ก ท เอ กซ คล ซ ฟออร เกตจะยอมให ส ญญาณความถ 0 z ป อนเข าส วนแอลซ ด ความต างศ กย ระหว างแบล คเพลตแต ละส วนจะท าให เก ดส วนส ด า เน องจากสนามแม เหล กไฟฟ า ท าให ม การจ ดโครง สร างของโมเลก ลในแต ละส วนใหม ตามร ปท.9 (ข) ในอ กล กษณะหน ง เม อซ มอส ให เอาต พ ต เป นลอจ ก 0 จะไม ม ส ญญาณ 0 z ป อนเข าแอลซ ด จ งไม เก ดความต างศ กย ระหว างแบล คเพลตก บ ส วนของแอลซ ด ท าให มองเห นโปร งแสง ตามร ปท.9 (ข) การใช ซ มอสเป นต วข บแอลซ ด ท าให ใช ก าล งไฟฟ าน อยมาก ใช แหล งจ ายไฟฟ าจากแบตเตอร อ กเหต ผลหน งในการใช ซ มอสแทนท ท แอลเพ อข บต วแสดงผลแอลซ ด ค อ ใช แรงด นไฟฟ าต าเม อเป น ลอจ ก 0 ถ าเป นเกตท ท แอลม ค า 0. โวลต แต ถ าเป นซ มอสท เอาต พ ตเป นลอจ ก 0 ม แรงด นเพ ยง 0. V แบบฝ กห ดตอนท. ถ าป อนอ นพ ต 00 เข าท วงจรถอดรห ส จะแสดงผลเป นเลขใด (0 9). วงจรถอดรห สต อไปน ม จ านวนเอาต พ ตเท าใด. บ ซ ด เป นเลขฐานส บ. เลขฐานสองเป นเลขฐานส บหก. เม อป อนอ นพ ต 00 เข าท ไอซ ถอดรห ส จะท าให เอาต พ ต a b c e f และ g เป นลอจ กใด. ท าไมใช วงจรถอดรห ส / ต วข บแบบซ มอสในการข บต วแสดงผลแบบแอลซ ด วงจรเข ารห ส วงจรเข ารห สเป นวงจรท ท างานตรงข ามก บวงจรถอดรห ส วงจรถอดรห สเป นวงจรตรวจจ บ รห สเฉพาะ ส วนวงจรเข ารห สเป นต วก าหนดรห สเฉพาะ วงจรเข ารห สพ นฐาน ในร ปท.0 (ก) แสดงวงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นเลขฐานสอง โดยใช สว ตช กดต ดปล อย ด บ ต ว ม ต วต านทานยกระด บแรงด น ต ว และแนนด เกต ต ว ต วต านทานยกระด บแรงด นจะ ท าให อ นพ ตของแนนด เกตปกต เป นลอจ ก เม อกดสว ตช อ นพ ตของแนนด เกต จะเป นลอจ ก 0 ท าให เอาต พ ตของแนนด เกต ขา 0 เป นลอจ ก ส วนอ นพ ตของแนนด เกต เป นลอจ ก ท าให เอาต พ ต เป นลอจ ก 0 เม อพ จารณาตามตารางความจร งในร ปท.0 (ก) จะเป นการก าเน ดรห ส บ ต เม อกดสว ตช ได เป น 0 ม ค าเป นเลข ในฐานส บ แต เม อกดสว ตช ได เป น 0 ม ค าเป นเลข

15 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 9 R R R ต วต านทาน ยกระด บแรงด น 0 อ นพ ต 0 (เอาต พต ) 0 0 แนนด เกต : อ นพ ตขาหน งเป น 0 จะให เอาต พ ตเป น (ก) วงจรเข ารห ส สาย เป น สาย 0 อ นพ ต เอาต พ ต (ข) วงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นเลขฐานสอง ร ปท.0 วงจรเข ารห สพ นฐาน

16 9 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส วงจรในร ปท.0 (ข) เป นการขยายวงจรเข ารห ส ในร ปท.0 (ก) โดยการเพ มสว ตช เป น 9 ต ว และใช แนนด เกต อ นพ ต ต ว ได เป นวงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นรห สบ ซ ด การท างานจะ คล ายก บวงจรเข ารห สตามท ได กล าวมาแล ว ต วอย าง เม อกดสว ตช แนนด เกต จะม อ นพ ตเป น ลอจ ก 0 ท าให เอาต พ ต เป นลอจ ก ได เอาต พ ตท งหมดเป น 000 ( 0 ) ตรงก บเลข ฐานส บ แต เม อกดสว ตช อ นพ ตของแนนด เกต และ เป นลอจ ก 0 ท าให เอาต พ ต 0 เป นลอจ ก ได เอาต พ ตท งหมดเป น 0 ตรงก บเลข ฐานส บ ต วอย างท. จากวงจรในร ปท.0 (ข) จงเข ยนรห สเอาต พ ต เม อสว ตช และ พร อมก น ว ธ ท า เม อกดสว ตช และ ในร ปท.0 (ข) พร อมก น แนนด เกต และ จะม อ นพ ตเป นลอจ ก 0 จ งท าให ได เอาต พ ตเป นลอจ ก ได รห สเอาต พ ตของสว ตช เป น 000 และ เป น 000 เม อรวมก นได เป น 00 ในการน าวงจรเข ารห สไปใช งาน ไม ใช การสร างวงจรจากอ ปกรณ ท แยกเป นรายอ ปกรณ แต จะจ ดท าเป นวงจรเช งจ ดหม ในร ปของไอซ ม หล กการท างานและการประย กต ใช งานด งน วงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นรห สบ ซ ด ในร ปท. แสดงข อม ลของไอซ เป นวงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นรห สบ ซ ด ท ม การก าหนดล าด บความส าค ญ จากร ปวงจรขาอ นพ ต 9 ม เคร องหมายบาร อย ข างบนต วอ กษร แสดงให ทราบว า อ นพ ตถ กกระต นให ท างานท ลอจ ก 0 และในท านองเด ยวก นท เอาต พ ต Q 0 Q จะ ถ กกระต นให ท างานด วยลอจ ก 0 เร ยกว า เอาต พ ตท างานท ลอจ กบวก จากตารางการท างานบรรท ด ส ดท าย เป นลอจ ก 0 จะท าให ไอซ ก าเน ดเอาต พ ตเป น (0) เม อกล บค าเป น ลอจ กบวก จะได เป น (000) ได เป นเลข (ฐานส บ) ซ งตรงก บการกระต นท อ นพ ต เม อพ จารณาด ในบรรท ดท ของตารางการท างานในร ปท. จะเห นได ว าขา 9 เป น ลอจ ก 0 ไอซ จะก าเน ดรห สลอจ กลบเป น (00) เม อกล บค าเป นรห สลอจ กบวก ได เป น (00) ตรงก บเลข 9 (ฐานส บ) ซ งเก ดจากการกระต นท อ นพ ต 9 ด งน น การป อนลอจ ก 0 เข าท ขาใดขาหน งของ 9 จะท าให ได รห สท เอาต พ ตเป นลอจ กลบ และเม อกล บค าได เป นลอจ ก บวก ซ งตรงก บขาอ นพ ตพอด ค า ในตารางการท างานตามร ปท. เป นการบอกให ทราบว า ม ค าเป นลอจ ก หร อลอจ ก 0 ก ได ในกรณ ท ม การป อนลอจ ก 0 เข าท ขาอ นพ ตของไอซ พร อม ก น เช น ขา 9 ก บ เม อด ในตารางการท างานบรรท ดท ในร ปท. ไอซ จะก าเน ด รห สขาท 9 โดยไม สนใจลอจ ก 0 ท ขา

17 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 9 อ ปกรณ : SNS-วงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นบ ซ ด ส ญล กษณ ลอจ ก () ด านบน PRI/ () () V 0 9 N 8 () () N N () () 8 9 () GN GN N V N N 9 () () () ตารางการท างาน อ นพ ต เอาต พ ต 8 9 = ลอจ ก = ลอจ ก 0 = ลอจ ก หร อลอจ ก 0 () () () () () () วงจร Q 0 () Q () 8 9 () (0) () Q () Q ร ปท. ข อม ลไอซ เข ารห ส (ท มา : ม.ค. 8)

18 98 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส สว ตช ปกต เป ดวงจร 8 9 (0) () () () () () () () () ต วต านทาน ยกระด บแรงด น kω 9 8 () ENOER (8) Q 0 Q Q Q () () () 0 แป นพ มพ 0 แป นท กด รห สบ ซ ด ลอจ กลบ ลอจ กบวก ม ค าตรงก นข าม รห สบ ซ ด ลอจ กลบ รห สบ ซ ด ลอจ กบวก ร ปท. วงจรเข ารห ส 0 9

19 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 99 วงจรเข ารห ส 0 9 ในร ปท. แสดงการต อไอซ เป นวงจรเข ารห สแป นพ มพ เคร องค ดเลข ท ม แป น กด 9 ท สว ตช แต ละต วม ต วต านทานยกระด บแรงด น เพ อให แน ใจว าปกต ขาอ นพ ตของไอซ เป นลอจ ก เม อม การกดแป นพ มพ ท าให อ นพ ตเป นลอจ ก 0 เม อกดแป น จะท าให ขา เป นลอจ ก 0 ได เอาต พ ตลอจ กลบเป น 0 เม อต อเข าอ นเวอร เตอร ได เป นลอจ กบวก 000 ตรงก บเลข ด งน น การต ออ นเวอร เตอร เข าท เอาต พ ตของไอซ ท าให ค าท ได ตรงก บหมายเลขแป นพ มพ ท กด ต วอย างท. จากร ปท. เม อไม ม การกดแป นพ มพ ใดเลย จะม การก าเน ดรห สเอาต พ ตเป น ลอจ กลบและลอจ กบวก อย างไร ว ธ ท า ด ท ตารางการท างานบรรท ดท ในร ปท. จะเห นได ว า ไม ม อ นพ ตขาใดเป น ลอจ ก 0 จ งได รห สลอจ กเป น แสดงออกท เอาต พ ตของ เม อกล บค า เป นลอจ กบวกได เป นรห ส 0000 ตรงก บเลข 0 (ฐานส บ) แบบฝ กห ดตอนท. วงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นรห สบ ซ ด ม จ านวนอ นพ ตและเอาต พ ตเท าใด. เอาต พ ตของไอซ ซ งเป นรห สลอจ กลบจะท าให เป นรห สลอจ กบวกได อย างไร. ถ าอ นพ ต และ ของไอซ ถ กกระต นด วยลอจ ก 0 พร อมก น จะได รห ส ท เอาต พ ตเป นอย างไร. จงแปลงรห สลอจ กลบ ให เป นรห สลอจ กบวก ด งน การแก ไขข อบกพร องวงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ช างเทคน คหร อผ ตรวจสอบข อบกพร อง ต องม ความร ในการใช เคร องม อว ด และทดสอบทาง อ เล กทรอน กส ม เทคน คในการตรวจหาข อบกพร องและหาต าแหน งจ ดเส ยในระบบด จ ตอล ได อย าง รวดเร ว แล วท าการแก ไขข อบกพร อง ว ธ การหาจ ดเส ยและการแก ไข ม ข นตอนด งน ข นท การว น จฉ ย ข นตอนแรกเป นการว น จฉ ยหาข อบกพร องของวงจรโดยการพ จารณาจากข อผ ดพลาดในการ ท างาน ข นตอนน ช างเทคน คหร อผ แก ไขต องทราบข อสนเทศเก ยวก บระบบ วงจรและอ ปกรณ เพ อน ามา ใช ในการว น จฉ ยป ญหาท เก ดข น

20 00 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส ข นท การแยกส วน ข นตอนน เป นการตรวจสอบการท างานของระบบตามล าด บเพ อแยกส วนท เป นป ญหา โดย ช างเทคน คจะส งเกต ทดสอบและประย กต เทคน คการแก ไขข อบกพร องเพ อหาจ ดเส ย ข นท การซ อมจ ดเส ย ข นตอนส ดท าย เป นการแก ไขข อบกพร อง แล วทดสอบการท างานของวงจรและระบบ ในการแก ไขข อบกพร อง ต องได ร บการฝ กตรวจซ อมบ อย ๆ ซ งจะได น าหล กการน ไปใช ใน บทเร ยนต อไป ในบทเร ยนน จะได ฝ กการตรวจซ อมวงจรเข ารห ส/ถอดรห ส โดยใช การตรวจสอบข อ บกพร อง ข นตอน วงจรเข ารห ส / ถอดรห สต วอย าง ในร ปท. เป นการน าวงจรเข ารห สท ใช ไอซ เบอร ซ งก าเน ดรห สลอจ กลบท ม ค า ส มพ นธ ก บการป อนลอจ ก 0 เข าท อ นพ ตของไอซ เอาต พ ตท ได น ามาต อก บอ นเวอร เตอร 0 เม อกล บค าให เป นรห สลอจ กบวกแล ว ป อนเข าก บไอซ ถอดรห ส เพ อไปข บต วแสดงผลไดโอด เปล งแสง ส วนท เป นแบบแอโนดร วม เม อกดสว ตช แป นพ มพ เลขใดจะม การแสดงผลตรงก บเลขน น น าเอาว ธ การแก ไขข อบกพร อง ข นตอนมาทดลองใช ในการหาข อบกพร องและแก ไขวงจร เข ารห ส/ถอดรห ส ข นท ว น จฉ ย การว น จฉ ยข อบกพร องของระบบ จ าเป นต องทราบการท างานของวงจรและอ ปกรณ แต ละ ต วท างานอย างไร ในการแก ไขข อบกพร องของวงจรเข ารห ส/ถอดรห ส ในร ปท. ข นตอนแรก ต องทบทวนการท างานของแต ละวงจรให เข าใจอย างช ดเจน ในทางปฏ บ ต ระบบด จ ตอลแต ละระบบจะ ม รายละเอ ยดการท างานของวงจรอย ในค ม อช างเทคน ค ส าหร บใช เป นแนวทางตรวจซ อมข อบกพร อง และต องใช ค ม อแผ นข อม ลของไอซ ประกอบด วยเพ อให ทราบค ณล กษณะของไอซ ท ใช ในระบบ เม อม พ นฐานเก ยวก บการท างานของวงจรต าง ๆ ในระบบเป นอย างด แล วจะท าให การว น จฉ ยข อบกพร องได ถ กต องและรวดเร ว ข อบกพร องในระบบม ล กษณะ ค อ ข อผ ดพลาดจากการท างาน (operator error) หร อวงจรท างานไม ถ กต อง (circuit malfunction) ข นตอนแรกจะต องตรวจข อผ ดพลาดจากการท างาน ก อนเพ อไม ให เส ยเวลามาก ต วอย างข อผ ดพลาดจากการท างาน เช น อาการท : ช ดแสดงผลเป นเลข 0 เม อไม ม การกดสว ตช แป นพ มพ ว น จฉ ย : เป นข อผ ดพลาดจากการท างาน วงจรท างานเป นปกต เม อม การแสดง รห สลอจ กเป น 0000 ในกรณ ท ไม ม การกดสว ตช แป นพ มพ

21 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 0 สว ตช ปกต เป ดวงจร 8 9 (0) () () () () () () () () ต วต านทาน ยกระด บแรงด น kω 9 8 () ENOER (8) Q 0 Q Q Q () () () 0 แป นพ มพ 0 () () () 0 V () () () () () (8) () () () () V () - (8) () () () (0) () () R b c g (ซ าย) () a () () แอโนด e () () V p TI c () () () (0) (8) c (ขวา) ร ปท. วงจรเข ารห สและวงจรถอดรห ส

22 0 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส อาการท : ต วแสดงผลท เป นจ ดทศน ยม ไม ต ดสว าง ว น จฉ ย : เป นข อผ ดพลาดจากการท างาน การออกแบบวงจรช ดแสดงผล ไม ได ให แสดงจ ดทศน ยม แต ต องการให แสดงเลข ถ ง 9 เม อม การกดสว ตช แป นพ มพ เม อต องการหาข อบกพร องท เก ดจากการท างานของวงจร ใช การแยกวงจรตามข นตอนท ข นท การแยกส วน ในการหาข อบกพร องของระบบต องแยกให ได ว าวงจรส วนใดท างานไม ถ กต อง จากต วอย าง วงจรร ปท. ม ข นตอนในการปฏ บ ต ด งน. ใช ว ธ การหาสาเหต และผลท เก ดข น หาสาเหต ท ท าให วงจรท างานไม ถ กต องว าอย ตรงจ ดใด. ตรวจสอบจากส งท มองเห นได เช น สว ตช ป ด/เป ดการจ ายไฟท างานหร อไม การ ต อสายถ กต องหร อไม และการใส ไอซ ถ กต องหร อไม (ในกรณ ท ประกอบวงจรใหม ). ใช ลอจ กโปรบหร อโวลต ม เตอร ทดสอบแหล งจ ายไฟ การต อกราวด เข าก บวงจร และ ว ดแรงด นไฟฟ าท จ ดต าง ๆ ในวงจร โดยใช โวลต ม เตอร ตรวจแรงด นไฟฟ ากระแสตรงท ขาไอซ ว าม แรงด นป อนให ไอซ ถ กต องหร อไม ตรวจสอบท ขากราวด ของไอซ แต ละต วว าถ กต องหร อไม. ใช ประสาทส มผ ส ตรวจสอบด การต อสาย จ ดต อ ความร อนหร อคว นท เก ดข นก บ อ ปกรณ การส มผ สของขาไอซ ก บซ อคเก ต และส วนต าง ๆ ของวงจร. ใช ว ธ แยกระบบออกเป น ส วน แล วท าการตรวจหาข อบกพร องของวงจรในแต ละ ส วน ในวงจรเข ารห ส/ถอดรห ส จ ดก งกลางท จะตรวจ ค อ รห สเอาต พ ตท เป นลอจ กลบจากวงจร เข ารห ส โดยใช ลอจ กโปรบตรวจสอบ ด งน ถ ารห สเอาต พ ตถ กต อง เม อม การกดสว ตช ท แป นพ มพ แต ละต ว ต วแสดงผลไม แสดง ต วเลข แสดงว าข อบกพร องเก ดข นท อ นเวอร เตอร วงจรถอดรห สหร อส วนแสดงผล ถ ารห สเอาต พ ตออกมาไม ถ กต องแสดงว าวงจรเข ารห สบกพร อง ข อบกพร องเก ดใน ส วนวงจรเข ารห สท สว ตช แป นกดหร อต วต านทานยกระด บแรงด นหร ออาจเก ดจากสายท ต อก บนอตเกต เก ดล ดวงจร. เม อส บสนหร อไม แน ใจว าไอซ ท างานไม ถ กต อง ให น าไอซ ต วใหม ท ท าหน าท เหม อน ก นมาใส แทน ถ าข อบกพร องน หายไปก แสดงว าไอซ ต วเด มใช งานไม ได. ระบบอ เล กทรอน กส ท ผล ตจากโรงงาน จะม แผนภ ม การแก ไขข อบกพร อง โดยแสดง ล าด บการตรวจหาข อบกพร องและว ธ การทดสอบวงจร โดยจ ดท าเป นค ม อ

23 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 0 ข นท การซ อมจ ดเส ย เม อค นพบจ ดบกพร องแล ว ข นตอนส ดท ายเป นการซ อมโดยการน าอ ปกรณ ท ช าร ดออกแล ว น าต วใหม ใส หร อการต อสายท หล ดออกหร อการปร บแรงด นไฟฟ าให ถ กต อง ถ าเป นอ ปกรณ ประเภท ซ มอส ต องระม ดระว งในเร องการส มผ สก บขาของต วไอซ เพราะจะท าให อ ปกรณ ช าร ดและการบ ดกร อ ปกรณ ต องตรวจด ให แน ใจว าบ ดกร ได แน นและไม เก ดวงจรล ดในกรณ ท ลายแผ นวงจรพ มพ อย ช ดก น เม อท าการซ อมแก ไขเร ยบร อยแล ว ต องทดสอบการท างานของวงจรและระบบเหม อนการใช งานจร ง ต วอย างป ญหาท เก ดก บวงจรเข ารห ส/ถอดรห ส เม อต อวงจรเข ารห ส/ถอดรห สตามร ปท. เสร จแล วให ทดลองท าให เก ดข อบกพร อง เพ อส งเกตผลท เก ดข น ด งน. ไม ต อไฟ เข าท ไอซ. ไม ต อไฟ เข าท ต วต านทานยกระด บแรงด น. นอตเกตต วหน งเป นวงจรเป ด. สายอ นพ ตท นอตเกตต วหน งต อเข าโดยตรงก บไอซ. ไม ต อไฟเข าไอซ. น าต วต านทานท ต ออย ระหว างไอซ ก บไดโอดเปล งแสง ส วนออก ต ว. เอาสายไฟท ต อเข าไดโอดเปล งแสง ส วนออก 8. ต อสายเอาต พ ตของไอซ ก บขา p ของไดโอดเปล งแสง ส วน แบบฝ กห ดตอนท. จงบอกช อข นตอนในการแก ไขข อบกพร อง. ความแตกต างระหว างข อผ ดพลาดจากการท างานก บข อบกพร องของวงจรต างก น อย างไร. เทคน คการหาข อบกพร องโดยว ธ การแบ งคร งเป นอย างไร จงอธ บาย. จากร ปท. จงบอกสาเหต ท ท าให ไดโอดเปล งแสงส วน c ของต วแสดงผล ส วน ช าร ด สร ป. วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส เป นวงจรเช งจ ดหม ท มน ษย ใช ในการส อสารก บระบบ ด จ ตอล วงจรเช งจ ดหม จะให ค าเอาต พ ตตามค าอ นพ ตท ป อนเข ามาในวงจร

24 0 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส. วงจรถอดรห สเป นวงจรท ยอมให รห สท ต องการผ านออกไปท เอาต พ ตและก าจ ดรห สท ไม ต องการ วงจรถอดรห สพ นฐาน ใช เกตพ นฐานมาต อร วมก น เพ อให ท าหน าท ตามต องการ การต อวงจร ในล กษณะน ไม สะดวกต อการน าไปใช งาน จ งได ม การจ ดท าเป นไอซ ถอดรห ส เช น ไอซ ถอดรห สบ ซ ด เป นเลขฐานส บเบอร ไอซ ถอดรห สบ ซ ด ไปข บต วแสดงผล ส วน เบอร. ไอซ ถอดรห สเบอร เป นไอซ ถอดรห ส บ ซ ด เป นเลขฐานส บหก. การแสดงผลของวงจรถอดรห สท เป นต วเลข ใช ต วแสดงผล ส วนท เป นแบบไดโอด เปล งแสงหร อแบบแอลซ ด. ต วแสดงผลไดโอดเปล งแสง ส วน แบ งตามการต อได เป น แบบ ค อ แบบแอโนด ร วมก บแบบแคโทดร วม ถ าใช ไอซ ถอดรห สเบอร ต องใช ต วแสดงผล ส วนแบบแอโนดร วม แต ถ าใช ไอซ ถอดรห สเบอร 8 จะใช ต วแสดงผล ส วนแบบแคโทดร วม. ต วแสดงผล ส วนแบบแอลซ ด ใช ไอซ ถอดรห ส ซ มอสเบอร ใช ก าล งไฟฟ าน อย เหมาะก บอ ปกรณ ท ใช แบตเตอร เป นแหล งจ าย. วงจรเข ารห สเป นวงจรท ก าเน ดรห สเฉพาะ ตามเง อนไขท ป อนเข ามาท อ นพ ต การท างาน ม ล กษณะตรงก นข ามก บวงจรถอดรห ส วงจรเข ารห สพ นฐาน ใช เกตพ นฐานต อรวมก นเป นวงจร เพ อให ง ายต อการใช งาน บร ษ ทผ ผล ตจ งได จ ดท าเป นไอซ เข ารห ส เช น เบอร เป นวงจรเข ารห สเลขฐาน ส บเป นเลขฐานสอง 8. ในการตรวจข อบกพร องของวงจรเข ารห สและวงจรถอดรห ส ใช หล กการ ข นตอนค อ ว น จฉ ย แยกส วน และการซ อมจ ดเส ย

25 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 0 แบบทดสอบ ค าถามแบบเล อกตอบ. แปลงรห สต วอ กษรเป นร ปแบบท เข าใจได (ก) วงจรถอดรห ส (ข) วงจรเข ารห ส (ค) วงจรม ลต เพล กเซอร (ง) ต วแปลงรห ส. วงจรถอดรห สบ ซ ด เป นเลขฐานส บ ม จ านวนอ นพ ตและเอาต พ ตเท าใด (ก) อ นพ ต เอาต พ ต (ข) 0 อ นพ ต เอาต พ ต (ค) 0 อ นพ ต เอาต พ ต (ง) อ นพ ต 0 เอาต พ ต. ต วแสดงผลไดโอดเปล งแสง ส วนแบบแคโทดร วมท อ นพ ตจะกระต นด วยลอจ ก ส วนต วแสดงผลไดโอดเปล งแสง ส วนแบบแอโนดร วมท อ นพ ตจะกระต นด วยลอจ ก (ก),0 (ข) 0,0 (ค) 0, (ง),. เม อม การกดสว ตช ท แป นพ มพ เลข ต วแสดงผลไดโอดเปล งแสงส วนใดบ างท ท างาน (ก) a b f g (ข) a b e (ค) a c e (ง) a b c. ขา R ของไอซ ถอดรห ส ม ไว ท าหน าท อะไร (ก) ท าให ท กส วนของต วแสดงผลด บถาวร (ข) ต วแสดงผลด บเม อส ญญาณไฟกระแสสล บกระเพ อมในสายส ง (ค) ปร บความสว างของไดโอดเปล งแสง (ง) ท าให ท กส วนของต วแสดงผลต ดสว าง. ไอซ 8 ใช ส าหร บแปลงรห สอะไร (ก) บ ซ ด เป นรห สเกรย (ข) เลขฐานส บเป นบ ซ ด (ค) บ ซ ด ไปต วแสดงผล ส วน (ง) รห สเกรย ไปต วแสดงผล ส วน. เป นวงจรท ท าหน าท ตรวจจ บรห สบ ซ ด ท ต องการขณะท ใช ในการก าเน ด รห ส (ก) ต วแปลงรห ส วงจรถอดรห ส (ข) วงจรถอดรห ส วงจรเข ารห ส (ค) วงจรเข ารห ส ต วแปลงรห ส (ง) วงจรเข ารห ส วงจรถอดรห ส 8. วงจรเข ารห สเลขฐานส บเป นรห สบ ซ ด ม อ นพ ต และ เอาต พ ต (ก) 0 (ข) 0 (ค) 0 (ง) 0 9. รห สบ ซ ด ลอจ กลบของเลข 9 ค อ (ก) 00 (ข) 00 (ค) 0 (ง) 00

26 0 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส 0. รห สลอจ ก 00 เปล ยนเป นรห สลอจ กบวกได ตรงก บข อใด (ก) 00 (ข) 00 (ค) 00 (ง) 00 ค าถามเพ อฝ กท กษะการส อสาร. จงบอกหน าท และการประย กต ใช งานวงจรถอดรห ส. จงเข ยนวงจรถอดรห ส. วงจรถอดรห สเลขฐานส บเป นอย างไร จงอธ บาย. จงบอกต าแหน งขาและอธ บายการท างานของไอซ. วงจรถอดรห สเลขฐานส บหกเป นอย างไร จงอธ บาย. จงบอกต าแหน งขาและอธ บายตารางการท างานของไอซ. วงจรถอดรห สต วแสดงผล ส วน เป นอย างไร 8. จงบอกต าแหน งขาและอธ บายตารางการท างานของไอซ 9. ไอซ ถอดรห สเบอร ก บ 8 ต างก นอย างไร 0. ท าไมไอซ ถอดรห ส/ต วข บท เป นแบบซ มอส จ งใช ต อก บต วแสดงผลแบบแอลซ ด. จงบอกหน าท และอธ บายการประย กต ใช งานวงจรเข ารห ส. จงเข ยนวงจรเข ารห ส. วงจรเข ารห สท ม การล าด บความส าค ญเป นอย างไร. จงบอกต าแหน งขาและอธ บายตารางการท างานของไอซ. ลอจ กลบ ค อ อะไร และเปร ยบเท ยบก บลอจ กบวกได เป นอย างไร ค าถามเก ยวก บการปฏ บ ต. รห สเลขฐานสองม ค าเป นอย างไร เม อป อนเข าวงจรถอดรห สตามร ปท. แล วท าให เอาต พ ตเป น ลอจ ก. จงเข ยนวงจรถอดรห ส คล ายก บร ปท. แล วท าให ได เอาต พ ตเป นลอจ ก ก าหนดให รห ส อ นพ ตเป น

27 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส 0 Y Y (ก) (ข) ร ปท. วงจรถอดรห สพ นฐาน จากวงจรในร ปท. จงตอบค าถามข อ 8 R -R /E 0 R ร ปท. บทประย กต วงจรถอดรห สเลขฐานส บ 8. จากวงจรในร ปท. ไอซ ท าหน าท อะไร 9. R R ม ไว เพ ออะไร

28 08 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส 0. ไดโอดเปล งแสงในวงจรน ต อเป นแบบแอโนดร วมหร อแคโทดร วม. เอาต พ ตของไอซ ท างานท ลอจ ก 0 หร อลอจ ก. เม อกดสว ตช อ นพ ตพร อมก น จะท าให ม การแสดงผลเป นอย างไร. และ. 0, และ. และ. ถ าไดโอดเปล งแสงต ดสว างเป นหมายเลข จะต องป อนลอจ กท อ นพ ต ของไอซ เป น อย างไร จากร ปท. จงตอบค าถามข อ 9 () () 90 EE OUNTER (0) () () () () () () (8) () () () () () /SEG 8 (8) () () () (0) () () ต วต านทาน ยกระด บแรงด น 0 Ω a b c e f g a b c e fg เร ม/หย ด การท างานวงจรน บ z ร ปท. วงจรต งเวลา 0 9. ไอซ 8 ม หน าท อย างไร. ต วแสดงผล ส วนท ใช ในวงจรเป นแบบแอโนดร วมหร อแคโทดร วม. เอาต พ ตของไอซ เบอร 8 ในวงจรน ท างานท ลอจ ก 0 หร อลอจ ก. สว ตช กดต ดปล อยด บในวงจรน ม ไว เพ ออะไร 8. เม อม การกดสว ตช เร ม/หย ด ไว ตลอด จะม การแสดงผลเป นอย างไร

29 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ถ าม การแสดงผลเป นเลข 8 ท อ นพ ตของไอซ 8 จะเป นลอจ กใดและให ใช ลอจ กโปรบตรวจด ท ขาเอาต พ ตของไอซ 8 ว าเป นลอจ กใดบ าง ใช วงจรในร ปท. ตอบค าถามข อ 0 R - =. k Ω ร ปท. วงจรสว ตช เข ารห ส 0. วงจรน เป นวงจรถอดรห สหร อเข ารห ส. จงอธ บายการท างานของวงจร. เม อสว ตช เล อก แล วบ นท กค าลงในตารางการท างาน

30 0 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส ใช วงจรในร ปท.8 ตอบค าถามข อท 0 ต วต านทาน ยกระด บแรงด น kω (0) () () () () () () () () 9 8 () ENOER (8) Q 0 Q Q Q () () () ร ปท.8 วงจรสว ตช เข ารห ส. จงอธ บายการท างานของวงจร. เม อม การกระต นท สว ตช อ นพ ตท ต อเข าไอซ ระด บลอจ กท เอาต พ ตจะเป นอย างไร. ขาอ นพ ตของไอซ ท างานท ลอจ ก 0 หร อ ลอจ ก. ขาเอาต พ ตของไอซ ท างานท ลอจ ก 0 หร อ ลอจ ก. ลอจ กเอาต พ ต (บวก/ลบ) ของไอซ ใช ก บต วแสดงผลท มาต อร วมเป นแบบ (แอโนด/แคโทด)และเม อเอาต พ ตเป นลอจ ก 0 จะท าให ไดโอดเปล งแสง (สว าง/ด บ) 8. เม อม การกดสว ตช ลอจ กท เอาต พ ตของไอซ จะม ค าเป นอย างไร 9. เม อกดสว ตช และ พร อมก น ลอจ กท เอาต พ ตของไอซ จะม ค าเป นอย างไร 0. ถ าไม ม การกดสว ตช จะแสดงผลเป นอย างไร

31 ด จ ตอลอ เล กทรอน กส บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ฝ กปฏ บ ต ด านซอฟแวร ใช ซอฟแวร พ แอลด เพ อ สร าง แปลง จ าลองการท างาน ดาวน โหลดและทดสอบวงจร ด งน. ร ปท. (ก). ร ปท. (ข). ร ปท.. ร ปท.. ร ปท.8 ค าถามเก ยวก บการแก ไขข อบกพร อง. จงอธ บายข นตอนในการแก ไขข อบกพร องท ง ข นตอน. จากวงจรในร ปท. จงอธ บายการท างานของวงจร เม อเก ดเหต การณ ต อไปน. R เป ดวงจร. ไดโอดเปล งแสง 8 ช าร ด. เอาต พ ต ของไอซ ชอร ตลงกราวด 8. จากวงจรในร ปท. จงอธ บายการท างานของวงจร ถ าเก ดเหต การณ ต อไปน 8. ไม ต อสายกราวด ก บต วแสดงผล ส วน 8. เอาต พ ต g ของไอซ 8 ชอร ตลงกราวด 8. เอาต พ ตของไอซ 90 ค างท จากวงจรในร ปท. จงบอกอาการท เก ดข น เม อเก ดเหต การณ ต อไปน 9. เป ดวงจร 9. R เป ดวงจร 9. ขากลางของสว ตช โรตาร ไม ต อกราวด 9. เอาต พ ตนอตเกต เป นลอจ ก ค างตลอด 0. จากวงจรในร ปท.8 จงบอกอาการท เก ดข นเม อเก ดข อบกพร องด งน 0. ไดโอดเปล งแสงต วหน งช าร ด 0. เอาต พ ตขาหน งของไอซ เป นลอจ ก 0. เอาต พ ตขาหน งของไอซ เป นลอจ ก 0

32 บทท วงจรถอดรห สและวงจรเข ารห ส ด จ ตอลอ เล กทรอน กส เอกสารอ างอ ง ignell James & onavan. (000). igital Electronics. (th e.). New York : elmar. ook, Nigel P. (00). igital Electronics with P Integration. New Jersey : Prentice-all. ueck, Robert K. (000). igital pplications for Ps : ab Manual. Toronto : elmar. (00). igital esign with P application an V. Toronto : elmar. Floy, T.. (99). igital Funamentals. New Jersey : Prentice-all. Kleitz, W. (999). igital Electronics. New Jersey : Prentice-all. Mano, Morris P. (99). igital esign. os ngeles : Prentice-all. Reis, R.. (99). igital Electronics through Project analysis. New York : Macmillan. Sanige, Richar S. (00). igital esign Essentials. alifornia : Prentice-all. Taub, erbert. (98). igital ircuits an Microprocessor. New York : McGraw-ill. Tocci, R. J., & Wilmer, N. S. (00). igital Systems. (8th e.). New Jersey : Prentice-all. Wakerly, John F. (000). igital esign. New Jersey : Prentice-all. Waterman, Steve. (000). igital ogic Simulation an P Programming. New Jersey : Prentice-all. แผ นข อม ลไอซ SNS SN และ SNS htpp:// : มกราคม 8.