Betrouwbare en energie-efficiënte netwerkprotocollen voor draadloze Body Area Networks

Size: px
Start display at page:

Download "Betrouwbare en energie-efficiënte netwerkprotocollen voor draadloze Body Area Networks"

Transcription

1 Betrouwbare en energie-efficiënte netwerkprotocollen voor draadloze Body Area Networks Reliable and Energy Efficient Network Protocols for Wireless Body Area Networks Benoît Latré Promotoren: prof. dr. ir. I. Moerman, prof. dr. ir. P. Demeester Proefschrift ingediend tot het behalen van de graad van Doctor in de Ingenieurswetenschappen: Elektrotechniek Vakgroep Informatietechnologie Voorzitter: prof. dr. ir. P. Lagasse Faculteit Ingenieurswetenschappen Academiejaar

2 ISBN NUR 986 Wettelijk depot: D/2008/10.500/36

3 Universiteit Gent Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Promotoren: Prof. Dr. Ir. Ingrid Moerman Prof. Dr. Ir. Piet Demeester Universiteit Gent Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Gaston Crommenlaan 8 bus 201, B-9050 Gent, België Tel.: Fax.: Dit werk kwam tot stand in het kader van een specialisatiebeurs van het IWT-Vlaanderen (Instituut voor de aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen) Proefschrift tot het behalen van de graad van Doctor in de Ingenieurswetenschappen: Elektrotechniek Academiejaar

4

5 Dankwoord Doctoreren, wat houdt dit nu precies in? Dat is ook de vraag die ik me stelde nu bijna vijf jaar geleden. Ik zat in mijn laatste jaar en deed hier op IBCN mijn thesis. Ergens in het tweede semester polste men Of ik geen zin had om te doctoreren? Niet goed wetende wat dit allemaal precies betekende, ging ik er op in. Een keuze die ik me nooit beklaagd heb. Volgens de site van UGent is het behalen van een doctoraat een bewijs van zelfstandig, origineel wetenschappelijk onderzoek. Dit kan ik alleen maar onderschrijven. Even verder staat echter nog een zeer belangrijke opmerking: Je staat er zeker niet alleen voor!. Als er iets is dat ik de voorbije jaren geleerd heb, is het dat een doctoraat inderdaad geen solowerk is. Veel mensen hebben immers direct of indirect bijgedragen aan de totstandkoming van dit proefschrift. Zij verdienen het hier vermeld te worden. Aangezien het schier onmogelijk is om iedereen in dit dankwoord op te nemen, wil ik alvast hen bedanken die hier niet vermeld worden. Als eerste bedank ik onze vakgroepvoorzitter, Prof. Lagasse, voor het ter beschikking stellen van de uitgebreide faciliteiten. Verder wil ik Prof. Demeester, de drijvende kracht achter de explosief groeiende IBCN onderzoeksgroep en copromotor van onderliggend werk, bedanken voor de kansen en de steun die hij me geboden heeft om mijn onderzoek in deze onderzoeksgroep te kunnen uitvoeren. Daarnaast mag ik natuurlijk mijn promotor, Prof. Moerman, niet vergeten voor de ondersteuning, de nodige discussies en vragen waardoor ik mijn werk steeds weer kritisch kon bekijken en nieuwe invalshoeken kon vinden. Een groot gedeelte van dit werk is tot stand gekomen in samenwerking met Bart Braem van de Universiteit Antwerpen, aan wie ik dan ook grote dank verschuldigd ben. Zonder onze talrijke discussies, ons gezamenlijk programmeeren publiceerwerk zou het resultaat nooit hetzelfde zijn geweest. Daarnaast mogen ook de mensen niet ontbreken die de propagatie rond het menselijk lichaam bestuderen: Laurens Roelens en later ook Elisabeth Reusens. Mijn interesse voor draadloze netwerken zou nooit hetzelfde geweest zijn zonder de Mobile-medewerkers van het eerste uur: Liesbeth Peters, Jeroen Hoebeke en Tom Van Leeuwen. Reeds als mijn thesisbegeleiders en later als collega s werkte hun enthousiasme aanstekelijk. Ik was de vierde man in de Mobile groep, die ondertussen uitgegroeid is tot meer dan 10 personen. Een nieuw en uiterst boeiend facet van deze groep is het onderzoek naar sensornetwerken, wat heel nauw aansluit bij onderliggend onderzoek. Ik wil hierbij dan ook de sensormensen bedanken voor de goede samenwerking en natuurlijk ook omdat het toffe collega s zijn: Pieter De Mil, Tim Allemeersch, Eli De Poorter, Evy Troublyn en

6 ii Lieven Tytgat. Verder nog een speciale vermelding voor Bart Jooris en zijn onvermoeibare inspanningen om het WiLab.t op te starten. Ook de overige Mobile collega s wil ik bij deze bedanken. Het naarstig werken aan het doctoraat werd een stuk aangenamer door de prettige sfeer onder de bureaugenoten. Waar is de tijd dat we ons eigen appartement hadden in het Zuid, waarvan we op een passende manier afscheid genomen hebben. Bedankt voor de leuke tijd: Didier Colle, Jan Coppens, Philippe De Neve, Andy Van Maele, Jeroen Hoebeke, Matthias Priem, Tom Van Leeuwen en Frederic Van Quickenborne. In de Zuiderpoort kregen we als hechte groep een van de felbegeerde hoekbureaus toegewezen. Zo konden we dankzij ons zicht op het viaduct en op Ledeberg de nodige inspiratie vinden indien nodig. In de loop der jaren werd ons bureau aangevuld met Dries Naudts, Stefan Bouckaert, Nicolas Staelens en sinds kort ook met Irina Ballan, David Carels en Willem Vereecken. Ook zij zijn bij deze bedankt! Gedurende de voorbije jaren heb ik altijd kunnen rekenen op de technische support van ons onovertroffen admin-team: Wouter Adem, Bert De Vuyst, Pascal Vandeputte en Brecht Vermeulen. Voor de ondersteuning bij de practica stond Andy Van Maele altijd paraat. Dankzij de mensen van de administratie raakte ik niet bedolven onder al het papierwerk, werden mijn vliegtickets en hotels keurig geboekt en werden mijn reisonkosten correct terugbetaald: bedankt Martine, Ilse, Davinia, Karien, Marleen en Bernadette. Gedurende de zware inspanningen, frustraties van lastige implementaties en naderende deadlines, werd er ook gezorgd voor de nodige ontspanning. Hierbij denk ik aan de BBQ s, de spelletjesavonden, de vrijdagavond apero s, de fuiven die we onveilig gemaakt hebben, de IBCN- (mini) weekendjes waar te luid Vlaamse schlagers zingen blijkbaar niet door iedereen geapprecieerd werd, de quizzen de maandagavond,... Bedankt voor de vele leuke momenten en de vriendschap van de voorbije jaren: Bart D., Bart L., Bert, Bruno, Erik, Jan VO, Jurgen, Koert, Masha, Niels, Pieter, Sarah, Sofie DM, Sofie VH, Stefan en Stijn. Daarnaast waren er ook de mensen buiten het werk die voor de nodige ontspanning hebben gezorgd tijdens de weekendjes in Vlessart, de zoektocht naar oliebollen in Zwijnaarde, de oudejaarsavonden, de verjaardagsdrinks,... De bende stond altijd paraat! Bedankt Annelies & Joost, Evelyne & Jody, Karen & Bert en Katrien, Kurt, Liam &?. Verder zou ik ook graag mijn ouders en broer bedanken voor de hun onvoorwaardelijke steun van de laatste jaren. Ook een bedankje voor mijn toekomstige schoonzus Joke die de moed heeft gehad mijn thesis na te lezen op spellingsfoutjes. Nu rest me slechts nog 1 speciaal iemand te bedanken die me zeer na aan het hart ligt: Lisa. Bedankt voor de lieve steun en het luisterend oor het voorbije anderhalf jaar en zeker op de momenten dat het me allemaal wat teveel werd. Je gaf me de steun die ik nodig had. Zonder jou zou ik nooit staan waar ik nu sta. Samen komen we er wel! Gent, juni 2008 Benoît Latré

7 Table of Contents Dankwoord Nederlandse samenvatting English Summary i xxiii xxvii 1 Introduction Wireless Body Area Networks A Motivating Application: Patient Monitoring Existing Projects Problems and Challenges Main Research Contributions and Outline Publications Publications in International Journals Chapters in Books Publications in International Conferences Publications in National Conferences References Research Context Taxonomy and Requirements Different Types of Devices Data Rates Energy Quality of Service and Reliability Usability Computing Place and Mobility Security and Privacy Conclusion Networking in Body Area Networks Wireless Sensor Networks Communication in Body Area Networks Physical Layer Propagation in Body Area Networks

8 iv Propagation in the Body Propagation along the Body Path Loss Model Modeling Link Connectivity Energy Model of the Radio Existing Models The Model We Used Conclusion References Network Topologies for Wireless Body Area Networks Introduction Energy Efficiency Aggregation Reliability Multi-hop Network Versus a Star Network Line Topology Tree Topology Cooperation Example Network Model Constraints Objectives Analysis Setup Discussion Relaying Line Topology Tree Topology Relaying and Cooperation Adding Relaying to the ILP Network Model Evaluation Reliability Connection Probability in Multi-hop Networking Reliability in ILP Collision Probability Conclusion References MOFBAN: a Network Architecture for Wireless Body Area Networks Introduction Cross-layering in Wireless Networks Building an Architecture A Modular Approach

9 v Using a Modular Approach Challenges when Designing Modular Protocols A Modular Framework for WBANs Modules Controller Module Mandatory Modules Optional Modules Communication Communication within the Framework Communication between Nodes Working of the Framework Conclusion References Network Protocols for Wireless Body Area Networks Medium Access Control Related Work IEEE Throughput and Delay IEEE on the Body? Routing Wireless Autonomous Spanning Tree Protocol Description WASP-schemes Calculation of the Duration of the Silent Period Contention Slots Building and Maintaining the Spanning Tree Routing and Addressing Acknowledgments Heterogeneous Data Rates Synchronization Performance Analysis Maximum Overall Throughput Efficiency Delay Limits Sleep Ratio Scalability Interference Implementation and Validation Implementation Example Scenario Discussion Conclusion References

10 vi 6 CICADA: Energy Efficient and Reliable Networking Protocol Description General Principles Control Subcycle Data Subcycle Joining the Network Detection of Connection Loss Supporting Bidirectional Traffic Traffic Awareness Using a Data Gathering Tree Data Aggregation Using Relay Devices Packet Format Differences with WASP Performance Analysis Energy Efficiency Throughput Efficiency Mobility Support and Delay Implementation and Validation Implementation Example Scenario Example Scenario: Mobility Real World Implementation Increasing the Reliability Acknowledgments Randomization of the Schemes Overhearing Analysis Improved Parent Selection Adding Security Mapping of CICADA on MOFBAN Conclusion References Overall Conclusions 165 A Throughput and Delay Analysis of Unslotted IEEE A.1 Introduction A.2 Description of IEEE A.3 Related Work A.4 Calculations A.4.1 Assumptions A.4.2 Calculations A.5 Analysis A.5.1 Bandwidth Efficiency

11 vii A.5.2 Delay A.5.3 Influence of Back Off Window A.6 Experimental Results A.7 Conclusion References B The Need for Cooperation and Relaying in Short-Range High Path Loss Sensor Networks 189 B.1 Introduction B.2 Related Work B.2.1 Path Loss Models for the Human Body B.2.2 Radio Models B.2.3 Multi-hop Communication in BASNs B.3 Propagation and Radio Model B.4 Single-hop versus Multi-hop B.4.1 Line Topology B.4.2 Tree Topology B.5 Improving the Energy Efficiency B.5.1 Relaying B.5.2 Cooperation B.6 Future Work B.7 Conclusions B.8 Acknowledgments References C A Secure Cross-layer Protocol for Multi-hop WBANs 205 C.1 Introduction C.2 Related Work C.3 Architecture C.3.1 General Overview C.3.2 Security Assumptions C.4 Protocol Design C.4.1 CICADA C.4.2 CICADA-S C Secure Initialization Phase: C Sensor (re)joining the WBAN: C Key Update Procedure in the WBAN: C Sensor Leaving the WBAN: C.5 Analysis C.5.1 Performance Evaluation C.5.2 Security Claims C.6 Conclusion References

12

13 List of Figures 1.1 Positioning of a Wireless Body Area Network Example of patient monitoring in a Body Area Network Characteristics of a Wireless Body Area Network Traffic analysis in a WBAN Example of intra-body and extra-body communication in a WBAN Propagation in Body Area Networks Path loss in Body Area Networks Link probability First order energy model for radios Finding the parameters of the radio model Reducing energy consumption Aggregation in WBANs Communication paths on the body Energy usage ratio in a line topology Data Aggregation in a line topology Balanced tree topology with ζ = Energy usage ratio in a line topology Data Aggregation Data Aggregation for varying ζ Energy comparison of single-hop and multi-hop for tree topology Tree topology with cooperation and resulting energy usage Maximum energy consumption Average number of hops per node Energy usage when relaying in a line topology Balanced tree topology with a relaydevice and ζ = Energy usage when relaying in a binary tree topology Energy usage when relaying in a tree topology with aggregation Energy consumption of a binary tree topology using relay and cooperation ILP with relaying Reliability in multi-hop Reliability when the ILP-formulation is used ILP with reliability

14 x 3.23 Probability of collision of node i Overview of different cross-layer approaches Overview of MOFBAN Modular packet structure of MOFBAN Overview of the working of MOFBAN Useful bitrate in IEEE for 2.4 GHz Minimum delay in IEEE for 2.4 GHz Example network. The full lines indicate the tree structure, the dotted lines the nodes that can reach each other Throughput efficiency of WASP Sleep ratio of the nodes below the sink in WASP Overview of different click elements and interconnections Simulated network End-to-end delay comparison Time usage in a node for WASP Example network in a WBAN Communication in the example network Adaptive Duty cyle Packet format in CICADA State diagram in CICADA Sleep ratio in CICADA Sleep ratio in CICADA and WASP Influence of duty cycle on the sleep ratio Throughput efficiency in CICADA Differences in throughput for varying sizes of control slot length Total throughput efficiency in CICADA Network topology for simulation Time usage in the nodes for CICADA Packet loss in CICADA example Sleep ratio in CICADA example End-to-end delays on different layers in the example scenario Delay of CICADA in a mobile network Improving reliability in CICADA Improving reliability in CICADA (2) A.1 Superframe structure of IEEE [5] A.2 Frame structure of IEEE A.3 Frame sequence of IEEE A.4 Useful bitrate for 2.4 GHz A.5 Bandwidth efficiency for 2.4 GHz A.6 Bandwidth efficiency for 2.4 GHz A.7 Minimum delay for 2.4 GHz

15 xi A.8 The bandwidth efficiency for varying macminbe in the 2.4 GHz and 915 MHz band A.9 Comparison between analytic result and experiment B.1 Examples of topology B.2 Energy usage ratio in a line scenario with 4 nodes B.3 Energy usage ratio in a line scenario with 5 and 6 nodes B.4 Energy usage ratio in a tree scenario with 4,5 and 6 levels B.5 Energy usage when relaying with inter-node distance 20 cm B.6 Energy usage when relaying with inter-node distance 30 cm B.7 Energy usage when cooperating with inter-node distance 20 cm C.1 General overview of the IM3 health care architecture C.2 Communication in CICADA for a sample network of 5 nodes C.3 Secure JOIN-REQUEST originating from sensor A C.4 Secure key transport to all the sensors in the WBAN

16

17 List of Tables 2.1 Examples of medical WBAN applications [5 8] Schematic overview of differences between Wireless Sensor Networks and Wireless Body Area Networks [23] Parameter values for the path loss model (2.3) Data sheet values for the Nordic nrf2401, the Chipcon CC2420 and ATMEL RF230 transceivers Parameter values for the Nordic nrf2401, the Chipcon CC2420 and ATMEL RF 230 transceivers Steady-state WASP cycle for the example network Steady-state control subcycle for the example network of Fig Control subcycle information of the nodes. NA indicates that no control scheme is available (i.e. the node has no children) Steady-state data subcycle for the example network ChildTables Overhead induced by CICADA A.1 Modulation parameters of IEEE A.2 Values for parameters a and b in equations (A.6) and (A.7) A.3 Maximum bitrate and bandwidth efficiency of IEEE A.4 Minimum and maximum delay of IEEE B.1 Parameter values for the path loss model B.2 Parameter values for the Nordic nrf2401 and Chipcon CC2420 transceivers

18

19 List of Symbols and Acronyms Symbols α i αi A β i βi A γ(i) δ i ɛ ζ η κ i λ φ ρ i σ A i Ch n CP i,j d 0 d char E amp E RXelec E T Xelec E MH E SH E R k L Receiving period for node i, expressed in slots α i when aggregation is used Waiting period for child node i, expressed in slots β i when aggregation is used Total waiting period for a node i Slots needed by node i to send own data in one cycle Duty cycle Ratio between slot length in data subcycle and control subcycle Number of children in each branch of the tree Path loss exponent Length of a packet from node i in bits wave-length Aggregation factor Sleep ratio of node i Standard deviation of the path loss The set of edges on the path from node i to the personal device Set of children of node n Connection probability of the path (i,j) Reference distance Characteristic distance Dynamic transmitter energy Static receiver energy Static transmitter energy Energy consumption in multi-hop topology Energy consumption in single-hop topology Energy consumption by a relay device Number of bits transmitted Number of levels in the tree

20 xvi log 10 Logarithm in base 10 N Number of nodes in the network p Probability for link connectivity Received signal strength from node j P j r,db P j s,db P L db P L 0,dB S t arrival T CC T cycle T on T off T W C T S i V V n V r Transmitted signal strength from node j Path loss, expressed in db Path loss at reference distance d 0, expressed in db Sink or personal device Packet inter arrival rate Length of the control cycle Length of one cycle Time the radio is on Time the radio is switched off Length of a WASP-cycle Number of time slots needed by node i Set of all nodes Set of nodes in the tree below node n Set of relay devices in the network A ACK API Acknowledgment Application Programming Interface B BAN BASN BCC BCU BE BER BFS BPSK BO BSN BWE Body Area Network Body Area Sensor Network Body-Coupled Communication Body Control Unit Back off Exponent Bit Error Rate breadth-first search Binary Phase Shift Keying Back Off Body Sensor Network BandWidth Efficiency

21 xvii C CAP CBR CDMA CFP CICADA CICADA-S CP CPU CSMA/CA CVD CTR Contention Access Period Constant Bit Rate Code Division Multiple Access Contention Free Period Cascading Information Retrieval by Controlling Access with Distributed Slot Assignment CICADA with Security Connection Probability Control Processing Unit Carrier Sense Multiple Access with Collision Avoidance Cardiovascular Disease Counter D DC Duty Cycle E ECG EEG EM EMG Electrocardiogram Electroencephalogram Elektromagnetic Electromyogram F FCC FTR Federal Communications Commission Footer G GP General Practitioner

22 xviii GPRS GTS General Packet Radio Service Guaranteed Time Slot H HDR HF Header High Frequency I ID IEEE IFS ILP IM3 IP ISM IDentity Institute of Electrical and Electronics Engineers, Inc. Inter Frame Space Integer Linear Programming Interactive Mobile Medical Monitoring Internet Protocol Industrial Scientific Medical band L L2 L3 LAN LEACH LF LIFS LOS LTR Layer 2 (MAC layer) Layer 3 (Network layer) Local Area Network Low Energy Adaptive Clustering Hierarchy Low Frequency Long IFS Line Of Sight Least Temperature Routing M MAC MH MOFBAN MPDU Medium Access Control Multi-hop Modular Framework for BAN Mac Protocol Data Unit

23 xix N NLOS Non Line Of Sight NS-2 Network Similator 2 O OSI ISO reference model for Open Systems Interconnection P PAN PD PDA PDU PEGASIS PER PHY PL PLL Personal Area Network Personal Device Personal Digital Assistant Protocol Data Unit Power Efficient Gathering in Sensor Information System Packet Error rate PHYsical layer Path Loss Phase Locked Loop Q QoE QoL QoS Quality of Experience Quality of Life Quality of Service R RF RTP Radio Frequency Real-time Transport Protocol

24 xx RTT Rx Round Trip Time Receiver S S-MAC SAR SH SIFS SNA SNR SP Sensor MAC Specific Absorption Rate Single-hop Short IFS Sensor Network Architecture Signal to Noise Ratio Silence Period T T TARA TCP TDMA TEG TP TPE TR Tx Time Thermal Aware Routing Algorithm Transport Control Protocol Time Division Multiple Access Thermoelectric Generator Throughput Throughput Efficiency Technical Report Transmitter U UDP UMTS UWB User Datagram Protocol Universal Mobile Telecommunications System Ultra Wide Band V VCO Voltage Controlled Oscillator

25 xxi W WAN WASP WiMax WiFi WLAN WMAN WSN WSAN Wide Area Network Wireless Autonomous Spanning Tree Worldwide interoperability for Microwave ACCess Wireless Fidelity Wireless Local Area Network Wireless Metropolitan Area Network Wireless Sensor Network Wireless Sensor and Actuator Network

26

27 Nederlandse samenvatting Summary in Dutch De voorbije jaren zijn elektronische apparaten alsmaar kleiner geworden terwijl ze steeds complexere taken aankunnen. Het is nu zelfs mogelijk om sensoren te ontwikkelen die zo klein zijn dat ze gemakkelijk en zonder veel hinder in de kledij, op het lichaam of onder de huid van een persoon geplaatst kunnen worden. Deze sensoren zijn bovendien uitgerust met een radio waardoor ze draadloos met elkaar kunnen communiceren. Op deze manier wordt een draadloos netwerk gecreëerd dat een Wireless Body Area Network (WBAN) wordt genoemd. Het draadloze karakter en de grote verscheidenheid aan sensoren bieden uitzicht op een brede waaier van praktische en innovatieve toepassingen. Het meest voor de hand liggend zijn de medische toepassingen, waarbij bepaalde lichaamsfuncties (EKG, EEG, bloeddruk, temperatuur,...) van een patiënt kunnen gemonitord worden terwijl de patiënt over zijn volledige bewegingsvrijheid blijft beschikken. Dit bevordert niet alleen de levenskwaliteit van de patiënt, maar laat ook een nauwkeurigere diagnose toe. Zo kan een sensor bijvoorbeeld het glucosegehalte in het bloed meten. Deze informatie wordt dan draadloos verzonden naar een ander apparaatje dat insuline toedient indien nodig. Daarnaast is ook de sportwereld geïnteresseerd om atleten zowel op technisch als op conditioneel vlak beter te kunnen begeleiden. Een WBAN heeft ook veel te bieden voor multimediatoepassingen. Denken we maar aan draadloze MP3-spelers, camera s, minibeeldschermen en bewegingssensoren voor een virtual reality omgeving. In een WBAN worden verschillende soorten apparaten (ook wel nodes genoemd) gebruikt die allemaal uitgerust zijn met een radio. De meest voorkomende zijn de sensoren en actuatoren. Dit zijn apparaten die respectievelijk fysische parameters meten ofwel één of andere actie ondernemen, zoals het toedienen van medicijnen. Deze apparaten staan via een WBAN draadloos in verbinding met een intelligent apparaat, zoals een PDA of een mobiele telefoon. Dit apparaat wordt een centrale node genoemd en staat in voor de communicatie met de buitenwereld. Zo kunnen de verkregen metingen worden doorgestuurd naar een arts of het ziekenhuis. Als laatste type zijn er nog de relay-apparaten. Deze beschikken niet over een sensor of een actuator, maar bestaan enkel uit een radio met netwerkfunctionaliteit. Zij ontvangen de data afkomstig van de ene node en sturen die door naar de andere node. Op deze manier wordt communicatie mogelijk tussen twee nodes die elkaar niet kunnen bereiken. De nodes in een WBAN zijn bovendien heterogeen van nature. Ze hebben verschillende eigenschappen zoals onder

Architecturen en algoritmen voor netwerk- en dienstbewust Grid-resourcebeheer

Architecturen en algoritmen voor netwerk- en dienstbewust Grid-resourcebeheer Universiteit Gent Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Architecturen en algoritmen voor netwerk- en dienstbewust Grid-resourcebeheer Architectures and Algorithms for Network

More information

PERFORMANCE ANALYSIS OF THE IEEE 802.15.4 BASED ECG MONITORING NETWORK

PERFORMANCE ANALYSIS OF THE IEEE 802.15.4 BASED ECG MONITORING NETWORK PERFORMANCE ANALYSIS OF THE IEEE 802.15.4 BASED ECG MONITORING NETWORK Xuedong Liang 1,2 1 Department of Informatics University of Oslo Oslo, Norway email: xuedonl@ifi.uio.no Ilangko Balasingham 2 2 The

More information

The information in this report is confidential. So keep this report in a safe place!

The information in this report is confidential. So keep this report in a safe place! Bram Voorbeeld About this Bridge 360 report 2 CONTENT About this Bridge 360 report... 2 Introduction to the Bridge 360... 3 About the Bridge 360 Profile...4 Bridge Behaviour Profile-Directing...6 Bridge

More information

GMP-Z Annex 15: Kwalificatie en validatie

GMP-Z Annex 15: Kwalificatie en validatie -Z Annex 15: Kwalificatie en validatie item Gewijzigd richtsnoer -Z Toelichting Principle 1. This Annex describes the principles of qualification and validation which are applicable to the manufacture

More information

IP-NBM. Copyright Capgemini 2012. All Rights Reserved

IP-NBM. Copyright Capgemini 2012. All Rights Reserved IP-NBM 1 De bescheidenheid van een schaker 2 Maar wat betekent dat nu 3 De drie elementen richting onsterfelijkheid Genomics Artifical Intelligence (nano)robotics 4 De impact van automatisering en robotisering

More information

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 5 22 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.8, 3.9, 3.10, 4.1, 4.4 en 4.5 SQL Aantekeningen 3 Meer Queries.

More information

Voorstelling IBCN Mobile & Wireless research

Voorstelling IBCN Mobile & Wireless research Voorstelling IBCN Mobile & Wireless research Ingrid Moerman, Piet Demeester naam.familienaam@intec.ugent.be www.ibcn.intec.ugent.be Ghent University - IBBT Department of Information Technology Internet

More information

Demystifying Wireless for Real-World Measurement Applications

Demystifying Wireless for Real-World Measurement Applications Proceedings of the IMAC-XXVIII February 1 4, 2010, Jacksonville, Florida USA 2010 Society for Experimental Mechanics Inc. Demystifying Wireless for Real-World Measurement Applications Kurt Veggeberg, Business,

More information

Load Balancing Lync 2013. Jaap Wesselius

Load Balancing Lync 2013. Jaap Wesselius Load Balancing Lync 2013 Jaap Wesselius Agenda Introductie Interne Load Balancing Externe Load Balancing Reverse Proxy Samenvatting & Best Practices Introductie Load Balancing Lync 2013 Waarom Load Balancing?

More information

Attenuation (amplitude of the wave loses strength thereby the signal power) Refraction Reflection Shadowing Scattering Diffraction

Attenuation (amplitude of the wave loses strength thereby the signal power) Refraction Reflection Shadowing Scattering Diffraction Wireless Physical Layer Q1. Is it possible to transmit a digital signal, e.g., coded as square wave as used inside a computer, using radio transmission without any loss? Why? It is not possible to transmit

More information

A Slow-sTart Exponential and Linear Algorithm for Energy Saving in Wireless Networks

A Slow-sTart Exponential and Linear Algorithm for Energy Saving in Wireless Networks 1 A Slow-sTart Exponential and Linear Algorithm for Energy Saving in Wireless Networks Yang Song, Bogdan Ciubotaru, Member, IEEE, and Gabriel-Miro Muntean, Member, IEEE Abstract Limited battery capacity

More information

Inhoud. Xclusief Verzekeringen 4. Xclusief Auto 7. Xclusief Wonen 8. Xclusief Jacht 11. Xclusief Evenementen 12. Contact 15

Inhoud. Xclusief Verzekeringen 4. Xclusief Auto 7. Xclusief Wonen 8. Xclusief Jacht 11. Xclusief Evenementen 12. Contact 15 Inhoud Xclusief Verzekeringen 4 Xclusief Auto 7 Xclusief Wonen 8 Xclusief Jacht 11 Xclusief Evenementen 12 Contact 15 Xclusief Verzekeringen Hebt u exclusief bezit? Dan komt de productlijn Xclusief Verzekeringen

More information

Research Report. Ingelien Poutsma Marnienke van der Maal Sabina Idler

Research Report. Ingelien Poutsma Marnienke van der Maal Sabina Idler Research Report Ingelien Poutsma Marnienke van der Maal Sabina Idler Research report ABSTRACT This research investigates what the ideal bank for adolescents (10 16 years) looks like. The research was initiated

More information

Maximizer Synergy. info@adafi.be BE 0415.642.030. Houwaartstraat 200/1 BE 3270 Scherpenheuvel. Tel: +32 495 300612 Fax: +32 13 777372

Maximizer Synergy. info@adafi.be BE 0415.642.030. Houwaartstraat 200/1 BE 3270 Scherpenheuvel. Tel: +32 495 300612 Fax: +32 13 777372 Maximizer Synergy Adafi Software is een samenwerking gestart met Advoco Solutions, een Maximizer Business Partner uit Groot Brittannië. Advoco Solutions heeft een technologie ontwikkeld, genaamd Synergy,

More information

Antwerpen 2011. Universiteit Antwerpen

Antwerpen 2011. Universiteit Antwerpen Reliable and Energy Efficient Protocols for Wireless Body Area Networks Proefschrift voorgelegd tot het behalen van de graad van doctor in de Wetenschappen: Informatica aan de Universiteit Antwerpen te

More information

CO-BRANDING RICHTLIJNEN

CO-BRANDING RICHTLIJNEN A minimum margin surrounding the logo keeps CO-BRANDING RICHTLIJNEN 22 Last mei revised, 2013 30 April 2013 The preferred version of the co-branding logo is white on a Magenta background. Depending on

More information

Protocolo IEEE 802.15.4. Sergio Scaglia SASE 2012 - Agosto 2012

Protocolo IEEE 802.15.4. Sergio Scaglia SASE 2012 - Agosto 2012 Protocolo IEEE 802.15.4 SASE 2012 - Agosto 2012 IEEE 802.15.4 standard Agenda Physical Layer for Wireless Overview MAC Layer for Wireless - Overview IEEE 802.15.4 Protocol Overview Hardware implementation

More information

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/01 Paper 1 Listening For Examination from 2015 SPECIMEN MARK SCHEME Approx. 45 minutes

More information

Fig. 1 BAN Architecture III. ATMEL BOARD

Fig. 1 BAN Architecture III. ATMEL BOARD Volume 2, Issue 9, September 2014 ISSN: 2321 7782 (Online) International Journal of Advance Research in Computer Science and Management Studies Research Article / Survey Paper / Case Study Available online

More information

Concept Design. Gert Landheer Mark van den Brink Koen van Boerdonk

Concept Design. Gert Landheer Mark van den Brink Koen van Boerdonk Concept Design Gert Landheer Mark van den Brink Koen van Boerdonk Content Richness of Data Concept Design Fast creation of rich data which eventually can be used to create a final model Creo Product Family

More information

~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~

~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~ ~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~ This brochure is Deze brochure is in in English and Dutch het Engels en Nederlands Come and re-discover your divine self

More information

CMMI version 1.3. How agile is CMMI?

CMMI version 1.3. How agile is CMMI? CMMI version 1.3 How agile is CMMI? A small poll Who uses CMMI without Agile? Who uses Agile without CMMI? Who combines both? Who is interested in SCAMPI? 2 Agenda Big Picture of CMMI changes Details for

More information

Daan & Rembrandt Research Wendelien Daan By Willemijn Jongbloed Group D October 2009

Daan & Rembrandt Research Wendelien Daan By Willemijn Jongbloed Group D October 2009 Daan & Rembrandt Research Wendelien Daan By Willemijn Jongbloed Group D October 2009 Doing Dutch Often, the work of many Dutch artist; photographers, designers, and painters is easy to recognize among

More information

A Study of the Design of Wireless Medical Sensor Network based u- Healthcare System

A Study of the Design of Wireless Medical Sensor Network based u- Healthcare System , pp.91-96 http://dx.doi.org/10.14257/ijbsbt.2014.6.3.11 A Study of the Design of Wireless Medical Sensor Network based u- Healthcare System Ronnie D. Caytiles and Sungwon Park 1* 1 Hannam University 133

More information

OPNET Network Simulator

OPNET Network Simulator Simulations and Tools for Telecommunications 521365S: OPNET Network Simulator Jarmo Prokkola Research team leader, M. Sc. (Tech.) VTT Technical Research Centre of Finland Kaitoväylä 1, Oulu P.O. Box 1100,

More information

Making Leaders Successful Every Day

Making Leaders Successful Every Day Making Leaders Successful Every Day Smart Governments Embrace And Enable Digital Disruption In The Age of the Citizen Forrester Research Jennifer Belissent Principal Analyst March 27, 2014 Those who don

More information

ZIGBEE 802.15.4. ECGR-6185 Advanced Embedded Systems. Charlotte. University of North Carolina-Charlotte. Chaitanya Misal Vamsee Krishna

ZIGBEE 802.15.4. ECGR-6185 Advanced Embedded Systems. Charlotte. University of North Carolina-Charlotte. Chaitanya Misal Vamsee Krishna ECGR-6185 Advanced Embedded Systems ZIGBEE 802.15.4 University of North Carolina-Charlotte Charlotte Chaitanya Misal Vamsee Krishna WPAN A personal area network (PAN) is a computer network used for communication

More information

Asking what. a person looks like some persons look like

Asking what. a person looks like some persons look like 1 Asking what people are wearing: What are you wearing? = Wat heb jij aan? I m / I am wearing jeans (or a dress or ) = Ik heb jeans aan. What is he / she wearing? = Wat heeft hij / zij aan? He / she s

More information

Design of a Wireless Medical Monitoring System * Chavabathina Lavanya 1 G.Manikumar 2

Design of a Wireless Medical Monitoring System * Chavabathina Lavanya 1 G.Manikumar 2 Design of a Wireless Medical Monitoring System * Chavabathina Lavanya 1 G.Manikumar 2 1 PG Student (M. Tech), Dept. of ECE, Chirala Engineering College, Chirala., A.P, India. 2 Assistant Professor, Dept.

More information

Power Characterisation of a Zigbee Wireless Network in a Real Time Monitoring Application

Power Characterisation of a Zigbee Wireless Network in a Real Time Monitoring Application Power Characterisation of a Zigbee Wireless Network in a Real Time Monitoring Application Arrian Prince-Pike A thesis submitted to Auckland University of Technology in fulfilment of the requirements for

More information

Examen Software Engineering 2010-2011 05/09/2011

Examen Software Engineering 2010-2011 05/09/2011 Belangrijk: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. Elke theorie-vraag staat op 2 punten (totaal op 24). De oefening staan in totaal op 16 punten. Het geheel staat op 40 punten.

More information

Local Area Networks transmission system private speedy and secure kilometres shared transmission medium hardware & software

Local Area Networks transmission system private speedy and secure kilometres shared transmission medium hardware & software Local Area What s a LAN? A transmission system, usually private owned, very speedy and secure, covering a geographical area in the range of kilometres, comprising a shared transmission medium and a set

More information

A Non-beaconing ZigBee Network Implementation and Performance Study

A Non-beaconing ZigBee Network Implementation and Performance Study A Non-beaconing ZigBee Network Implementation and Performance Study Magnus Armholt Email: magnus.armholt@tut.fi Sakari Junnila Email: sakari.junnila@tut.fi Irek Defee Email: irek.defee@tut.fi Abstract

More information

The end-to-end principle in the Internet. 15 maart 2005

The end-to-end principle in the Internet. 15 maart 2005 The end-to-end principle in the Internet Jelmer Barhorst Carlos Groen Wouter Borremans Jan van Lith 15 maart 2005 Contents Introduction to e2e not to e2e NAT Discussion 1 Introduction 2 End to End principle

More information

Career Guide. Career Guide. Faculty of Spatial Sciences

Career Guide. Career Guide. Faculty of Spatial Sciences Career Guide Faculty of Spatial Sciences Start thinking about your future today! How can the university and the faculty help you prepare for the labour market? Find out what steps you can take to be more

More information

A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations

A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations Is the Sum More than its Parts? A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations PhD thesis by: Louise van Schaik, July 2010 Promoter/ PhD

More information

RESEARCH OF IOT CONCEPT IN MONITORING THE ACTIVITIES OF THE ELDERLY PERSON

RESEARCH OF IOT CONCEPT IN MONITORING THE ACTIVITIES OF THE ELDERLY PERSON Proceedings of the 7 th International Conference Day of New technologies (DoNT 2015), 12. November 2015, Žilina, Slovakia republic, p. 66-75. ISBN 978-80-554-0932-0 University of Žilina, the Faculty of

More information

Chapter 2 Principle of Wireless Sensor Networks

Chapter 2 Principle of Wireless Sensor Networks Chapter 2 Principle of Wireless Sensor Networks Keywords IEEE 802.15.4 ZigBee 6LowPAN Wireless sensor networks 2.1 Introduction Wireless sensor networks are a subset of wireless networking applications,

More information

Depiction of Body Area Network in Cloud Environment

Depiction of Body Area Network in Cloud Environment I JMEIT Vol. 2 Issue 1 Jan 2014 Page No: 55-63 ISSN:2348-196x Depiction of Body Area Network in Cloud Environment P.Sankardayal 1, S.Grahalakshmi 2, P.Gopikannan 3, R.Vidhya Lakshmi 4, G.Sankareswari 5

More information

Industrial Networks & Databases

Industrial Networks & Databases Industrial Networks & Databases LONWORKS KNX 1 HVAC and BEMS HVAC - Heating, Ventilation & Air Conditioning BEMS - Building & Energy Management Systems 2 3 4 LONWORKS (Local Operating Networks) Open solution

More information

THE EMOTIONAL VALUE OF PAID FOR MAGAZINES. Intomart GfK 2013 Emotionele Waarde Betaald vs. Gratis Tijdschrift April 2013 1

THE EMOTIONAL VALUE OF PAID FOR MAGAZINES. Intomart GfK 2013 Emotionele Waarde Betaald vs. Gratis Tijdschrift April 2013 1 THE EMOTIONAL VALUE OF PAID FOR MAGAZINES Intomart GfK 2013 Emotionele Waarde Betaald vs. Gratis Tijdschrift April 2013 1 CONTENT 1. CONCLUSIONS 2. RESULTS Reading behaviour Appreciation Engagement Advertising

More information

Wireless Personal Area Networks (WPANs)

Wireless Personal Area Networks (WPANs) Wireless Personal Area Networks (WPANs) Bluetooth, ZigBee Contents Introduction to the IEEE 802 specification family Concept of ISM frequency band Comparison between different wireless technologies ( and

More information

IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0

IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0 IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0 ONDERZOEK NAAR IN HOEVERRE PAL4 ONDERSTEUNING KAN BIEDEN AAN DE ONVERVULDE BEHOEFTEN VAN MENSEN MET DEMENTIE EN HUN MANTELZORGERS

More information

Netezza S's. Robert Hartevelt 31 October 2012. 2012 IBM Corporation. 2012 IBM Corporation. 2012 IBM Corporation

Netezza S's. Robert Hartevelt 31 October 2012. 2012 IBM Corporation. 2012 IBM Corporation. 2012 IBM Corporation Netezza S's Robert Hartevelt 31 October 2012 Netezza S's Introduction to Netezza 10 minutes Q&A Speed & Smart 30 minutes NL Customer experiences Simplicity & Scalable Netezza S's Introduction to Netezza

More information

IT-waardeketen management op basis van eeuwenoude supply chain kennis

IT-waardeketen management op basis van eeuwenoude supply chain kennis IT-waardeketen management op basis van eeuwenoude supply chain kennis Hans van Aken / November 28, 2012 Copyright 2012 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject

More information

Hoorcollege marketing 5 de uitgebreide marketingmix. Sunday, December 9, 12

Hoorcollege marketing 5 de uitgebreide marketingmix. Sunday, December 9, 12 Hoorcollege marketing 5 de uitgebreide marketingmix Sunday, December 9, 12 De traditionele marketing mix Sunday, December 9, 12 Waarom was dat niet genoeg dan? Sunday, December 9, 12 Omdat er vooruitgang

More information

ruimtelijk ontwikkelingsbeleid

ruimtelijk ontwikkelingsbeleid 38 S a n d e r O u d e E l b e r i n k Digitale bestemmingsplannen 3D MODELLING OF TOPOGRAPHIC Geo-informatie OBJECTS en BY FUSING 2D MAPS AND LIDAR DATA ruimtelijk ontwikkelingsbeleid in Nederland INTRODUCTION

More information

Market Intelligence & Research Services. CRM Trends Overview. MarketCap International BV Januari 2011

Market Intelligence & Research Services. CRM Trends Overview. MarketCap International BV Januari 2011 Market Intelligence & Research Services CRM Trends Overview MarketCap International BV Januari 2011 Index 1. CRM Trends generiek 2. CRM & IT 3. CRM in Nederland 2011 2 Index 1. CRM Trends generiek 2. CRM

More information

Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 9.0

Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 9.0 coursemonstercom/uk Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 90 View training dates» Overview Nederlands Deze cursus behandelt informatie die beheerders en andere IT-professionals

More information

Wireless Medical Telemetry Laboratory

Wireless Medical Telemetry Laboratory Wireless Medical Telemetry Laboratory 0 Introduction The development of wireless medical telemetry has become an increasingly popular application in recent years. As the elderly population continues to

More information

Simulating Variable Message Signs Influencing dynamic route choice in microsimulation

Simulating Variable Message Signs Influencing dynamic route choice in microsimulation Simulating Variable Message Signs Influencing dynamic route choice in microsimulation N.D. Cohn, Grontmij Traffic & Transport, nick.cohn@grontmij.nl P. Krootjes, International School of Breda, pronos@ricardis.tudelft.nl

More information

Self-test SQL Workshop

Self-test SQL Workshop Self-test SQL Workshop Document: e0087test.fm 07/04/2010 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTION TO THE SELF-TEST SQL WORKSHOP Instructions The

More information

PERFORMANCE ANALYSIS OF LOW RATE WIRELESS TECHNOLOGIES FOR MEDICAL APPLICATIONS. N. Golmie, D. Cypher, O. Rebala

PERFORMANCE ANALYSIS OF LOW RATE WIRELESS TECHNOLOGIES FOR MEDICAL APPLICATIONS. N. Golmie, D. Cypher, O. Rebala PERFORMANCE ANALYSIS OF LOW RATE WIRELESS TECHNOLOGIES FOR MEDICAL APPLICATIONS N. Golmie, D. Cypher, O. Rebala National Institute of Standards and Technology, 100 Bureau Drive, Gaithersburg, Maryland

More information

WBAN Beaconing for Efficient Resource Sharing. in Wireless Wearable Computer Networks

WBAN Beaconing for Efficient Resource Sharing. in Wireless Wearable Computer Networks Contemporary Engineering Sciences, Vol. 7, 2014, no. 15, 755-760 HIKARI Ltd, www.m-hikari.com http://dx.doi.org/10.12988/ces.2014.4686 WBAN Beaconing for Efficient Resource Sharing in Wireless Wearable

More information

CSRQ Center Rapport over schoolhervormingsmodellen voor basisscholen Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over schoolhervormingsmodellen voor basisscholen Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over schoolhervormingsmodellen voor basisscholen Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 29 juni 2011 Welke schoolverbeteringsprogramma

More information

Adaptive MAC Protocol for Emergency Data Transmission in Wireless Body Sensor Networks

Adaptive MAC Protocol for Emergency Data Transmission in Wireless Body Sensor Networks , pp. 205-216 http://dx.doi.org/10.14257/ijseia.2015.9.9.18 Adaptive MAC Protocol for Emergency Data Transmission in Wireless Body Sensor Networks Rae Hyun Kim and Jeong Gon Kim 1 Department of Electronic

More information

Advanced Computer Networks

Advanced Computer Networks Introduction to Mobile Ad hoc Networks (MANETs) Advanced Computer Networks Outline Ad hoc networks Differences to other networks Applications Research areas Routing Other research areas Enabling Technologies

More information

total dutch speak Dutch instantly no books no writing absolute confi dence

total dutch speak Dutch instantly no books no writing absolute confi dence total dutch speak Dutch instantly no books no writing absolute confi dence d To find out more, please get in touch with us. For general enquiries and for information on Michel Thomas: Call: 020 7873 6400

More information

MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME)

MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME) GATE Pilot Safety MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME) Twan Boerenkamp Who is it about? Local council Beleidsteam = GBT or Regional Beleidsteam = RBT Mayor = Chairman Advisors now = Voorlichting? Official context

More information

Water Quality Monitoring System Using Zigbee Based Wireless Sensor Network

Water Quality Monitoring System Using Zigbee Based Wireless Sensor Network 24 Water Quality Monitoring System Using Zigbee Based Wireless Sensor Network Zulhani Rasin Faculty of Electrical Engineering Universiti Teknikal Malaysia Melaka (UTeM) Melaka, Malaysia Email: zulhani@utem.edu.my

More information

De rol van requirements bij global development

De rol van requirements bij global development De rol van requirements bij global development 19 & 25 november 2008 Rini van Solingen Requirements zijn een noodzakelijk kwaad Immers, als wij elkaars gedachten konden lezen hadden we geen requirements

More information

Wired & Wireless LAN Connections

Wired & Wireless LAN Connections Lecture 5 Wired & Wireless LAN Connections Network Interface Card (NIC) Ethernet Wiring - Thick Ethernet - Thin Ethernet - Star (Hub) Ethernet Extending LAN - Fiber Modem - Repeater - Bridge - Switch Short

More information

Wireless Development roadmap

Wireless Development roadmap Wireless Development roadmap Cognitive Radio platform Nederland Koen Mioulet, Marketing4B2B 9 dec '10 CRpNL; wireless roadmap 1 Overview Introductie De Wireless Roadmap - Hybride systemen - Cognitive Radio

More information

EPL 657 Wireless Networks

EPL 657 Wireless Networks EPL 657 Wireless Networks Some fundamentals: Multiplexing / Multiple Access / Duplex Infrastructure vs Infrastructureless Panayiotis Kolios Recall: The big picture... Modulations: some basics 2 Multiplexing

More information

A O T. Heterogeneous Networks and Mobility User Perspective. Agententechnologien in der Telekommunikation Sommersemester 2009. Lecture 4 20.05.

A O T. Heterogeneous Networks and Mobility User Perspective. Agententechnologien in der Telekommunikation Sommersemester 2009. Lecture 4 20.05. Heterogeneous Networks and Mobility User Perspective Agententechnologien in der Telekommunikation Sommersemester 2009 Thomas Geithner thomas.geithner@dai-labor.de Lecture 4 20.05.2009 Agententechnologien

More information

IC Rating NPSP Composieten BV. 9 juni 2010 Variopool

IC Rating NPSP Composieten BV. 9 juni 2010 Variopool IC Rating NPSP Composieten BV 9 juni 2010 Variopool AGENDA: The future of NPSP Future IC Rating TM NPSP Composieten BV 2 Bottom line 3 Bottom line 4 Definition of Intangibles The factors not shown in the

More information

Internet of Things Business Concepts White Paper Workflow Project Development

Internet of Things Business Concepts White Paper Workflow Project Development Internet of Things Business Concepts White Paper Workflow Project Development Introduction The Internet of Things (IOT) is the interconnection of uniquely identifiable embedded computing devices within

More information

A Transport Protocol for Multimedia Wireless Sensor Networks

A Transport Protocol for Multimedia Wireless Sensor Networks A Transport Protocol for Multimedia Wireless Sensor Networks Duarte Meneses, António Grilo, Paulo Rogério Pereira 1 NGI'2011: A Transport Protocol for Multimedia Wireless Sensor Networks Introduction Wireless

More information

How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy -

How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy - How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy - Hans Heising, Product Manager Gábor Vida, Manager Software Development RAM Mobile Data 2011 Content Introduction 2 Bring your own device

More information

OPNET - Network Simulator

OPNET - Network Simulator Simulations and Tools for Telecommunications 521365S: OPNET - Network Simulator Jarmo Prokkola Project Manager, M. Sc. (Tech.) VTT Technical Research Centre of Finland Kaitoväylä 1, Oulu P.O. Box 1100,

More information

Cisco Small Business Fast Track Pricing Initiative

Cisco Small Business Fast Track Pricing Initiative Cisco Small Business Fast Track Pricing Initiative Highlights Het Cisco Small Business portfolio biedt u een breed scala aan producten waarmee u optimaal kunt inspelen op de vraag van uw mkb klanten. Zeker

More information

White Paper. D-Link International Tel: (65) 6774 6233, Fax: (65) 6774 6322. E-mail: info@dlink.com.sg; Web: http://www.dlink-intl.

White Paper. D-Link International Tel: (65) 6774 6233, Fax: (65) 6774 6322. E-mail: info@dlink.com.sg; Web: http://www.dlink-intl. Introduction to Voice over Wireless LAN (VoWLAN) White Paper D-Link International Tel: (65) 6774 6233, Fax: (65) 6774 6322. Introduction Voice over Wireless LAN (VoWLAN) is a technology involving the use

More information

Chapter 7 Low-Speed Wireless Local Area Networks

Chapter 7 Low-Speed Wireless Local Area Networks Wireless# Guide to Wireless Communications 7-1 Chapter 7 Low-Speed Wireless Local Area Networks At a Glance Instructor s Manual Table of Contents Overview Objectives s Quick Quizzes Class Discussion Topics

More information

QAFE. Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy. Friday, April 16, 2010

QAFE. Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy. Friday, April 16, 2010 QAFE Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy 1 Agenda 2 2 Agenda Aanleiding Productivity Boosters Vereisten Oracle Forms Oplossing Roadmap Resultaat Samenvatting 2 2 Waarom QAFE? 3 3 Waarom

More information

Load Balancing in Periodic Wireless Sensor Networks for Lifetime Maximisation

Load Balancing in Periodic Wireless Sensor Networks for Lifetime Maximisation Load Balancing in Periodic Wireless Sensor Networks for Lifetime Maximisation Anthony Kleerekoper 2nd year PhD Multi-Service Networks 2011 The Energy Hole Problem Uniform distribution of motes Regular,

More information

A NOVEL RESOURCE EFFICIENT DMMS APPROACH

A NOVEL RESOURCE EFFICIENT DMMS APPROACH A NOVEL RESOURCE EFFICIENT DMMS APPROACH FOR NETWORK MONITORING AND CONTROLLING FUNCTIONS Golam R. Khan 1, Sharmistha Khan 2, Dhadesugoor R. Vaman 3, and Suxia Cui 4 Department of Electrical and Computer

More information

TIA Portal Innovations 2015. Remote access

TIA Portal Innovations 2015. Remote access TIA Portal Innovations 2015 Remote access Wat is het verschil tussen telecontrol en teleservice? Page 2 Remote Access Telecontrol Proces variabelen centraal verzamelen Permanente verbinding of event driven

More information

Linux Network Server: Firewalls

Linux Network Server: Firewalls Linux Network Server: Firewalls Dr. A.R. (Tom) Peters HvA/HI gastdocent Hogeschool van Amsterdam, afd. Hogere Informatica tpeters@xs4all.nl 0204080204 Leerdoelen Firewalls Wees in staat om de betekenis

More information

Multiple Access Techniques PROF. MICHAEL TSAI 2011/12/8

Multiple Access Techniques PROF. MICHAEL TSAI 2011/12/8 Multiple Access Techniques PROF. MICHAEL TSAI 2011/12/8 Multiple Access Scheme Allow many users to share simultaneously a finite amount of radio spectrum Need to be done without severe degradation of the

More information

WPAN, WLAN, WMAN. Bluetooth, ZigBee, WiFi, WiMAX

WPAN, WLAN, WMAN. Bluetooth, ZigBee, WiFi, WiMAX WPAN, WLAN, WMAN Bluetooth, ZigBee, WiFi, WiMAX Contents Introduction to the IEEE 802 specification family Concept of ISM frequency band Comparison between different wireless technologies (PHY and MAC

More information

Risk-Based Monitoring

Risk-Based Monitoring Risk-Based Monitoring Evolutions in monitoring approaches Voorkomen is beter dan genezen! Roelf Zondag 1 wat is Risk-Based Monitoring? en waarom doen we het? en doen we het al? en wat is lastig hieraan?

More information

A Wireless Medical Monitoring Over a Heterogeneous Sensor Network

A Wireless Medical Monitoring Over a Heterogeneous Sensor Network A Wireless Medical Monitoring Over a Heterogeneous Sensor Network Mehmet R. Yuce, Peng Choong Ng, Chin K. Lee, Jamil Y. Khan, and Wentai Liu Abstract This paper presents a heterogeneous sensor network

More information

PROFIBUS & PROFINET Nederland PROFIBUS, PROFINET en IO-Link. Ede, 12 november 2009

PROFIBUS & PROFINET Nederland PROFIBUS, PROFINET en IO-Link. Ede, 12 november 2009 Ede, 12 november 2009 Remote Maintenance voor PROFINET en Ethernet netwerken Ede, 12 november 2009 Voorstellen Cliff van Gellekom Raster Products BV cliff.van.gellekom@raster.com 3 Remote Connectivity

More information

VR technologies create an alternative reality in

VR technologies create an alternative reality in Dossier: REPAR: Design through exploration Getting started with Virtual Reality As a designer you might be familiar with various forms of concept representations, such as (animated) sketches, storyboards

More information

Adres autoconfiguratie in ad hoc netwerken. Koen Segers

Adres autoconfiguratie in ad hoc netwerken. Koen Segers Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Departement Wiskunde-Informatica 2005-2006 Adres autoconfiguratie in ad hoc netwerken Koen Segers Eindwerk ingediend met het oog op het behalen van de graad

More information

If farming becomes surviving! Ton Duffhues Specialist Agriculture and society ZLTO Director Atelier Waarden van het Land 4 juni 2014, Wageningen

If farming becomes surviving! Ton Duffhues Specialist Agriculture and society ZLTO Director Atelier Waarden van het Land 4 juni 2014, Wageningen If farming becomes surviving! Ton Duffhues Specialist Agriculture and society ZLTO Director Atelier Waarden van het Land 4 juni 2014, Wageningen About myself Study - Cultural and social Anthropology, specialised

More information

Performance Evaluation of AODV, OLSR Routing Protocol in VOIP Over Ad Hoc

Performance Evaluation of AODV, OLSR Routing Protocol in VOIP Over Ad Hoc (International Journal of Computer Science & Management Studies) Vol. 17, Issue 01 Performance Evaluation of AODV, OLSR Routing Protocol in VOIP Over Ad Hoc Dr. Khalid Hamid Bilal Khartoum, Sudan dr.khalidbilal@hotmail.com

More information

EVALUATION FORM STUDY-VISIT OULU

EVALUATION FORM STUDY-VISIT OULU EVALUATION FORM STUDY-VISIT OULU NAME: I CONTENT QUESTIONS -- - + ++ 1 What is your opinion about the introduction of the study visit on Sunday xx xxxx xxxx evening? Missed this presentation Absent delayed

More information

101 Inspirerende Quotes - Eelco de boer - winst.nl/ebooks/ Inleiding

101 Inspirerende Quotes - Eelco de boer - winst.nl/ebooks/ Inleiding Inleiding Elke keer dat ik een uitspraak of een inspirerende quote hoor of zie dan noteer ik deze (iets wat ik iedereen aanraad om te doen). Ik ben hier even doorheen gegaan en het leek me een leuk idee

More information

Virtualisatie. voor desktop en beginners. Gert Schepens Slides & Notities op gertschepens.be

Virtualisatie. voor desktop en beginners. Gert Schepens Slides & Notities op gertschepens.be Virtualisatie voor desktop en beginners Gert Schepens Slides & Notities op gertschepens.be Op deze teksten is de Creative Commons Naamsvermelding- Niet-commercieel-Gelijk delen 2.0 van toepassing. Wat

More information

Study of Wireless Sensor Networks and their application for Personal Health Monitoring. Abstract

Study of Wireless Sensor Networks and their application for Personal Health Monitoring. Abstract Study of Wireless Sensor Networks and their application for Personal Health Monitoring. Author 1 Mr. Parag Jawarkar, Author 2 Mrs. Shweta Lambat Abstract Our paper studied Wireless Sensor Network Application

More information

Bluetooth Health Device Profile and the IEEE 11073 Medical Device Frame Work

Bluetooth Health Device Profile and the IEEE 11073 Medical Device Frame Work Bluetooth Health Device Profile and the IEEE 11073 Medical Device Frame Work Rudi Latuske, ARS Software GmbH 1. Bluetooth in Medical Applications Bluetooth, as a short range wireless technology, is very

More information

Energy Efficiency of Wireless Sensor Networks

Energy Efficiency of Wireless Sensor Networks Microwave & RF, Olivier Berder, 20/03/14 1 / 23 Energy Efficiency of Wireless Sensor Networks O. BERDER, M. GAUTIER, O. SENTIEYS, A. CARER ENSSAT, Université de Rennes1 INRIA/IRISA EPC CAIRN March 20,

More information

communication over wireless link handling mobile user who changes point of attachment to network

communication over wireless link handling mobile user who changes point of attachment to network Wireless Networks Background: # wireless (mobile) phone subscribers now exceeds # wired phone subscribers! computer nets: laptops, palmtops, PDAs, Internet-enabled phone promise anytime untethered Internet

More information

Electrocardiogram (ECG) Monitoring System using Bluetooth technology

Electrocardiogram (ECG) Monitoring System using Bluetooth technology Electrocardiogram (ECG) Monitoring System using Bluetooth technology Zarina Md Amin, Suryani Ilias, Zunuwanas Mohamad Department of Electrical Engineering, Polytechnic of Sultan Abdul Salahuddin Abdul

More information

T h e N e x t G e n e r a t i o n of C o n s u m e r i z a t i o n KIXS. Leading Edge Forum Study Tour 20-25 October 2013

T h e N e x t G e n e r a t i o n of C o n s u m e r i z a t i o n KIXS. Leading Edge Forum Study Tour 20-25 October 2013 T h e N e x t G e n e r a t i o n of C o n s u m e r i z a t i o n Teus ir. van T. der Plaat der Plaat KIXS Leading Edge Forum Study Tour 20-25 October 2013 November 2013 De reis Inleiding S-curve End

More information

Adaptive DCF of MAC for VoIP services using IEEE 802.11 networks

Adaptive DCF of MAC for VoIP services using IEEE 802.11 networks Adaptive DCF of MAC for VoIP services using IEEE 802.11 networks 1 Mr. Praveen S Patil, 2 Mr. Rabinarayan Panda, 3 Mr. Sunil Kumar R D 1,2,3 Asst. Professor, Department of MCA, The Oxford College of Engineering,

More information

Figure 1. The Example of ZigBee AODV Algorithm

Figure 1. The Example of ZigBee AODV Algorithm TELKOMNIKA Indonesian Journal of Electrical Engineering Vol.12, No.2, February 2014, pp. 1528 ~ 1535 DOI: http://dx.doi.org/10.11591/telkomnika.v12i2.3576 1528 Improving ZigBee AODV Mesh Routing Algorithm

More information

CS263: Wireless Communications and Sensor Networks

CS263: Wireless Communications and Sensor Networks CS263: Wireless Communications and Sensor Networks Matt Welsh Lecture 4: Medium Access Control October 5, 2004 2004 Matt Welsh Harvard University 1 Today's Lecture Medium Access Control Schemes: FDMA TDMA

More information