Како до ефективни јавни политики

Transcription

1 Како до ефективни јавни политики Водич за советници во Средна и Источна Европа Овен Јанг и Лиза Квин

2 CIP Каталогизација во публикација Национална и универзитетска библиотека Св. Климент Охридски, Скопје 321.7(035) 351(035) ЈАНГ, Овен Како до ефективни јавни политики: водич за советници во Средна и Источна Европа / Овен Јанг и Лиза Квин. Скопје: Фондација Институт отворено општество Македонија, стр.; 23 см. Фусноти кон текстот. Библиографија: стр Содржи и : Прилог А-Б ISBN Квин, Лиза (автор) а) Јавна политика Прирачници COBISS.MK-ID

3 Како до ефективни јавни политики Водич за советници во Средна и Источна Европа Овен Јанг и Лиза Квин Фондација ИНСТИТУТ ОТВОРЕНО ОПШТЕСТВО МАКЕДОНИЈА Скопје, 2009

4 Отпечатено во Република Македонија. Сите права задржани. Ниту еден дел од оваа книга не смее да се печати или репродуцира во која било форма, ниту преку електронски, механички и други средства познати сега или натаму изумени, вклучувајќи фотокопирање и снимање, ниту во систем за чување или на податоци, без дозвола од издавачите во пишана форма. Оваа книга е публикација на Иницијативата за реформа на локалната самоуправа и на јавните служби (LGI) и на Институтот отворено општество од Будимпешта. Анализите, заклучоците и мислењата изнесени во оваа публикација се на авторите, но не задолжително и на Иницијативата за реформа на локалната самоуправа и на јавните служби (LGI) и на Институтот отворено општество од Будимпешта или на нивните вработени, директори или на други соработници кои ја финансираат нивната работа. Примероци од книгата (на англиски јазик) може да нарачаат на е-пошта или по пошта од LGI. Седиштето на LGI се наоѓа на следната адреса: Nádor utca 11. H-1051 Budapest, Hungary Поштенска адреса: P.O. Box 519 H-1357 Budapest, Hungary Телефон: (36-1) Факс: (36-1) E-пошта: Веб-сајт: Прво издание во 2002 година од Иницијативата за реформа на локалната самоуправа и на јавните служби, Институт отворено општество Будимпешта. OSI/LGI, 2002 TM and Copyright 2002 Open Society Institute Издавач: Фондација Институт отворено општество-македонија За Издавачот: Владимир Милчин Уредници: Фани Каранфилова-Пановска, Орхан Усеин Автори: Овен Јанг, Лиза Квин Превод од англиски јазик и лектура: Абакус, Скопје Стручно читање: Лидија Димова, Неда Коруновска Дизајн и печат: Магор, Скопје Тираж: 350 примероци

5 ПРЕДГОВОР ПРЕДГОВОР Во последниве години, ние од Иницијативата за реформа на локалната власт и на јавните служби (Local Government and Public Service Reform Initiative - LGI), од Институтот отворено општество - Будимпешта, почнавме постепено да воведуваме нови форми на меѓународен развој. Покрај традиционалните дејности од видот преземање активности, давање грантови и градење на капацитети, сега сме активно вклучени во дизајнирањето и креирањето на јавните политики. За таа цел, работиме со нови партнери и ги модифициравме нашите производи: LGI нарачува policy papers 1, обезбедува грантови за членовите на професионалните мрежи за реализација на компаративни и применети истражувања и соработуваме со меѓународни организации во фазата на формулирање на јавните политики и во обезбедувањето обука. Во Средна и Источна Европа се соочуваме со посебни проблеми: вториот јазик на нашите партнери и на креаторите на јавните политики е англискиот кој се употребува како заедничка форма на комуникација. Авторите на policy papers најчесто треба да ги презентираат своите идеи на двата јазика на локалниот јазик и на англиски јазик кога комуницираат со странските инвеститори, донатори и со советниците. Со овој прирачник сакаме да обезбедиме поддршка при пишувањето на policy papers. Оваа книга може да послужи и како упатен материјал, но бидејќи произлегува од екстензивната литература за истражувања, пишување и објавување на policy papers, може да се смета и за основа за обука за пишување на истите. Се надеваме дека на политичките аналитичари и на академските истражувачи ќе им биде корисна оваа книга. LGI и потенцијалните корисници на нашите проекти сметаат дека од суштинско значење е подобрувањето на квалитетот на идните публикации. Студиите, извештаите, написите и книгите треба да бидат презентирани во форма која е општо прифатлива од креаторите на политиките, како и од советниците за јавни политики кои се целна група на книгата. Оваа публикација е дел од Иницијативата за јавна политика на LGI, и беше дизајнирана за да обезбеди поддршка на тинк-тенк организациите и на креато- 1 Белешка на обучувачите од Македонија Се обидовме да користиме македонска кованица за изразот, но се чини дека учесниците се повеќе одомаќинети со оргиналниот израз policy paper. Затоа, во овој водич (и за време на обуката) решивме да ги користиме англиските термини. v

6 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ рите на јавните политики во регионот. Програмата нуди совети за раководењето и за професионалната поддршка на новоформираните институти за јавни политики. Веруваме дека овој водич ќе им помогне на ваквите центри, на другите партнери, и на нашите колеги од областа на јавните политики во регионот. LGI им се заблагодарува на Овен Јанг и Лиза Квин за нивната одлично завршена работа како автори и редактори на оваа публикација. Добивме професионални совети и коментари од José de Barros, Petra Kovács, Péter Radó и Viola Zentai за време на изготвувањето на водичот. Претходниот водич на Sarolta Kérészy и Éva Figder исто така придонесе за изготвувањето на оваа публикација. Gábor Péteri LGI, Research Director vi ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

7 БЛАГОДАРНОСТ БЛАГОДАРНОСТ Истражувањето на чинителите на јавната политика во Средна и Источна Европа, како и на природата на policy papers беше во центарот на вниманието при изготвувањето на овој водич. Оттука, авторите би сакале да ја изразат својата благодарност за следниве личности од LGI - Gábor Péteri, Petra Kovács, José de Barros, Viola Zentai и Tom Bass - кои несебично го дадоа своето време и помогнаа да ја обликуваме содржината на овој прирачник. Би сакале да и се заблагодариме на Светската банка за тоа што ни дозволи да користиме извадоци од документите употребени во оваа книга за целите на анализа. Конечно, да и се заблагодариме на Judit Kovács за дизајнот и техничката обработка на книгава. Доколку читателите имаат коментари или повратни информации во врска со оваа книга, ги молиме да не контактираат на следниве електронски пошти [email protected] или [email protected] Автори: Овен Јанг и Лиза Квин Центар за градење капацитети Отворено училиште Белград vii

8 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ viii ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

9 СОДРЖИНА СОДРЖИНА 1 Вовед Чинители на јавната политика (Заедницата) Дефинирање на јавната политика Чинители-припадници на јавната политика Од политички науки до наука за јавна политика Науката за политиката како применета дисциплина Процес на креирање јавна политика Циклусот на јавната политика Улогата на policy paper во процесот на креирање јавна политика Дисеминација на вашите идеи POLICY PAPER : Преглед Различни видови policy papers : Студија и бриф POLICY PAPER: Структурни и текстуални елементи Скицирање на вашиот документ Наслов Содржина Список на табели и/или слики Извадок или извршно резиме Вовед Опис на проблемот Опишување на проблемот: структура и аргументација Составување на описот на проблемот: текст и аргументација Алтернативни решенија Составување алтернативни решенија: структура и аргументација Составување на алтернативни решенија: текст и аргументација ix

10 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 5.8 Заклучок и препораки Ендноти Библиографија Прилози Индекс Објавување на вашиот документ Пишување за конкретен издавач Подготовка на вашиот ракопис Доставување на вашиот ракопис Соработка со уредникот Завршни забелешки Прилози Прилог A: Вовед - примери Прилог Б: APA правилници за цитати Референци Слики Слика 1.1 Преглед на структурата на прирачникот... 2 Слика 2.1 Чинители на јавната политика од перспектива на советникот за јавна политика... 7 Слика 2.2 Рамката на дисциплината... 9 Слика 3.1 Циклус на политиката Табели Табела 4.1 Разлики меѓу студија и бриф x ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

11 ВОВЕД 1 ВОВЕД Развивање знаење и вештини неопходни за пишување ефективни policy papers, кои ќе се објавуваат на јазик кој не е мајчин, подразбира исклучително познавање на тој јазик, но исто така и дека ќе мора да станете дел од чинителите на јавните политики бидејќи за нив ќе пишувате. Оваа книга е наменета за чинителите на јавната политика како што се советниците за јавна политика, истражувачите и аналитичарите. Тие советници мора јасно да ги разбираат приодите, целите, конвенциите и јазикот на заедницата, како и средствата за комуникација што се користат во процесот на креирање јавни политики. Сепак, вашето учество во оваа заедницата ќе трпи влијание и од посебните околности на вашиот локален контекст. Оваа книга нуди многу информации за чинителите на јавната политика, за процесот на креирање на политиката и за policy papers во рамките на еден ваков социјален приод 1, но не претендира сите дадени информации да бидат директно применливи во вашиот контекст. Оттука, оваа книга може да ви понуди максимална поддршка во вашиот континуиран развој како автор доколку најдете начин да ги примените информациите од овој водич на вашите специфични околности. Врз основа на оваа социјална перспектива, овој прирачник има за цел да ви понуди поддршка во: Членството во заедницата на јавната политика и разбирањето на нејзините конвенции и алатки е од клучна важност за пишувањето policy papers размислувањето и конципирањето на природата на чинителите на јавната политика меѓу кои сте и вие; разгледувањето на улогата на policy papers како алатки за донесување на одлуки во процесот на креирање политики; надградувањето на вашето знаење и вештини за структурните и текстуалните елементи на policy papers ; сите фази на процесот на пишување и објавување на вашиот policy paper. Овој водич за пишување ефективни policy papers поаѓа од користењето на таквите документи како алатка за креирање на јавна политика, до давањето детален опис на главните елементи на policy paper, со фокус на процесот на нивното објавување. Следниов дијаграм дава преглед на водичот: 1 Социјалниот приод прифатен во оваа книга е под големо влијание на делата на Berkenkotter и Huckin (1993); Hyland (2000); Johns (1997); Miller (1984); Prior (1998); Russell (1997); и Swales (1990). 1

12 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Слика 1.1 Преглед на структурата на водичот Чинители на јавна политика Процес на креирање на јавна политика Policy Paper Елементи: Наслов Содржина Извадок или извршно резиме Вовед Опис на проблемот Алтернативи на јавната политика Заклучок и препораки Ендноти Библиографија Додатоци Објавување на Policy Paper Главниот фокус е на policy paper од видот на студија Куса дискусија за фокусот и приодот заземен при изготвувањето на овој водич може да помогне најефективно да ја користите оваа книга. Видот policy paper, опфатен и детално опишан во овој водич, е документ кој се изготвува во доменот на студијата за јавна политика (policy study) натаму во текстот: студија. Ваквиот избор е одраз на потребата од поддршка на бројните студии направени за првпат во регионот на Средна и Источна Европа (СИЕ) во рамките на науката за јавни политики. Иако овој водич е првенствено наменет за истражувачите на јавните политики, аналитичарите, исто така, можат да го користат бидејќи тесната врска меѓу студијата и анализата на јавната политика и видот на policy papers кои се произведуваат во двете области се разгледуваат контрастивно во почетните делови на книгата. Понудениот опис на policy paper се базира врз екстензивна анализа на објавени студии, интервјуа со специјалисти за регионални политики и врз селектирани жанрови. Избрани се најновите policy papers со регионален фокус како примероци за анализа за да се добие увид во тековните решенија 2 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

13 ВОВЕД во таквите документи и на нив се повикуваме во текот на целиот водич како на примери од (i) до (v): (i) Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995); (ii) Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001); (iii) Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swianiewicz, 2001); (iv) Од унитарното до плуралистичкото: рафинирање на малцинската политика во Романија (Horváth и Scacco, 2001); (v) Поврзување на конкуренцијата и на трговските политики во земјите од Средна и Источна Европа (Hoekman и Mavroidis, 1994). За максимален ефект на учењето од оваа книга, се препорачува да ги прочитате целосните верзии на овие примероци. 2 Длабинскиот увид во улогата на секој елемент на policy paper, заедничките структурни и текстуални карактеристики, како и на приодите што други автори користат при пишувањето на ваквите документи, ќе ви дадат цврсти насоки при вашето пишување. За таа цел, вклучени се извадоци за анализа од петте објавени policy papers во делот пет - Анализа на објавени документи. Важно е да се истакне дека овие примероци се користат за да нагласат и разгледат одредени прашања и дека истите не се сметаат за модели на policy papers. Всушност, ако се земе предвид комплексноста на контекстуалните фактори при пишувањето и објавувањето на секој еден policy paper, невозможно е да постои универзален модел. Врз основа на убедувањето дека стекнувањето знаење и вештини е развоен и активен процес на учење преку правење, 3 овој водич вклучува неколку чеклисти за планирање и за пишување. Ваквите чеклисти, со тоа што поставуваат прашања, имаат за цел да ве насочуваат во сите фази на планирањето, пишувањето и во преработувањето на вашиот policy paper. 2 Деталите за симнување на целокупните верзии на сите пет извлечени примери од интернет се вклучени во делот за упати во оваа книга. 3 Идеите за учење врз основа на задачи и за автономно учење во меѓународен англиски контекст беа под влијание на делата на Breen (1987); Hutchinson и Waters (1987); Illich (1970); Knowles (1983); Nunan (1988); и Widdowson (1998). 3

14 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Се надеваме дека оваа книга ќе ви послужи како ефективна алатка во процесот на пишување ефективни policy papers и, најважно од се, да ви помогне успешно да ги објавите истите. 4 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

15 ЧИНИТЕЛИ НА ЈАВНАТА ПОЛИТИКА (ЗАЕДНИЦАТА) 2 ЧИНИТЕЛИ НА ЈАВНАТА ПОЛИТИКА (ЗАЕДНИЦАТА) Овој дел од книгата дава кус преглед на чинителите (заедницата) и на дисциплината на оние коишто се вклучени во креирањето на јавните политики. За почетниците, книгава може да послужи како основен вовед, додека на искусните специјалисти им нуди можност да размислуваат за главните концепти што доминираат во нивниот труд. Конечно, причината за првичниот фокус врз чинителите е за вие како автор да станете посвесни за клучните идеи, идеали, вредности и контексти кои ја даваат рамката и формата на пишувањето policy papers. Започнува со размислата за широкиот домен на дефиниции на јавната политика. Потоа се земаат предвид и улогите што тие чинители ја играат во областа на јавната политика. Делот што следува се занимава со историјата на дисциплината на науката за јавни политики и, на крај завршува со фокус на она што ја прави оваа наука применета дисциплина. 2.1 Дефинирање на јавната политика Студиите за јавните политики нудат многу дефиниции, почнувајќи од поопшти примери како она што владите одлучуваат да го прават или да не го прават (Dye, 1992 цитирано во Anderson, 1994, стр.4), па се до други кои навлегуваат во посебните карактеристики, на пример, наменски курс на акција проследен со актер/и при решавањето на даден проблем или прашање (Anderson, стр.5). За да се изгради претстава за различните ставови на ова поле, корисно ќе биде да се нагласи опфатот на клучните концепти вградени во најразличните дефиниции. Според Андерсон, суштинските елементи се следниве: Јавна политика е: Постојат различни дефиниции за јавна политика, но сите тие имаат заеднички основни елементи авторитативна акција на владата Јавната политика е акција која ја спроведува владино тело што има законодавна, политичка и финансиска надлежност да го стори тоа. реакција на вистински потреби или проблеми Јавната политика се стреми да реагира на конкретни потреби или проблеми на едно општество или група во општеството, на пример, граѓаните, невладините организации или владините тела. 5

16 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ ориентирани кон постигнување на целта Јавната политика се стреми да постигне конкретен сет на елаборирани цели кои претставуваат обид за решавање на посебна потреба во дадена заедница. насочена акција Јавната политика е најчесто повеќе од една единствена одлука, акција или реакција, односно таа е елабориран приод или стратегија. одлука да се направи нешто или одлука да не се прави ништо Дадена политика може да биде во насока на правење обид да се реши одреден проблем или, пак, може да се темели на убедувањето дека проблемот ќе се реши во рамките на постоечката политика поради што не се презема никаква акција. спроведена од еден единствен актер или од повеќе актери Јавна политика може да биде спроведена од еден единствен владин претставник или тело или од повеќе актери. оправданост на акцијата Дадена политика, обично, подразбира изнесување на резонирањето што стои зад таа политика. донесена одлука Јавната политика е веќе донесена одлука, а не намера или ветување. 2.2 Чинители-припадници на јавната политика Заедницата на јавната политика е разновидна група на засегнати страни Креирањето јавна политика има директно влијание врз општеството и, оттука, луѓето вклучени на различни нивоа во процесот се вообичаено многубројни и разновидни. Овие лица или групи кои имаат директен или индиректен интерес во исходот од одлуката за дадена јавна политика, односно засегнатите страни, се владините агенции, советниците за јавни политики и широк опфат на невладини организации или групи од заедницата и поединци. Во срцето на заедницата лежи релевантната владина агенција или агенции надлежни да се справат со проблемот или со даденото прашање. Во некои инстанци, аналитичарот, центарот за јавни политики или тинк-тенк организацијата може да се впуштаaт во директна советодавна релација со владината агенција како со клиент. Во таков случај, владината агенција од центарот или од аналитичарот на јавната политика бара да спроведе длабинска студија на прашањето и да даде препораки коишто би ја сочинувале основата на политиката на владата. Во основа, емпириската 6 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

17 ЧИНИТЕЛИ НА ЈАВНАТА ПОЛИТИКА (ЗАЕДНИЦАТА) база на ваквите длабински студии е претходно направеното истражување што го спроведел центарот за јавна политика за даденото прашање. Иако ваква директна релација меѓу аналитичарот и владата обично не постои во земјите од СИЕ, сепак многу истражувачи на јавни политики, аналитичари и центри имаат за цел да влијаат на дебатата за дадената политика. Ова го постигнуваат преку објавување на своите студии, кои натаму може да ги публикуваат за пошироката јавност преку медиумите и различните други методи. Само да потсетиме, во секое демократско општество, сите засегнати страни ќе дадат се од себе за да лобираат за опцијата што ја претпочитаат со сите најефективни средства, на пример, со надлежната владина агенција/претставниците на парламентот или преку медиумите. Таквите засегнати страни може да вклучуваат невладини организации, меѓународни невладини организации, други аналитичари или центри на јавни политики, локалните власти, политичките партии, групите во заедницата, синдикатите или, пак, засегнатите граѓани. Слика 2.1 ја претставува широката заедница и односите во неа од гледна точка на советник за јавна политика. Слика 2.1 Чинители на јавната политика од перспектива на советник Други засегнати страни Истражувач/ Центар на јавна политики Владина агенција Аналитичар/ Центар на јавна политика Аутпут на јавна политика Барања/Совети/Препораки Препораки 7

18 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 2.3 Од политички науки до наука за јавна политика 4 Peter De Leon (1994, цитиран од Howlett и Ramesch, 1994, стр.18) укажува дека студиите имаат долга историја и кусо минато, односно, политиките на владата биле предмет на бројни студии во изминатиов милениум, иако нивното систематско испитување датира само од пред неколку децении. Всушност, по Втората Светска Војна се појави еволуцијата на науката за политиката која се базира врз сфаќањето дека, покрај традиционалната политичка наука, исто така е потребно да се има увид и да се земе предвид што всушност прават владите. Движечките идеали на ова поле се следниве три: Три идеали на науката за политиката: мултидисциплинарност, решавање проблеми, нормативност Мултидисциплинарност Науката за политиката се надоградува на истражувањата и методологијата на општествените науки, но со еволуцијата на дисциплината, таа развивала и сопствени приоди. Решавање проблеми Фокусот е на решавањето на вистински проблем кој постои во дадено општество. Нормативност Иако во поново време е во опаѓање тенденцијата да се пропишува нормативната рамка, многу избори што треба да се направат во рамките на науката за политиката се раководат од вредностите. Две области на науката за политиката: студија и бриф Со текот на времето, дисциплината на науката за политиката се подели на два различни табора. Првиот е студијата, која се стреми да го разбере и да го информира процесот на создавање на политиката преку примарно истражување на конкретни прашања од областа на јавната политика. Студијата е најчесто интерес на групи истражувачи или научници. Вториот табор на дисциплината е брифот на јавната политика (policy brief) натаму во текстот бриф. Брифот е повеќе политички мотивиран и се стреми директно да влијае врз исходот на политиката преку дизајнирање јавни политики за владините агенции. Брифот, обично, го прават аналитичари или центрите/тинк-тенк организациите за јавни политики. Следниов дијаграм ја претставува рамката на науката за политиката: 4 Ова резиме се базира на Howlett и Ramesch (1995). 8 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

19 ЧИНИТЕЛИ НА ЈАВНАТА ПОЛИТИКА (ЗАЕДНИЦАТА) Слика 2.2 Рамката на дисциплината Општествени науки Наука за политиката Студија (разбирање/информирање на процесот на создавање политика) Бриф (дизајнирање јавна политика што треба да се имплементира) Од неодамна се прифатени ваквите приоди на науката за политиката во земјите од СИЕ во периодот на транзиција. Оттука, дисциплината е во рана фаза на развој во регионот, и поделбата меѓу кој прави што, како и за кого не се сèуште сосема јасно дефинирани. Исто така, фактот дека само што започнале ригорозните емпириски анализи на рамките на јавните политики во регионот значи дека поголемиот дел од работата направена досега е повеќе фокусирана на студии направени по првпат. Сепак, особено во раните ти, многу регионални тинк-тенк организации имаат традиционални односи на советник-клиент релации со своите влади преку кои тие ги застапуваат политиките на нивните меѓународни поддржувачи, на пример, Светска банка и Меѓународниот монетарен фонд (Крастев, 2001). Треба да се потсетиме дека во високополитизираниот свет на јавната политика во кој било регион или контекст, промените на јавните политики не секогаш се базираат на емпириски анализи. Во агресивниот и динамичен политички свет, катализатори на промените се најчесто чистите политичките мотиви како што се исполнувањето на ветувањата дадени за време на кампањите. Науката за политиката е во развој во СИЕ Чеклиста за планирање При подготовката за пишување policy paper, размислете за следниве прашања: Дали вашата сегашна работа би ја окарактеризирале како студија или како бриф? Кои се засегнатите страни или чинители кои би биле заинтересирани за прашањето на коешто работите? Со кого би сакале, директно и индиректно, да комуницирате преку вашиот policy paper? 9

20 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 2.4 Науката за политиката како применета дисциплина Применетата природа на дисциплината има централно значење при сумирањето на идеалите и вредностите на науката за политиката. По два главни фактора се разликува науката за политиката од традиционалната наука: Клучен е односот проблемрешение Изнесува аргументи кои произлегуваат од вредности и се темелат на анализа на податоци Барање решенија за вистински проблеми За разлика од традиционалната наука која се фокусира врз надградување на знаењето со колегите од областа, науката за политиката мора да најде решение за вистинските проблеми и, оттука, дава препораки и рамка за нивна примена во даденото општество. На пример, не е доволно да се анализираат причините и шемите на невработеноста во некое општество, за да се разбере општествениот феномен; студијата мора да го примени ова знаење на теренот со тоа што ќе ги разбира причините, ќе покаже дека е проблем во заедницата и ќе сугерира акција за да го реши истиот. Оттука, решението на проблемот мора да биде во срцето на дисциплината, а тоа значи дека анализата мора да се потпира врз наоѓањето практичен, применлив и сеопфатен исход. Презентирање на вредносни аргументи Потрагата по практичен исход подразбира добро елаборирана и сеопфатна анализа на сите расположливи податоци, и бидејќи прашањата што се разгледуваат се од општествена природа, истражувачот или аналитичарот ќе мора, исто така, да просуди според своите вредносни ставови за исходот кој најдобро би го решил проблемот. Оттука, предлагањето конкретни решенија во високополитизираната средина на јавната политика и на мошне широката публика значи дека централното место во документот на авторот нема да му припадне само на штурата емпириска анализа на податоците, туку, веројатно, способноста да се убеди публиката за одржливоста на препораките ќе биде уште позначајна. Со други зборови, презентацијата на исходот од вашата анализа на податоците, веројатно, нема да биде доволно за да влијае врз дебатата за конкретното прашање. Користењето на овие податоци како докази на една сеопфатна и кохерентна рамка на аргументи ќе овозможи да извршите влијание со вашиот документ. Majone (1989) одлично ја сумира ова идеја на следниов начин: Како и хируршкиот зафат, креирањето јавна политика и давањето совети за дадена политика е вештина, а за вештините не судиме според обемот на складирани информации во главата на изведувачот, ниту според обемот на формалното планирање. Судиме според критериумите како што се добро темпирање, смисла за детали, способност да 10 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

21 ЧИНИТЕЛИ НА ЈАВНАТА ПОЛИТИКА (ЗАЕДНИЦАТА) се разберат границите на возможното, да се искористат ограниченостите на креативен начин и да се учи од грешките на другите, па дури и според способноста да се убедат луѓето да го направат она што тие знаат дека треба да го сторат без да им се кажува што треба да се направи (стр. 20). 11

22 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 3 ПРОЦЕС НА КРЕИРАЊЕ ЈАВНА ПОЛИТИКА Откако накусо ја разгледавме природата на чинителите на јавната политика во дел два, во овој дел се фокусираме на природата на процесот на креирање јавни политики и на улогата на алатките за комуникација што се користат во тој процес. Делот започнува со преглед на процесот на креирање политика, односно на циклусот на политиката, како што е најчесто познат. Бидејќи целта на овој водич не е да додава на веќе постоечките бројни сеопфатни студии за дисциплинската методологија, 5 овој дел дава само кус преглед на циклусот на јавната политика. Тоа ќе ви помогне да имате увид во комуникациската алатка која вообичаено се користи за известување и евидентирање на исходот од овој процес којшто е и главниот фокус на оваа книга, а тоа е policy paper. Вториот под-дел се занимава со различните намени на policy paper во процесот на креирање јавна политика. Завршува со преглед на стратегискиот приод што можете да го заземете при одлучувањето кои други комуникациски алатки ќе користите за да ги пренесете идеите и препораките до пошироката публика. Последниот елемент има за цел да го илустрира односот меѓу policy paper и другите алатки. 3.1 Циклусот на јавната политика 6 Постојат различни приоди кон процесот на креирање јавни политики во зависност од контекстот и намената. Најчест модел прифатен во науката за политиката е таканаречениот циклус на политиката (прикажан на слика 3.1). Слика 3.1 Циклус на политиката 1. Дефиниција на проблем/ Утврдување на агенда Евалуација Алтернативни решенија/ Формулација на политиката Имплементација и мониторинг на политиката Избор на решенија/ Избор на пожелна опција 4. Дизајнирање на политиката 5 Како Anderson (1994); Bardach (1996); Dye (1992); Howlett and Ramesch (1996). 6 Овој дел се надоврзува на Anderson (1994); Bardach (1996); Howlett и Ramesch (1996); Ohio University (1998); Open Society Institute (1999); Pal (2000); Smith (2000). 12 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

23 ПРОЦЕС НА КРЕИРАЊЕ ЈАВНА ПОЛИТИКА Како и кај многу модели, предноста на циклусот на политиката лежи во неговата моќ да насочува, но слабост е тоа што нема доволна флексибилност. Со други зборови, иако ваквиот модел не може да го пропише видот на конкретната акција што специјалистот за политиката треба да ја преземе во секоја ситуација, сепак дава информации за контекстот во којшто специјалистот треба да дејствува ако сака да ги следи најдобрите практики. Исто така, вистинската природа на креирањето јавни политики е дека секоја фаза во предложениот шестфазен процес има потенцијал да информира за претходните и за следните чекори во циклусот, на пример, вагањето на алтернативите за да ја изберете најдобрата може да ви помогне да ја продлабочите и проширите дефиницијата на проблемот. Оттука, како што сугерира Bardach (1996), процесот треба да се смета за инхерентно повторлив, односно ќе се движите низ елементите на сите чекори се додека не дојдете до соодветниот исход. Циклусот на политиката е водич, не рецепт; тој е повторлив и колаборативен Важно е, исто така, да се забележи инхерентната соработка и интерактивност на сите фази од процесот. Најефективните истражувања и анализи на јавните политики се прават во тимови и подразбираат различни нивоа на интерактивност со различните засегнати страни во процесот. На пример, интерактивноста може да има облик на дискусии со истражувачите на политиката во фазата на дефинирање на проблемот, па се до пресметувањето на трошоците наспроти придобивките на алтернативните решенија или, пак, средбите со претставниците на владата заради промоција на препораките. Следува кус преглед на чекорите на процесот со посебен акцент на секоја фаза поединечно. Чекор 1: Дефинирање на проблемот/утврдување агенда Почетна точка во процесот на креирање политика е идентификувањето на даден проблем од група на луѓе во одредено општество. Доколку вие како специјалист за јавни политики сте исто така заинтересиран да се најде решение за проблемот, ќе се обидете тој проблем да биде ставен на агендата на владата, односно да го актуелизирате прашањето, или дадениот проблем да добие повисок приоритет ако е веќе на агендата на владата. За да го направите тоа, неопходно е да ја убедите релевантната владина агенција и пошироката заедница дека постои вистински проблем кој бара владина акција. За да го постигнете тоа во политизираниот свет на јавната политика, ќе треба да презентирате соодветен, убедувачки и сеопфатен аргумент кој детално ќе ги разгледува причините, ефектите и обемот на проблемот врз основа на повеќе извори. Чекор 2: Развивање алтернативни решенија/формулација на политиката Откако природата на проблемот е доволно детално изложена и проблемот е на агендата на владата, првиот чекор во обидот да се решава прашањето е да Покажете дека постои проблем којшто го бара вниманието на владата Разгледајте ги сите можни решенија 13

24 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ се елаборираат можните начини на коишто истиот би можел да биде решен, односно да се одредат алтернативните решенија на јавната политика. За да се развијат соодветни опции, треба да видите што се прави на тој план во моментот, кои други алтернативни решенија се сугерираат од другите, и конечно, вашите предлози. Треба да се обидете да ги направите различните опции меѓусебе да се исклучуваат, односно да избегнувате алтернативни решенија кои се едноставно варијации на една иста идеја. Исто така, водете сметка дека ќе биде тешко да се најде идеалното алтернативно решение, така што би требало да ја најдете најреалната и најостварливата опција на јавната политика во контекстот. Оценете ја секоја опција и изберете ја онаа што ја претпочитате Чекор 3: Избор на најдоброто решение По елаборацијата на алтернативните решенија се избира опцијата врз основа на неколку критериуми за евалуација. Користењето на ваквиот процес на евалуација врз основа на критериуми ви дозволува да го изберете најсоодветното алтернативно решение и да ја формирате основата врз којшто авторитетно ќе аргументирате за легитимноста на вашето решение на дадената јавна политика. Иако прашањето и контекстот ќе ги одредат специфичностите на критериумите за евалуација, сепак, најчесто користени критериуми во овој процес се следниве: Ефективност: До која мера ова алтернативно решение ќе ги даде посакуваните исходи, односно ќе го реши тековниот проблем? Ефикасност: Врз основа на анализа на трошоците наспроти придобивките, во смисла на пари, но и на социјално влијание, каков ефект ќе има ова решение опција врз целните групи? Еднаквост: Има ли правична распределба на трошоците и на при до бивките? Изводливост/Спроведливост: Има ли соодветна политичка, административна и законска рамка за да може ефективно и ефикасно да се спроведе ова алтернативно решение? Флексибилност/Можност за подобрување: Дали ова алтернативно решение е флексибилно за да може да се приспособи на другите можни ситуации и да овозможи подобрувања? Bardach (1996) дава корисен совет за овој чекор сугерирајќи квантифицирање (во смисла на монетарните и на социјалните трошоци) на колку што може повеќе аспекти од вашата опција и проекции. Со употреба на моделите за причинско моделирање, обидете се да бидете реален наместо оптимист за можните исходи на алтернативните решенија. По евалуацијата на сите алтернативни решенија, споредбите на исходите и вагањето на разликите, треба да одлучите кое решение го дава најдобриот исход. 14 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

25 ПРОЦЕС НА КРЕИРАЊЕ ЈАВНА ПОЛИТИКА Чекор 4: Дизајнирање јавна политика Откако ќе ја изберете опцијата и ќе ја презентирате пред релевантната владина агенција, и, по претпоставка, агенцијата ќе ја прифати целосно, или ќе го модифицира предлогот, таа станува јавна политика (како што е наведено во дел 2.1). Тогаш владините агенции ќе треба да одлучат на кој начин тие најефективно ќе можат да ја спроведат јавната политика. За да се елаборира ефективен дизајн на дадена политика и да се обезбедат услугите или производите зацртани во неа, агенцијата ќе мора да избере мешавина инструменти (пр. правно, организационо или мрежно зајакнување) и мешавина на организацијата на реализацијата (пр. владино или невладино, јавно или приватно). Чекор 5: Имплементација и мониторинг на јавната политика Следува имплементацијата на јавната политика според нејзиниот дизајн. Рамнотежата меѓу добриот дизајн и ефективната имплементација, обично, води до најефективните исходи. Исто така, треба да се спроведува постојан мониторинг којшто ќе ја даде основата за сеопфатна евалуација што ќе консултира повеќе извори на податоци. Според Anderson (1994), Howlett и Ramesch (1996), многу специјалисти за јавна политика се заинтересирани за стратегиите на имплементацијата, бидејќи тие имаат директен ефект врз квалитетот на исходите од политиката, така што некои дури одлучуваат да објавуваат policy papers за овие прашања. Чекор 6: Евалуација Во рамките на кој било добар дизајн на политика и план за имплементација, неопходно е да има сеопфатна постапка за евалуација за да може да се одреди ефективноста на спроведената политика и основата за идното донесување на одлуки. При изготвувањето на планот за евалуација, владините агенции и организациите што ја испорачуваат активноста треба да размислат за тоа како можат ефективно и точно да се измерат целите на политиката и на кој начин собраните податоци ќе можат да се користат како основа за донесување одлуки. Процесот на евалуација ја гледа јавната политика во практиката, во смисла на целите и на искористените средства. Веројатно ќе опфати широк круг на групи, вклучувајќи ги бирократите, политичарите, невладините организации и другите чинители. Владата избира инструмент на јавната политика и мешавина на организации што ќе ја испорачат Владата ја спроведува политиката и врши мониторинг Владата и организациите што ја спроведуваат политиката прават евалуација на ефективноста на истата Како што може да се види од цикличниот и повторлив карактер на циклусот на политиката, по фазата на евалуацијата, која било од следниве работи може да се преиспита: проблемот, избраното алтернативно решение, дизајнот на политиката или имплементацијата. Тоа значи дека прашањето може повторно да се стави на дневен ред, можеби во некоја друга фаза на процесот, или може и натаму да се имплементира на истиот начин. 15

26 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 3.2 Улогата на policy paper во процесот на креирање јавна политика Policy paper може да влијае врз некоја или врз сите фази на циклусот на политиката Студијата третира одредено прашање, додека брифот ги зема предвид потребите на клиентот Policy papers е мошне моќна алатка со повеќе намени во процесот на креирање на јавната политика. Во рамките на студијата, многу вакви документи се објавуваат и се наменети за другите експерти или тинк-тенк организации и имаат за цел да ги информираат и да влијаат врз нивната публика. Како што е претходно наведено, во земјите од СИЕ се објавуваат многу вакви документи и тие претставуваат студии кои за првпат се изготвуваат со политичко-научен приод. Ваквите документи може да понудат општи податоци и увид што може да послужи во која било фаза од процесот на креирање на јавна политика, но може, исто така, да бидат насочени кон една или повеќе фази во процесот. На пример, policy papers може да нудат алтернативни решенија за некоја јавна политика и препораки за дадено решение, или, пак, да промовираат конкретна опција за имплементација на дадена политика или за евалуација на избраната опција. Во општи рамки, поради независната природа на работата на истражувачот на политиката, policy papers обично се инспирирани од одредено прашање. Сепак, ваквите студии обично се разликуваат од policy papers на аналитичарите на политиката наменети за донесувачите на одлуки кои дизајнираат конкретни политики за имплементација во целната заедница. Разликите, главно, се должат на колаборативната природа на изготвувањето на овие документи, односно во релацијата клиент-советник којашто обично постои меѓу владината агенција и аналитичарот, при што клиентот ќе има големо влијание врз природата на документот и неговата содржина. Сепак, има директна поврзаност меѓу студиите и брифовите, односно студиите обично се користат како основа за пишување на брифот. Исто така, треба да се спомене дека во сегашната развојна фаза на науката за политиката во регионот, веројатно има големи поклопувања меѓу видовите policy papers што се произведуваат. Чеклиста за планирање При подготовката за пишување policy paper, водете сметка за тековниот процес на креирање на политиката како и за истражувањето што вие (и вашите колеги) го имате направено за да одговорите на следниве прашања: Во која фаза(и) во процесот на креирање на политиката се обидувате да влијаете со вашиот policy paper? Кои засегнати страни биле вклучени во секоја од фазите на процесот на креирање на политиката? Дали идентификувавте јасен проблем за решавање? Можете ли да го сумирате во две реченици? 16 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

27 ПРОЦЕС НА КРЕИРАЊЕ ЈАВНА ПОЛИТИКА Дали имате доволно сеопфатни докази во поддршка на вашето тврдење дека постои таков проблем? Дали направивте преглед и дали ги евалуиравте можните алтернативни решенија на јавната политика? Кои критериуми за евалуација ги користевте? Дали решивте која алтернатива ја претпочитате? Имате ли доволно докази за ефективно да аргументирате за алтернативата што ја избравте наспроти сите други можности? 3.3 Дисеминација на вашите идеи Во зависност од тоа дали пишувате студија или бриф, можеби ќе треба да ја информирате пошироката публика за прашањата што ги разгледувате во policy paper, за вашите идеи да имаат посилно влијание во дебатата за дадената политика. За да го постигнете тоа, вашиот policy paper не треба само да биде прочитан, туку и да биде дискутиран и разбран (Bartle, 2001). Сепак, многумина од оваа широка публика обично немаат пристап до објавените policy papers. Затоа, треба да им обезбедите пристап до вашите идеи во лесно разбирлива форма, за тие да можат да ги сфатат и да ги дискутираат вашите сугестии. Водејќи сметка за пораките на вашиот policy paper по идентификацијата на целната публика, треба да одлучите кои од многуте расположливи средства за комуникација би одговарале на вашата цел, на пример, на јавна трибина или преку медиумите. Многупати ќе изберете метод за комуникација кој ќе се обраќа на различна публика. Оттука, пожелно е да презентирате концизна порака со едноставен јазик, без употреба на жаргон. Изберете стратегија за комуникација што одговара на вашата цел и публика Чеклиста за планирање За да дизајнирате ефективна стратегија за десиминација на вашиот документ, земете ги предвид следниве прашања: Кому се обраќате (политичари, невладини организации, граѓани)? Зошто сакате со нив да го искомуницирате токму тоа прашање од дадената политика? Колку се тие засегнати по даденото прашање? Што тие веќе знаат за даденото прашање? Кои клучни елементи од вашиот документ сакате да им ги пренесете? Што треба да знаат во врска со прашањето, за да ја разберат пораката и за да ги убедите? Кој би бил најефективниот начин на комуницирање на вашата порака до целната група (лични брифинзи, групни презентации, информации за печатот/прес-конференции, тркалезни маси)? 17

28 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 4 POLICY PAPER : ПРЕГЛЕД Делот 4 и 5 го разгледува policy paper. Овој дел ви дава можност да ги видите основните квалитети на policy paper, вклучувајќи ги неговата намена и контекст. Главниот вид на policy paper што се претставува и разгледува е студијата, и тоа се прави преку постојан контраст меѓу студијата и брифот. Делот 5 детално ќе се осврне на заедничките структурни и текстуални елементи што ја сочинуваат студијата. Иако овие два дела се поделени во водичот за да биде појасно, на нив сепак треба да се гледа како на два дела од еден сеопфатен опис на policy paper. При разгледувањето на policy paper, две важни работи треба да се земат предвид: Policy paper е алатка за донесување одлуки Policy paper како алатка за донесување одлуки Независно од тоа дали се прави како студија или како бриф, policy paper е насочен кон даден проблем и претставува алатка за комуникација која почива врз некои вредности. Како таква, независно од тоа дали има за цел да им се обрати на другите специјалисти за јавни политики или на донесувачите на одлуки, намената на policy paper е: да понуди сеопфатен и убедувачки аргумент кој ги оправдува препораките изнесени во него и со тоа да биде алатка за донесување на одлуки и целната публика да ја повика на акција. Накусо, постигнувањето на оваа намена, обично, го подразбира следниов приод: дефинирање и детално изнесување на итно прашање во актуелните рамки на јавната политика кое бара итно внимание; изнесување на можните начини (алтернативни решенија) на коишто даденото прашање би можело да се решава; обезбедување евалуација на веројатните исходи на дадените опции врз основа на изнесената анализа и доказите од актуелната јавна политика; избирање на пожелната алтернатива (препорака за јавната политика) и нудење на цврст аргумент за да покажете зошто вашиот избор е најдобрата опција за јавната политика. Policy paper : применет, не научен Од приодот и намената, евидентно е дека policy paper е доста различен од традиционалниот научен труд по тоа што наодите од истражувањето мора да 18 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

29 POLICY PAPER : ПРЕГЛЕД бидат применети на даденото прашање и употребени како аргумент во корист на конкретни препораки за решавањето на проблемот. Како таков, основно во policy paper е односот проблем-решение и тоа е движечката сила на policy paper насочен кон изнесување аргументи во корист на дадена препорака за јавната политика. Со ваквиот насочен приод, авторот треба да воспостави рамнотежа меѓу два конкурентни фактора: потребата да понуди сеопфатен опис на проблемот и дискусија за алтернативните решенија што се на располагање во рамките на актуелната политика што може, исто така, да ги вклучува резултатите од примарното истражување на авторот за позицијата да биде издржана и да понуди информирана процена; и потребата да се изнесе ова на начин на којшто ги вклучува само релевантното знаење и неопходните податоци во поддршка на аргументот. Policy paper аргументира за конкретно решение на дадено прашање од јавната политика Всушност, Bardach (1996) укажува на тоа дека една од најчестите грешки што ги прават авторите на policy papers е тоа што се обидуваат да ги вклучат сите податоци и сето знаење произведено во фазата на истражување. Исто така, идејата дека policy paper е аргумент кој почива на некои вредности, а не само фактичка објективност е уште една главна разлика меѓу policy papers и традиционалните научни трудови. Во вашиот policy paper треба да препорачате практични решенија за реални проблеми пред широка и високополитизирана публика. Врз основа на ригорозна анализа, евидентна е потребата вие, како специјалист за политиката, да заземете став за тоа што сметате дека би го дал најдобриот исход за дискутираниот проблем. Оттука, нормативниот аспект на вашето донесување на одлуката и на процесот на евалуација е исто така клучен елемент на policy paper. 4.1 Различни видови policy papers : Студија и бриф Како што наведовме во делот 3, policy paper е главната комуникациска алатка што ја користи специјалистот за јавни политики, за да ги дисеминира исходите од своето истражување на политиката пред чинителите. За оние кои, пред се, работат на студија, примарната публика се специјалистите на студии и на брифови. Има директна врска меѓу двете со тоа што аналитичарите поголемиот дел од пишувањето на нивниот труд го базираат врз трудовите на Policy paper од типот студија и оној од типот бриф се многу различни 19

30 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ истражувачите на јавните политики. Сепак, policy papers на аналитичарите се доста различни, бидејќи тие се наменети директно за донесувачите на одлуки и се под силно влијание на блиската врска со нивните клиенти. Следнава табела ги илустрира овие и другите разлики: Разлика Студија Вид на policy paper Бриф Публика Фокус Методологија Идеи/Јазик Должина Други специјалисти за политика Проблемски ориентирани: Општи препораки и информации за прашања од јавната политика Може да вклучува доста примарно истражување Може да биде доста научен специфичен/технички До зборови Донесувачи на одлуки Ориентирани кон клиентот: Дизајнирање конкретни политики за имплементација на терен Ретко подразбира примарно истражување Мора да биде многу јасен и едноставен Обично не подолго од зборови Табела 4.1 Разлики меѓу студија и бриф Policy paper треба да има соодветна должина за ефективно да го изнесе аргументот Покрај разликите во публиката, фокусот и методологијата, прашањата како што се должината, форматот и јазикот се централни за видот на policy paper. Се разбира, policy paper треба да биде долг онолку колку што тоа е потребно за да понуди сеопфатен и убедувачки аргумент. Policy paper од видот на студија е обично доста подолг од брифот. Водејќи сметка за фокусот на студијата и за потребата повеќе истражувачи да дадат екстензивна документација во поддршка, невообичаено е таквиот документ да биде околу зборови долг. Сепак, постојат големи варијации: петте примери што се користат во оваа книга варираат од до зборови, со просечен број на зборови од околу Исто така, повеќето издавачи имаат норми за должината на текстот и тие мора да се земат предвид. Policy paper, обично,има формат налик на извештај Второ, со оглед на тоа дека policy papers се екстензивни документи и дека нив ќе ги читаат различни читатели за да добијат општ преглед или да најдат конкретни детали, не изненадува тоа што многу policy papers користат формат на извештај, односно содржина, извадок, повеќе под-делови и заглавија во рамките на текстот, нумерирани под-делови, податоци изнесени во табели и/или графикони како и информации изнесени како под-точки. Очигледно е 20 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

31 POLICY PAPER : ПРЕГЛЕД дека овие карактеристики им помагаат на читателите да го читаат документот на начин кој најмногу одговара на нивната потреба. Овој аспект на уредување на policy papers обично ќе биде опфатен со јасен правилник од издавачот и тој треба да го следите. Конечно, бидејќи примарната публика на студијата се другите специјалисти за јавна политика, природата на нивните документи имаат тенденција да бидат потехнички во споредба со документите наменети за публиката на брифот. Сепак, водејќи сметка за пошироката публика на вашиот документ, па дури и за фактот дека оваа дисциплина во земјите од СИЕ е во својата рана фаза на развој (како што е наведено во 2.2), ве советуваме да користите едноставен јазик без жаргон. Користет едноставен јазик, без жаргон Чеклиста за планирање При подготовката за пишување на вашиот policy paper, размислете за следниве прашања: Намена и публика Која е намената на вашиот policy paper? Што вие/вашата институција сакате да постигнете преку пишува њето и издавањето на документот? Која е примарната публика на вашиот policy paper? Која е секундарната публика на вашиот policy paper /идеите за јавна политика? Пишување и издавање на вашиот policy paper Дали сте единствениот автор на policy paper? Ако не сте, дали решивте како ќе пишувате со вашите партнери? Дали вие и вашите партнери имате исто разбирање за тоа што претставува policy paper? Кој ќе биде издавач на вашиот policy paper? Ги знаете ли очекувањата на издавачот? Сиже на вашата идеја Конечно, замислете дека зборувате со такси-возач и дека тој/таа само што ве прашал за вашата тековна работа. Јасно и концизно сумирајте ја во три реченици. Многу автори велат дека ако не умеете јасно и кусо да ја сумирате вашата идеја, тогаш треба натаму да ги рафинирате. 21

32 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 5 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ До оваа точка во водичот, се ставаше акцент на длабинскиот социјален контекст на policy paper во рамките на заедницата на политичката наука. Во овој дел, фокусот се менува на деталниот преглед на начинот на структуирање на документот како и на приодите што се користат при конципирање на текстот на policy paper. Овој дел започнува со преглед на структурните елементи на policy paper и продолжува со скицирањето на вашиот документ. Подетално го разгледува секој од елементите, фокусирајќи се на структурните и на текстуалните карактеристики кои заеднички го прават тој елемент. За да се илустрира природата на тесната врска меѓу студијата и брифот, контрастот беше опфатен во деловите два, три и четири. Сепак, главниот фокус во овој дел ќе биде на policy papers што се пишуваат во вид на студија, така што сите примери што се користат се студии. Преку процесот на текстуална анализа на повеќе примери како и од евалуацијата на многу описи на документот, 7 идентификувани се следниве структурни елементи како заеднички елементи на policy paper : Наслов Содржина Извадок/Извршно резиме Вовед Policy paper Опис на проблемот Алтернативни решенија на јавната политика Заклучок и препораки Прилози Библиографија Ендноти 7 Изворите што се користат се Bardach (1996); Bartle (2002); Boston University (2002); Caeti (2002); Ohio University (1998); Pacific Lutheran University (n.d.); Scott и Garrison (1995); The University of Washington (2001). 22 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

33 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Од ваквото претставување на елементите се добива слика за заедничкиот приод на многу автори на студии. Тоа е, исто така, приодот што го прифаќаат многу издавачи, но и она што ќе ги очекуваат и читателите и чинителите на јавната политика. Сепак, овој опис е само насока, а не рецепт што значи дека не мора задолжително да ги вклучите сите елементи по редоследот изнесени погоре. Најважно е да се сфати дека овој опис може да ви помогне да разберете што е она што вообичаено се очекува од еден policy paper, но сепак вие решавате кој приод најмногу одговара за да се избалансираат вашата цел како автор, природата на темата и аргументот, како и очекувањата на вашиот издавач и на публиката. За да си помогнете во наоѓањето на оваа рамнотежа, корисно е да почнете со скицирање на вашиот policy paper. Изберете го приодот што најдобро одговара за вашата тема, цел и публика 5.1 Скицирање на вашиот документ 8 Пред да почнете со пишување, би било добро да направите скица на вашиот документ. Целта на овој процес е да ви помогне да го испланирате општиот фокус и логиката. Со други зборови, процесот ќе ви овозможи да одлучите за тоа кои ќе бидат клучните пораки на документот и кој е најефективниот приод за пораката да ја пренесете поубедливо. Пример за тоа како може да се почне со пишување е да започнете со работна верзија на изјава за намерата/намената 9 на вашиот документ. Потоа можете да продолжите со тоа што ќе размислите за начинот на којшто ќе му пријдете на описот на проблемот така што ќе ги наведете клучните прашања на контекстот и на средината што треба да бидат дискутирани за да имате сеопфатен преглед на проблемот. Потоа, по секое едно од овие прашања, би можеле да ги забележете точките коишто ќе ги разгледувате и доказите што ќе ги користите во поддршка на тие точки. По описот на проблемот, продолжете на ист начин и за алтернативните решенија на јавната политика и за заклучоците. Скицирајте за да го планирате фокусот и логиката на вашиот документ Има многу начини за скицирање на документот од многу неформален, до многу формален со употреба на систем на броеви и вовлечени редови, како во стилските прирачници на Gibaldi (1995). Треба да го изберете она што најмногу ви одговара, но при тоа да размислете за тоа кој друг ќе го чита документот и кој ќе се служи со скицата. 8 Овој дел се надоврзува на Bazerman (1985), Gibaldi (1995) и Sigismund Huff (1999). 9 Работна верзија на изјавата за намери е работа која се случува во моментот, и која очекувате да се промени и да стане порафинирана во иднина. 23

34 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Скицата е посебно корисна алатка за колаборативно пишување Скицирањето ќе биде особено корисно за студијата каде што обично се случува тимско истражувањето и пишување на policy papers. Во тој поглед, скицата може да послужи за brainstorming, додека ревизијата и прегледот може да послужат како основа за доаѓање до согласност за заедничката визија на документот. Како такво, скицирањето е совршена алатка за движење меѓу чекорите на истражување и на пишување. Скицирањето не само што ви помага да ја организирате логиката на вашиот документ, особено во почетната фаза, туку исто така ќе ви укаже на местата кои ќе бараат повеќе докази. Исто така, овој процес е особено корисен со тоа што ви помага да се фокусирате на документот како на аргумент и да ги изберете податоците кои ќе ви служат како докази во поддршка на вашите тврдења, како и за податоците кои не мора да ги вклучувате. 5.2 Наслов Насловот треба да го заинтересира читателот Првиот елемент на policy paper што треба да се разгледа детално е насловот на документот. Честопати се потценува важноста на ефективниот наслов, но факт е дека насловот е првиот дел од документот што читателите ќе го видат и оттаму започнува процесот на комуницирање на пораката содржана во policy paper. Ефективниот наслов на документот го запознава набрзина читателот со темата, фокусот и проблемот што се обработува. Исто така, во зависност од ефективноста на овој прв елемент на документот, читателот може да го користи насловот како критериум за да одлучи дали ќе го чита целиот документ или не. Оттука, од суштинско значење е да му дадете доволно внимание и време на ефективниот наслов, бидејќи тој ќе го привлече и задржи интересот на читателите. Со оглед на тоа дека пишувањето наслови е доста субјективно и одраз на поединечниот стил на писателот и на намената на документот, не постојат едноставни правила кои би ви помогнале да смислите ефективни наслови за вашите policy papers. Сепак, водејќи сметка за важноста на улогата на насловот на документот, некакви насоки и кусата анализа на земените примероци може да ви помогнат да ја вежбате и подобрите оваа вештина. Ефективните наслови се описни, јасни, концизни, интересни Ефективниот наслов треба да биде комбинација од следново: описен, односно да ги дефинира темата и проблемот опфатени во документот; што е можно појасен; што е можно поконцизен и посодржаен; интересен за вашите читатели. 24 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

35 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Анализа на објавени policy papers Погледнете ги насловите на четирите објавени документи и размислете за: јасноста на темата на документот на којашто укажува насловот; ефективноста на секој наслов (читањето на воведот на секој документ во Прилог А ќе ви помогне да ја оцените ефективноста); различните приоди на пишување наслови. Пример (i) Пример (ii) Пример (iii) Пример (iv) Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995) Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001) Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swianiewicz, 2001) Од унитарното до плуралистичкото: рафинирање на мал цин ската политика во Романија (Horváth и Scacco, 2001) Одредувањето на ефективноста на насловите е субјективно прашање, сепак со анализа на примерите од погоре се забележуваат неколку работи: Повеќето наслови не содржат цели реченици Тоа помага да се привлече вниманието на читателот и гарантира релативна концизност на насловот. Сепак, некои од дадените примери, може да се рече дека, имаат доста долги наслови како пример (ii), а со тоа се гледа и колку е тешко да се направи рамнотежа меѓу информативен наслов - заради дескриптивноста - но не до онаа мера за да го изгуби вниманието на читателите. Насловот најчесто содржи клучни зборови Првите зборови во еден наслов најчесто укажуваат на главните прашања или проблеми опфтени во документот за веднаш да го привлечат вниманието на читателот. На пример, авторот на (ii) одлучи на почетокот на насловот на постави три конкретни прашања коишто се во центарот на вниманието на документот, а општиот фокус и проблем во документот следуваат по ова. Некои автори го делат насловот со точка-запирка Примерите (i) и (iv) укажуваат на ваквиот приод, а со тоа авторот добива наслов составен од два дела. Со тоа читателот добива повеќе информации во споредба со наслов од една фраза. Ваквиот приод, исто така, служи за да го појасни 25

36 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ насловот, делејќи го потенцијално долгиот наслов на два дела. Употребата на точка-запирка честопати сигнализира премин од општиот фокус на документот на конкретните прашања опфатени внатре (пример (i)) или може да се користи за да се укаже на ставот на авторот по прашањето (пример (iv)). Некои автори ги нагласуваат главните наоди на документот во самиот наслов Ваквиот приод на пишување наслови е средство за привлекување на љубопитството и интересот на читателот за тој да открие како авоторот дошол до таквото сознание. Авторот на пример (iii) го користи овој приод, така што читателот нема никаква претстава за темата на документот, но исходите се наведени. Треба да се напомене дека овој пример е земен од редактирана книга и авторот на документот може да се одлучи и за целиот наслов на книгата, а тоа е Јавни перцепции за локалната самоуправа: Перцепциите на граѓаните за реформата на локалната самоуправа и локалната демократија во Средна и Источна Европа, како поддршка на насловот на документот. Чеклиста за пишување Следниве прашања може да ве водат при пишувањето или ревидирањето на насловот на вашиот документ: Кој приод за пишување наслови најмногу одговара на вашата намена? Дали е вашиот наслов ефективен (описен, јасен, концизен и интересен)? Колку одговара вашиот наслов со содржината на policy paper? Дали вашиот издавач бара да имате посебна страница со насловот? 26 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

37 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ 5.3 Содржина Како што споменавме во прегледот на policy paper, форматот на ваквите документи наликува многу на извештајот, а содржината е дел од заедничките структурни карактеристики. Содржината е костурот на структурата на policy paper и претставува систем на заглавија и подзаглавија коишто ја покажуваат целокупната организација на документот и ги илустрира главните делови и под-делови. Најчесто се користи систем на нумерирање кој соодветствува со заглавијата како дополнително средство за илустрирање на поделбата и поврзаноста меѓу деловите на текстот. Последната и важна карактеристика на содржината се броевите на страниците кои кореспондираат со посебните делови во текстот на документот. Содржината покажува како е организиран документот Содржината во policy papers им помага на читателите на неколку начини: Содржината функционира како водич низ целиот документ Ако читателот тешко ја разбира структурата на документот, тој може да се откаже од читањето на целиот документ. Оттука, содржината им помага на читателите да ја сфатат логиката на авторот при организирањето и структуирањето на документот. Ова, особено, е важно со оглед на должината и комплексноста на policy paper. Содржината ги помага различните видови читања Со укажувањето на поголемите и на помалите делови на документот, и со означување на бројот на страниците заради лоцирање на текстот, содржината ги насочува читателите на деловите со информациите за коишто читателите се посебно заинтересирани. Содржината, исто така, помага при селективното читање, зашто нуди брз преглед на главните прашања опфатени во документот. Структурата, форматот и обликот на содржината може значително да варира во зависност од барањата на издавачот на документот. Сепак, постојат заеднички и клучни работи што можат да се проследат од следнава анализа. 27

38 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Анализа на објавени policy papers Прочитајте ја следнава содржина на policy paper од пример (ii): Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001) и размислете за: ефективноста на содржината, во смисла на покажување на организацијата на документот од страна на авторот; системот употребен за да се направи разлика меѓу главните делови и под-делови на документот; ефективноста на заглавијата и подзаглавијата. Содржина 1. Вовед Закони за конкурентски постапки ЕУ-директиви Најнови Комуникации на ЕУ Закони за јавни набавки во земјите од СИЕ Јавен пристап до јавни договори (Транспарентност) Транспарентноста во Западните земји Транспарентност и јавно учество при склучување договори Закони за конфликт на интереси Конфликт на интерес и законот кај народите од земјите на СИЕ Закони за конфликт на интереси во ЕУ и во САД Заклучок Прилог A Прилог Б Содржината воспоставува кохерентност во документот Содржината погоре покажува дека читателот добива јасна слика за тоа дека документот е поделен на три главни прашања. Фокусот и точките што се дискутираат во секој од главните делови, исто така, се означени преку заглавијата на под-деловите. Авторот користел стандарден формат и систем низ целата содржина што суштински му помага на читателот полесно да го следи целиот документ и да ја види поврзаноста меѓу деловите, правејќи го документот кохерентен. Следниве две работи се користат за постигнување кохерентност: Систем за нумерирање кој ги раздвојува главните делови и под-деловите на содржината Во анализираниот пример се користи еден број за главните делови и децимален систем за под-деловите, пример, 2.1. Ако авторот имаше трето ниво, тогаш ќе 28 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

39 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ користеше двоен децимален број за означување на тој дел, пример, Овој заеднички систем се користи низ целата книга. Вовлечени редови заради јасно илустрирање на под-деловите Авторот на содржината од примерот користи вовлечени редови во комбинација со систем за нумерирање, но понекогаш само вовлечените редови служат да укажат на раздвоеноста меѓу главните делови и под-деловите. Ако авторот имаше трето ниво, тогаш ќе користеше двојно вовлечени редови за означување на тоа ниво, пример: 2. Закони за конкурентски постапки 2.1 ЕУ-директиви Германско законодавство Како и кај пишувањето наслови на policy papers (дискутирано во 5.2), пишувањето ефективни заглавија и под-заглавија во вашата содржина не е егзактна наука, но насоките понудени во претходниот дел може да ви помогнат. Особено е важно заглавијата да бидат конкретни и самообјаснувачки, а со тоа и ефективни, за читателите да имаат преглед на документот. Некои автори ја составуваат содржината откако ќе го завршат нацрт-документот, додека други составуваат нацрт-содржина додека го пишуваат документот, бидејќи таа им помага да имаат увид во организацијата на документот низ целиот процес на пишување. Во таа смисла, има директна врска меѓу содржината и скицирањето на policy paper (дискутирано во делот 5.1). Скицата што се прави во фазата на планирање, најверојатно, ќе биде многу подетална од содржината, во зависност од вашиот индивидуален приод, сепак, кога ќе ги извадите нивоата на детали од скицата на документот, и ако останат заглавијата и под-заглавијата, оваа редуцирана форма може да послужи како нацрт-содржина Список на табели и/или слики По содржината обично следува упат на податоците изнесени во policy paper, односно список на табели и/или слики. Овој список функционира како брз упат и го насочува читателот кон видовите и изворите на податоци изнесени во студијата. Овој елемент може да биде особено значаен кај студиите кои генерираат многу нови истражувачки податоци и им служи како алатка на оние кои сакаат набрзина да ја прегледаат студијата. Листата на табели и слики ги упатува читателите до податоците користени во студијата 29

40 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Презентацијата и дискусијата на податоците се екстензивно опфатени во елементот на опис на проблемот (дел 5.6.2), а следнава анализа се однесува на некои прашања поврзани со форматот и пишувањето наслови. Анализа на објавени policy papers Видете го списокот на табели и слики од примерот (iii): Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swianiewicz, 2001); и фокусирајте се на: форматот (систем за нумерирање) на овој елемент на документот; ефективноста на насловите на табелите и сликите. ТАБЕЛИ Табела 1.1: Големината на општинските власти во земјите анализирани...20 Табела 1.2: Цели на локалните власти според локалните градоначалници...24 Табела 1.3: Сметате ли дека локалните власти во вашиот град (село) активно ги претставуваат интересите на: речиси сите граѓани, повеќето граѓани и помалиот дел од граѓаните или само на многу мала група?...25 Табела 1.4: Излезноста на локалните и на последните парламентарни (Долниот дом) избори...26 СЛИКИ Слика 1.1: Модел за објаснување на варијациите меѓу земјите во моделот на комуникација меѓу локалните власти и граѓаните...22 Слика 1.2: Трендови во управувањето со јавните служби...31 Некои аспекти од начинот на кој се претставува списокот на табели/слики се заеднички со оние кај содржината, пр., број на страница заради лоцирање на конкретните табели и слики. Сепак, анализираниот пример открива дека системот за нумерирање употребен кај табелите и сликите се разликува од оној кај содржината. Обично се користи нумерички систем со две децимали по зборот Табела или Слика при што првиот број се однесува на главата, а вториот на табелата или на сликата во таа глава. Друг систем за нумерирање кој се користи кај други видови на публикации е кога табелите и сликите имаат ист број кој се однесува на редоследот по којшто се појавуваат во документот. 30 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

41 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ 5.4 Извадок или извршно резиме Следниот елемент на policy paper е извадокот или извршното резиме (често нарекувано и резиме ). Издавачите најчесто ги користат овие термини како синоними, иако постојат разлики меѓу нив. Анализата на примерите подолу ви дава општа слика за двете и укажува на разликите меѓу нив. Анализа на објавени policy papers Прочитајте го извадокот од примерот (iv): Од унитарното до плуралистичкото: рафинирање на малцинската политика во Романија (Horváth и Scacco, 2001) и извршното резиме на примерот (v): Поврзување на конкуренцијата и на трговските политики во земјите од Средна и Источна Европа (Hoekman и Mavroidis, 1994). Размислете за следниве прашања: разликите во должината во двата примера; видот на информации што ги содржат. Пример (iv): Извадок Оваа глава гради типологија на основните малцински групи во Романија при што вклучува три типа унгарското малцинство, ромското малцинство и помалите малцински групи (кои имаат помалку од припадници). Намената на оваа типологија е да се нагласи фактот дека различните малцински групи во Романија не треба едноставно да бидат ставени во еден кош во една монолитна категорија. Овие три вида малцинства во Романија имаат големи разлики и се карактеризираат по различните нивоа на социјална, политичка и економска интеграција. Исто така, овие три групи имаат различни потреби и уживаат различно ниво на политичка мобилизација. Главата аргументира за тоа дека романските креатори и администратори на јавните политики мора да водат сметка за плуралноста на малцинските групи во земјата кога решаваат предизвици и прашања што се релевантни за трите различни типови. Ваквата типологија може да биде корисна за креаторите на политиката на локално и на централно ниво на власт, и информативни за оние кои се одговорни за управувањето со мултиетничките заедници во Романија. Главата ги анализира и оценува и централно насочените и локално иницираните малцински политики во Романија уште од 1989 година, при тоа нагласувајќи ги посебните проблемски области и предизвици на релевантното законодавство, малцинските права, институционалната рамка за заштита на малцинствата, малцинските прашања по реформата на јавната администрација од 1989 година и образованието за малцинствата. Заклучокот на студијата нуди неколку препораки за секое од овие области. 31

42 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Пример (v): [броевите на пасусите во средни загради се додадени за натамошно упатување] (Извршно) Резиме [1] Шест земји од Средна и Источна Европа (СИЕ)-Бугарија, Чешка, Унгарија, Полска, Романија и Словачка - постигнаа договор со далекусежни последици со Европската унија (ЕУ), таканаречените Европски договори. Овие договори ќе резултираат со слободна размена на стоки и вклучуваат обврски за земјите од СИЕ да ги донесат сите стандарди утврдени во Договорот од Рим. Овој документ се фокусира на еден аспект на Европските договори: политиката на конкуренција, и тоа од перспектива на трговската политика на земјите од СИЕ. Ги разгледува можните институционални механизми што би можеле да ги спроведат владите на земјите од СИЕ со цел да се подобри имплементацијата на политиката за конкуренција во областа на трговијата и инвестициите. [2] Целта на политиката на конкуренција е ефикасно распределување на ресурсите, а со тоа и максимизирање на националната благосостојба. Владите имаат трговски политики од повеќе причини, но најчесто, ефикасноста не е една од нив. Активната трговска политика го прераспределува доходот меѓу сегментите на населението со тоа што штити одредени индустрии и факторите на производството вградени во нив, и обично тоа го прави на неефикасен начин. Оттаму, трговската политика е честопати во судир со целите на политиката на конкуренција. Оваа недоследност најчесто се образложува со сфаќањето дека законот за конкуренција има за цел да ја заштитува конкуренцијата (а со тоа и економската ефикасност), додека трговската политика ги заштитува конкурентите (или факторите на производство). Владите се соочуваат со предизвикот да гарантираат конкуренција. За ова е потребно дизајнирање на институционални механизми кои ќе им овозможат на владите експлицитно да ги земат предвид импликациите по конкуренцијата на дадена трговска или инвестициона политика. [3] Европските договори предвидуваат земјите од СИЕ да ги донесат основните правила за конкуренција на ЕУ, за практиките кои влијаат врз трговијата меѓу ЕУ и секоја една од земјите од Средна и Источна Европа. Овие правила се однесуваат на договорите меѓу фирмите кои ја ограничуваат конкуренцијата, ја злоупотребуваат доминантната положба, го одредуваат однесувањето на јавните претпријатија (државните фирми) и на оние кои ја искривуваат конкуренцијата поради пласираната државна помош (членовите 85, 86, 90 и 92 од Договорот за ЕЕЗ). Оттука, политиката на конкуренција има широка дефиниција и го вклучува и однесувањето на владите како и на фирмите. Речиси сите земји од СИЕ го имаат донесено законодавството за конкуренција и ја имаат утврдено надлежноста за спроведувањето на правилата за конкуренција. Постои неконзистентност со јазиците на ЕУ и критериумите/ правилниците за имплементација, некои од кои се суштински, но поголемиот дел од постоечкото законодавство е, секако, про-конкуренција. [4] Властите за конкуренција во земјите од СИЕ имаат добиено релативно широк мандат за да ги идентификуваат трошоците на владините политики и акции коишто ја ограничуваат конкуренцијата. Трговската политика е очигледна област која треба да добие приоритет во таа смисла. Службите за конкуренција имаат два начина да ја интернационализираат трговската политика. Првиот е да се спротивстават на трговските политики кои се премногу штетни за домашниот пазар, а вториот е да го ублажат антиконкуренцискиот ефект на трговската политика на ex post основа. Првиот, директен приод е 32 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

43 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ активно применет од неколку служби за конкуренција од земјите од СИЕ. Во таа смисла, тие стојат добро кога се споредуваат со службите за конкуренција на ОЕЦД-земјите. Со коментари или со спротивставување на постоечките трговски политики, службите за конкуренција се грижат да бидат разбрани и дискутирани импликациите на секторските политики/лобирањата врз целата економија. Сепак, главната надлежност на службите за конкуренција е од ex post природа. Активното спроведување, со правилници кои јасно утврдуваат дека трговската политика ќе биде важна во имплементацијата на законите за конкуренција ќе помогне во зголемувањето на ефективноста на ex ante мерката на предлог-политиките кои го ограничуваат пристапот до пазарите. [5] Идентификувани се неколку акции преку кои спроведувањето на законите за конкуренција би можеле да се зајакнат, па дури да станат почувствителни на трговската политика. Законодавните можности за антимонополските агенции во земјите од СИЕ да дејствуваат ex officio, се чини, дека не се сосема експлоатирани, иако ова може да се должи на процесот на транзиција кон приватна сопственост и пазарно стопанство. Изготвувањето на детални правилници ќе помогне во намалувањето на несигурноста во однос на приоритетите на органите за конкуренција за намалување на оние практики што ја искривуваат конкуренцијата, од една страна, и ќе објаснат какви практики не треба да се применуваат, од друга страна. Заеднички именител на законодавството во сите земји од СИЕ е големите дискрециони права што ги има агенцијата при спроведувањето на законите за конкуренција. Ова може да има негативна страна, во смисла дека неколку пожелни забрани, самите по себе, едноставно не постојат. Сепак, тоа има и одредена позитивна страна, односно дискрецијата практикувана заради поддршка на конкуренцијата, би можела натаму да ги промовира целите на законите за конкуренција со помош на судската практика од ова поле. Треба експлицитно да се води сметка за вградувањето на димензијата на трговската политика во дадена индустрија при дефинирањето на релевантниот пазар кај примената на антимонополските правила. Овие правилници треба исто така да бидат објавени. Кога има дефинирање на праг за удел на пазарот (при дефинирањето на доминантната положба) тоа треба да се поврзи со размислувањата за натпреварувањето на пазарот односно да добие експлицитно и јавно признание дека најважна е моќта на пазарот. Ќе биде од голема полза за еволуцијата на филозофијата на конкуренцијата во земјите од СИЕ (а ќе придонесе и за транспарентноста), ако надлежните агенции го објавуваат резонирањето врз коешто ги донесуваат своите одлуки. [6] И покрај согласноста да донесат конкурентски стандарди компатибилни со оние на ЕУ, и покрај тоа што слободната трговија и слобода за инвестиции ќе се постигнува десет години, во Европските договори нема одредба која утврдува фазно исфрлување на антидампингот. Постојаните закани од заштита на контингенти од страна на ЕУ подразбира дека фирмите од земјите од СИЕ ќе се соочат со различни стандарди во споредба со нивните конкуренти од ЕУ. На фирмите од ЕУ ќе им биде дозволено да дискриминираат со цените или да продаваат со пониски цени отколку оние на пазарот на ЕУ, додека на фирмите од СИЕ нема да им биде дозволено да следат таква стратегија поради постоењето на антидампинг процедурите на ЕУ. Преглед на искуството со обидите за забранување на антидампинг во контекст на договорите за регионална интеграција сугерира дека постојат барем три неопходни услови за укинувањето на заштитата на контингентите, а тоа се: (1) слободна трговија и слобода на инвестиција; (2) дисциплини за можноста на владите да ги помагаат фирмите и индустриите лоцирани на нивната територија; и (3) постоењето 33

44 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ и спроведувањето на законодавството за конкуренцијата (антимонополско). Иако овие услови, во значителна мера, ќе бидат исполнети за интра ЕУ-СИЕ тековите, антидампинг опцијата остана. [7] Можност што бара натамошно размислување во периодот на транзиција кон целосна имплементација на Европските договори е воспоставувањето на врска меѓи антидампинг и антимонопол во инстанците каде што земјите од СИЕ се соочуваат со антидампинг закана или акции од страна на ЕУ. Од Европската комисија би можело да се бара да применува критериуми за политиката на конкуренција во антидампинг истрагите за производи кои потекнуваат од земјите од СИЕ со што ќе утврди дали навистина постои закана по конкуренцијата, а не само закана за конкурентот од ЕУ. Ова би можело да се бара на неформална основа за време на транзицискиот период. Јасно е дека првата стратегија за земјите од СИЕ е да бараат елиминација на антидампингот откако Европските договори ќе бидат целосно имплементирани. Доколку се покаже невозможно фазното отфрлување на антидампингот, втората најдобра опција би била формализирање на врската меѓу спроведувањето на законите за конкуренција и антидампинг истрагите. Општо земено, бидејќи земјите од СИЕ донесоа законодавството како она на ЕУ на полето на конкуренцијата, може да се претпостави дека ако ригорозно се имплементираат тие закони, ќе се почитуваат и минималните стандарди сообразни со оние на ЕУ. Со тоа ефективно може да се подигне прагот за извозно ориентираните индустрии од ЕУ кои бараат антидампинг можности. Стриктното применување на конкуренциските дисциплини во услужните индустрии, особено дистрибутивните, може натаму да помогне да се намали потенцијалот за фирмите од ЕУ да бараат заштита преку контингенти. Дури и со површен поглед на примерите, евидентно е дека постојат значајни разлики меѓу извадокот и извршното резиме, во смисла на должина и видови на информации содржани во нив, а тоа ја одразува различната нивна функција во документот. Две важни работи ги илустрираат сличностите и разликите меѓу извадокот и извршното резиме, во смисла на намена и карактеристики: Извадокот е концизен преглед, а извршното резиме е синопсис на целиот документ Извадокот дава кус преглед на документот, додека извршното резиме нуди детален синопсис на целиот документ Извадокот или извршното резиме се вклучува во публикациите пред воведот на документот и фактот дека тие можат да постојат самите за себе (исклучени од бројот на страниците од главниот текст на документот) само ја одразува улогата што тие ја имаат. Овој дел од документот е првата можност за екстензивна комуникација со читателот (по насловот и содржината). Меѓутоа, постојат разлики во интересите на читателите и во видот на четивото што секој го бара. Како што се гледа во примерот (iv), извадокот има за цел да го привлече вниманието на читателите со тоа што нуди концизен преглед на главната тема и на прашањата што се опфатени во документот. Оттука, извадокот е поддршка на документот и авторите на примерот (iv) ги водат читателите со тоа што упатуваат директно на истиот низ целиот извадок, од самиот почеток ( Оваа глава гради типологија... ), па се до крајот ( Заклучокот на студијата нуди ). 34 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

45 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Оваа функција се појавува и кај извршното резиме со тоа што и резимето има за цел да го привлече интересот на читателите за тие да го прочитаат целиот документ. Сепак, главната функција на извршното резиме е да ги исполни потребите на оние читатели кои нема да го прочитаат целиот документ и читателите чијшто главен интерес се наодите на студијата и предлог-препораките за дадената политика. Ова особено важи за донесувачите на одлуки. За да го постигне тоа, извршното резиме го претставува целиот документ со тоа што дава синопсис за сите главни делови и наоди, како што е случајот со примерот (v). Имаат слични обележја, но фокусот и карактеристиките се различни Анализата на овие, и на други примери, открива дека следниве четири обележја најчесто се појавуваат и кај извадокот и кај извршното резиме, и тие кореспондираат со структурата на главниот текст на документот: Намена на документот Извадок и извршно резиме Дефиниција и опис на проблемот на јавната политика Евалуација на алтернативните решенија Заклучок и препораки Меѓутоа, значајни разлики има во нивото до кое секој дел е содржан и нагласен во извадокот и во извршното резиме. И двете се скратени верзии на целиот документ, но различните намени на секој од деловите ќе ја утврдат должината и нивото на деталите. Разликата во нивото на деталите кај двата вида се гледа кај анализираните примери: примерот (v) има извршно резиме кое се состои од седум пасуси и има околу 1300 збора, а примерот (iv) има извадок од еден пасус кој се состои од околу 230 зборови. Извадокот мора да биде концизен, бидејќи потенцијалниот читател на целиот документ сака набрзина да добие сознание за документот пред да премине на главниот текст. Затоа, само накусо се споменуваат прашањата обработени, за да се добие преглед на документот без да се навлегува во деталите. Ова јасно може да се види во примерот (iv), каде што намената, проблемот и главните прашања се накусо изнесени. За разлика од извадокот, авторите на примерот (v) ги вклучуваат и поопширно ги обработуваат прашањата опфатени во документот, односно, контекстот и намената на документот (пасус [1]), детална дискусија за проблемот (пасусите [2], [3] и [4]), алтернативните решенија (пасуси [5] и [6]), и заклучоците и препораките за политиката (пасус [7]). Ова ниво на детали гарантира адекватни информации за оние читатели кои можеби ќе го прочитаат само овој елемент на документот. Извршното резиме содржи многу подетална дискусија отколку извадокот 35

46 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Авторите имаат различен приод кон овој елемент. Некои автори претпочитаат експлицитно да ги наведат резултатите на студијата и препораките што ги нудат, пр., последниот пасус во примерот (v). Со оглед на намената на извршното резиме, вметнувањето на овие карактеристики се чини адекватно. Од друга страна, има автори кои не ги наведуваат заклучоците и препораките до кои дојде студијата, бидејќи сакаат да ги поттикнат читателите да го прочитаат целиот документ за да дојдат до конкретните резултати. Последната реченица во извадокот од пример (iv) го илустрира ваквиот приод: Заклучокот на студијата нуди неколку препораки за секое од овие области. При пишувањето на овој елемент на вашиот документ, треба да одлучите кој приод најмногу ќе одговара на вашата студија и на целната публика. Првиот чекор при пишувањето на овој елемент на policy paper е да утврдите дали издавачот бара извадок или, пак, извршно резиме. Како што наведовме погоре, поимите извадок и извршно резиме честопати се користат како синоними, но од описот и од должината што ја бара издавачот ќе сфатите за што станува збор. Следниве насоки може да ви помогнат при пишувањето на овој важен елемент: Редовно анализирајте ги објавените извадоци и извршни резимеа за подобро да сфатите што е она што ги прави ефективни, кои се нивните карактеристики и стилот на којшто се пишуваат. Извадокот или извршното резиме не е само препис на целиот документ. Важно е да го пишувате како посебен елемент за тој да биде свеж, кохерентен и интересен. Авторите најчесто грешат со тоа што го оставаат овој елемент до последниот момент и вложуваат многу малку напор во неговото составување. Со оглед на важната улога на овој елемент во успешното комуницирање на вашата порака до целната публика, треба да одвоите адекватно време и напор како дел од целиот процес на пишување. Во подготовката за пишување на овој елемент, препрочитајте го целиот документ, особено изјавата за намери, главните пасуси и важните аргументи, зашто тие ќе ја формираат содржината и фокусот. Исто така може да ви помогне ако уште еднаш ги погледнете прегледот и содржината на документот при пишувањето на извадокот или извршното резиме. 5.5 Вовед Воведот на policy paper ја утврдува и дефинира главната содржина на она што ќе следува во главниот текст на документот. Оттука, воведот го отвора документот и служи за да го зајакне интересот на читателот со тоа што го изнесува контекстот и природата на проблемот на јавната политика и дава основни ин- 36 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

47 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ формации за спроведеното истражување. На тој начин го подготвува читателот за деталната порака на студијата, особено за да го сфати приодот на авторот и главните прашања врз коишто почива аргументирањето во документот. Обезбедувањето доволно информации и увид, исто така, има суштинско значење ако се знае како читателите можат да го читаат policy paper многу читатели прво ги читаат елементите кои им даваат преглед на документот (извадокот или извршното резиме, воведот и заклучокот) пред да го прочитаат целиот текст. Ако тие елементи, вклучувајќи го воведот, се напишани ефективно, читателот ќе има јасна претстава за насоката, фокусот и главните идеи кои се развиваат во текстот на документот. За ефективно да се постигне тоа, воведот содржи неколку структурни карактеристики. Следнава анализа на воведи ќе помогне во разгледувањето на овие структурни карактеристики. Воведот го подготвува читателот со тоа што ја поставува сцената на контекстот, проблемот на јавната политика и студијата Анализа на објавени policy papers Прочитајте ги воведите во следниве примери содржани во Прилог А: (ii) Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001); (iv) Од унитарното до плуралистичкото: рафинирање на малцинската политика во Романија (Horváth и Scacco, 2001); Додека читате, фокусирајте се на: видот на информации во двата воведи; ефективноста на воведите, во смисла на тоа колку ве подготвуваат за читањето на документите. Евидентно е од анализата дека има разлики во приодот на авторите кон пишувањето на овој елемент, бидејќи тие се трудат да постигнат рамнотежа меѓу концизното и давањето адекватни информации за да го подготват читателот за студијата. Сепак, по екстензивната анализа на повеќе воведи, се откриваат следниве заеднички структурни карактеристики: Вовед Контекст на проблемот на јавната политика Дефиниција на проблемот на јавната политика Изјава за намери Методологија и ограничувања на студијата Патоказ (Roadmap) на документот 37

48 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Следува обработка на секоја поединечна карактеристика, за да добиете увид во овој елемент на документот. Дадете кус и ангажиран опис на контекстот на проблемот на политиката со силен вовед, за да го привлече интересот на читателите Контекст на проблемот на јавната политика Воведот обично започнува со поставувањето на сцената, односно со лоцирање на проблемот што се обработува во еден поширок контекст. Ова ги воведува читателите во документот и им ги дава општите заднински информации, за тие да можат да сфатат што ќе следува натаму. Сепак, важно е овој дел да биде фокусиран и кус, бидејќи читателите може да го изгубат интересот ако документот започнува со премногу општ или детален опис на контекстот. Од тие причини, многу автори ги стеснуваат што е можно повеќе заднинските информации и ги претставуваат прашањата кои се централни за студијата. Таков е случајот и во двата примери. На пример, во (iv), оваа карактеристика е околу една третина од воведот и евидентно е движењето кон првиот пасус меѓу првата реченица која го претставува општото прашање на мултиетничките заедници во Романија, и последната реченица, која го претставува конкретниот аспект на прашањето (анализа на разновидноста) што е предмет на документот. Првата реченица во првиот пасус: Романија е фасцинантен случај за студирање на управувањето со мултиетничките заедници е исто така мошне силно отворање на воведот и можноста за читање на документ којшто претставува фасцинантен случај го привлекува вниманието на читателот. Оттука, важен приод при пишувањето на воведот е потребата силно да се започне со овој елемент. При пишувањето на овој дел од воведот, важно е да се запомни дека фокусот треба да биде на општиот контекст (пр. земјата или регионот), но насочен кон контекстот на проблемот (пр. малцинствата во Романија). Низ целиот документ, контекстот поврзан со проблемот е тој што ја утврдува содржината на policy paper. Исто така треба да се спомене дека практичниот фокус на релацијата проблем-решение и намената на policy paper покажува дека воведот е доста различен од традиционалните научни трудови. Оттука, авторот не мора да даде преглед на литературата на предметот или пак да го постави истражувањето во релација со таа литература, туку наместо тоа набрзина поминува на проблемот на јавната политика како на централната грижа на документот. Јасно дефинирајте го проблемот за да почнете со аргументот Дефиниција на проблемот на јавната политика Овој дел од воведот го претставува преминот од информации за контекстот до конкретното прашање што е фокус на policy paper. Оваа карактеристика е суштинска за да го убедите читателот дека постои итен проблем и дека вашиот документ вреди да се прочита, бидејќи ќе понуди можни решенија на проблемот. Подеднакво важно е оваа карактеристика јасно да ја искомуницира вашата 38 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

49 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ позиција за проблемот за читателот да може да ги сфати алтернативните политики како и препораките што ќе ги предложите натаму во документот. Разликите во воведите на двата примери, во однос на приодите, укажуваат на интересни констатации. Прво, некои автори воспоставуваат тесна врска меѓу дефиницијата на проблемот и изјавата за намери. Ова се случува бидејќи изјавата за намери многу често упатува на предлог-решението на проблемот, и во еден документ што има за цел да решава даден проблем, многу е природно тие да одат заедно. На пример, во документот (iv) овие карактеристики се испреплетени во вториот пасус на воведот. Интересно е исто така тоа што авторите на документот (iv) се одлучуваат да ја вклучат дефиницијата на проблемот по изјавата за намери. Ова е илустрација на различните приоди и преференци на авторите при пишувањето на документот. Второ, постои јасна разлика во приодот на авторите на двата документа при изнесувањето на проблемот. Во примерот (iv), проблемот се изнесува мошне експлицитно и силно во втората и третата реченица на третиот пасус што може да се види со употребата на зборовите како што се неуспешно и несоодветно во опишувањето на политиката на романската влада за малцинските групи. Третиот пасус од примерот (ii) служи за да се изнесе проблемот на политиката на еден мошне имплицитен и индиректен начин, при што идните влијанија од одлуките за тоа како да се склучуваат договори за испорака на јавни услуги се во фокусот наместо тековните проблеми што произлегуваат оттаму. Иако не постои еден единствен начин за пишување на овој дел, решението на проблемот што е централен на policy paper ја нагласува важноста на оваа карактеристика со тоа што го убедува читателот дека постои итен проблем во политиката. Поради тоа, колку посилно и појасно авторот ќе ги дефинира и искомуницира природата и главните аспекти на анализираниот проблем, толку повеќе ќе бидат убедени читателите. Затоа, оваа карактеристика го изнесува основното образложение за студијата. Следниве прашања може да помогнат при развивањето на оваа карактеристика: Што е проблемот? На кој начин проблемот влијае во општеството? Кои засегнати страни се директно и индиректно вклучени во проблемот? Кои се компонентите на проблемот? Кои придавки би ги употребиле за да го опишете проблемот? Кои се клучните прашања или контраверзии поврзани со проблемот? 39

50 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Изнесувањето на намената на документот е од суштинска важност за развивање на ефективен аргумент Изјава за намери Оваа карактеристика честопати се нарекува изјава за намери и таа обично се состои од една до две реченици кои ја кажуваат намената на policy paper. Изјавата за намери е мошне важна при започнувањето на процесот на градење на централниот аргумент на документот. Најчесто ја открива позицијата на авторот во однос на проблемот на политиката и е тесно поврзана со претходната карактеристика на дефинирање на проблемот. Меѓутоа, приодите на авторите од двата анализирани примера укажуваат на различни перспективи во пишувањето на овој дел. Изјавата за намери во примерот (iv) е содржана во првата реченица во пасус [2] т.е. Оваа глава аргументира во корист на ставот дека романските креатори на политиката, кога станува збор за малцинските прашања, мора да ги признаат важните културни, политички и демографски разлики на различните малцински групи. Авторите јасно и силно ја изнесуваат својата позиција по прашањето и читателот може да очекува целиот документ да го гради и поддржува токму тој аргумент. Од друга страна, изјавата за намери во пасус [4] од примерот (ii) е доста фактичка и го информира читателот за она за што ќе стане збор во документот: Намената на оваа глава е да ги разгледа основните прашања поврзани со упо тре бата на конкурентните тендерски практики, транспарентноста и непристрас носта при склучувањето договори за јавни услуги во земјите од СИЕ и да понуди компаративна дискусија за практиките во ЕУ и кај некои други нации. Позицијата на авторот не е многу јасна во оваа фаза и читателот мора да почека да започне процесот на аргументирање. Двата примера имаат различно влијание врз читателот, во смисла на ниво на интерес и итност на прашањето. Водејќи сметка за намената на изјавата за намери, природата на проблемот и чувствата кои произлегуваат оттаму, ќе мора да одлучите кој приод ќе го заземете при пишувањето на ефективна изјава за намери. Дајте кус преглед на аналитичката рамка и на опфатот на студијата Методологија и ограничувања на студијата Во воведот, авторите најчесто даваат кус преглед на методологијата користена во policy paper, односно аналитичката рамка или анализата на променливите. Покрај тоа што го подготвува читателот за овој аспект на документот, оваа карактеристика е важна за воспоставување на кредибилитетот на авторот како истражувач и помага при укажувањето на тоа дека аргументите и анализата развиени во документот се базираат врз добри практики. Во двата воведа од примерите, авторите даваат кус вовед во методологијата што ја користеле. Во примерот (iv), читателите се информираат во последниот пасус од воведот дека студијата се состои од типологија и се претставува списокот на основните променливи. Покрај тоа што ја даваа методолошката рамка на студијата како компаративна анализа, авторот на примерот (ii) исто така нуди детален географски опфат на студијата и на користените истражувачки методи (во пасус 4). 40 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

51 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Некои автори, исто така, одлучуваат да ги вклучат и опфатот и ограничувањата на студијата во овој дел. Вашиот кредибилитет како истражувач се зајакнува ако признаете дека една студија не може да ги реши сите аспекти на фокусираниот проблем на политиката и дека може да постојат ограничувања во однос на истражувачката методологија, на пример, во видот и обемот на податоците што се на располагање за анализа на студијата. Авторот на примерот (ii) на крајот на пасус 4 го информира читателот за проблемите поврзани со собирањето на податоците за студијата: е предмет на предупредување дека иако постојат доста прецизни информации за она што го содржи законодавството во земјите на СИЕ, сепак изнесени беа мошне широки ставови за практиките што преовладуваат, а информациите за актуелните практики не се собрани на систематска основа. Изнесувањето на ова ограничување му ја кажува на читателот сложеноста на прашањето и ги информира за тоа дека предлог-препораките на студијата како резултат на истражувањето треба да ги има предвид ваквите ограничувања. Патоказ (Road map) на документот Последната карактеристика која најчесто се вклучува во воведот е патоказот (road map), кој дава преглед на начинот на којшто е организиран документот. Ова е важно, зашто му помага на читателот да се подготви за читање на долг и потенцијално сложен policy paper. Во воведот на примерот (ii), авторот јасно ги изнесува трите главни прашања опфатени во документот во последниот пасус од воведот, па дури и ги набројува прашањата за да му помогне на читателот да го сфати главниот фокус и компонентите на анализираниот проблем. (Ова, исто така, служи како почеток на изнесувањето на аналитичката рамка која подетално се разгледува во 5.7.1). Направете преглед на организацијата на документот Чеклиста за пишување При пишувањето на овој елемент на policy paper, следниве прашања може да помогнат во зајакнувањето на ефективноста: Дали сте ги вклучиле сите карактеристики при изградбата на кохерентен вовед (контекст и дефиниција на проблемот на политиката, изјава за намери, методологија и ограничувања и патоказ)? Дали е контекстот кус и фокусиран на проблемот? Дали јасно ја изнесовте природата и итноста на проблемот на политиката? Дали намената на документот е јасно изнесена? Дали ја претставувате вашата методологија и ограничувањата во опфатот на студијата? Дали организацијата на вашиот документ е јасно претставена? 41

52 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 5.6 Опис на проблемот Описот на проблемот претставува аргумент за тоа дека постои итен проблем Откако го видовме воведот, поминуваме на дискусија за првиот елемент на главниот текст описот на проблемот. Со оглед на поврзаноста на овој елемент со фазата на дефиницијата на проблемот во циклусот на политиката (како што е наведено во 3.1), следниве четири точки даваат преглед на описот на проблемот: Описот на проблемот ја идентификува, дефинира и елаборира природата на проблемот на којшто се фокусираме Се дава екстензивен увид и детали за природата на проблемот, и затоа описот на проблемот обично вклучува дискусија за можните перспективи на проблемот: актерите, условите, причините, ограничувањата, конфликтите, интересите и вредностите, улогите и одговорностите, исходите и влијанието. Описот на проблемот треба да го убеди читателот дека прашањето што е во фокусот на вниманието бара акција на владата Во политизираниот свет на јавната политика, многумина можеби нема да се согласат дека изнесениот проблем постои. Затоа, описот на проблемот, можеби, ќе вклучува многу описни и фактички информации, но овој елемент мора да претставува неоспорен, сеопфатен и убедувачки аргумент за проблем што треба да се реши со акција на владата. Описот на проблемот го изнесува проблемот во рамките на контекстот Описот на проблемот треба да се фокусира на скицирањето на проблемот во дадената средина, а не во некоја општа средина Овој дел од policy paper треба веднаш да се фокусира на целниот опис на проблемот во неговата мината и тековна средина или контекст, а не да започнува со дискусија за средината, а потоа да се премине на проблемот. На пример, авторот што го започнува делот од документот со реченицата: Првото сеопфатно законодавство во врска со прашањето на расната дискриминација беше воведено во Молдова во... наместо со Република Молдова беше основана во ќе има поголеми шанси да има таков насочен приод. Иста така, вториот приод најчесто доведува до недоволен фокус на проблемот и вклучува многу непотребни детали. Описот на проблемот треба да гради рамка во којашто ќе може да се аргументираат алтернативните решенија што следуваат Описот на проблемот е елементот на документот којшто го дава деталниот увид во природата на проблемот и затоа мора да биде доволно сеопфатен и разбирлив за да ја постави основата за алтернативните решенија на политиката што ќе следуваат. 42 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

53 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Двата под-дела што следуваат детално ги разгледуваат структурните и текстуалните карактеристики на ефективниот опис на проблемот. Иако се знае дека тие одат заедно за да дадат добар опис на проблемот, тие донекаде мора да бидат поделени за да овозможат јасна илустрација и објаснување Опишување на проблемот: структура и аргументација Описот на проблемот ја гради основата за алтернативните решенија на документот Клучно за составувањето на силен и убедувачки аргумент е знаењето за заедничките структурни карактеристики на описот на проблемот. Следниов пример ја дава основата за анализа и дискусија на таквите структурни карактеристики. Анализа на објавени policy papers Разгледајте го описот на проблемот од примерите подолу, и тоа (i): Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995). Исто така треба да го прочитате и воведот на овој документ (Прилог A) за да се запознаете со општиот фокус којшто ќе ви помогне во анализата. Додека читате, фокусирајте се на: аспектите на проблемот дискутиран во овој пример. [Броевите на пасусите во средни загради се додадени за натамошна референца] Макроекономскиот контекст за децентрализација [1] Економиите во транзиција мора да ги решаваат проблемите на ста билизација и либерализација истовремено. Меѓувладините фискални реформи се случуваат во слаб макроекономски контекст, честопати придружено со слабата фискална позиција на централната власт (табела 1.5). Во Унгарија во 1990 година се воведе нов систем на локална самоуправа. Консолидираниот дефицит на владата беше 4 проценти од БДП, со инфлација од 32 проценти. Во 1992 година, дефицитот беше 7 проценти, а до 1994 година се искачи на 9 проценти од БДП, со локални и национални потреби кои меѓу себе си конкурираа во средина со зголемена фискална дисциплина. Во Руската Федерација фискалниот дефицит беше над 15 проценти од БДП во 1991 и 1992 година, а во 1993 година остана висок на речиси 8 проценти од БДП, за во 1994 година да биде предвиден дефицит од над 10 проценти од БДП. Инфлацијата, исто така, остана висока.11 Дефицитот на Бугарија во 1993 година беше речиси 10 проценти, а на Албанија беше уште повисок, 16 проценти. Во Романија буџетскиот дефицит е низок, но високата стапка на инфлација резултира со нестабилност и се чини дека фискалните сметки не соодветствуваат со дефицитот.12 Ваквите строги фискални ограничувања значително влијаеја врз дизајнот на меѓувладините фискални системи. [2] Преминот кон приватното претприемаштво придонесе за повитално стопанство, но тоа исто така ги намали приходите на централната власт. Многу 43

54 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ приватни претпријатија ги избегнуваат даноците, а растечката неформална економија претставува главен предизвик за даночната администрација и спроведувањето на даночните закони. Државните претпријатија веќе не обезбедуваат сигурна приходна основа. Даночните реформи се пожелни за пазарна ефикасност, но ќе треба време за даночната администрација да се приспособи кон радикалната нова средина. Буџетскиот биланс е исто така компликуван поради фактот дека буџетот за потрошувачката во повеќето земји и натаму е оптоварен со исплата на субвенции, програми за исплата на дарежливи готовински бенефиции, и новата, понекогаш голема поддршка на претпријатијата и реструктуирањето на банките, како и рекапитализацијата. [3] Меѓувладините реформи се случуваат во контекст на концентриран напор за намалување на обемот на администрацијата. Во Унгарија потрошувачката се намали од околу 62 проценти од БДП во 1988 година на околу 57 проценти во 1993 година. Во Русија општиот буџет беше повеќе од 60 проценти од БДП во доцните 1980-ти и околу 40 проценти во 1993 година. Целта за 1994 година беше само 20 проценти. Во Албанија, потрошувачката опадна од 62 проценти од БДП во 1991 година на 44 проценти во 1993 година (видете табела 1.1).13 Табела 1.5 Фискален биланс во избрани транзициски економии, 1993 (дефицит/суфицит како процент од БДП) Земја Општа власт Централна власт Супнационална власт Албанија Бугарија Унгарија Полска Романија Русија Украина Нема податоци. Белешка: Општата власт може да ги вклучува буџетите од агенциите и од автономните тела и затоа не е секогаш збир од деловите на централната и на супнационалната власт. Извор: Светска банка и различни државни извори: видете ги белешките за табелите. [4] Не изненадува фактот што стабилизацијата најчесто е доминатното прашање на националната и на меѓувладината агенда. Намалувањето на фискалните нерамнотежи, на централно и на супнационално ниво, е основно за програмите во повеќето земји во транзиција. Сегашната ситуација е во силен контраст со пред-реформскиот период кога строгите централни контроли гарантираа дека супнационалните финансии ќе имаат неколку макроекономски последици (Blejer и Szapary 1989; Bahl и Wallich 1992). Во стариот систем, поделбата на доходот служеше само како административно средство за симплифицирање на системот на централна распределба на ресурсите, а расходите се раководеа според планските норми. Како резултат на тоа, буџетите на супнационалните власти беа секогаш урамнотежени, барем во сметководствена 44 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

55 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ смисла, при што потребните ребаланси се правеа со едноставни трансфери од централниот буџет. [5] Грижата за макроекономската стабилност ги натера централните власти во фискалната децентрализација да видат можност за намалување на централната потрошувачка, и тоа на два начини. Прво, со пренесување на одговорноста за потрошувачката на супнационално ниво при што се намалува централниот дефицит. Второ, со намалувањето на фискалните трансфери, наводно за супнационалните власти да биле понезависни и за да се намалува трошењето на централно ниво. [6] Пренесување на одговорноста за потрошувачката. Во некои земји буџетската одговорност за социјалната потрошувачка и за мрежата на социјална заштита е пренесена на супнационалната власт. На пример, во Унгарија одговорноста за социјалната потрошувачка беше пренесена на локално ниво во 1993 година во согласност со Законот за социјална помош. Во Украина, исто така, мрежата за социјална заштита е супнационална надлежност. Во Русија централната власт пренесе еквивалент на околу 6 проценти од БДП на локалната власт за социјална потрошувачка со буџетот за 1992 година, а со тоа го намали и дефицитот. Се чини дека владата се надеваше дека супнационалните власти ќе ги направат потребните болни политички отпуштања иако побарувачката за ваквите услуги најверојатно ќе расте со влошувањата на економската ситуација. И, уште еднаш, во Русија во 1993 година, одговорноста за клучните национални, меѓунадлежни инвестиции (како во транспортот) беа пренесени на супнационалниот сектор. [7] Дури и одредени трансфери на имот на супнационалните власти што се случија, се чини, дека беа мотивирани, делумно, од буџетските проблеми. Дел од пренесениот имот, главно домувањето и некои јавни претпријатија, беа всушност обврски за реализирање на тешкиот товар на одржување и функционирање на таквите единици, а факт беше дека доходот од закупнина (за првпат предефиниран во 1993 година во Руската Федерација, а се применувале уште од 1928 година) не покриваше ниту мал дел од трошоците (Alm и Buckley 1994 година). Евидентно од примерот погоре е дека описот на проблемот ги опфаќа и минатото и сегашноста на проблемот. Овој елемент дава преглед на историскиот контекст на даденото прашање како и на природата на проблемот во тековната рамка на применетата политика. На пример, во пасусот [1] се наведуваат макроекономските показатели од минатото па се до сегашноста (1995 година во случајов) за земјите од регионот. Продолжува дискусијата во контекст на минатото и сегашноста и во пасусите од [2] до [5]. Разгледувањето на тековната политика што се имплементира за да се реши проблемот може да се види во делот насловен Пренесување на одговорноста за потрошувачката (пасуси [6] и [7]). Кога подобро ќе се разгледа овој пример и елементот во поопшта смисла, може да се каже дека описот на проблемот ги вклучува следниве две карактеристики: Описот на проблемот дава кус осврт на минатото и на сегашноста на проблемот Опис на проблемот 45

56 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Овие две карактеристики на описот на проблемот може да се опишат на следниов начин: Контекст на проблемот Оваа карактеристика обично ја опфаќа историјата на проблемот: причините; групите кои трпат влијание; правното, политичкото, економското и социјалното минато на проблемот; јавните политики кои биле имплементирани во минатото за да се реши проблемот и исходите од нивната реализација. Проблемот во рамките на тековната јавна политика Оваа карактеристика најчесто го опфаќа тековниот статус на проблемот: тековните правни, социјални, економски и политички контексти и влијанија на проблемот, тековниот обем на проблемот, групите кои трпат влијание, тековната политика што се применува за да се реши проблемот, како и успесите и неуспесите на тековниот приод. Овие општи насоки помагаат, но тие не даваат доволно увид во приодите на различните автори при практичното изградување на сеопфатен и насочен опис на проблемот во своите документи. Следнава анализа ќе ви помогне да го започнете процесот на разгледување на можните приоди. Анализа на објавени policy papers Прочитајте ги содржините на примерите (i) и (ii). Обележани се деловите кои се однесуваат на описот на проблемот во двата документа. Треба, исто така, да ги прочитате воведите на двата документа (во Прилог A) за да се запознаете со општата област за да ви помогне при анализата. Додека читате, фокусирајте се на: делокругот на прашањата вклучени во двата описа на проблемот; зошто примерот (i) дискутира повеќе прашања од примерот (ii). Пример (i): Скратен извадок од содржината на Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995). Зошто се важни локалните финансии Системски врски Потреба од поширока рамка Најнови трендови на децентрализација Време на трансформација Реорганизирање на власта Структура на власта Улога на средниот слој? 46 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

57 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Дали е големината на единиците на власт ефикасна? Менување на улогата на власта: од сопственост до обезбедување на услуги Макроекономски димензии на меѓувладините финансии Истовремена реформа на даночниот систем и меѓувладина реформа Макроекономски контекст за децентрализација Подобрување на севкупните буџетски резултати Приватизација и супнационалните власти Распоредување на трошоците Пример (ii): Извадок од содржината на Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001) 2. Закони за конкурентски постапки 2.1 ЕУ-директиви 2.2 Најнови Комуникации на ЕУ 2.3 Закони за јавни набавки во земјите од СИЕ 3. Јавен пристап до јавни договори (Транспарентност) 3.1 Транспарентноста во Западните земји 3.2 Транспарентност и јавно учество при склучување договори 4. Закони за конфликт на интереси 4.1 Конфликт на интерес и законот кај народите од земјите на СИЕ 4.2 Закони за конфликт на интереси во ЕУ и во САД Тешко може да се генерализираат приодите на авторите при опишувањето на проблемот. Сепак, следниве сознанија произлегуваат од анализите на примерите: Делокругот на прашањата вклучени во описот на проблемот зависи од природата на проблемот и од намената на документот Двата анализирани примера даваат добра илустрација за тоа: во примерот (ii), ексклузивниот фокус е ставен на законодавната рамка, додека во примерот (i), се разгледува поширок проблем и оттука, во описот покрај законодавната рамка влегуваат и административните приоди, економскиот контекст и структурната организација на локалните и централните власти. Авторите имаат сосема различни приоди во обидот убедливо да го изнесат описот на проблемот Во некои случаи може да одговара да се одвојат контекстот на проблемот од описот на проблемот во тековната јавна политика и тие да се уредат во посебни под-делови од описот на проблемот. Сепак, и двата автори на овие примери решиле дека нивните документи ќе бидат поефективни ако имаат еден под-дел за секое од дадените прашања кој би ги вклучувал и контекстот и дискусијата Организирајте го описот на проблемот така што ќе одговара на вашата тема, намена и публика 47

58 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ за тековната рамка на јавната политика. Всушност, вреди да се спомене дека и двата автори одлучиле на некои места покрај описот на проблемот во овие делови насочени кон прашањата, да вклучат и дискусија за алтернативните решенија по тоа исто прашање пред да поминат натаму. Ова е илустрирано во следниов извадок од содржината од примерот (i): Макроекономски димензии на меѓувладините финансии Истовремена реформа на даночниот систем и меѓувладина реформа Макроекономски контекст за децентрализација Подобрување на севкупните буџетски резултати При дискусијата за макроекономските прашања на проблемот, авторите го изнесуваат описот на проблемот во првите два под-делови проследен со дискусија за алтернативните решенија за даденото прашање во третиот под-дел. Како што може јасно да се види од овие примери, при планирањето и пишувањето на вашиот проблем треба внимателно да размислите кој организациски приод најмногу ќе одговара на вашата тема, намена и публика. Чеклиста за пишување За да ви помогне при планирањето и опишувањето на вашиот проблем, размислете за следниве прашања: Градење на описот на проблемот Контекст на проблемот Кога и како се појави проблемот? Кои беа причините? Кои се историскиот, правниот, политичкиот, социјалниот и економскиот контекст на проблемот? Како дојде проблемот до вниманието на јавноста? Кои трпи влијание од проблемот? Кои јавни политики од минатото се имплементирани во обид да се реши проблемот? Кои се исходите од овие политики? Проблемот во рамките на тековната јавна политика Кои се тековните правни, социјални, економски и политички контексти и влијанија на проблемот? Кој е тековниот обем на проблемот? 48 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

59 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Која тековна политика се имплементира во обид да се реши проблемот? Кои се различните ставови за проблемот и тековниот приод? На кој начин тековната политика е успешна/неуспешна? Што му недостига на тековниот приод? Организирање на вашиот опис на проблемот Кои аспекти од проблемот треба да ги вклучите во описот на проблемот за да дадете сеопфатна и убедлива слика? Како ќе го организирате тој дел за истиот да биде што е можно поразбирлив и полесен за читање? Составување на описот на проблемот: текст и аргументација Составувањето на ефективен опис на проблемот бара знаење за тоа што треба да се вклучи и приод кон логичка организација, но и длабинско познавање на конвенциите за тоа како се користи текстот во ситуации кога треба да се изнесат убедливи аргументи. За да добиете увид во овие конвенции, овој дел ќе се концентрира на следниве клучни области: кохерентност, составување ефективни аргументи, правење пасуси и користење примарни и секундарни извори. Анализата и дискусијата во овој под-дел се базирани врз извадокот од примерот (i): Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995) од страница 43. Пасусите во овој извадок се нумерирани и така ќе се користат за полесно упатување. Градење кохерентен аргумент кој е убедлив и лесен за следење Една од основните карактеристики на добрата аргументација е кохерентноста која подразбира обезбедување транспарентни врски меѓу деловите на аргументот за да се појави јасна слика за севкупниот аргумент. Анализата што следува го разгледува концептот на кохерентноста во контекст. 49

60 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Анализа на објавени policy papers Разгледајте го описот на проблемот (стр. 43) и извадокот од содржината (стр. 46) од документот (i): Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995). Додека читате, фокусирајте се на: како се воспоставува кохерентноста во овој пример. Ако веќе не сте го сториле тоа, треба да го прочитате воведот на овој документ (во Прилог A) за да се запознаете со општиот фокус што ќе ви помогне во анализата. Јасно поврзете ги сите елементи на вашиот аргумент Како што може да се види од содржината, описот на проблемот е долг и сложен аргумент составен од многу меѓусебно поврзани делови и под-делови. За да ја поедноставите работата на читателот, мора да се потрудите да ги поврзите сите овие делови во едно кохерентно парче. Овие делови и под-делови не само што треба да бидат поврзани со добра организација и со јасни, нумерирани, описни наслови на деловите, туку треба и текстот во нив да биде кохерентен. На пример, во под-делот Макроекономски димензии на меѓувладините финансии, авторот одлучува да го вметне следниов воведен пасус: Меѓувладините финансиски реформи се случуваат во ограничен фискален контекст во време кога се случува даночна реформа и кога се прават големи промени на националните системи. Тековните проблеми со стабилизацијата може, во некои околности, неоправдано да доминираат при дизајнирањето на здрав, долгорочен меѓувладин систем. Овој вовед, во основа, дава преглед на фокусот на под-делот и ја објаснува поврзаноста на под-делот со целокупниот аргумент. Всушност, таквите воведи се вообичаени во под-деловите на policy papers поради кохерентноста. Покрај поврзаноста на под-деловите со целокупниот аргумент, авторот треба јасно да ја отслика врската во рамките на самите под-делови. Во извадокот од описот на проблемот, првата реченица, Економиите во транзиција мора да ги решаваат проблемите на стабилизација и либерализација истовремено, ја насочува расправата во под-делот Макроекономски контекст за децентрализација. Сите други елементи на под-делот ја развиваат темата изнесена во оваа реченица и под-делот завршува со именувањето на тековните јавни политики што се спроведуваат за да се реши проблемот т.е. Пренесување на одговорноста за потрошувачката и намалување на меѓувладините трансфери. Со тоа директно се поврзуваат следните два под-делови кои детално ги разгледуваат овие јавни политики. Со ваквите јасни врски на различните нивоа на документот овозможувате читателот полесно да ја следи расправата во описот на проблемот. 50 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

61 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Кохерентно и фокусирано развивање на секој елемент од расправата во под-делот Корисно е да се употреби моделот на аргументација што го предлага филозофот Стивен Тоулмин (цитиран во Karbach, 1987) за да може да се види развивањето на секој елемент на аргументот. Тоулмин вели дека секој аргумент се состои од три основни елементи: став, поддршка и гаранција. Овие елементи можат да се објаснат на следниов начин: Ставот е изјавата за вашата позиција/аргумент. Поддршката е доказот што го изнесувате во поткрепа на вашиот став. Гаранцијата ја објаснува поврзаноста меѓу ставот и поддршката. Оваа гаранција не мора да биде експлицитно изнесена, бидејќи авторот можеби смета дека објаснувањето на врската е очигледна за публиката. Аргументот се состои од тврдење, поддршка и гаранција Овие три елементи може јасно да се забележат во шестиот пасус од пример (i): [6] Пренесување на одговорноста за потрошувачката. Во некои земји буџетската одговорност за социјалната потрошувачка и за мрежата на социјална заштита е пренесена на супнационалната власт. На пример, во Унгарија одговорноста за социјалната потрошувачка беше пренесена на локално ниво во 1993 година во согласност со Законот за социјална помош. Во Украина, исто така, мрежата за социјална заштита е супнационална надлежност. Во Русија централната власт пренесе еквивалент на околу 6 проценти од БДП на локалната власт за социјална потрошувачка со буџетот за 1992 година, а со тоа го намали и дефицитот. Се чини дека владата се надеваше дека супнационалните власти ќе ги направат потребните болни политички отпуштања иако побарувачката за ваквите услуги најверојатно ќе расте со влошувањата на економската ситуација. И, уште еднаш, во Русија во 1993 година, одговорноста за клучните национални, меѓунадлежни инвестиции (како во транспортот) беа пренесени на супнационалниот сектор. Барање Поддршка Гаранција Со оглед на тоа дека овие основни елементи на аргументацијата се суштински при ефективното составување на поединечните аргументи кои го сочинуваат вашиот опис на проблемот, тие исто така се важни и за составувањето на целокупниот убедлив аргумент. Ефективно креирање на пасуси што помагаат при развивањето на расправата и му помагаат на читателот полесно да следи Целта на пасусот е да укаже на логичните и физичките паузи во текстот. Како таков тој ви помага да ја организирате вашата аргументација, но му помага и на читателот за полесно следење на секој елемент од расправата. Доброто организирање на пасусите, исто така, му помага на читателот кој само површно го чита документот да добие општа претстава и тоа е вообичаена практика кај долгите и сложени документи. Ефективните пасуси ги покажуваат логичките единици на вашиот аргумент 51

62 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Секој пасус обично развива еден аргумент од тематската реченица. Тематската реченица е изјава за позицијата што се аргументира во пасусот, односно ставот, според терминологијата на Тоулмин (како што е наведено погоре). Тематската реченица во пасус 1, Меѓувладините фискални реформи се случуваат..., го илустрира токму тоа. Конкретната тематска реченица во пасусот може да биде и почеток на нов аргумент или развивање на посебна точка во еден поширок аргумент. Исто така, развивањето на аргумент по пасус е клучно за разбирањето на тоа како пасусите овозможуваат ефективни логични паузи и за авторот и за читателот. Анализата што следува ги разгледува овие идеи во повеќе детали. Анализа на објавени policy papers Разгледајте го под-делот Макроекономски контекст за децентрализација од примерот (i) на страница 43. При читањето, фокусирајте се на: местоположбата на тематските реченици во секој пасус. Доколку сте го сториле тоа, треба да ја довршите почетната анализа на овој дел за целосно да го сфатите контекстот на аргументот. Освен во пасус 1, тематската реченица за сите други пасуси се првите реченици. Ова е вообичаен приод во пишувањето детални и сложени аргументи заради отворањето на патот до аргументот што е можно полесно за читателот. Ефективните пасуси се развиват кохерентно Второто клучно прашање при ефективното правење на пасуси е кохерентноста. На ниво на пасус, тоа подразбира воспоставување јасни врски меѓу речениците во пасусот. Вообичаено се користат следниве техники за постигнување на кохерентни врски: повторување на клучни зборови; користење на паралелни структури, т.е. слични конструкции на фрази и реченици; употреба на преодни фрази, пример, потоа, натаму, на пример, исто така, меѓутоа, сепак. Овие техники можат да се забележат кај пасусот [6] од примерот (i): [6] Пренесување на одговорноста за потрошувачката. Во некои земји буџетската одговорност за социјалната потрошувачка и за мрежата на социјална заштита е пренесена на супнационалната власт. На пример, во Унгарија одговорноста за социјалната потрошувачка беше пренесена на локално ниво во 1993 година во согласност со Законот за социјална помош. Во Украина, исто така, мрежата за социјална заштита е супнационална надлежност. Во Русија централната власт 52 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

63 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ пренесе еквивалент на околу 6 проценти од БДП на локалната власт за социјална потрошувачка со буџетот за 1992 година, а со тоа го намали и дефицитот. Се чини дека владата се надеваше дека супнационалните власти ќе ги направат потребните болни политички отпуштања иако побарувачката за ваквите услуги најверојатно ќе расте со влошувањата на економската ситуација. И, уште еднаш, во Русија во 1993 година, одговорноста за клучните национални, меѓунадлежни инвестиции (како во транспортот) беа пренесени на супнационалниот сектор. Во втората, третата и четвртата реченица, авторот користи паралелни структури со тоа што сите ги започнува со фразата: во (земја) и во последната реченица од пасусот користи слична структура. Исто така, кохерентноста натаму се постигнува со употреба на преодни фрази, на пример во втората реченица и исто така во третата реченица. Размислувањето за кохерентноста на вашите пасуси и обезбедувајќи ги логичните и физички паузи во вашиот опис на проблемот ќе биде основен дел за ефективното изнесување на вашиот аргумент. Ефективна употреба на извори заради градење веродостоен и убедлив аргумент Поддржувањето на вашиот аргумент со различни извори е клучно при градењето на ефективен опис на проблемот. Со вклучувањето на извори во вашиот текст, внесувате кредибилитет на вашиот аргумент што ви помага да ја поставите рамката за вашата дискусија за даденото прашање и ги информирате вашите читатели за основата врз којашто сте го изградиле аргументот со ефективни упати. Следната анализа ги нагласува релевантните прашања околу ефективното користење на извори. Ефективниот опис на проблемот е аргумен заснован на најразновидни извори Анализа на објавени policy papers Разгледајте како се користат изворите во под-делот Макроекономски контекст за децентрализација од примерот на страница 43 При читањето, фокусирајте се на: видовите на извори вклучени во под-делот. Релевантните извадоци од енднотите и од библиографијата се наведени подолу. Извадоци од ендноти: [Енднота 11 и 12 немаат упати] Енднота 13: Извори за потрошувачката на националниот буџет се министерствата од Унгарија, Русија и Албанија Извадоци од библиографија: Alm, James, и Robert M. Buckley ( Децентрализација, приватизација и солвентност на локални самоуправи во економии во реформа: Случајот на Будимпешта - Decentralization, Privatization, and 53

64 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Solvency of Local Governments in Reforming Economies: The Case of Budapest. Животна средина и планирање, С: Власт и јавна политика - Environment and Planning, C: Government and Policy 12(3): ). Bahl, Roy, и Christine I. Wallich Меѓувладини фискални односи во Кина Intergovernmental Fiscal Relations in China. Работен документ - PRE Working Paper 863. World Bank, Policy Research Department, Washington, D.C. Blejer, Mario I., и Gyorgy Szapary Еволуција на улогата на фискалната политика во планските економии што се во реформа: Случајот на Кина - The Evolving Role of Fiscal Policy in Centrally Planned Economies under Reform: The Case of China. IMF (International Monetary Fund) Working Paper WP/89/26. Washington, D.C. намената на изворите е вклучена во под-делот. Размислете за нивната намена, во смисла на став, поддршка и гаранција. причината зошто на некои извори од извадокот се упатува/ цитираат, а зошто некои не се. Ако веќе не сте го сториле тоа, завршете ја анализата на овој дел за да ви помогне целосно да го разберете контекстот на аргументот. Шесте точки подолу зборуваат за прашањата наведени во анализата подетално. Вклучете најразлични авторитетни примарни и секундарни извори Ефективно избирање на видови извори што треба да се вклучат како докази За да го убедите читателот дека вашиот аргумент има кредибилитет, неопходно е да се презентираат доказите од повеќе авторитативни примарни и секундарни извори. 10 Тоа ќе ја демонстрира длабочината на вашето разбирање на темата како и на природата на истражувањето што сте го спровеле. Бидејќи јавната политика подразбира вклучување на засегнатите страни од повеќе нивоа во заедницата, вообичаено е видовите извори употребени во документот да бидат многу различни, на пример, владино законодавство и изјави за јавната политика, владини извештаи, извештаи од НВО и од меѓународни организации, други студии за јавни политики, научни журнали, документи од конференции и весници. Исто така, вашата студија може да вклучува податоци или резултати од вашето сопствено примарно истражување. Анализираниот пример, всушност, не содржи никакво примарно истражување, и не изненадува тоа што за документ кој има толку широка тема и регионален фокус, најверодостојните извори се 10 Примарните податоци или информации се резултат од вашето сопствено истражување, т.е. прашалници, интервјуа или моделирање на податоци. Секундарните податоци или информации се истражувања и записи на други автори во вашата област. 54 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

65 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ властите на регионот и меѓувладините организации активни во регионот како што се Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка. Очигледно е тоа дека овие размислувања за темата, географскиот фокус, видот на расположливи податоци и публиката ќе влијаат врз вашиот избор на извори. Ефективно вградување на изворите во вашиот аргумент Друга важна работа во врска со употребата на изворите е да се размисли за улогата што тие ја имаат при развивањето на аргументот. Од анализата на примерот, јасно е дека изворите се користат како докази за поддршка на ставот на авторот, што е евидентно кај примерот во третиот пасус каде што се искористени сите податоци токму на тој начин. Всушност, тоа е и приодот што треба да го користите при градењето на вашите аргументи. Најчеста грешка што ја прават авторите е што им дозволуваат на изворите да доминираат така што нивните ставови во аргументот не се доволно значајни како што треба да бидат. Треба да се води сметка на тоа бидејќи, најчесто, тоа може да ве доведе во ситуација да го изгубите фокусот во аргументот. Тоа може да биде особено штетно за policy paper во заедница која е особено заинтересирана за мислењето на авторот. Кога секундарните извори вклучени во вашиот аргумент треба да бидат наведени со упати/цитирани Кога користите податоци или информации од секундарни извори во документот, најчесто треба да наведете упат/цитат, на пример, (Crilly, 1997), но понекогаш тоа и не е неопходно. Во основа, освен ако нешто не се смета за општо познато кај чинителите на јавната политика, ќе треба да има упат или цитат. Како што може да се види од овој пример, податоците од тековниот буџетски дефицит, во смисла на БДП во првиот пасус се сметаа за општо познати, додека податоците за потрошувачката на владата во смисла на БДП во третиот пасус се наведени со целосен цитат. Сите упати на табели се јасни врски до извори како што се гледа од белешките на табелите. Исто така се вклучуваат целосно упатите на објавените извори во ситуации каде што се подразбира дека информацијата нема да биде општо позната, на пример, во четвртиот пасус за поранешниот комунистички систем и во седмиот пасус за конкретен пример на јавна политика во дадена земја. Користете ги изворите како доказ во поддршката на вашите аргументи Користете упати на сите извори освен ако податоците не се сметаат за општо познати Не е секогаш јасно што е тоа што се смета за општо познато. Ако вклучите нешто без наводи од извор кој не се смета за општо познат, може да ве обвинат за плагијат. Запомнете, тоа не е само употребата на зборовите на друг автор без наводи, туку и користењето на нивните идеи и приоди. За тоа треба да дискутирате со вашите колеги и со другите чинители и да станете свесни за тоа со читање. Сепак, ако имате какви било сомнежи, наведете цитат. 55

66 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Следете ги конвенциите за користење цитати што ги бара вашиот издавач Вклучувањето на извори како парафрази, резимеа или генерализации е вообичаено за студија Следење на правилата за упатување/цитирање на вашиот издавач Во основа, секоја дисциплина има различни правила за наведење цитати кои одговараат на нивната намена, а сите во таа дисциплина треба да се чувствуваат удобно со таквите правила. На полето на студијата, најчесто се користи авторскиот стил (Doyle, 1994). Овој стил се употребува во примерот во овој под-дел и низ целиов водич. Сепак, правилата се многу повеќе од обични начини на упатување на автори во текстот. Тие ги информираат авторите за тоа како да ја состават библиографската упатна листа и кои правила треба да ги следат (видете 5.9 и 5.10 за натамошна дискусија). Овие правила, на пример, American Psychological Association (APA) (2001), Modern Language Association (MLA) (Gibaldi, 1995) и Chicago (University of Chicago, 1993), се веќе стандардни алатки така што и издавачите и читателите очекуваат и вие да се придржувате до тие стандарди. За да добиете кус преглед за вообичаениот стил во една студија, вклучена е скратена верзија од водичот за цитирање на APA во Додаток Б. Таму добивате насоки за правилата на правилно вклучување упати во рамките на текстот и на форматирањето на библиографски упати. Конечно, иако постојат одредени правила во дисциплините, вашата прва публика е вашиот издавач така што треба да се запознаете со она што тој/таа го бара од вас. Како ефективно да вклучувате секундарни извори во описот на проблемот Авторите вклучуваат секундарни извори во своите дела на еден од четирите начина: цитати, парафразирање, резимирање или генерализирање. Кога авторот сака да биде верен на оригиналот, тој цитира, зашто така дава жива претстава со интересен јазик, а истовремено се дистанцира од цитатот или авторот. Авторите парафразираат или резимираат кажуваат што кажал некој автор, но со свои зборови кога сакаат непречено да ги инкорпорираат идеите на друг автор во сопствениот аргумент. Генерализацијата го има истиот приод, но се состои од резиме на идеи од повеќе автори. Изборот на стратегиите за цитирање, најчесто се смета дека произлегува од правилата на дисциплината. Како што може да се види од примерот, сите секундарни извори се вклучени како парафрази, резимеа или генерализации и тоа ја одразува потребата од аргументацијата на авторот во описот на проблемот. Упати на табели/бројки и коментари за нивната важност Бројките, табелите или графиконите вклучени во текстот или како прилози се начин за вградување големо количество податоци во описот на проблемот. Ваквите табели може да се користат за изнесување примарни и секундарни податоци. Погледнете го уште еднаш примерот за да видите како тие се употребени и како на нив се упатува во описот на проблемот. 56 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

67 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Анализа на објавени policy papers Разгледајте го под-делот Макроекономскиот контекст на де цен трали за цијата од примерот на страница 43. При читањето, фокусирајте се на: начинот на којшто текстот упатува на табелите; улогата што ја имаат овие упати во аргументот. Ако веќе не сте го сториле тоа, треба да ја завршите почетната анализа во овој дел за целосно да го разбирате контекстот на аргументот. Во примерот се упатува на две табели: во првиот пасус, во втората реченица и во третиот пасус во последната реченица. И во двата случаи, упатите се ставаат во заграда, пример (табела 1.5), и во двата случаи тие служат како доказ во поддршка на ставот изнесен во аргументите наведени во секој пасус. И во двата случаи, речениците што ги поддржуваат укажуваат на важноста на податоците во табелата, односно ни кажуваат кои податоци од табелата се важни и зошто. Всушност, од суштинско значење е користењето на податоците од табелите на ефективен начин бидејќи се прави јасен упат на локацијата на податоците и се кажува зошто податоците се важни. Честа грешка на многу автори е тоа што вклучуваат табели и графикони во своите документи, а при тоа никогаш директно на упатуваат на нив. Треба да се запомне дека авторот е одговорен да го објасни вклучувањето на овие податоци за читателот да не мора да погодува зошто тие се важни. Директно упатувајте на табелите во вашиот текст и нагласете ги значајните податоци Двата примери покажуваат кога конкретни работи во даден аргумент се поддржани со податоци изнесени во табела. Сепак, табелите и бројките може исто така да бидат користени за да се изнесат пошироки, поопшти информации кои можеби директно не го поддржуваат дадениот аргумент, но придонесуваат кон разбирањето на прашањето кај читателот. Овој вид на информации во текстот се наведуваат со следнава фраза на пример за повеќе информации видете го Прилог Ѓ. Меѓутоа, внимавајте да не вклучувате премногу вакви информации, бидејќи документот може да се чини дека не е баш фокусиран на главниот аргумент. Можеби треба да се размисли за употребата на ваквите табели само ако податоците имаат конкретна задача во поддршка на аргументот, и може да понудат повеќе општа поддршка во другите области. 57

68 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Чеклиста за пишување За пишување на поефективен аргумент при опишувањето на проблемот, размислете за следниве работи: Кохерентност Дали ефективно ги поврзавте сите елементи на описот на проблемот? Дали врските во секој под-дел на описот на проблемот се јасни? Аргументација Дали секој елемент од вашиот аргумент има став, поддршка и гаранција? Пасуси Дали вашиот опис на проблемот е адекватно поделен на пасуси за да обезбеди доволно физички паузи во текстот за читателот? Дали секоја логична единица на вашиот аргумент е развиена во посебен пасус? Дали вашите пасуси се кохерентно развиени? Употреба на извори Дали вашиот опис на проблемот е изграден врз основа на различни извори? Дали вклучивте доволно авторитативни извори во поддршка нас вашиот аргумент? Дали ги користевте изворите како докази во поддршка на вашите аргументи? Дали упатувате/цитирате извори на податоци кои сметате дека не се општо познати? Дали ги следевте правилата за цитирање на вашиот издавач/ дисциплина? 5.7 Алтернативни решенија Откако детално го разгледавте контекстот и тековната јавна политика, навлегувате во делот на алтернативните решенија каде што дискутирате за можните начини на коишто може да се реши проблемот. Со оглед на поврзаноста на овој елемент од policy paper со фазата на формулација од циклусот на политиката (опфатен во 3.1), следниве пет работи го карактеризираат елементот на алтернативните решенија: 58 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

69 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Елементот на алтернативните решенија: ги наведува, проценува и споредува можните алтренативи Сите можни опции на политиката, независно од тоа дали ги изготвил авторот или некој друг, мора да бидат изнесени за да се изгради сеопфатен и убедувачки случај. При изнесувањето на секоја од алтернативите, елементот обично се фокусира на резултатите од евалуацијата на секоја опција при решавањето на дадениот проблем и на тоа како тие опции меѓусебно можат да се спроведат во таа смисла. обезбедува убедувачки аргумент за пожелната алтернатива При изнесувањето на алтернативните решенија, авторот треба да има за цел да ги искористи резултатите од евалуацијата и од компарацијата за јасно да укаже на тоа дека избраната алтернатива на политиката најефективно ќе го реши проблемот, а со тоа да го оправда своето решение. Се разбира, тоа значи дека авторот мора исто така да ги искористи доказите за јасно да покаже зошто другите опции на политиката биле отфрлени. Алтернативните решенија се аргументот за пожелната опција добиена врз основа на евалуацијата на сите можни алтернативи се фокусира на донесената одлука Овој елемент на документот не треба да биде известување чекор по чекор за тоа како ја спроведовте фазата на формулација од циклусот на политиката, туку треба да известува за одлуките што ги донесовте во врска со сите опции и резонот зад секоја ваша одлука. гради јасна и кохерентна врска со заклучоците и препораките од вашиот policy paper Аргументот за пожелната алтернатива мора да биде основата и оправдувањето на вашите крајни препораки. Оттука, тој мора да биде јасно поврзан со делот на препораките во делот на заклучоците на документот. Следува детална дискусија на структурните и текстуалните карактеристики на алтернативните решенија на политиката. Иако е јасно дека тие одат заедно за да се има ефективен приод при пишувањето на овој дел од документот, истите се поделени за да се добие јасна слика и објаснување Составување алтернативни решенија: структура и аргументација Фокусот на структурните карактеристики на овој елемент се базираат врз претпоставката дека ефективниот автор на policy paper треба да има увид во вообичаените структурни и организациски карактеристики на елементот за да може да изгради убедувачки аргумент. 59

70 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Елементот на алтернативни решенија на политиката се состои од две главни структурни карактеристики: Алтернативни решенија на политиката Аналитичка рамка Евалуација на алтернативите на политиката Аналитичката рамка е изјава на идеали и вредности кои стојат зад евалуацијата Аналитичка рамка Како што беше претходно дискутирано, policy paper е аргумент за одредена позиција за тоа како да се реши проблемот наведен детално во документот и тој се базира врз ригорозна анализа на сите расположливи податоци. Основата за оваа анализа е рамката на водечките принципи на авторот во процесот на евалуација. Со други зборови, оваа рамка е израз на идеалите и вредностите што го водат авторот да заземе одредена позиција во однос на прашањето што се дискутира. Оваа аналитичка рамка директно дава информации за евалуацијата на изнесените алтернативи. За да се има информирана евалуација на аргументот, вклучувањето на оваа рамка е клучно. Следнава анализа ги нагласува приодите кон градењето на оваа карактеристика. Анализа на објавени policy papers Прочитајте ги извадоците од деловите на аналитичката рамка од примерите (i) и (ii). Исто така треба да ги прочитате воведите на овие документи (во Прилог А) за да се запознаете со општата област на интерес што ќе ви помогне при анализата. При читањето, фокусирајте се на: разликите во приодите на градење и изнесување на аналитичката рамка. Пример (i): Извадок од Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel и Wallich, 1995). Овој издавок е скратена верзија од четирите страници за аналитичката рамка и ги вклучува само првиот и последниот пасус. Потреба од поширока рамка [прв пасус] Меѓувладините фискални односи се многу повеќе од чисто локално прашање и поради тоа се клучот на реформските цели во речиси сите економии во транзиција. Традиционалната анализа на фискалниот федерализам ги разгледува фискалните функции на супнационалната и централната власт во смисла на нивните (доста одвоени) улоги и надлежности за стабилизација, 60 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

71 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ распределба на доход (како што е мрежата за социјална сигурност) и распределбата на ресурсите (Oates1972; Musgrave 1983). Овој фокус не е доволно широк за да ги опфати важните аспекти на локалните и меѓувладините финансии во економиите во транзиција од барем две причини. Прво, како што се развивала литературата во оваа област, ваквиот приод ја запоставува улогата на супнационалните власти во однос на стабилизација, мрежата за социјална сигурност и приватизацијата. Второ, целосно не ги зема предвид остатоците од планската економија што им е заедничка на економиите во транзиција поради што мора истата да се разгледува. * * * [последен пасус] Во кој било систем фискалната децентрализација е несомнено континуиран и динамичен процес. Меѓутоа, реформаторите во Средна и Источна Европа, како и во поранешниот Советски Сојуз, се соочуваат со посебен предизвик со тоа што мора да направат разлика меѓу проблемите што се структурни и оние кои произлегуваат од транзицијата кон пазарно стопанство. Тие мора да дизајнираат меѓувладина рамка која ќе биде доволно цврста за да послужи како основа за акција, на пример, редовни трансфери и даночни приливи, но сепак доволно флексибилни за да коегзистираат со тековните структурни промени во економијата кои се поврзани со стабилизацијата, редистрибуцијата и приватизацијата. Пример (ii): Извадок од Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001) Опфатени се следниве прашања: (а) Применливоста на законите за јавни набавки и на другите одредби кои предвидуваат конкурентски постапки при селекцијата на претпријатијата; (б) Јавен пристап до договори и информации поврзани со судски постапки за местење на цени (слобода на информации); (c) Неопходност да постои непристрасност и да нема конфликт на интереси при селекцијата на претпријатието. Горенаведеното може да се смета за основни предуслови за однесување при склучувањето договори на начин кој најдобро ќе им служи на интересите на јавноста. Ако се дозволени конфликтните интереси, тогаш тендерите не се вистински конкурентски. Без конкурентски тендерски постапки нема гаранција дека јавноста ги добива најповолните услови за обезбедените услуги. Без транспарентност, постои поголема можност за корупција и се елиминира довербата на јавноста во процесот на селекцијата. Исто така, без транспарентност, општата јавност се исклучува од процесот на склучување договори. Како резултат на тоа, се губат потенцијалните придобивки од независната јавна ревизија, критика и експертиза. Авторите на двата примера имаат различни приоди при развивањето и изнесу вањето на аналитичката рамка. Како што се гледа од првиот пасус, авторите 61

72 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ на примерот (i) прво одлучуваат да укажат на теоретската и литературната основа на позицијата што ја заземаат, додека авторот на примерот (ii) не го прави тоа. Исто така постојат и разлики во деталите опфатени во двата примера. Извадокот од примерот (ii) ја дава целата аналитичка рамка на документот, додека аналитичката рамка од примерот (i) е многу поекстензивна одошто се гледа погоре. Всушност, во под-делот со наслов Потреба од поширока рамка, авторите укажуваат на својата позиција за следниов широк опфат на прашања: системи за приход, утврдување цени за јавниот сектор, потрошувачка, трансфери, кредити и државен имот. Разликата во деталите е одраз на широчината на темите избрани во двата документа. Сепак, и двата примери имаат одредени сличности. И двата јасно укажуваат на нивната позиција во однос на прашањата: Пример (i): Тие мора да дизајнираат меѓувладина рамка која ќе биде доволно цврста за да послужи како основа за акција, на пример, редовни трансфери и даночни приливи, но сепак доволно флексибилни за да коегзистираат со тековните структурни промени во економијата кои се поврзани со стабилизацијата, редистрибуцијата и приватизацијата. Аналитичката рамка дава јасна изјава и оправдување за заземената позиција Пример (ii): Горенаведеното може да се смета за основни предуслови за одне су вање при склучувањето договори на начин кој најдобро ќе им служи на интересите на јавноста. Исто така, и двата примери прават обид да ги оправдаат позициите што ги заземаат: Пример (i): Меѓутоа, реформаторите во Средна и Источна Европа, како и во поранешниот Советски Сојуз, се соочуваат со посебен предизвик со тоа што мора да направат разлика меѓу проблемите што се структурни и оние кои произлегуваат од транзицијата кон пазарно стопанство. Пример (ii): Без транспарентност, постои поголема можност за корупција и се елиминира довербата на јавноста во процесот на селекцијата. Во основа, аналитичката рамка вклучува јасна изјава за вградените идеали и вредности, како и оправдување за овие позиции врз основа на нивната релевантност за дадениот проблем и/или за конкретната теоретска или нормативна заземена позиција. Обично, оправдувањето ќе биде поддржано и со упат на други автори кои зазеле иста или слична позиција. Друг интересен аспект што произлегува од анализата на примерите е местоположбата на аналитичката рамка во документот. Иако ова својство е директно поврзано со евалуацијата на алтернативите на применетата политика, двајцата автори одбираат да ја исцртаат нивната рамка пред да следи описот на главниот проблем. За документот да има логичка смисла, аналитичката рамка мора да 62 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

73 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ дојде пред дискусијата за алтернативите, за евалуацијата на опциите да може лесно да се разбере. Сепак, и во двата документа нема поделба меѓу опис на проблемот и алтернативите на јавната политика, т.е. авторите избираат да го претстават проблемот и опциите за конкретно прашање заедно во истиот поддел. Тоа веројатно ја објаснува конкретната локација на аналитичката рамка во двата документа. Ваквото позиционирање на аналитичката рамка рано во документот може да биде корисно, бидејќи му помага на читателот лесно да ги разбере позициите дадени во описот на проблемот. Во планирањето на вашиот документ, корисно би било да размислите дали овој приод може да одговара и на фокусот на предметот и на намената на документот. Чеклиста за пишување Со цел да ви помогнат да ја планирате и напишете вашата аналитичката рамка, земете ги предвид следниве прашања: Кои принципи, вредности и идеали ќе ве водат во развивањето на аналитичката рамка на вашиот документ? Како овие принципи се применуваат на предметниот проблем? Која е теоретската основа за вашиот изнесен став? Кои се другите причини за да го изберете вашиот изнесен став? Дали вашата позиција е нашироко призната? Каде ќе ја ставите вашата аналитичката рамка во документот? Евалуација на алтернативните решенија Откако ќе ја исцртате аналитичката рамка, следната карактеристика на овој елемент е дискусија и евалуација на алтернативните решенија. Следнава анализа како инструмент ја илустрира евалуацијата на карактеристиките на алтернативните решенија во контекстот и отвора многу важни прашања. Анализа на објавени policy papers Разгледајте го извадокот од policy paper (i): Фискална децентрализација: Од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel and Wallich, 1995). Во него е дадена евалуацијата на алтернативните решенија за едно од прашањата за кои се зборува во документот. Примерокот користен во описната анализа на главниот проблем е, исто така, земен од овој поддел. Оттука, доколку анализата сте ја направиле во под-делот за опис на проблемот, релацијата меѓу двата ќе биде јасна и тоа ќе ви помогне кога ќе читате овде. Треба да го прочитате и воведот на документот (Додаток А), за да се запознаете со документот и со конкретниот проблем за којшто се зборува, и на тој начин да си помогнете во анализата. 63

74 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ При читањето фокусирајте се на: разликите во приодот на авторите при презентирањето и диску сијата на двете опции (Контрола на дефицитот и ограничено позајмување); идентификување на неколку примери на водечки вредности/ принципи кои обезбедија информации во евалуацијата на овие принципи, т.е. беа дел од аналитичката рамка. [Броевите на ставовите во квадратни загради беа додадени за подоцнежно упатување] Подобрување на вкупните буџетски резултати [1] Додека буџетската флексибилност е јасно посакувана од краткорочна перспектива на централна власт, трансферите не треба да се гледаат како дел од националниот буџет што може да се компресира, како што се во некои земји. Многу од услугите што ги обезбедуваат супнационалните власти се суштински за политичката стабилност и економскиот развој. Многу локални власти не можат да ги обезбедат овие услуги на адекватно ниво само од сопствени ресурси. Дури и од перспектива на стабилизирање на краток рок, не се советува кратење на трансферите. Супнационалните власти кои немаат доволно средства може да се справат со буџетскиот притисок со користење на економски непожелни извори на приход како профит кој произлегува од експлоатација на средства кои носат приход и од директна јавна сопственост на локалните бизниси. Во исто време, во некои земји широката одговорност на супнационалните власти за социјална помош може да резултира со итно обраќање до централната власт за дополнителни средства, неодржливо акумулирање на заостанати долгови, или непожелно краткорочно позајмување. Заостанатите долгови на супнационалните власти во моментов се голем проблем во Бугарија, Романија, Русија и Украина. Будимпешта позајмува за да ги финансира редовните расходи (види поглавје 3). Областите во Русија понекогаш заостануваат неколку месеци во плаќањето на одобрените корекции на пензиите и платите на наставниците. Единствениот начин да се одржи на ниско ниво ваквиот, под претпоставка, непожелен развој на настаните во претстојните години во најголемиот број земји во транзиција, може да биде задржувањето на одредена форма на меѓувладини трансфери. [2] Контрола на дефицитот. Директната контрола врз супнационалниот дефицит е еден начин за централните власти да се осигураат дека супнационалните власти не создаваат макроекономски притисоци. Вакви ограничувања, на пример, се користат во Русија. Одредбите од овој вид имаат смисла во рамка на цврсти буџетски ограничувања, но комбинацијата на контрола на дефицитот и меки буџетски огранучувања во секторот претпријатија може да создаде спротивни резултати.14 Како реакција на очигледниот вишок во вкупните супнационални буџети во Русија и во Бугарија, на пример, централната власт ги префрли одговорностите за расходите на супнационално ниво, ги коригира нивоата на делење на данокот и ги минимизира трансферите. Но, со оглед на тоа што бугарските супнационални власти не можат легално да имаат дефицит или да позајмуваат, дури и за ликвидност, а бидејќи способностите и овластувањата за позајмување во Русија се ограничени, буџетите по дефиниција мора да содржат вишок доволен за покривање на побарувањата 64 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

75 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ во готовина за месечните локални трошења.15 Намалувањето на делот од приходите или трансферите нема да го елиминира овој вишок; бидејќи супнационалните буџети не можат да бидат во дефицит, ваквите мерки ќе водат само кон мерени расходи под нормални нивоа и зголемени кумулативни заостанати долгови. Во ваква средина, едноставно барање супнационалните власти да ги балансираат нивните буџети не е доволно. [3] Ограничување на позајмувањето. Може да се направи добар случај за да им се дозволи на локалните власти да позајмуваат за одредени капитални инвестиции. Зачудувачка карактеристика на тековните аранжмани за супнационални финансии во некои земји, сепак, е буквално неограничениот правен пристап даден на супнационалните власти за неограничено позајмување вклучувајќи, во одредени случаи, од странство (табела 1.7). Во Унгарија, на пример, Законот за локална самоуправа на сите локални власти им дава неограничени права за позајмување во земјата за тековни и капитални расходи. Локалните власти во Албанија можат, исто така, да позајмуваат без ограничувања за капитална инвестиција. Сепак, најголемиот број од другите земји наметнуваат одредени ограничувања. На пример, во Полска на локалитетите не им е дозволено да позајмуваат повеќе од 5 проценти од тековно буџетираните расходи. [4] Во периодот на централно планирање, позајмувањето на супнационалните власти беше одредено со генерален кредитен план, а централната власт им гарантираше отплата на банките, како што тоа го правеше и за државните претпријатија. Меѓутоа, во сегашните околности, вака великодушен локален пристап до финансии преку заем се чини нема. Ограничените и лимитирани приходи од сопствени извори може да претставуваат искушение за локалните Табела 1.7 Позајмувања на супнационалната власт, селектирани економии во транзиција Земја Албанија Бугарија Унгарија Полска Романија Русија Украина Напомена: Извор: Право за спроведување на локално позајмување Неограничено овластување за позајмување само за инвестиции Ограничено овластување за позајмување, но владите ги акумулираат заостанатите долгови Неограничено овластување за позајмување Ограничено овластување за позајмување Нема овластување за позајмување но владата ги акумулира заостанатите долгови Ограничено овластување за позајмување, ограничено со декрет во 1993 Ограничено овластување за позајмување од домашни извори Активност на локално позјамување Нема информација Од Министерството за финансии Некои општини имаат минат долг. Минимално ново позајмување Сервисирањето на долгот да не надминува 15 % од приходот Буквално никаква активност Минимално ново позајмување (за ликвидност) Минимално ново позајмување (за ликвидност) За наведените фусноти погледнете ги напомените во табелата. Проценки на Светска банка. 65

76 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ власти за прекумерна употреба на должничко финансирање. Несигурната макроекономска ситуација во многу транзициони економии го прави уште посилен случајот за ограничување на пристапот до кредит на локалните власти. Позајмување за редовни трошоци и слободен пристап до кредит преку сопственост на банката од страна на локалната самоуправа се чини потполно непожелно. Неколку од новите супнационални власти имаат искуство со финансирање на инвестиции, а повеќето сè уште не се способни да подготват целосни и значајни проекти. Во најголем број земји, меѓувладиниот фискален проток сè уште флуктуира, а супнационалните власти имаат ограничена автономија да одредуваат цена за користење и мало искуство (или простор) сами да оданочуваат. Оттука, тешко е да оцени нивната кредитоспособност. Најголемиот дел финансиски институции во транзиционите економии сè уште не се способни да ги оценат долгорочните ризици или да работат со долгорочни финансиски инструменти. Сите овие фактори аргументираат за внимание кога станува збор за дозволување на локалните власти да позајмуваат. Сепак, доколку во иднина се уживаат придобивките од некои проекти, позајмувањето за проекти за локална инфраструктура има здрава теоретска основа. Финансирањето на капитални расходи од тековните приходи непотребно би го ограничило темпото и ефикасноста на супнационалните инвестиции. Предизвикот е да се дефинираат соодветни механизми за финансирање што не се закана по макроекономската стабилност. 16 Во најголем број земји, сепак, оваа задача, иако важна, мора да чека на понепосредниот предизвик на развивање здрава структура за финансирање на тековните супнационални расходи. Во овој примерок е даден кус приказ на секоја опција, како и аргумент за и против врз основа на утврдената аналитичка рамка. Тоа е вообичаен приод за структурирање на оваа карактеристика. Иако е тешко да се издвојат спецификите на применетата аналитичка рамка, низ целиот примерок (i) фокусот е на градење стабилен и одржлив систем на фискална интеракција меѓу ентитетите на централната и на супнационалната власт. Всушност, ова е јасен одраз на позицијата заземена во аналитичката рамка користена како пример на страница 60: Тие мора да дизајнираат меѓувладина рамка доволно цврста за да служи како основа за дејствување, на пример, регулирање на протокот на трансферите и на даноците, а сепак доволно флексибилна за да коегзистира со тековните структурни корекции во економијата во врска со стабилизирањето, редистрибуцијата и приватизацијата. Во овој пример, има воведен став во кој се прави резиме на тековните макроекономски проблеми и води кон дискусија за можните алтернативи, т.е. контрола на дефицитот и ограничени позајмувања. Кохерентноста на делот е зајакната и преку користење на поднаслови, за да му се нагласат различните опции на јавната политика. Освен тоа, јасно е дека воведниот став, исто така, воспоставува врски со претходно утврдената аналитичка рамка. Како што беше споменато претходно, тоа ја покажува потребата континуирано да се воспоставуваат врски внатре во под-делот и од под-делот до целокупниот документ, со цел да се постигне максимална кохерентност. 66 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

77 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Интересен аспект на овој примерок е фактот што авторите ја започнуваат дискусијата за опциите на јавната политика, силно аргументирајќи против првата опција (контрола на дефицитот), а ја завршуваат аргументирајќи во полза на избраната (ограничено позајмување). Всушност, низ целиот документ, авторите го имаат тој приод на аргументирање против многу опции и завршуваат со онаа што тие ја претпочитаат. Овој приод служи за јасно да се потенцира опцијата што ја избрале авторите преку создавање на силна компаративна основа за оправдување на избраната алтернатива. Исто така, илустрира ефикасен начин за известување за донесената одлука, т.е. наместо да му каже на читателот за процесот на одлучување за секоја опција, се фокусира на одговарање на прашањата зошто не или зошто да за секоја од нив. Завршувајќи со избраната опција, овој приод прави природна врска со препораките во финалниот елемент на документот. Сепак, овој приод нема да одговара на сите контексти, а вие треба да одлучите кој најдобро одговара на вашите намери. Изнесете и оправдајте ја вашата евалуација на дадените алтернативи врз основа на аналитичката рамка Општо земено, кога разговараме за секоја опција, вообичаено е да се презентира и оправда вашата евалуација на алтернативното решение. Оправдувањето треба да се базира на претходно утврдената аналитичка рамка и обично ги изнесува и позитивните и негативните аспекти на секоја опција. На крај, вообичаено е да се каже како секоја опција се компарира со другите дискутирани алтернативи, и на тој начин да се каже дали тоа е вашата пожелна опција за јавната политика или не. Примерот отвора друг аспект за начинот на којшто избраната опција се претставува. Иако авторите го претставуваат ограниченото позајмување како нивна пожелна опција во тековните услови, тие исто така ги претставуваат и условите под кои би требало да се спроведе помалку ограничено позајмување, т.е. како да се промени политиката: Сепак, доколку во придобивките од некои проекти ќе се ужива во иднина, позајмувањето за проекти за локална инфраструктура има солидна теоретска основа. Финансирањето на капитални расходи од тековниот приход непотребно ќе го ограничи темпото и ефикасноста на супнационалните инвестиции. Предизвикот е да се дефинираат соодветни механизми за финансирање што не ја загрозуваат макроекономската стабилност. 16 Меѓутоа, во повеќето земји оваа задача и покрај тоа што е значајна, мора да чека на уште понепосредниот предизвик развивање на солидна структура за финансирање на тековните супнационални расходи. Изнесете ги ограничувањата на алтернативното решение што сте го избрале Одлуката на авторите да вклучат таква квалификација за нивната опција е одраз на тешкотијата со којашто се соочуваат сите специјалисти за јавни политики кога треба да одберат опција што ја претпочитаат, за да се осврнат на мошне комплицирани вечно променливи проблеми во вечно променливите општества. Оттука, овој приод на врамување на опцијата за јавна политика што 67

78 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ сте ја избрале во рамките на своите ограничувања, треба да го земат предвид сите автори на policy papers. Чеклиста за пишување За да ви помогнат да ја испланирате и да ја напишете вашата евалуација на алтернативните решенија, разгледајте ги следниве прашања: За кои опции ќе дискутирате во вашиот документ? Која опцијата ја избирате вие? Кој приод ќе го земете за да ја аргументирате избраната алтернатива? Кои се ограничувањата на вашата опција? За секоја опција Каква е вашата целосна евалуација на опцијата? Зошто ја претпочитате оваа алтернатива?/ Зошто не ја претпочитате оваа алтернатива? Кои критериуми од вашата аналитичка рамка ја формираат основата на вашата одлука? Кои се позитивните и негативните аспекти на оваа опција? Каква е оваа опција во споредба со другите што се презентирани? Составување на алтернативни решенија: текст и аргументација Фокусот на текстот и на аргументацијата во овој под-дел е заснован на претпоставката дека на авторот на ефективен policy paper не му е потребно само структурно и организациско познавање на елементот, туку и увид во текстуалните конвенции за аргументирање во документот. Ова прашање е опфатено и во делот за текст и аргументација на елементот опис на проблемот (5.6.2). Многу од дискутираните прашања во тој дел се и директно применливи на овој елемент, т.е. кохерентност, конструирање на елементите на аргументот и на ставовите. Како таков, овој под-дел ќе се фокусира само на разликите меѓу двата елемента, кои главно се во делот на користење извори. Ако го немате сèуште погледнато под-делот за опис на проблемот (5.6.2), препорачливо е да го сторите тоа за целосно да ја разберете оваа дискусија. Примерокот користен во следната анализа вклучува само извадок од евалуацијата на алтернативните решенија, додека пак приодите кон аргументирањето за кои се дискутира овде се и директно релевантни на спецификата на аналитичката рамка на овој елемент. 68 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

79 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Анализа на објавени policy papers Разгледајте го извадокот од опциите од policy paper земен за пример (i): Фискална децентрализација: од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel and Wallich, 1995) на страница 64. Треба исто така да го прочитате воведот на овој документ (Додаток A) и описот на проблемот (стр. 43) за да се запознаете со документот и со конкретниот проблем за којшто се зборува овде, и така да си помогнете во вашата анализа. При читањето фокусирајте се на: споредување на улогата на авторот во овој елемент со онаа кај описот на проблемот; разликите во начинот на кој се користат изворите во овој елемент во споредба со описот на проблемот. Анализата на примерот дава увид во двете главни разлики во приодот на аргументирање меѓу опциите и описот на проблемот: Фокусот на агрументот го движи авторот Краткиот преглед на извадокот од опциите (примерот), открива помалку фактички или описни информации, а повеќе агрументации на авторот, што обично се случува во описот на проблемот. На пример, аргументот во став 4 од извадокот се заснова само на мислењата, резонирањето и одлуките на авторите: Во периодот на планирана економија позајмувањата на супнационалните власти беа определени со сеопфатен кредитен план, а централната власт им гарантираше отплата на банките исто како што правеше и за државните претпријатија. Сепак, во денешни околности, вака великодушен пристап до финансирање преку заем за локално ниво се чини несоодветно. Според несигурната макроекономска ситуција во многу транзициони економии, најдобро е дури и посилно да се ограничи пристапот на локалните власти до позајмувања. Позајмувања за тековни трошоци и слободен пристап до кредит преку патишта како што е, на пример, локална самоуправа сопственик на банки, се чини потполно непожелно. Неколку супнационални власти имаат искуство со финансирање на инвестиции, а повеќето сè уште не се способни да подготват комплетни и значајни проекти. Кај алтернативните решенија треба да доминира гласот на авторот Овој пример јасно ги илустрира авторите кои заземаат мошне силна позиција во излагањето на одлуките донесени во врска со нивната пожелна опција. И навистина, низ целиот пример, ваквиот приод каде се гледа доминантноста на авторот е очигледен. Ваквиот приод директно влијае на тоа како се користат изворите во овој елемент. 69

80 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Помала примена на примарни или секундарни извори во агрументот Анализата открива помала употреба на изворите во овој елемент во споредба со описот на проблемот. Прво, поради доминантната улога на авторот во овој елемент, има значително помалку примарни или секундарни извори инкорпорирани како доказ. Второ, со оглед на тоа што резонирањата и мислењата изразени во овој елемент се многу силни и дефинитивни позиции, видовите извори што се користат за да се поддржат овие позиции се повеќе нефлексибилни, отколку описни. Трето, иако изворите се користат на ист начин во двата елемента - како доказ кој ги поддржува ставовите на авторите - фактот што тие се вклучени во енднотите, а не се цитирани во текстот ги прави уште помалку истакнати. Ова е уште еден приод како гласот на авторите да се направи поистакнат. Авторот ја покажува својата експертиза и креативност преку евалуацијата на алтернативните решенија Во елементот опции, советникот за јавна политика треба да ја покаже својата експертиза и да земе водство во аргументот, за силно да се залага за опцијата што ја одбрал. Имајќи на ум дека науката за јавна политика треба да биде ориентирана кон проблемот, ова е можност да докажете дека вашето решение е практично, а оттука и вреден придонес во дебатата за јавна политика и за чинителите на јавна политика воопшто. Чеклиста за пишување За да ви помогнат во градењето ефективен аргумент во елементот опции за јавна аполитика, разгледајте ги следниве прашања: Кохерентност Дали има јасни врски меѓу следните елементи: опис на проблемот и опции? Дали ги имате ефективно поврзано сите под-делови на вашите опции? Дали врските се исто така јасни во секој под-дел во вашите опции? Агрументирање Дали секој елемент од аргументот вклучува став, поддршка и гаранција? Пасуси Дали вашата опција е адекватно поделена во пасуси, за да обезбеди доволно физички прекини во текстот за читателот? Дали секоја логичка единица на вашиот аргумент ја имате развиено во посебен пасус? Дали вашите пасуси се кохерентно развиени? 70 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

81 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Гласот на авторот и користењето на изворите Дали вашите позиции и резонирања се доминантни низ сите опции? Дали имате вклучено помалку извори во овој елемент отколку во описот на проблемот? Дали ги користевте изворите како доказ во поддршка на своите аргументи? Дали ги следевте конвенциите за цитатите што ги бара вашиот издавач/ дисциплината? 5.8 Заклучок и препораки Овој главен финален елемент го доведува policy paper до крајот, така што ги синтетизира главните наоди од истражувањето и го опишува сугерираниот тек на акцијата од страна на авторот кон решавање на проблемот на политиката што се анализира преку документот. Оттука, намената на policy paper како алатка за донесување одлуки и повик за акција конечно се исполнува во овој елемент. Фактот дека заклучокот и препораките се последниот главен дел од документот, исто така, значи дека е овој дел е одговорен да остави траен впечаток кај читателот. Ако се земе предвид процесот на читање и главните интереси на некои читатели на policy papers, се открива натамошната улога што овој елемент ја игра: многу читатели го читаат овој дел заедно со воведот и извадокот или извршното резиме како иницијална фаза пред да го читаат главниот текст на документот кој опфаќа многу детали. Оттука, елементот заклучок и препораки игра витална улога и им помага на овие читатели да добијат појасен преглед на целиот документ. Некои читатели се, исто така, посебно заинтересирани за препораките на јавната политика предложени во документот, и може да почнат да го читаат гледајќи ги прво препораките, а дури потоа другиот дел од документот. Заклучокот ја исполнува улогата на policy paper како алатка за донесување одлуки Процесот на испитување на природата на овој документ подетално започнува со анализа на два примера. 71

82 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Анализа на објавени policy papers Прочитајте го следниот елемент заклучок и препораки од policy papers (примери (ii) и (iii). Треба да го прочитате и воведот во секој документ во Додаток А, за да ви помогне да го разберете контекстот на документите. При читањето, разгледајте ги следниве прашања: структурата и контекстот на овој елемент; ефективноста на двата примера како алатки за донесување одлуки. Пример (ii): Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001) Заклучок Во државите од Средна и Источна Европа кои беа предмет на оваа студија, јавната политика и регулативата за склучувањето договори за јавни услуги се означени како сериозен недостаток. Значителен дел од склучувањето договори се иззема од критериумите за конкурентност во набавките, договорите нашироко се третираат како тајни, а конфликтот на интереси во голема мера не е регулиран. Во такви околности, мали се причините јавноста да верува или да го почитува процесот на склучување договори, а суштинските елементи на јавно учество и критичка проверка се изгубени. Реформите во оваа област треба да го вклучат следното: 1. Сите договори за јавни услуги (освен за многу мали договори) треба да се предмет на конкурентен тендерски процес. 2. Продажбата и изнајмувањето на јавните капацитети, и продажбата и сопственичките акции во јавните капацитети треба да бидат предмет на истите критериуми за конкуренција како и договорите за јавни услуги. 3. Сите јавни договори со приватни компании за обезбедување на јавни услуги треба да и бидат достапни на јавноста (со многу мали исклучоци за специфицирани делови од договори врз основа на исклучителни околности). 4. Изготвувањето на нацрт-јавни договори треба да биде отворен процес и предмет на јавен инпут и разгледување. 5. Информациите доставени во постапките за утврдување на цена треба да се јавен запис. 6. Законот за конфликт на интереси треба да вклучи: а. Широка дефиниција за конфликт на интереси; б. Барања за откривање на средствата од страна на јавни функционери кои се отворени за јавноста; в. Забрана за претставување на приватни компании од страна на поранешни јавни функционери за специфициран временски период; 72 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

83 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ г. Заштита на поткажувачите ; д. Казни за прекршување на законот; ѓ. Независни национални комисии одговорни за спроведување на законот за конфликт на интереси. Очајно потребните јавни инвестиции во обезбедувањето јавни услуги може да не бидат преземени или за нив може да бидат склучени договори, зашто во спротивно не би можеле да си ги дозволат. Сепак, видот на реформи предложени овде не налагаат јавни расходи и обезбедуваат можности за големи подобрување на инвестициите во јавните услуги што се преземени. Пример (iii): Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swianiewicz, 2001) Заклучоци Како што беше забележано на почетокот на ова поглавје, поединечно анализираните земји ставаат поголемо внимание на различните вредности на локалната демократија кога го градат системот на локалната власт. Република Чешка и Словачка им даваат повеќе внимание на вредностите во врска со демократската застапеност на локалните заедници, додека пак во реформите во Полска повеќе внимание се посветува на прашањата за ефективност во испораката на услугите. Оваа разлика и различните територијални организации со релативно големи општини во Полска и силна фрагментација во другите земји до одреден степен се рефлектира во односите меѓу локалните власти и општата јавност. Како што се очекуваше во моделот претставен на почетокот на ова поглавје, просечното ниво на доверба и интерес кај локалните јавни работи мерено според излезноста на локалните избори е повисока во Република Чешка и Словачка, додека пак промената на градоначалниците е дефинитивно најголема во Полска. Од друга страна пак, полскиот систем на локална самоуправа може да овозможи најефективна децентрализација на најширокиот опсег на услуги. Но, ова прашање го надминува опфатот на ова поглавје. Разликите меѓу земјите за кои се дискутира во овој пасус можеби се поврзани со различните филозофски претпоставки и територијалната организација на анализираните земји. Но, и покрај бројните детални разлики идентификувани погоре, генералната слика на односите локална власт-граѓани е мошне слична во четирите анализирани земји. Во исто време, оваа слика во никој случај не е многу едноставна. Погрешно би било да се претпостави дека на самото постоење на локалните власти не му е битно јавното мислење. Повеќето луѓе се позадоволни од активностите на локалната отколку на централната власт. Тие сметаат дека нивната локална администрација работи мошне добро. Тие сметаат и дека локалните власти се обидуваат да ги претставуваат интересите на целата локална заедница, не само на малите, избрани групи. Но, би било поеднакво симплистички да се верува во идеалната слика за локалната власт: сакани, сите им веруваат и ги мобилизираат локалните заедници за заеднички активности во интерес на јавноста. Прво, позитивните мислења цитирани во претходниот пасус немаат само едно значење. Голем 73

84 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ број граѓани одлучуваат да се инволвираат и тие не можат да ги изнесат своите мислења за работата на локалната самоуправа. Постои широкораспространет страв од локална корупција, иако треба да се забележи дека барем во Унгарија (но не во Полска) има општо убедување дека администрацијата во локалната самоуправа е поправедна отколку централната. Излезноста на локалните избори обично е значително пониска отколку на парламентарните и особено на претседателските избори во Словачка и Полска. Ова е само уште еден пример на генерално ниско ниво на инволвираност и перцепција на релативно ниска важност на локалните јавни политики. Она што вреди да се спомене е дека вкупниот тренд во перцепирањето на локалната власт не е негативен. Покрај тоа, во некои димензии како нивоата на доверба може да се каже дека е позитивен и во голем степен стабилен. Спротивно на тоа, поддршката за централните политички институции (влада, парламент и претседател) покажува значителни флуктуации дури и за релативно кусо време. Во некои случаи, забележавме многу високи очекувања од локалните самоуправи на почетокот на транзициониот период, така што имаше одредени разочарувања кратко време потоа. Но, потоа нивото на доверба, задоволство и интерес за локалните власти се стабилизираше на ниво кое можеби беше далеку од посакуваното, но не беше ниту катастрофално. На крај, но не помалку важно, ставовите на поединечните граѓани се многу разновидни. Погледите на некои од нив може да се наречат активно прифаќање, други пасивно одобрување, а трети повлекување поради недоверба од локалните јавни работи. Секоја од овие три групи е доволно голема за да биде забележана и да нè заштити од лесните поедноставувања. Практични препораки Има ли практични препораки кои произлегуваат од студијата? Тие може да се резимираат во следниве точки: Локалните власти во анализираните земји се добро воспоставени и признати демократски институции. Тоа е така и покрај бројните недостатоци на локалната демократија за кои се пишуваше погоре. Поради тоа, натамошното зајакнување на позициите на локалните власти се чини дека е мудар метод за зајакнување на целокупниот демократски систем. Потребни се повеќе информации за реформите и децентрализацијата. Во најголемиот број опишани случаи, мнозинството на населението го поддржува спроведувањето на реформите и децентрализацијата. Но, понекогаш оваа поддршка испарува со текот на времето, а има и докази кои сугерираат дека тоа може да е, барем делумно, поради недоволните информации за целите и практичните последици на воведените промени. Потребни се повеќе студии. Знаеме многу за техниките што се користат за подобрување на комуникацијата меѓу локалната власт и граѓаните, но недостигаат систематски информации за резултатите од практичното спроведување и користење на овие техники. Поради тоа, првата препорака е дека се потребни повеќе студи за овие прашања. Освен тоа, знаеме кои техники ги користат локалните власти. Но, работејќи на ниво на студии на случај, а не на ниво на систематска анализа, не знаеме колку се тие широкораспространети. За тоа дефинитивно е потребно повеќе да се истражува. 74 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

85 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Задолжителни се повеќе консултации, но тие не треба да функционираат само во полза на најактивните групи. Локалните власти треба дефинитивно да бидат охрабрени да преземат повеќе активности насочени кон осознавање на што е она што граѓаните го претпочитаат, и тоа да го земат предвид кога ќе ги формулираат локалните политики. Сепак, треба да се забележи дека процесот на консултации си има свои замки што треба да се избегнат. Обично има некои релативно мали групи кои се најактивни во изразувањето на нивните мислења, треба да се биде внимателен користењето на различни техники за комуникација со јавноста не доведе до политики кои се пристрасни кон преференците на овие групи. Прво разгледајте го квалитетот на локалните услуги. Земајќи ја предвид релативно малата подготвеност на граѓаните да бидат директно инволвирани во формулирањето на политиките, подобрувањето на квалитетот на локалните услуги понекогаш може да биде најдобрата стратегија за подобрување на нивото на задоволство на граѓаните, не само со работењето на локалната власт, туку и со квалитетот на локалната демократија. Во многу инстанци, ова може да е поважно отколку користењето на различни форми на комуникација и интерактивно владеење. Анализите дадени во унгарското поглавје сугерираат дека кај граѓаните на локациите кои им обезбедуваат подобри услуги честопати има тенденција да веруваат дека она што тие го претпочитаат е земено предвид при формулирањето на политиката. Од друга страна, пак, во локациите со полоши услуги, граѓаните се наклонети да веруваат дека нивниот глас не се слуша. Анализата на овие и на други примероци открива три структурни карактеристики, кои обично се вклучуваат во елементот заклучоци и препораки: Заклучоци и препораки Синтеза на главните наоди Пакет препораки за јавна политика Завршни белешки Натаму, се испитува секоја карактеристика, за да се добие увид во пишувањето на овој елемент од вашиот policy paper. Концизна синтеза на главните наоди Елементот заклучок и препораки обично почнува со синтеза на најважните наоди од претходните два елемента на студијата (опис на проблемот и алтернативните решенија). Студијата може да биде долга, комплексна и детална, па затоа извлекувањето на заклучоците и синтезата на главните наоди е важен чекор пред да се детализираат конкретните препораки. Меѓутоа, оваа карактеристика треба да биде сеопфатна, да не е само резиме или повторување на главните наоди, т.е. синтеза што ги врзува и ги нагласува само значајните крајни резултати од анализата и служи за обезбедување поддршка и оправдување на препораките што ќе следуваат. Синтезата ги нагласува главните точки на опис на проблемот и на алтернативните решенија 75

86 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ И во двата погоре анализирани елементи, заклучок и препораки, очигледно е дека двата автора се многу сигурни и дефинитивни во синтезирањето и извлекувањето на заклучоците од нивното истражување, а тоа е важен фактор за ефективно пишување на оваа карактеристика. Меѓутоа, има значителни разлики меѓу двата примера во поглед на должината и нивото на детали вклучено во синтезата. Синтезата во примерот (ii) е составена од еден кус пасус, додека пак оваа карактеристика во примерот (iii) е подолга од една страница. Невозможно е да се упатува на должината, бидејќи комплексноста на студијата, применетата методологија, користените податоци и бројот на анализираните прашања влијаат врз должината на овој дел. Кога ќе ја пишувате оваа карактеристика за вашиот policy paper, треба внимателно да размислите кои главни наоди од вашето истражување да ги вклучите и колку детали да обезбедите, за препораките да следат логично. Сепак, треба да имате на ум дека намената на оваа карактеристика е концизно да се разгледаат најзначајните наоди и да се премине кон изнесувањето на препораките најбрзо што може. Направете кус осврт на мерките предложени за решавање на проблемот Пакет препораки за јавна политика Оваа карактеристика дава преглед на практичните чекори што треба да се преземат за да се спроведе избраната алтернатива, за којашто се аргументира во претходниот елемент на документот. Оваа карактеристика е централна во целиот policy paper, бидејќи крајната цел на студијата не е да се соберат и анализираат податоците за проблемот на политиката, туку да се развие пакетпрепораки врз основа на спроведеното истражување. За да се убеди читателот дека препораките што ги предлагате претставуваат најдобро средство за решавање на проблемот на политиката на којшто се фокусирате во студијата, од суштинска важност е препораките да се јасни, практични, убедливи, логични и сеопфатни. При пишување на ефективни препораки, фокусот на различните приоди на автори може да обезбеди одредено упатување. На пример, авторот на примерот (iii) го обележува овој дел како Практични препораки, што јасно му покажува на читателот дека предложените мерки обезбедуваат практично решение за проблемот на политиката. Овој автор, исто така, дава кус и јасен преглед на секоја препорака во една реченица, по којашто следи натамошно објаснување и образложение за секоја препорака, на пример: Потребни се повеќе информации за реформите и децентрализацијата. Во повеќето опишани случаи, мнозинството од населението ја поддржува имплементацијата на децентрализацијата и реформите. Но, оваа поддршка понекогаш испарува со текот на времето, а има доказ кој сугерира дека тоа може да е во најмала рака делумно, поради недоволните информации за целите и за практичните последици од воведените промени. 76 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

87 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Од друга страна, пакет-препораките презентирани во примерот (ii) се многу концизни и секоја е составена од една реченица, на пример, 5. Информациите доставени во постапките за утврдување на цените треба да се јавна евиденција. Кога одлучувате за приодот што ќе го заземете при пишувањето препораки, треба да размислите за тоа кои приоди најдобро одговараат на предметната област, на наодите од вашата студија и на видовите решенија што ги предлагате. Анализа на објавени policy papers Набрзина погледнете ги елементите заклучок и препораки содржани од претходната анализа, и фокусирајте се на: презентацијата на пакет-препораките во поглед на уредувањето и форматот. Обично, практичното решение на проблемот на јавната политика е стратегија, и оттука ниту една препорака нема да даде комплетно решение. Поради тоа, авторите обично ги делат препораките на посебни предлози при што секој се осврнува на еден аспект од проблемот и решението, како што може да се види во двата анализирани примера. На пример, примерот (ii) претставува шест различни аспекти на предлог-политиката за склучување договори за јавни услуги. Тоа сигнализира дека препораките се практичен пакет-предлози што треба да се имплементираат и го прави пакетот предлог-препораки што е можно појасен и поубедлив. Делејќи ги и презентирајќи ги своите пакет-препораки, авторите користат различни приоди и формати, за да бидат сигурни дека читателите можат јасно и веднаш да ги видат препораките. Препораките може да бидат: ставени во посебен дел со наслов кој ја сигнализира нивната важност (пример (iii)); нумерирани и наведени со цртички во текстот (пример (ii)); одвоени со користење на потточки (пример (iii)); ставени во Italic за да се нагласи клучниот дел или главната идеја (пример(ii)). Поделете и изнесете го предлогрешението во посебни мерки Кога пишувате пакет-препораки, размислете како тие можат логично да се поделат во посебни предлози, и кој приод можете да го користите за тие да можат јасно да се идентификуваат. Завршни забелешки Авторите понекогаш одбираат да вклучат одредени куси завршни забелешки, за да го завршат аргументот што го развиваат низ целиот policy paper. Оваа карактеристика, исто така, служи за да остави некакви завршни мисли кај читателот за темата на документот. Вообичаен приод прифатен од страна на Завршните забелешки го комплетираат и заокружуваат документот 77

88 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ авторите е да ја заокружат дискусијата за предметот, т.е. да го вратат фокусот на дискусијата на поширокиот контекст на проблемот, со што вообичаено започнува воведниот елемент на policy paper. Тоа може да даде чувство на комплетност и целина на документот, и ефективно да го затвори аргументот илустрирајќи му на читателот дека имплементирањето на предлог-решенијата за проблемот ќе имаат поширок ефект врз општеството. Иако оваа карактеристика не е вклучена во ниту еден од анализираните примери, би требало да размислите за тоа дали нејзиното вклучување е соодветно за контекстот на студијата. Чеклиста за пишување Следниве прашања може да послужат како водич при пишувањето на овој елемент од вашиот документ: Дали ги синтетизиравте само главните наоди на студијата? Дали вашите препораки се логично поделени во посебни мерки и се јасно презентирани? Дали сите препораки се ефективно напишани? Дали заклучокот дава чувство на комплетност на документот? 5.9 Ендноти Енднотите се повообичаени во студиите отколку фуснотите Објавените policy papers, честопати, по делот заклучок и препораки, имаат посебна страница насловена Ендноти или Белешки. Овој елемент е составен од листа броеви со белешки што кореспондираат на истите броеви во текстот на документот во дадени точки. Во некои публикации, се претпочита користење на фусноти, т.е. вклучување на такви белешки во текстот на документот на крајот од релевантната страница. Енднотите или фуснотите во некои дисциплини се користат како метод за упатување на сите извори. Во рамки на системите на цитирање автори и податоци што вообичаено се користат во policy papers, и фуснотите и енднотите се дозволени, а многу издавачи го утврдуваат пожелниот систем. Иако ваквото бележење е дозволено во овие системи, авторите се охрабруваат што е можно помалку да користат белешки. Следната анализа ги нагласува функциите на овој елемент во policy paper. Анализа на објавени policy papers Внимателно прегледајте ги енднотите од policy paper (iii): Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swianiewicz, 2001) и разгледајте ги: функциите на коишто им служат шестте ендноти. 78 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

89 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ Белешки 1 За повеќе информации за споредување на децентрализацијата и реформите во четирите анализирани земји погледнете, на пример, кај Baldersheim et al. (1996). 2 Проектот LDI спонзориран од Владата на Норвешка и координиран од Harald Baldersheim од Берген Универзитетот во Норвешка. 3 Многу е потешко да се формулираат дефинитивни заклучоци за Унгарија, за којашто немаме слични информации за вредностите на локалните политичари. Земајќи ја предвид територијалната фрагментација, може да се очекува Унгарија да биде послична со Република Чешка или со Словачка отколку со Полска. Но, по набљудувањето на унгарските дискусии за локалните власти во изминатата деценија, може да се забележи дека многу внимание се дава на децентрализацијата на услугите и на ефикасноста на нивната испорака. 4 Анкетата беше спроведена врз основа на репрезентативен примерок на локалното население во април 2000 година од страна на IVVM во Република Чешка, од TARKI во Унгарија, од VILMORUS во Литванија и од CBOS во Полска. За жал, Словачка - четвртата земја анализирана во оваа книга - не беше опфатена во цитираната анкета. 5 Треба да се додаде дека некои градоначалници одбираат политичка кариера во високите нивоа на локалната власт по реформата од 1988 год. Сепак, овој релативно мал број не ја менува генералната слика за тоа дека голем дел од градоначалниците ги губат позициите како резултат на следните избори. 6 Недостигаат податоци за Република Чешка, но нема причина да се верува дека таму ситуацијата значително се разликува од другите три земји. Од погоре дадената анализа, очигледно е дека функциите на енднотите се следниве: да обезбедат дополнителна дискусија, објаснување или дефиниција на термини Во овој случај, дополнителните информации се релевантни за главниот текст и го поддржуваат, но не се вклучени во телото на документот, бидејќи не се суштински за поддршката на главните аргументи, и нивното вклучување би го нарушило текот на дискусијата. Во примерот (iii), авторот ги користи сите фусноти за оваа намена освен една. Понекогаш авторите избираат јасно да наведат дека во енднотите се дадени дополнителни информации, како што е тоа случај во енднотата 5 којашто започнува со: Треба да се додаде дека... Енднотите даваат дополнителни инфорамции и идентификувaат натамошни извори да ги насочат заинтересираните читатели на изворите каде што може да најдат натамошни или претходни информации за прашањата дискутирани во главниот текст на документот Очигледно, авторот не може да вклучи детална дискусија за секој аспект на сите прашања во документот. Оттука, енднотите може да ги водат заинтересираните читатели до натамошни извори користени за информирање на студијата. 79

90 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Првата енднота во примерот (iii) служи за таа цел, како што е јасно наведено на почетокот на реченицата, За повеќе информации Библиографија Библиографијата му овозможува на читателот пристап до основата на вашиот аргумент Студијата обично ги следи конвенциите за цитати од типот автордатум Библиографијата, или листа на упатни извори, е клучен елемент на еден policy paper што им овозможува на вашите читатели лесен пристап до основата на вашиот аргумент. Со вклучување на листа на цитирани дела, му овозможувате на читателот да носи суд за основата врз којашто го градите вашиот аргумент и им обезбедувате сеопфатен водич до тековно достапните извори за предметната тема и регион што тие можат да ги користат во нивната работа. Всушност, вклучувањето на библиографија може да има посебно значење за специјалистите за студии, кои би сакале да влијаат врз мислењата на аналитичарите на јавните политики. Овој под-дел разгледува две главни прашања што се сметаат за значајни во поглед на библиографијата. Следење на конвенцијата за цитати на вашата дисциплина/издавач За да се изгради заедничко разбирање за тоа како треба изворите да се вклучат во текстот и како да се упатува на нив, повеќето дисциплини прифаќаат пакетконвенции за цитати што одговараат на нивната намена. На полето на студиите, конвенцијата е стилот автор-датум, на пример (Hackett, 2001). Како што е споменато во дел 5.6.2, постојат многу различни пакети на добровоспоставени конвенции за цитати од стилот автор-датум, на пример APA и Chicago. Иако ваквите конвенции за цитати генерално се категоризирани според методот на упатување на извори во рамките на текстот, на пример, автор-датум или ништо, тие исто така детализираат како упатната листа (референците) / библиографиите треба да се конструираат. Следниов пример покажува библиографски упат на системот автор-датум: Dornbusch, Rudiger and Stanley Fisher (1987) Macroeconomics. (4 th ed). New York: McGraw-Hill. Дознајте кои конвенции за цитати ги бара вашиот издавач Прилогот Б е опфатен за да ви даде преглед на APA автор-датум конвенциите за цитати и вклучува упатства како да се вметне упат во текстот, и како да се конструира референца за извори како што се книги, написи во журнали, весник / списанија и владини публикации во вашата библиографија. APA автордатум конвенциите за цитати се, исто така, следени во оваа публикација, па оттука разгледувањето на делот за референци покажува целосен примерок на библиографија во APA стил. И покрај тоа што системите на цитати како APA или Chicago се добро воспоставени, сите издавачи не ги следат овие системи. Оттука, важно е да се дознае кој стил 80 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

91 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ на цитирање го бара вашиот издавач за конзистентно да го следите. Всушност, ако имате среќа, некои може да имаат составено упатство за пишување кое вклучува конвенции за цитати што треба да ги следите. Други може само да ви кажат дека стилот автор-датум е прифатлив. Во тој случај, само одберете еден стил и следете го. Запомнете дека иако на почетокот може да изгледа дека е напорно, следењето на овие постапки ќе овозможи лесен пристап до вашата работа за вашите читатели, ќе го зголеми вашиот кредибилитет како специјалист за јавна политика, а и ќе ви помогне да развиете добра истражувачка практика, бидејќи екстензивното евидентирање на детали е задолжително. Специфики на вашата студија Има многу специфики за конкретни ситуации разработени во рамките на добровоспоставените конвенции за цитати, две од кои вреди да бидат споменати за специјалистите за јавни политики од СИЕ. Прво, поради природата на одредени теми во студијата, можеби ќе треба да вклучите најразлични извори како книги, журнали, извештаи, весници, списанија, законодавство, владини документи и интервјуа. Поради разновидноста на изворите, наместо само да ги наведете вашите референци по азбучен ред по автор, можеби ќе треба вашата библиографија да ја поделите во под-делови за секој вид на извор. Второ, при пишувањето на вашиот документ, можеби ќе треба да вклучите извори кои не се објавени на македонски јазик. Кога во вашата библиографија ќе упатувате на нив, се препорачува да ги преведете клучните делови од цитатот на македонски, за да овозможите максимален увид за вашата меѓународна публика. Следниот пример илустрира еден вообичаен начин: Office of National and Ethnic Minorities (1999). Kisebbségek Magyarországon (Minorities in Hungary). Budapest: Author Прилози Следејќи го главниот текст на policy paper, авторите обично одлучуваат да вклучат дополнителни информации во прилозите. Во овој под-дел се дискутира за четири прашања, за да се изгради разбирање за овој елемент на policy paper. Прилозите ги поддржуваат и ги надополнуваат главните аргументи изнесени во документот. Функцијата на поддршка на прилозите служи за потребите на читателите кои би сакале да стекната поголемо разбирање за прашањата опфатени во документот. Тоа се постигнува така што на читателите ќе им се овозможи пристап до дополнителни информации на оние содржани во текстот на документот. Во примерот Прилозите ги поддржуваат главните аргументи на документот 81

92 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ (ii), Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001), авторот ставил два прилога: Прилог A: текст за уставните одредби и законодавството што ја опфаќа слободата на информирање, и исклучоци кај барањата за слобода на информирање (вклучувајќи го законодавството за трговски тајни) во Средна и Источна Европа и Прилог Б: Одлука на унгарскиот Омбудсман јавен пристап до договорот за концесија за автопат. Овие прилози обезбедуваат многу детални информации од правна природа како поддршка на главниот фокус на документот - склучување договори за јавни услуги. На пример, прилогот А содржи извадоци од уставите на тринаесет земји од СИЕ. Доколку некои читатели се посебно заинтересирани за ваков вид законодавство или договорни права, можат да ги разгледаат правните детали. За ефективно да и служат на оваа функција, прилозите треба да се користат експлицитно, т.е авторот треба да упатува на секој прилог во соодветни точки во текстот на документот. Во примерот (ii), авторот директно упатува на вториот прилог во дискусијата за прашањето на транспарентност и користењето на Унгарија како пример: Прилогот Б го содржи комплетниот текст од одлуката на Омбудсманот. На тој начин, читателите јасно ја разбираат релевантноста на прилогот и кој дел од документот тој го поддржува, и не треба да се обидуваат да ја сфатат мотивацијата на авторот за вклучување на дополнителни информации. Прилозите не се задолжителни и не треба да се вклучуваат ако не е потребно Многу примери на policy papers анализирани при изготвувањето на овој водич не содржеа прилози. Поради тоа, авторите мора да ги оценат придобивките од вклучувањето на дополнителни информации во форма на прилози. Одговорите на прашањата опфатени во делот за пишување чеклисти подолу ќе ви помогнат во процесот на донесување одлука за тоа дали треба да вклучите прилози. Видот, должината и нивото на детали во информациите се вообичаените критериуми што се користат при одлучувањето што да се стави во прилозите Невозможно е да се пропише што би требало да се вклучи во прилозите, бидејќи секоја јавна политика се разликува во поглед на проблемот на политиката и прашањата на коишто се осврнува, и користи различна истражувачка методологија и извори на податоци. При одлучувањето што да се вклучи, важно е да се оцени кој вид на информации може да ја поддржат дискусијата. Во примерот (ii), авторот во целиот текст главно се фокусира на правните прашања. Оттука, релевантните делови од прописите и законите на тринаесет земји се вклучени во прилогот А како релевантни информации во поддршка. Доколку вака детални информации 82 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

93 POLICY PAPER : СТРУКТУРНИ И ТЕКСТУАЛНИ ЕЛЕМЕНТИ се вклучат во главниот текст на документот, тоа ќе го наруши текот на дискусијата и затоа посоодветно е да се даде во прилог. Што се однесува до методологијата и податоците што ги користите во вашата студија, и тие ќе ви помогнат да донесете одлуки за информациите што ќе ги наведете во поддршка. На пример, ако е спроведено примарно истражување за студијата, тогаш во прилозите би можело да се вметнат примероци од истражувачките инструменти или детална анализа на податоците, за да се информира читателот. Прилозите обично се делат и идентификуваат со користење на букви и наслови Во примерот (ii), двата прилога се означени со А и Б како средство за идентификација. Редоследот по кој се појавуваат прилозите соодветствува на редот по кој на нив се упатува во текстот на документот. Исто така, важно е да се пишуваат описни наслови за прилозите, за да се информира читателот за фокусот и за содржината. Насловите на прилозите може да се вклучат и во содржината, за да ги упатуваат читателите. Чеклиста за пишување Користете ги следниве прашања за да оцените дали ви се потребни прилози во поддршка на вашиот документ : Дали е потребно да се вклучат дополнителни информации во прилог или би било доволно во текстот да се даде упат (или фуснота/енднота) на оригиналниот извор во кој е содржана информацијата? Дали информацијата дадена во прилозите е суштинска за поддршка на посебни делови од вашата аргументација? 5.12 Индекс Вклучувањето на индекс е вообичаена компонента на публикациите, посебно оние кои се составени од повеќе policy papers. Вообичаените наслови за оваа компонента се Индекс на термини или Индекс на теми и делува како алатка за истражување, обезбедувајќи брз пристап до прашањата опфатени во публикацијата. Зафатените читатели сакаат набрзина да ги лоцираат прашањата што ги интересираат, и првото нешто што може да го консултираат за да им помогне да ги лоцираат деловите од книгата и посебните документи што се осврнуваат на одредени прашања, е азбучно организираниот индекс. Оттука, индексот делува како преглед на клучни зборови содржани во книгата, и важно е да ја претстави книгата добро и да е лесен за користење. За да разберете како се прави индекс, корисно е да го разгледате примерот. Индексот е корисна алатка за истражување и лоцирање на специфични прашања 83

94 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Анализа на објавени policy papers Погледнете го извадокот даден подолу, пример-индекс од публикација насловена Децентрализација на социјалистичката држава: Меѓувладини финансии во транзиционите економии (Bird, Ebel and Wallich, 1995). Разгледајте го следниве прашања: видот на термини вклучени во индексот; форматот и уредувањето на индексот. Зголемени супнационални даноци, Даноци на добивка на претпријатија, 160, 162, 300, Претпријатија: обврски за расходи на, 36, 62, n20; општинска сопственост на, 167, 198, , 288; експлоатација на природни ресурси од страна на, 392, 396; конфузија во врска со сопственоста ; потенцијална локална злоупотреба на, 9, 42; и отпор кон приватизација, x, 5, , 311, 318 n8; средства од продажба на, 31, 62 n18, 106, ; испорака на јавни и социјални услуги од, 12, , 287, , 291, 318 n5, ; сопственост на супнационални власти на, 19, 27 28, 198, , , 274, 288; супнационална продажба на, 30-31, 62 n18, 103, 106, , 351; супнационално оданочување на, 42 43, Претпиемаштво: на супнационалните власти, 28 30, 62 n17, 106, 274, Даноци за животна средина, 163, 392 Фонд за животна средина (Полска), 163 Воедначување: блок грантови и, 161; делење врз база на формула и, 47, , 365; формули за грант и, 53, 89, 96, 99, 101, 102, 161, 215; меѓувладини трансфери и, 51, , 313, ; прашањето за интра- и интеробласт приходи, , ; мерење на рускиот систем на, ; даноци на имот и, 268; регулирање на приходи и, 298; мобилизирање на приходи и, 370; делење на приходи и, ; наменски грантови и, 108; даночно утврдување и 212; делење на данок и, , Капитал: расходи и, 28, 29; приходи од природни ресурси и, 396, 400; оданочување на природни ресурси, 45; нормативни грантови и, 92, утврдување на приходи и, 212 Етнички малцинста: барања за автономија од, 380, 381, , 403; географска концентрација на, 325 Европска банка за обнова и развој, 179 Европска повелба за локална самоуправа (Совет на Европа), 156 Европска унија, 41, 304 Како што може да се види од примерот, индексот е составен од комбинација на широки теми како наслови кои го претставуваат главниот принцип на организација, и подетални и описни термини под секој поширок термин. Деталните термини се вовлечени во текстот за да се покаже хиерархијата, и наведени се референците на повеќекратните броеви на страници до релевантните локации. 84 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

95 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ 6 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ Објавувањето на policy paper е главен метод за дисеминација на идеите и препораките на политиката што произлегуваат од студијата. Со објавување, функцијата на документот како повик за акција може да се исполни доколку широк опфат на засегнати страни имаат можност да го прочитаат документот и да дејствуваат по неговите препораки. Објавувањето на policy paper, исто така, игра значајна улога во проширувањето на дебатата за јавната политика за специфични прашања и за унапредување на заедницата на јавна политика во СИЕ. Во процесот на објавување на policy paper, авторот влегува во партнерство со издавачот. Природата на таквиот однос е взаемно корисна, бидејќи издавачите на policy papers обично се и членови на заедницата за јавни политики, па оттука имаат и одредена мисија што би сакале да ја постигнат преку објавување на одредени прашања на јавната политика. Како резултат на тоа, тие одбираат policy papers за објавување кои ги сметаат од помош за постигнување на нивните цели. Има повеќе начини на кои може да се изгради партнерство: авторите може да преземат иницијатива и да му пријдат на издавачот, многу издавачи објавуваат конкурси за policy papers, или авторите се членови или соработници на институции кои се издавачи во заедницата на јавни политики, па така објавувањето е дел од нивната работа. Каква и да е природата на релацијата, кога се избира издавач или кога издавачот приоѓа, авторите треба да бидат сигурни дека целите што двете страни сакаат да ги остварат преку објавувањето на policy papers се компатибилни. Објавувањето е партнерство меѓу авторот и издавачот Процесот на објавување policy papers може да биде долг и комплексен, и овој дел се стреми кон обезбедување увид и совет за тој процес. Иако меѓусебно поврзани, секој чекор во процесот се разгледува одделно во четири под-дела. 6.1 Пишување за конкретен издавач Врз основа на релацијата меѓу авторот и издавачот спомената погоре, авторот мора да земе предвид дека иако пошироката заедница за јавна политика ја претставува главната публика на нивниот policy paper, првата публика е избраниот издавач. Секој издавач има различен концепт за структурата, форматот и цитатите на еден документ,, и тоа треба да ви биде многу јасно, за да бидете сигурни дека policy paper што ќе го произведете и поднесете ги исполнува овие критериуми. Следете ги правилата за пишување policy papers на издавачот 85

96 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Многу издавачи им помагаат на авторите во процесот на пишување според нивни критериуми со тоа што произведуваат упатства. Овие упатства честопати може да се најдат на вебсајтот на издавачот или да се содржат во претходни публикации. Два примера на упатства се Повик за policy papers на Мрежата институти и школи за јавна администрација во Средна и Источна Европа (NISPAcee) 11 и Упатства за трудовите за Журналот на социјална политика. 12 Упатствата за policy papers на NISPAcee се релативно куси, додека пак оние за Журналот за социјална политика се значително поголеми и детални. Последните се поделени на повеќе делови: Изјава на уредникот, Трудови, Подготовка на ракописи, Уредување на текст, Табаци и Сепарат. Генерално, упатствата упатуваат на очекуваната структура, стил, должина, формат, конвенции за цитати, авторски права и прашања за јавни политики што треба да бидат во фокусот на студиите, како и процесите на уредување и рецензија. Од суштинска важност е внимателно да се прочитаат упатствата за трудовите во фазата на планирање, пред да го пишувате документот, бидејќи тоа ќе ја насочи организацијата на вашиот policy paper и процесот на пишување. Исто така, важно е да се следат посебните правилници, бидејќи во спротивно вашиот документ може да биде одбиен од издавачот. Доколку издавачот не ги има јавно објавено правилниците, или ако имате натамошни прашања за кои ви треба појаснување пред да почнете со процесот на пишување, авторите треба да контактираат со уредникот на публикацијата за појаснувања и насоки. Корисно е, исто така, да се разгледаат последните и претходните публикации од издавачот, за да се добие претстава за очекувањата и конвенциите на издавачот. 6.2 Подготовка на вашиот ракопис Авторите треба да го достават својот најдобар нацрт до издавачот Овој водич дава упатства за пишување на нацрт, врз основа на верувањето дека нацрт- policy paper е работен документ кој не комплетиран. Како таков, штом ќе го завршите првиот нацрт на сите елементи, од суштинска важност е документот да мине низ процес на ревизија за да се подобри неговата ефективност. Клучен аспект на партнерството меѓу авторот и издавачот е заедничкото разбирање дека авторот ќе ја преземе одговорноста за ревидирање на нацртот сè додека тој биде комплетиран и подготвен да биде доставен до уредникот. Има бројни последици ако се достави ракопис што не е адекватно ревидиран: уредникот може целосно да го одбие ракописот, процесот на ревидирање на ракописот заедно со уредникот ќе биде значително подолг и покомплексен, 11 Достапно на: 12 Достапно на: 86 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

97 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ уредникот ќе има негативен впечаток за авторот како стручњак доколку биде доставена незавршена и неуредна верзија. Поради тоа, овој процес на ревизија е интегрален на целиот процес на пишување и вреди внимателно да се размисли за развивање на ефективен и ефикасен процес на ревизија. Чеклиста за планирање За да ви помогне да испланирате ефективен процес на ревизија, разгледајте ги следниве прашања: Како ќе му пријдете на процесот на ревизија? Низ кои чекори ќе минете? Колку време планирате за ревидирање на документот? Кој друг ќе вклучите во процесот на ревидирање? Секој автор и приоѓа на задачата на ревидирање на нацрт-документот на различен начин, и нема точен процес кој треба да се следи. Сепак, следниот пример на процес на ревизија 13 во шест фази може да обезбеди упат во овој значаен чекор пред објавувањето: Процес на ревидирање (модел): Втора проверка на содржината на секој елемент на документот; Ревидирање на стилот на нацрт-документот; Ревидирање на јазикот на нацрт-документот; Земете го предвид тонот на документот; Препрочитајте го и ревидирајте го целиот документ повеќепати; Замолете ги колегите да направат критички осврт на документот. Втора проверка на содржината на секој елемент од policy paper Како прв чекор, корисно е да се навратиме на упатствата на издавачот и да бидеме сигурни дека сте ги комплетирале сите задолжителни структурни елементи. Потоа, треба да се оцени ефективноста и комплетноста на секој елемент, во смисла на структурни и текстуални карактеристики, како и намената за која служат. Вообичаено средство за оценување на ефективноста е користењето на чеклистите на уредникот. Правењето своја или адаптирање на постоечка чеклиста може да ви помогне во уредувачкиот процес и да гарантира дека не сте заборавиле да ревидирате некои значајни точки. Чеклистата дадена подолу е изготвена врз основа на испитување на секој елемент од policy paper во оваа книга. Оценете ја ефективноста на вкупниот документ и на секој структурен и текстуален елемент 13 Адаптирано од Sigismund Huff (1999). 87

98 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Чеклиста за пишување Користете ја следнава чеклиста за евалуација и ревизија на содржината на вашиот policy paper. Доколку некои прашање или елемент не се јасни, може да биде корисно да го препрочитате соодветниот дел на водичот, со цел подобро да го разберете. Вкупна ефективност Дали вашиот документ ефективно ја постигнува целта да изнесе ефективен аргумент за пожелното алтернативно решение? Дали во вашиот документ аргументот го презентирате на начин што ќе ја убеди вашата примарна целна публика? Дали ја исполнивте изјавата за намери, т.е. дали го направивте она што имавте намера да го направите во документот? Ефективност на насловот Дали насловот е интересен, јасен, концизен и описен? Дали содржи клучни зборови кои јасно укажуваат на фокусот и на проблемот на којшто се осврнува документот? Ефективноста на содржината Дали дава јасен преглед на документот? Дали е јасно поделена и форматирана? Дали насловите на деловите и под-деловите се ефективно напишани? Ефективноста на извадокот или извршното резиме Дали извадокот/извршното резиме добро го претставува policy paper? Дали ги содржи сите потребни карактеристики за добро да го претстави документот? Дали создава интерес за читање на целиот документ? Ефективноста на воведот Дали воведот го убедува и подготвува читателот да го прочита целиот документ? Дали проблемот на јавната политика е јасно и убедливо дефиниран? Дали изјавата за намери е ефективна? Ефективноста на описот на проблемот Дали вашиот опис на проблемот ги убедува читателите дека постои итен проблем? Дали вклучивте фокусиран опис за основните информации за проблемот и за тековната политика? Дали сите аспекти на аргументот се доволно ефективно поддржани и развиени? Дали изворите се добро користени за да ги поддржат вашите аргументи? 88 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

99 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ Дали сите секундарни извори се соодветно и конзистентно цитирани (следејќи ги конвенциите за цитати што ги претпочита издавачот)? Дали податоците се јасно презентирани во табели или во бројки? Ефективноста на алтернативните решенија Дали алтернативните решенија покажуваат дека вашата избрана опција е најдоброто решение на проблемот на јавната политика? Дали се јасно дадени главните факти за основата врз којашто ја оценувате секоја алтернатива т.е. аналитичка рамка? Дали се презентирани и оценети сите можни алтернативни решенија? Дали вашата позиција за секоја алтернатива е јасно изнесена и добро поддржана? Дали сите секундарни извори се соодветно и конзистентно цитирани (следејќи го конвенциите за цитирање што ги бара издавачот)? Ефективноста на заклучокот и на препораките Дали овој елемент дава јасен преглед на главните факти за текот на акцијата за решавање на проблемот на јавната политика? Дали овој дел му дава чувство на комплетност на документот? Дали препораките се јасно напишани и се практични? Дали препораките може лесно да се идентификуваат во текстот? Ако читателот го погледне само воведот и заклучокот, дали ќе има добро разбирање за документот? Ефективноста на енднотите Дали ја следевте конвенцијата за белешки, ендноти и фусноти што ја бара вашиот издавач? Дали сите белешки се во функција на поддршка на главниот текст на документот? Ефективноста на библиографијата Дали вклучивте библиографски упати на сите извори наведени во вашиот документ? Дали конзистентно ги следевте конвенциите за цитати што ги бара вашиот издавач? Ефективноста на прилозите Дали сите прилози се релевантни и соодветни во поддршка на документот? Дали прилозите се добро употребени, т.е. дали има директна референца до секој прилог во главниот текст на документот? 89

100 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Разгледајте колку вашиот нацрт документ е јасен, кохерентен и концизен Ревидирајте го стилот на нацрт-документот Оваа фаза подразбира подобрување на јасноста, кохерентноста и концизноста во пренесувањето на вашата порака до читателите. Значењето на овие прашања е очигледно во фактот дека и покрај тоа што вашиот документ може да содржи многу важна порака, доколку таа не е презентирана и пренесена јасно и концизно, нема да биде јасно разбрана од читателите. Како резултат на тоа, ефективноста на policy paper како алатка за донесување на одлуки ќе биде сериозно попречена. Во фазата на ревизија, корисно е да се мисли на широкиот опсег на потенцијални читатели на вашиот документ, и активно да се разгледа колку ним им се јасни и разбирливи вашите аргументи, концепти и терминологија. Исто така, од суштинска важност е кохерентноста да биде добро воспоставена во секој елемент и меѓу различните елементи на policy paper. Последно, видете ја должината на нацртот: вообичаено е првиот нацрт да е подолг, но ако направите напор да го направите поконцизно, тоа ќе ви помогне полесно да комуницирате со читателот и да ги исполните стандардите во поглед на должината, што обично ја утврдува издавачот. Чеклиста за пишување Користете ја следнава чеклиста при анализата на стилот: Дали аргументите ги презентирате на директен и логички начин кој е лесен за следење и разбирање за широк опсег на читатели (специјалисти и неспецијалисти)? Дали структурата на документот е јасна и лесна за следење? Дали деловите и ставовите имаат логички редослед? Дали е лесно да се лоцираат специфични информации во документот? Дали системот на наслови и под-наслови јасно и ефективно ги води читателите низ документот? Дали сите ваши читатели ќе го разберат јазикот и терминологијата што ја користите во документот? Можете ли да ги најдете и да ги извадите дополнителните зборови кои не го надополнуваат значењето? Ревидирајте го вашиот нацртдокумент за јазични грешки Ревидирајте го јазикот на нацрт-документот Кога го пишуваат првиот нацрт-документ, авторите може да не ја земат експлицитно предвид соодветноста на јазикот што го користат за целната публика и предметот на кој се осврнуваат. Кога се фокусираат на суштински прашања од содржината, авторите, исто така, имаат тенденција да прават невнимателни или вообичаени јазични грешки кои треба да се проверат. Иако прирачниците за 90 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

101 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ стил или граматиките може да ви се најдат во оваа задача, тие обично содржат многу нормативни правила (пр. избегнувајте употреба на пасив) со ограничена вредност бидејќи не можат да ја земат предвид целта и контекстот во рамките на кои вие користите одредени јазични структури, т.е. за да се нагласи нешто. Меѓутоа, мора внимателно да го проверите вашиот документ во поглед на користениот јазик, имајќи ја на ум соодветноста на вашиот контекст. Доколку во документот се појавуваат премногу јазични грешки, ефективноста и јасноста во пренесувањето на посакуваната порака ќе бидат нарушени. Негативни последици има и кога се поднесува ракопис кој има многу јазични грешки, бидејќи уредникот ќе мисли дека авторот не го исполнил својот дел од партнерството за адекватно подготвување на неговиот нацрт. Покрај тоа, кога станува збор за фазата на ревидирање со уредникот, попродуктивно е и за уредникот и за авторот ревизиите и дискусиите да се фокусираат на суштинските прашања на содржината отколку на основни јазични грешки. Секој автор има сопствени потреби во поглед на користењето на јазикот и вие треба да разгледате на кои јазични прашања треба да посветите посебно внимание кога ќе го ревидирате вашиот документ. Во прилогот В, во чеклистата на уредникот за користење на јазикот, разгледани се некои од најчестите грешки на авторите во поглед на користењето на јазикот, а тоа може да обезбеди корисна појдовна точка во оваа фаза на ревизија. За екстензивна дискусија за користењето на јазикот корисно е да се консултира добра книга за јазикот како ресурс. 14 Земете го предвид тонот на документот Ова е важно прашање кога го уредувате ракописот и е тесно поврзано со претходната фаза. Уште поважно е тоа што вашиот документ го претставува вашиот глас и сака да ги вклучи читателите во дијалог со вас за прашањата што го третирате во документот. Оттука, вашиот документ мора да го воспостави и да го пренесе тонот што сакате да го постигнете, за ефективно да ја пренесете пораката. Мора да решите каков тон сакате да постигнете т.е. обичен, формален или професионален. Разгледајте колку добро вашиот документ го воспоставува и задржува посакуваниот тон Покрај тонот, треба исто така да ја оцените конзистентноста на тонот, т.е. степенот до кој тој ист тон се задржува низ целиот документ. Ова е тежок аспект во ревизијата, но следниов приод може да ви помогне. 14 На пример, Murphy (1994); Swan (1996); Vince (1994). 91

102 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Чеклиста за пишување Каков тон сакате да воспоставите во вашиот документ? Кои клучни зборови го опишуваат посакуваниот тон? Кога го читате вашиот документ, дали тој звучи како вас? Дали можете да се чуете себеси како зборувате? 15 Преработувајте го нацртот сè додека вашиот документ не биде готов Препрочитајте и ревидирајте го целиот документ повеќепати По ревидирањето на елементите од нацртот, многу автори започнуваат со повеќекратни нацрти на документот, сè додека не бидат задоволни конечниот документ. Авторите прифаќаат бројни приоди кон оваа фаза: некои советуваат документот да се остави неколку дена и потоа да се наврати на него со свежа перспектива, која може да помогне да се подобрат некои аспекти на документот превидени во претходните фази. За појасно да се види целиот документ, добро е да се отпечати еден примерок од целиот документ и да се работи на хартија наместо на компјутер. Покрај тоа што дава можност да се пишуваат белешки на конкретни точки во документот, некои автори сметаат и дека читањето на глас од хартија помага да се согледаат одредени стилски и јазични прашања кои обично лесно се превидуваат кога се чита на екран на компјутер. Барајте конструктивна критика од други во заедницата на јавна политика Замолете ги колегите да направат критички осврт на документот Штом ќе завршите со ревизијата на документот, може да се покаже како многу корисно да добиете повратна информација и совет од други, бидејќи тие може да отворат нови прашања, да дадат корисни сугестии и многу коментари на вашиот труд. Ако студијата ја истражуваше и/или пишуваше тим, тогаш треба да им се пријде на другите членови на тимот за повратна реакција. Ако сами сте ја завршиле студијата, тогаш од суштинска важност е внимателно да ги изберете оние што ќе ја ревидираат. Но, имајте на ум дека policy paper е долг документ и потребно е време тој да биде ревидиран. Ако е возможно, замолете за совет некој од заедницата на јавни политики со искуство во издаваштвото. За оваа фаза од процесот да биде продуктивна, не треба да барате само пофалби од колегите. Резултатите ќе бидат најполезни, особено ако барате конструктивна критика и конкретни сугестии за тоа како да го подобрите документот. Кога ќе добиете повратни информации, важно е да не ги сфатите критиките лично, туку да имате на ум дека оние што ја ревидирале ви ги даваат своите мислења и да треба сериозно да ги разгледате сугестиите и соодветно да го ревидирате вашиот документ. 15 Sigismund Huff (1999).. 92 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

103 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ Циклусот на ревизија може да оди до бескрај, но важно е да се знае кога да се финализира нацртот и да се достави до уредникот. И покрај тоа што е тешко да се знае кога точно да се застане, ако имате темелен процес на ревизија составен од многу фази и ако сте убедени дека нацртот е финализиран и повеќе од тоа не може, тогаш сте подготвени да го предадете. Одговарањето на овие прашања може да ви помогне да го оцените времето за оваа одлука: дали мислите дека адекватно сте ја исполниле вашата улога во партнерството во поглед на финализирањето на документот? 6.3 Доставување на вашиот ракопис Кога авторот ќе го заврши темелниот процес на ревизија составен од повеќе фази и е задоволен од својот документ, следната фаза во процесот е доставување на ракописот до уредникот. Како што беше случај со структурирањето и форматирањето на policy paper, авторот е одговорен да ги следи инструкциите на издавачот во однос на документот. На пример, ако издавачот бара да го доставите ракописот електронски во А4 формат, тогаш од суштинска важност е така да постапите. Ова може да ви се чини дека е тривијално, меѓутоа уредниците работат со многу ракописи истовремено и нивната уредничка работа се олеснува доколку работат со еден стандарден формат. Доставете го вашиот ракопис на начинот на којшто тоа го бара издавачот Секој издавач има различни критериуми за доставување на ракописи. Вообичаени барања се: бројот на ракописи, метод на достава (пошта или е-пошта), име и адреса на примателот, краен рок за доставување, формат на документот (големина на страницата, проред, фонт). Ако не ви се дадени експлицитни упатства за достава од издавачот, добра идеја е исто така да вклучите кусо придружно писмо со ракописот, бидејќи тоа не само што е во поддршка на ракописот, туку и го продлабочува односот меѓу авторот и издавачот. 93

104 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 6.4 Соработка со уредникот До оваа фаза во процесот на објавување се доаѓа доколку е донесена одлука ракописот да се објави. Доколку ракописот биде одбиен, авторот треба да побара објаснување од уредникот за јасно да го разбере образложението за одлуката. На тој начин авторите можат да учат од искуството и можеби ќе го ревидираат ракописот и ќе го достават за друга публикација. Исто така, важно е одбивањето да не се сфати лично: многу фактори може да водат кон одбивање на еден ракопис и не е секогаш возможно работно партнерство меѓу авторот и потенцијалниот издавач. Ако ракописот на авторот биде прифатен, тогаш започнува финалната фаза на објавување. Следниве точки го разгледуваат процесот од перспектива на двата партнера. Уредувањето е колаборативен процес на преговори со цел да бидат задоволни и авторите и уредниците Уредувањето на ракописот е процес на соработка Доставувањето на ракописот не значи дека улогата на авторот е завршена. Оваа фаза претставува колаборативен процес на уредување на ракописот и обично вклучува повеќе лица, т.е. уредник, лектор, коректор, рецензенти и, секако, авторот. Улогата и фокусот на секое лице кое го разгледува вашиот документ е многу различна, на пример, рецензентите обично се експерти во областа и даваат повратна информација за прашања поврзани со содржината, додека лекторот обично се фокусира на прашања поврзани со употребата на јазикот, стилот и тонот. Процесот на уредување може да биде подолг, во зависност од тоа колкумина се вклучени, времето потребно за ревизија на ракописот, предвидениот квалитет на документот, и должината на дискусиите со цел и уредникот и авторот да бидат задоволни. Уредникот има одговорност да гарантира дека сите документи објавени од страна на нивната организација се со највисок можен квалитет и ефективно да им се обраќа на читателите. Авторот има одговорност да работи со уредникот, за да гарантира дека тие произведуваат документ кој ги задоволува потребите на уредникот и најдобро го претставува авторот како човек кој дава придонес во заедницата на јавна политика. Уредувањето е процес на преговори Откако се направени ревизии на ракописот од страна на повеќе поединци, следува процесот на комуникација и преговори сè додека не се донесе мислење дека документот е според издавачките стандард. Како и кога се бараше повратна информација од колегите за нацрт-верзијата на документот, авторот треба да гледа на процесот на ревизија и уредување како на можност за развој. Постапката за уредување во оваа фаза варира според издавачот, и некои може 94 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

105 ОБЈАВУВАЊЕ НА ВАШИОТ ДОКУМЕНТ да дадат кус преглед на процесот преку упатство за достава. Доколку тоа не е случај, авторот треба да побара кус преглед на постапката. Може да се случи уредниците или лекторите да прават промени на фактичкиот ракопис и/или да даваат коментари и сугестии за сите аспекти на документот. Информираноста за постапката ќе им помогне на авторите да се изборат со чувството за загуба на контрола и сопственоста врз својот документ, што понекогаш го имаат. Авторите немаат никаква обврска да ги направат сугерираните промени или целосно да ги прифатат сите совети дадени од уредниците или рецензентите. Меѓутоа, рецензентите нудат свежа перспектива на вашата работа, обично имаат познавање за предметот и посветуваат значително време и напор да го ревидираат ракописот. Со вакво размислување, продуктивно е внимателно да го земете предвид резонирањето што стои зад дадените сугестии и да оцените дали и како тие ја подобруваат ефективноста на документот. Доколку авторот смета дека сугестиите не се соодветни, тогаш важно е тоа прашање да се искомуницира до уредникот и за тоа да се разговара, и да се убедат преку објаснување и цврсти аргументи зошто нивниот совет не е прифатен. Потоа дијалогот треба да се продолжи низ целата оваа фаза сè додека двата партнери не бидат задоволни и документот не отиде во печат. 95

106 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ 7 Завршни забелешки Пишувањето и објавувањето policy papers е значајно достигнување. Прво, ако вашиот документ ја постигне својата цел, ќе го имате задоволството дека сте дале значаен придонес кон решавањето на проблемите во вашиот локален контекст. Второ, преку активно учествување во заедницата на јавна политика, не само што се развивате на лично и професионално ниво, туку ја унапредувате и заедницата во регионот преку споделување на вашата работа и искуство. Секогаш кога минувате низ екстензивен процес на пишување и објавување policy papers, имате извонредна можност натаму да го развивате вашето знаење и вештини во сите аспекти на процесот. Максималното искористување на овие можности за учење ќе ви помогне да се развиете како истражувач и автор, со надеж дека вашето следно искуство со издаваштвото ќе биде уште поефективно и ефикасно. Чеклиста за планирање При планирањето на процесот на пишување на вашиот следен policy paper, земете го предвид вашето последно искуство: Кои аспекти од процесот на истражување, пишување и објавување на вашиот policy paper беа најуспешни? Кои тешкотии ги искусивте во процесот? За кои аспекти од процесот имавте најголема и најмала доверба? Кои промени би ги направиле следниот пат за да ја зголемите ефективноста на процесот на развивање policy paper? 96 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

107 ПРИЛОГ A ПРИЛОГ A: Вовед - примери Вовед во примерот (i): Фискална децентрализација: од централно планирање кон пазар (Bird, Ebel and Wallich, 1995). Промената на владата не е промена на систем, туку само еден од предусловите за тоа. Промената на систем е историски процес за кој се чини дека е потребен долг временски период. Јанош Корнаи, Социјалистичките системи Во Средна и во Источна Европа се случува драматична реформа. Се создаваат нови институции и нова економска структура за да се обезбеди основа за плуралистичко, демократско општество и пазарна економија која функционира добро. Најдискутирнаиот аспект на оваа реформа е приватизацијата движењето од централно планирање кон либерализирани пазари и слободни економски агенти. Втор аспект, подеднакво суштински за транзицијата во пазарна економија, е самата децентрализација на власта. Некои видови на структури на супнационални власти постоеја во повеќето транзициони економии под социјалистичкиот режим. Но, фискалните системи беа многу централизирани, при што супнационалното ниво дејствуваше како административна единица или одделение на центарот со никаква независна фискална или законодавна одговорност. Корнаи (1992) ги објаснува поранешните социјалистички системи во значителни детали. Тој открива дека оваа долга студија одвај и да упатува на постоењето на супнационални државни администрации, забележувајќи само дека тие се строго контролирани во сите аспекти од страна на централната бирократија. Супнационалните власти беа суштински деконцентрирани единици (или ограноци) на централната власт и имаа мала или никаква финансиска автономија. Тоа беше точно дури и за земји како СССР (и Чехословачка) кои формално беа нарекувани федерации. Креирањето политиките беше контролирано и централизирано, а локалните власти немаа буквално никакви независни даночни или расходни овластувања на нивниот буџет се гледаше само како на слуга на централен план. Во многу земји во Средна и Источна Европа и во поранешниот Советски Сојуз сега се одвива екстензивна политичка и фискална децентрализација. Политички, оваа децентрализација претставува и реакција оддолу на екстензивната централна контрола во минатото и обид одгоре, од центарот, за натамошно приватизирање и за ослободување на нивната затегната фискална ситуација. Економски, децентрализацијата е мотивирана делумно со признавањето дека е императив за поефикасно искористување на јавните ресурси отколку во минатото. Прекумерната централизација беше карактеристика на јавните администрации на овие земји, исто како и за останатите економска активност. Децентрализацијата, доколку е соодветно дизајнирана и спроведена, може да доведе до подобрено обезбедување на јавни услуги. Оттука, децентрализацијата е клучна димензија на националната транзиција од централно планирана кон пазарна економија. Како и пошироката економска транзиција, ќе бара многу, често тешки, реформи. Не само што мора структурата на механизмите за даноци и трансфери да се разгледа повторно и расходните одговорности да се 97

108 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ преуредат меѓу различните нивоа на власт, туку мора да се променат видувањата за тоа што властите можат и треба да прават. Вкупното ниво на активност на јавниот сектор мора драматично да се редуцира, но во исто време на новите супнационални власти мора да им се дозволи да градат кадровски и институционални капацитети на начин што ги прави одговорни за нивните фискални одлуки. Овие тековни реформи на супнационалните и меѓувладините финансии имаат големо значење. Меѓувладината реформа и зајакнувањето на супнационалните (средни како и локални) власти се суштински за поддршка на јавниот и приватниот сектор кои се развиваат. Супнационалните власти сметаат на зголемен удел на активноста на јавниот сектор во најголемиот број на транзициони економии, бидејќи општата активност на власта се намалува и супнационалните власти преземаат одговорност за многу услуги кои претходно ги обезбедуваше централната власт. Во Русија, расходите на супнационалниот буџет апсорбираа 38,6 проценти од консолидираниот национален буџет во 1992 г, а во 1993 г. овој процент изнесуваше 42,9. Во Унгарија, расходите на локалната власт како процент на консолидираните владини расходи се зголемија од 22,3 проценти во 1988 г. на 30,4 проценти во 1993 г. (табела 1.1). Структурата на меѓувладините односи е тесно поврзана со суштински прашања на јавна политика како ефикасна мобилизација на ресурсите, приватизација, мрежа за социјална сигурност и стабилизација. Во рамките на фискалната сфера, на пример, даночната реформа, контролата на дефицитот и меѓувладините финансии се испреплетени: ако еден од овие елементи е лошо дизајниран, целата фискална структура може да биде загрозена. Слично на тоа, ако поттиците вградени во меѓувладините аранжмани се спротивни, зачувувајќи ја централната доминација или поткопувајќи го развојот на приватните пазари, може да дојде до разочарување од реформскиот процес, загрозувајќи ги демократијата и пазарната економија. Вовед во примерот (ii): Слободна конкуренција, транспарентност и непристрасност во локалната самоуправа која склучува договори за јавни услуги (Baar, 2001). Вовед Склучувањето договори и приватизацијата на обезбедувањето основни јавни услуги, вклучувајќи го и работењето на реонското затоплување, водоводните и канализационите услуги, собирањето на отпадот, и одржувањето на паркови и патишта, е широкораспространето во Средна и Источна Европа (СИЕ) и постојано се зголемува. Ваквата приватизација на обезбедувањето услуги се одвива преку краткорочни договори и/ или продажба на капацитетите на јавните услуги. Во СИЕ локалните власти се дури и позависни од склучувањето договори и процесите на приватизација отколку во Западна Европа. Додека владите во Западна Европа можат генерално да добијат капитал по пониска каматна стапка отколку приватните компании за да ги надградат своите системи, во Средна и Источна Европа точно е спротивното локалните власти се зависни од надворешен капитал за да преземат какви било капитални подобрувања. Освен тоа, локалните власти во СИЕ се под притисок да ги надградат водоводните и канализационите услуги за да ги исполнат стандардите за пристапување во ЕУ. Тие, исто така, се под притисок да ги надградат системите за реонско затоплување, за да го намалат значителниот финансиски товар за нивното обезбедување. Склучувањето договори и приватизацијата на услугите и како тоа се спроведува ќе ги определи идните трошоци на овие основни услуги, кои имаат големо влијание 98 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

109 ПРИЛОГ A врз буџетите на домаќинствата, а тоа ќе ја одреди идната сопственост и контрола на суштинските јавни средства. Целта на ова поглавје е да се направи осврт на основните прашања поврзани со употребата на конкурентни тендерски постапки, транспарентност и непристрасност во склучувањето договори за јавните услуги во СИЕ и да презентира компаративна практика во ЕУ и во другите нации. Ова поглавје ги разгледува практиките на склучување договори во четири земји од СИЕ (Република Чешка, Унгарија, Романија и Словачка) и обезбедува дискусија-споредба на практиките во Западна Европа и во САД. Се базира на комбинација интервјуа и истражување и е предмет на предупредувања дека, иако може да се добијат до одредена мера прецизни информации за законодавството во СИЕ, презентирани се широко дивергентни погледи за доминантните практики, а информации за фактичките практики не се собираат на систематска основа. Опфатените прашања вклучуваат: (a) Применливоста на законите за набавки и другите одредби според кои се потребни постапки на конкуренција за избор на изведувачи; (б) Јавен пристап до договори и информации што се земаат предвид во постапките за утврдување на цени. (слобода на информирање); (в) Критериуми за непристрасност и спречување на конфликт на интереси во изборот на изведувачи. Вовед во примерот (iii): Меѓу активното прифаќање, пасивното одобрување и повлекувањето поради недоверба (Swainiewicz, 2001). Споредувањето на мислењата на граѓаните и нивната вклученост во реформите на локалната самоуправа во Република Чешка, Унгарија, Полска и Словачка се чини дека е валиден потфат. Тоа е главно поради тоа што реформите и децентрализацијата во сите четири земји беа воведени многу блиску една до друга и во слична атмосфера. Во Полска новиот Закон за локална власт беше донесен од парламентот во март 1990 г. и по него следеа локални избори во мај истата година. Првите демократски локални избори во другите три земји беа организирани не многу подоцна меѓу октомври и ноември 1990 г. Една деценија по политичката транзиција вреди да се анализира колку длабоко ваквите реформи го промениле социо-политичкиот состав на овие земји. Дали локалното население ги забележало и ценело, или повеќето граѓани ги сметаат новите локални власти за ирелевантни и/или неефективни? Очигледно, реформата на локалната власт во сите четири земји имала многу сличности, но демонстрира и бројни разлики. 16 Од гледна точка на оваа книга, две од најважните разлики беа методите на повторни политички поделби на територии и севкупната водечка филозофија на локалната власт за нејзиниот нов статус во врска со таа поделба. Во сите четири земји, традиционално малите единици на локалната управа беа споени во текот на 1960-те и 70-те. Овие спојувања, како резултат на широкорспространетото верување во економиите од обем и во администрацијата и испораката на услуги, беа воведени од поранешните комунистички режими без вистинско консултирање на нивните граѓани. Без изненадување, на тоа обично се гледаше како нешто присилно и честопати произволно. 16 За повеќе информации за споредба на реформата за децентрализација во земјите предмет на вашата анализа, погледнете го примерот Baldersheim et al. (1996). 99

110 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ По падот на комунистичкиот систем, трендот набрзина се сврте во Република Чешка, Унгарија и Словачка, но не толку многу во Полска. Полска - и покрај малото зголемување на бројот на локални власти одлучи да го задржи територијално консолидираниот систем на најниско (т.е. општинско) ниво. Во другите три земји, речиси секоја заедница, без оглед на големината, одлучи да прогласи сопствена локална власт. Иако никогаш немаше отворено-формулирана, свесна политика која поддржува фрагментација, чешките и унгарските политичари дозволуваа оваа спонтана тенденција да се развива со текот на времето. Во Полска, секој притисок оддолу-нагоре за делење на малите општини не беше толку силен, а и централната власт се чинеше поодлучна да не дозволи територијална фрагментација. Резултатот на овие процеси е накусо резимиран во Табела 1. Табела 1. Големина на општинските власти во предметните земји Просечна големина на населението Соодносот на локалните власти под население Полска 15,500 0% Унгарија 3,330 55% Словачка 1,850 68% Република Чешка 1,700 80% Извор: T. Horváth (2000), G. Péteri (1991) Човек може да тврди дека овие разлики во правците на територијалната организација на локалните власти во голема мера произлегуваат од филозофските разлики што лежат длабоко во основата, а се однесуваат на улогата на локалната власт во една модерна држава. Овие разлики и моделот што го објаснува нивниот ефект врз комуникацијата меѓу локалните органи и граѓаните се опишани подолу. Вовед во примерот (iv): Од унитарното до плуралистичкото: рафинирање на малцинската политика во Романија (Horváth and Scacco, 2001). 1. Вовед Романија претставува фасцинантен случај за студирање на раководството на мултиетничките заедници. Етничките малцинства сочинуваат повеќе од 10% од вкупното население на Романија. Може да се идентификуваат најмалку шеснаесет различни малцинства, покажувајќи голема разновидност на културни, политички и демографски профили. Малцинските групи во Романија уживаат различен степен на социјална, политичка и економска интеграција. Овие посебни групи користат и различни политички стратегии и се стремат кон остварување на нашироко дивергентни цели на политики во посткомунистичкиот период. Преку анализа на оваа разновидност може да се пристапи кон конкретните проблеми со кои се соочуваат малцинствата во Романија во нивните обиди да ги репродуцираат нивните културни и етнички идентитети. Ова поглавје го сугерира аргументот дека, кога се работи за прашања за малцинствата, креаторите на политика во Романија мора да ги признаат важните културни, политички и демографски разлики што постојат меѓу различните групи на малцинства. Досега, централната власт не успеала да го стори тоа во значителна мера во политиките и во практиката, и наместо тоа има тенденција да ги собере заедно сите прашања и проблеми поставени од овие групи различни групи. Како што ќе покаже овој документ, овој вид на приод на унитарна политика е несоодветен ако се земе предвид етно- 100 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

111 ПРИЛОГ A културната комплексност на Романија. Потребен е посензитивен приод приод кој ја зема предвид плуралноста на потребите и барањата на малцинствата во Романија. Сметаме дека може да е корисно да се разликуваат барем три посебни вида на малцинства во Романија врз основа на следниве карактеристики: големина, територијална концентрација, степен на политичка мобилизација, политички цели, историски статус и социо-економски статус. Трите вида што ги разликуваме во нашата анализа се: (1) унгарско малцинство, (2) помали групи на малцинства (составени од помалку од члена) вклучувајќи ги Германците, Украинците, Липованците и други, и (3) Роми. Конструирањето на овој вид типологија, ќе аргументираме, може да биде корисен за креаторите на политиките и на локално и на централно ниво на власта во решавањето на прашањата поврзани со раководењето во мултиетничките заедници во Романија. 101

112 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ ПРИЛОГ Б APA правилници за цитати 17 Правилник за цитирање текст во загради Местоположба Имате три опции за ставање цитати во врска со вашиот текст. Ставете го авторот (ите) и датумот (те) во загради на соодветно место во рамките на реченицата или на крајот од реченицата: Пример: Истражувачите укажаа дека немањето обучен кадар е вообичаена пречка за да се обезбеди адекватно образование за здравјето (Фишер, 1999) и услуги (Вајст & Кристодолу, 2000). Ставете го во загради само датумот: Пример: Фишер (1999) препорача образованието за здравјето да биде задолжително во средното образование во Калифорнија. Интегрирајте ги и авторот и датумот во вашата реченица: Пример: Во 2001, Вајст предложи користење на Шемата за планирање деца и адолесценти во анализите заради развивање програми за ментално здравје за младите луѓе во заедницата. Ставете цитати во речениците и во пасусите, за да биде јасно кој материјал од кои извори произлегува. За повеќе детали за користење на APA стилот во вашиот текст, видете на 17 Адаптирано од The University of Wisconsin-Madison Writing Center Writer s Handbook достапно на и APA Style Guide достапно на ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

113 ПРИЛОГ Б Примери за упатни листи Написи во журнали Еден автор Roy, A. (1982). Suicide in chronic schizophrenia. British Journal of Child and Family Studies, 141, Два автора Adkins, A., and Singh, N. N. (2001). Reading level and readability of patient education materials in mental health. Journal of Child and Fmily Studies, 10, 1 8. Три до шест автора Baldwin, C. M., Bevan, C., and Beshalske, A. (2000). At risk minority populations in a church-based clinic: Communicating basic needs. Journal of Multicultural Nursing and Health, 6(2), Цело издание Conover, T. N. (Ed.). (1986). Testing concepts: Measurements of health [Special Issue]. American Psychologist, 42(18). Електронско издание на журнал базирано на печатен извор Hackett, E. J. (Ed.). (1994). Perspectives on scientific misconduct [Special issue, electronic version]. Journal of Higher Education, 65(3). Книги Книга од еден автор Baxter, C. (1997). Race equality in health care and education. Philadelphia: Balliere Tindall. Уредници како автори Stock, G., and Campbell, J. (Eds.). (2000). Engineering the human genome: An exploration of the science and ethics of altering the genes we pass to our children. New York: Oxford University Press. Напис или поглавје во книга Eiser, S., Redpath, A., and Rogers, N. (1987). Outcomes of early parenting: Knowns and unknowns. In A. P. Kern and L. S. Maze (Eds.), Logical thinking in children (pp ). New York: Springer. Корпоративен автор како издавач National Institute of Mental Health. (1989). Manual of cognitive learning. Washington, DC: Author. Напис во списание Greenberg, G. (2001, August 13). As good as dead: Is there really such a thing as brain death? New Yorker,

114 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Напис во весник Дисконтинуирани страници Reichenbach, M. (1988, May 10). Mind and body of a child. Christian Science Monitor, pp. 4, 16. Нема автор Understanding early years as a prerequisite to development. (1986, May 4). The Wall Street Journal, p. 8. Електронска верзија на напис од дневен весник; нема автор Mad-cow may tighten blood-donor curbs. (2001, April 19). The Gazette [Montreal], p. A13. Retrieved August 25, 2001, from Lexis-Nexis database. Публикација, приватна организација Swift, A. C. (1985). Determining our children s future (Report no. 12). Milwaukee: Child Care of Wisconsin. Владини извештаи Еден автор Williamson, F. J. (1983). Child psychology in the public schools (Contract No ). Washington, DC: National Institute of Education. Извештај од владина агенција National Institute of Mental Health. (1998). Priorities for prevention research (NIH Publication No ). Washington, DC: U.S. Government Printing Office. Електронска верзија на владин извештај U.S. Public Health Service. (2000). Report of the surgeon general s conference on children s mental health: A national action agenda. Washington, DC: U.S. Department of Health and Human Services. Retrieved on August 25, 2001, from gov/cmh/chilreport.htm. Интервјуа Archer, N. (1993). [Interview with Helen Burns, author of Sense and Perception]. Journal of Sensory Studies, 21, Кај необјавените интервјуа не е потребно упатување на страница, бидејќи тие се она што APA-прирачникот го нарекува лични комуникации и така не обезбедуваат податоци што може да се добијат. Овде упатите во текстот се составени од првиот иницијал и презимето на интервјуираното лице, видот на комуникација и датумот на интервјуто. (N. Archer, personal interview, October 11, 1993) 104 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

115 ПРИЛОГ Б Електронски информации За комплетни детали и примери како да се даде упат до најразлични електронски извори, посетете ја страницата За натамошни детали за развивање на библиографски упати во APA-стилот, видете на 105

116 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ РЕФЕРЕНЦИ American Psychological Association (2001). Publication manual of the American Psychological Association. (5 th ed.). NY: Author. Anderson, James E. (1994). Public policymaking. 2 nd ed. Princeton, NJ: Houghton Mifflin. Baar, Kenneth K. (2001). Open competition, transparency and impartiality in local government contracting out of public services. In Péteri, Gábor and Tamás M Horváth (Eds.). Navigation to the market: Regulation and competition in local utilities in Central and Eastern Europe. (pp ). Budapest: LGI/OSI. [Available on the internet at: Bardach, Eugene (1996). The eight step path of policy analysis: A handbook for practice. Berkeley: Berkeley Academic Press. Bartle, Phil (2002). Preparing a community development policy paper: Guidelines for ministry leaders. Retrieved April 9, 2002 from modules/en-pol.htm. Bazerman, Charles (1985). The informed writer: Using sources in the disciplines. (2 nd ed). Boston: Houghton Mifflin. Berkenkotter, Carol and Thomas N. Huckin (1993). Rethinking genre from a sociocognitive perspective. Written Communication, 10:4, Bird, Richard M., Robert D. Ebel and Christine I. Wallich (1995). Fiscal decentralisation: From command to market. In Bird, Richard M., Robert D. Ebel and Christine I. Wallich (Eds.). Decentralization of the socialist state: Inter-governmental finance in transition economies. (pp.1 69). Washington, DC: The World Bank. [Available on the internet at: Type the name of the book into the search tool and you will find the webpage] Boston University (2002). International relations Master s paper guidelines. Retrieved April 9, 2002 from: Breen, Michael P. (1987). Contemporary paradigms in syllabus design. Part II. Language Teaching, 20:3, Caeti (2002). Policy research paper: Points to ponder. Retrieved April 9, 2002 from: De Leon, Peter (1994). Reinventing the policy sciences: Three steps back to the future. Policy Sciences, 27; Dye, Thomas (1992). Understanding public policy. (7 th ed.). Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. 106 ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ

117 РЕФЕРЕНЦИ Gibaldi, Joseph (1995). MLA handbook for writers of research papers. (4 th ed.). NY: The Modern Language Association of America. Hoekman, Bernard M. and Petros C. Mavroidis (1994). Linking competition and trade policies in Central and Eastern European countries. Policy Research Working Paper Washington, DC: The World Bank. [Available on the internet at: Type the name of the book into the search tool and you will find the webpage] Horváth, István and Alexandra Scacco (2001). From the unitary to the pluralistic: Finetuning minority policy in Romania. In Bíró, Anna-Mária and Petra Kovács (Eds.). Diversity in action: Local public management of multi-ethnic communities in Central and Eastern Europe. (pp ). Budapest: LGI/OSI. [Available on the internet at: 5.PDF] Howlett, Michael and M. Ramesh (1995). Studying public policy: Policy cycles and policy subsystems. Toronto: Oxford University Press. Hutchinson, Tom and Alan Waters (1987). English for specific purposes: A learningcentred approach. Cambridge: Cambridge University Press. Hyland, Ken (2000). Disciplinary discourses: Social interactions in academic writing. London: Longman. Illich, I. (1971). Deschooling Society. New York: Harper and Row. Johns, Ann M. (1997). Text, role and context. Cambridge: Cambridge University Press. Karbach, Joan (1987). Using Toulmin s model of argumentation. Journal of Teaching Writing, 6:1, Knowles, M. (1983). The adult learner: A neglected species. Houston: Gulf Publishing Company. Krastev, Ivan (2001). Think tanks: Making and faking influence. Unpublished Paper in Open Society Institute Policy Fellows Seminar Notes. Majone, Giandomenico (1989). Evidence, argument and persuasion in the policy process. New Haven: Yale University Press. Miller, Carolyn R. (1984). Genre as social action. Quarterly Journal of Speech, 70, Murphy, Raymond (1994). English grammar in use. (2 nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. Nunan, David (1988). The learner-centred curriculum. Cambridge: Cambridge University Press. Ohio University (1998). Components of a technology policy paper. Retrieved April 9, 2002 from: 107

118 КАКО ДО ЕФЕКТИВНИ ЈАВНИ ПОЛИТИКИ Open Society Institute (1999). The Professional work of policy analysis. Unpublished OSI Policy Fellows Seminar Notes. Pacific Lutheran University (n.d.). Writing your policy papers. Retrieved April 9, 2002 from: Pal, Leslie A. (2000). Context for policy analysis. Unpublished Open Society Institute Seminar Notes. Prior, Paul (1998). Writing/disciplinarity: A sociohistoric account of literate activity in the academy. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum. Russell, David R. (1997). Rethinking genre in school and society: An activity theory analysis. Written Communication, 14:4, Scott, Gregory M. and Stephen M. Garrison (1995). The political science student writer s manual. NJ: Prentice Hall. Sigismund Huff, Anne (1999). Writing for scholarly publication. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Smith, Catherine F. (2000). Writing public policy: A practicum. Technical Communication Quarterly, 9:1, Swianiewicz, Pavel (2001). Between active appreciation, passive approval and distrustful withdrawal. In Swainiewicz, Pavel (Ed.). Public perception of local governments: Citizens perception of local government reform and local democracy in Central and Eastern Europe. (pp.19 40). Budapest: LGI/OSI. [Available on the internet at: Ch1.PDF] Swales, John M. (1990). Genre analysis. Cambridge: Cambridge University Press. Swan, Michael (1996). Practical English usage. (2 nd ed.). Oxford: Oxford University Press. The University of Washington (2001). Requirements for BLS 421 (Fall 2001) Prof Collins. Retrieved April 9, 2002 from: courses/ bls421/requirements.htm University of Chicago (1993). The Chicago manual of style. (14 th ed.). Chicago: The University of Chicago Press. Vince, Michael (1994). Advanced language practice. Oxford: Heinemann English Language Teaching. Widdowson, H.G. (1998). Communication and community: The pragmatics of ESP. English for Specific Purposes, 17:1, ИНИЦИЈАТИВА ЗА РЕФОРМА НА ЛОКАЛНАТА САМОУПРАВА И НА ЈАВНИТЕ СЛУЖБИ