การบ ญช ต นท น 1 แผนกบ ญช

Transcription

1 การบ ญช ต นท น 1 แผนกบ ญช

2 CHAPTER 1 ว ตถ ประสงค ของบ ญช ต นท น การบ ญช ต นท น เป นการนำเอาข อม ลจากบ ญช การเง นท บ นท กไว แล ว มาแจกแจง จ ดหมวด หม และว ดค า จ ดระบบ และว ธ การบ นท ก เพ อ รายงานข อม ลต นท นรวมของก จการ ผ บร หารธ รก จท งธ รก จขายส นค า ขายบร การ หร อธ รก จอ ตสาหกรรมการผล ต ย อมม ความ ต องการ ทราบต นท นรวมในการประกอบ

3 การธ รก จ เพ อนำไปใช ในการวางแผน การควบค ม และการต ดส นใจ ข อม ลด านต นท นจะให เป นประโยชน ในด านต าง ๆ เช น 1. การกำหนดจำนวนการผล ต และคำนวณต นท นส นค าท ผล ต 2. การวางงบประมาณ และการประมาณการต นท นรวมของธ รก จ 3. การว ดผลการดำเน นงาน การคำนวณกำไรจากการผล ตส นค า 4. การต ดส นใจจ ายลงท น การซ อเคร องจ กรอ ปกรณ และขยายโรงงาน คำว า ต นท น ค อ ทร พยากรซ งว ดออกมาเป นหน วย เง นตราและได ส ญเส ยไป เพ อให ได ผล ตภ ณฑ ตามท กำหนดไว ด งน น ต นท นผล ต จ งเป นต นท นท ก กระบวนการผล ต ต งแต การวางแผน การนำว ตถ ด บมา เปล ยนสภาพ ตามข นตอนต าง ๆ ของการผล ตจนกว าจะได ผล ตภ ณฑ น นบรรจ ห บห อท สวยงาม พร อมท จะนำออก จำหน ายให แก ผ สนใจได ความส มพ นธ ของการบ ญช การเง น และการบ ญช ต นท น ฝ ายบ ญช ต นท นจะอย ภายใต สายการบ งค บบ ญชาของ ผ อำนวยการบ ญช เช นเด ยวก บฝ ายบ ญช การเง นโดยฝ าย 2

4 บ ญช ต นท นเป นส วนงานหน งแยกเป นแผนกงานบ ญช เฉพาะส วน ทำการเก บสะสมต นท นเก ยวก บการผล ต เช น การคำนวณต นท นว ตถ ด บ ต นท น ค าแรงงาน โสห ยการผล ต ต นท นงานระหว างทำ ต นท นส นค าสำเร จร ป และคำนวณต นท นการผล ต ช วยจ ดหาข อม ลอ นจำเป นแก ฝ ายบ ญช การเง น เพ อจ ดทำงบการเง น ต นท นรวมของก จการ ต นท นรวมท งส นของก จการ แยกต นท นเป น 2 ประเภท ค อ 1. ต นท นการผล ต 2. ต นท นส วนท ไม ใช ต นท นการผล ต องค ประกอบของต นท นการผล ต องค ประกอบต นท นการผล ตม ว ตถ ด บ ค าแรง โสห ยการผล ต การจำแนกด งกล าวจะช วยให ข อม ลต อฝ ายบร หารท จำเป นต อการว ดรายได และ การกำหนดราคาส นค า ว ตถ ด บ เป นส วนประกอบสำค ญในการผล ตส นค า โดยต นท นว ตถ ด บอาจแบ งออกเป นว ตถ ด บทางตรง และว ตถ ด บทางอ อม ว ตถ ด บทางตรง (DIRECT MATERIALS = DM) หมายถ ง ว ตถ ด บท สามารถระบ ได ช ดเจนใน 3

5 การผล ตส นค าสำเร จร ป ว ตถ ด บทางอ อม หมายถ ง ว ตถ ด บท นำมาใช ในการผล ตส นค าท ไม ใช ว ตถ ด บทางตรง ไม ใช ส วน ประกอบสำค ญในการผล ตส นค า และไม สามารถมองเห นหร อระบ ได ช ดเจนในต วส นค าสำเร จร ปน น ๆ ค าแรง หมายถ งค าจ างแรงงานท ใช ในการผล ตส นค า ซ งแบ งออกเป น ค าแรงงานทางตรง (DIRECT LABOR = DL) หมายถ ง แรงงานท เก ยวข องโดยตรงก บการผล ต ส นค า ถ อเป นค าจ างแรงงานท สำค ญในต วส นค าน น ค าแรงงานทางอ อม หมายถ ง ค าจ างแรงงานท เก ดข นและไม ถ อเป นค าแรงทางตรง ค อค าจ างท จ ายให ก บพน กงานท ไม ได เก ยวข องก บการผล ตโดยตรง โสห ยการผล ต (FACTORY OVERHEAD = OH) หมายถ ง รายจ ายในการผล ตท งหมดท นอกเหน อไปจากว ตถ ด บทางตรงและค าแรงทางตรง 4

6 C HAPTER 2 การจ ดทำงบการเง น ของธ รก จผ ผล ตส นค า 1. เม อม การซ อว ตถ ด บท งทางตรงและทาง อ อมเดบ ต ว ตถ ด บ/ค มยอดว ตถ ด บเครด ต เจ าหน /ใบสำค ญจ าย/เง นสด 2. เม อม การเบ กว ตถ ด บท งทางตรงและทาง อ อมไปใช ในการผล ตเดบ ตงานระหว างทำ (ว ตถ ด บทางตรง)

7 โสห ยการผล ต/ค าใช จ ายในการผล ต/ค าใช จ ายโรงงาน (ว ตถ ด บทางอ อม) เครด ตว ตถ ด บ/ค มยอดว ตถ ด บ 3. เม อม การส งค นว ตถ ด บทางตรงและทางอ อมท เบ กใช ไปเข าคล งส นค าเดบ ต ว ตถ ด บ/ค มยอดว ตถ ด บ เครด ตงานระหว างทำ โสห ยการผล ต/ค าใช จ ายในการผล ต/ค าใช จ ายโรงงาน 4. เม อม การส งค นว ตถ ด บให ผ ขายเน องจากชำร ดเดบ ต เจ าหน /ใบสำค ญจ าย/เง นสด เครด ต ว ตถ ด บ/ค มยอดว ตถ ด บ 5. บ นท กส นค าสำเร จร ป เดบ ต ส นค าสำเร จร ป เครด ต งานระหว างทำ 6. บ นท กการขายส นค า เดบ ตเง นสดหร อล กหน เครด ตขาย บ นท กต นท นขาย เดบ ตต นท นขาย เครด ต ส นค าสำเร จร ป 6

8 เก ยวก บค าแรงงาน 1. บ นท กการต งค าแรงงาน เดบ ต ค าแรงงาน เครด ต ค าแรงงานค างจ าย ภาษ เง นได ห ก ณ ท จ าย เง นสะสม เง นประก นส งคม 2. บ นท กการจ ายค าแรง เดบ ต ค าแรงงานค างจ าย ภาษ เง นได ห ก ณ ท จ าย เง นสะสม เง นประก นส งคม เครด ต ธนาคาร/เง นสด 3. บ นท กการโอนค าแรงเข าต นท น เดบ ต งานระหว างทำ (ค าแรงงานทางตรง) โสห ยการผล ต (ค าแรงงานทางอ อม) 7

9 เง นเด อนสำน กงาน เครด ต ค าแรงงาน เก ยวก บโสห ยการผล ต 1. เม อม การค ดโสห ยการผล ตค ดเข างาน เดบ ต งานระหว างทำ เครด ต โสห ยการผล ตค ดเข างาน 2. บ นท กโสห ยการผล ตท เก ดข นจร ง เดบ ต โสห ยการผล ตจ ายจร ง เครด ต บ ญช ต าง ๆ 3. เม อโอนป ดบ ญช โสห ยการผล ตค ดเข างาน เข าบ ญช โสห ยการผล ตจ ายจร ง 3.1 ค ดเข างาน เท าก บ จ ายจร ง เดบ ต โสห ยการผล ตค ดเข างาน เครด ต โสห ยการผล ตจ ายจร ง 3.2 ค ดเข างาน < จ ายจร ง เดบ ต โสห ยการผล ตค ดเข างาน โสห ยการผล ตค ดเข างานต ำไป 8

10 เครด ต โสห ยการผล ตจ ายจร ง 3.3 ค ดเข างาน > จ ายจร ง เดบ ต โสห ยการผล ตค ดเข างาน เครด ต โสห ยการผล ตจ ายจร ง โสห ยการผล ตค ดเข างานส งไป 4. ป ดบ ญช โสห ยการผล ตค ดเข างานส งไปหร อต ำไป เข าต นท นขาย 4.1 กรณ โสห ยการผล ตค ดเข างานต ำไป เดบ ต ต นท นขาย เครด ต โสห ยการผล ตค ดเข างานต ำไป 4.2 กรณ โสห ยการผล ตค ดเข างานส งไป เดบ ต โสห ยการผล ตค ดเข างานส งไป 9

11 C HAPTER 3 การบ ญช เก ยวก บว ตถ ด บ การต ราคาว ตถ ด บคงเหล อ ม 4 ว ธ 1. ราคาเจาะจง (Specific Identification) 2. ว ธ ถ วเฉล ย (Average Cost) 2.1 Simple Average

12 2.2 Weighted Average 2.3 Moving Average 3. ว ธ เข าก อนออกก อน (First in, First out) 4. ว ธ เข าหล งออกก อน (Last in, First out) การลงบ ญช ตามว ธ periodic เป นว ธ ท ต องบ นท กว ตถ ด บเม อซ อเข ามาในบ ญช ซ อ จะม การตรวจน บว ตถ ด บตอนปลายงวดเสมอ เพ อคำนวณ หาว ตถ ด บท เบ กไปใช ในการผล ตโดยใช ส ตร ว ตถ ด บท ใช ในการผล ต = ว ตถ ด บต นป + ซ อส ทธ - ว ตถ ด บปลายป ซ อส ทธ = ซ อว ตถ ด บ + ค าขนส งเข า - ส งค น - ส วนลดร บ ในงวดบ ญช หน ง ๆ ราคาส นค า หร อว ตถ ด บจะม การเปล ยนแปลงเคล อนไหวอย ตลอดเวลา ในการค ดต นท นว ตถ ด บและการต ราคาว ตถ ด บคง เหล อ อาจจำแนกเป น 2 ระบบใหญ ๆ โดยอาศ ยหล กการบ นท กบ ญช 2 ระบบ ค อ 1. ระบบการบ นท กบ ญช ว ตถ ด บเม อส นงวด (Periodic Inventory System) 2. ระบบการบ นท กบ ญช ว ตถ ด บแบบต อเน อง (Perpetual Inventory System) ระบบ PERIODIC INVENTORY SYSTEM การลงบ ญช ตามว ธ Periodic Inventory System เป นว ธ ท จะบ นท กว ตถ ด บเม อม การซ อโดย เดบ ต 11

13 ซ อ และบ นท กว ตถ ด บคงเหล อต นงวดเป นบ ญช หน งต างหาก ในระหว างงวดจะไม ม การบ นท กบ ญช เก ยวก บการ เคล อนไหวหร อเปล ยนแปลงของว ตถ ด บคงเหล อ ว าม จำนวนคงเหล อเท าใด และไม ม การบ นท กบ ญช เก ยวก บ ต นท นว ตถ ด บ เม อม การเบ กใช ว ตถ ด บระบบบ ญช แบบ Periodic สามารถคำนวณว ตถ ด บคงเหล อปลายงวดได โดยการใช ว ธ การตรวจน บว ตถ ด บคงเหล อ ณ ว นส นงวดบ ญช ว าม ว ตถ ด บคงเหล อจำนวนเท าไรแล วต ราคาว ตถ ด บ คงเหล อสำหร บต นท นว ตถ ด บท ใช ไปสำหร บงวด คำนวณโดยนำยอดว ตถ ด บคงเหล อปลายงวด ห กออกจากว ตถ - ด บท ม ไว ใช ในการผล ต สำหร บงวดด งน ส ตรหาว ตถ ด บคงเหล อ หร อ ว ตถ ด บท ใช ไปในการผล ต ว ตถ ด บคงเหล อต นป 0000 บวก ซ อส ทธ 0000 ว ตถ ด บท ม ไว เพ อใช 0000 ห ก ว ตถ ด บปลายป 0000 ว ตถ ด บท ใช ในการผล ต ว ธ ถ วเฉล ย (Average Mothod) การคำนวณว ตถ ด บคงเหล อว ธ น จะนำราคาต อหน วยว ตถ ด บท กคร งท ซ อมารวมก นพร อมก บว ตถ ด บต นงวดแล วหาร จำนวนคร งท ซ อบวกต นงวด ผลล พธ จะได ต นท นเฉล ยต อหน วย 12

14 ว นท ซ อ ต นท นต อหน วย ว ตถ ด บต นงวด 1 ม.ค ม.ค ม.ค ม.ค ม.ค ด งน น ต นท นต อหน วยถ วเฉล ย = 61 = บาท 5 1. ว ตถ ด บท ม ไว เพ อใช = 1,400 หน บาท = 17,080 บาท 2. ว ตถ ด บท เบ กไปใช ท งส น = 900 หน บาท = 10,980 บาท 3. ว ตถ ด บคงเหล อ = 500 หน บาท = 6,100 บาท จะส งเกตเห นว าต นท นว ตถ ด บท ม ไว เพ อใช ตามว ธ น จะส งกว าต นท นว ตถ ด บท ซ อมาจร ง = 680 บาท ผลต างท เก ดข นน เน องจากปร มาณซ อท แตกต างในราคาท แตกต างก น เช น 5 ม.ค. ม การซ อว ตถ ด บ 500 หน 11 บาท และ 15 ม.ค. ซ อว ตถ ด บ 200 หน 13 บาท ถ าเป นว ธ น จะให ได ผลตามความเป นจร งจะใช ได ในกรณ ท ม การซ อว ตถ ด บในจำนวนและราคาเด ยวก น ในกรณ ท ม การซ อว ตถ ด บ จำนวนหน วยแตกต างและราคา ท ต างก นควรจะใช ว ธ Weighted average 13

15 ระบบ PERPETUAL INVENTORY SYSTEM ระบบการบ นท กบ ญช แบบต อเน องก จการจะเป ดบ ญช ว ตถ ด บ หร อบ ญช ค มยอดว ตถ ด บในกรณ ท ม ว ตถ ด บหลายชน ดในก จการ บ ญช ว ตถ ด บหร อบ ญช ค มยอดว ตถ ด บเป นบ ญช ท แสดงการร บ จ ายว ตถ ด บใน ระหว างงวด และเม อส นงวดหน ง ๆ จะหายอดคงเหล อของว ตถ ด บยกไปต นงวดใหม หร อสร ปได ว า บ ญช ว ตถ ด บ จะแสดงการเคล อนไหวของว ตถ ด บอย างต อเน องก นและตลอดเวลา การคำนวณต นท นว ตถ ด บท เบ กใช ในการ ผล ต และว ตถ ด บคงเหล อจะค ดจากบ ญช ว ตถ ด บโดยตรง ม การต ราคาว ตถ ด บ 4 ว ธ ค อ 1. ว ธ เจาะจง เหม อนก บระบบ PERIODIC 2. ว ธ ถ วเฉล ย 2.1 Simple Moving Average 2.2 Weighted Moving Average 3. ว ธ เข าก อนออกก อน (FIFO) 4. ว ธ เข าหล งออกก อน (LIFO) 1. ว ธ ราคาเจาะจง (Specific Identification) เหม อนก นก บระบบ Periodic 2. Moving Average (ว ธ ถ วเฉล ย) 2.1 Simple Moving Average ว ธ น จะค ดราคาท นเฉล ยยต อหน วยท กคร งท ม การซ อเข าเม อม การเบ กใช ว ตถ ด บจะใช ราคาท นเฉล ยต อหน วยคร งหล งส ดเป นต วคำนวณ 14