CIKLI I PUNIMEVE KERKIMORE TE QAM VITI 2008

Size: px
Start display at page:

Download "CIKLI I PUNIMEVE KERKIMORE TE QAM VITI 2008"

Transcription

1 MINISTRIA E MBROJTJES KOMANDA E DOKTRINES DHE STERVITJES QENDRA E ANALIZAVE TE MBROJTJES CIKLI I PUNIMEVE KERKIMORE TE QAM VITI 2008 Tiranë, Qershor

2 CIKLI I PUNIMEVE KERKIMORE TE QAM Komanda e Doktrinës dhe Stërvitjes Qendra e Analizave të Mbrojtjes (QAM) Ky Cikël i Punimeve Kërkimore i Qendrës së Analizave të Mbrojtjes është i pari në llojin e tij dhe bazohet në zbatim të detyrës së Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të FA në shkresën me Nr dt.19/02/2008. Ajo janë zhvilluar si detyra kërkimore, studime te orientuara, raste studimore, zhvillim politikash apo konceptesh, studime te krahasuara, etj. Ky botim mbi Ciklin e Punimeve Kërkimore të QAM gjendet në website Në rast se nuk mund të merrni informacionin që kërkoni në internet, lutemi të kërkoni një kopje të tij në këtë adresë Pikëpamjet dhe opinionet e shprehura në këtë botim janë tërësisht të autorit/ autorëve dhe jo domosdoshmërisht reflektojnë politikat apo pozicionet zyrtare të Ministrisë së Mbrojtjes, Shtabit të Përgjithshëm dhe Komandës së Doktrinës dhe Stërvitjes. Autori/ Autorët e shkrimeve të Revistës Ushtarake nuk do të jenë subjekt i ndëshkimit për shprehjen e lirë të qëndrimeve e pozicioneve të tyre individuale edhe sikur përmbajtja e tyre të mos jetë në përputhje me qëndrimet zyrtare të institucionit të mbrojtjes. Njëkohësisht, autori/ autorët mbajnë përgjegjësi për shpifjet, shtrembërimet e fakteve, sharjet si dhe kopjimet e pa referuara të krijimeve dhe mendimeve të autorëve të tjerë. Copyright 2008 nga Qendra e Analizave të Mbrojtjes (QAM) të Komandës së Doktrinës dhe Stërvitjes). Copyright 2008 by the Center for Defence Analysis (CDA) of the Albanian Training and Doctrine Command. Tiranë, Qershor

3 Tabela e Lëndës 1. Kolonel Thimi Hudhra: Sfidat ushtarake te integrimit nё NATO Përtej Strasburg & Kehl. 2. Nënkolonel Alfred Disha: Sfidat e transformimit të FA në një Forcë Profesioniste Nënkolonel Tomor Tare: Koncepti për ngritjen e sistemit të Standardizimit në FA të RSH. 4. Nënkolonel Arben Bregu: Mbi zhvillimin e një koncepti Task Force në nivel batalioni në FA të dislokueshme për operacionet e NATO-s. 5. Nënkolonel Halil Vata: Krijimi i kapaciteteve operacionale për pjesëmarrje në operacionet ndërkombëtare. 6. Nënkolonel Rajmonda Rugji: Kontraktimin e shërbimit të mbështetjes me transport për personelin në aktivitetin e përditshëm në FA. 7. Nënkolonel Pëllumb Bajrami: Mbështetja me transport e FA sipas niveleve të komandimit dhe misioneve të njësive. 8. Nënkolonel Fatmir Qaniu: Zhvillimi i politikave dhe procedurave për përcaktimin dhe përdorimin e rezervave materiale në FA. 3

4 SFIDAT USHTARAKE TE INTEGRIMIT NЁ NATO PERTEJ STRASBURG & KEHLIT Detyrë Studimore Kolonel Thimi Hudhra Shef i Qendrës së Analizave të Mbrojtjes Ky botim mbi Ciklin e Punimeve Kërkimore të QAM gjendet në website Në rast se nuk mund të merrni informacionin që kërkoni në internet, lutemi të kërkoni një kopje të tij në këtë adresë 4

5 Tabela e Lendës 1. Abstrakt 2. Hyrje retrospektivë 3. Bisedimet e Pranimit, Kalendari i Reformave dhe angazhimet ushtarake të integrimit në NATO. 4. Gjendja dhe perspektiva e kontributeve të FA në operacionet e drejtuara nga NATO. 5. Paketa e Objektivave të Forcёs, FG 2008 sfida kryesore ushtarake me NATO-n. 6. Gjendja dhe perspektiva e përfaqësimit ushtarak dhe e kontributeve kombëtare me personel në strukturat e NATO-s. 7. Sfida të tjera ushtarake tё integrimit në NATO. 5

6 Abstrakt Kjo temë studimore synon të japë një panoramë të perspektivës së zhvillimeve të pas 4 Prillit 2009, kur në Samitin e Strasbourg&Kehl, Shqipëria u ul për herë të parë me të drejta të plota në tavolinën e Aleancës më të suksesshme të njerëzimit; Aleancës së Atlantikut te Veriut. Bazuar në një analizë retrospektive dhe perspektive, duke lidhur arritjet e deritanishme dhe angazhimet e marra dhe objektivat që do të arrihen, kjo temë studimore trajton në mënyre të grupuar faktorët themelorë që përbejnë sfidat ushtarake përtej Samitit të Strasbourg & Kehlit. Festa tashmë ka mbaruar, tani fillon puna e vërtetë si vend aleat; puna me përgjegjshmëri për të justifikuar besimin e dhënë. Përgjegjësitë përpara janë shumë më të vështira se ato në të kaluarën si vend partner apo aspirant. Nga një këndvështrim realist, Forcat e Armatosura kane bere shumë për plotësimin e kërkesave themelore te integrimit ne NATO, duke qene ne pararoje të përpjekjeve të institucioneve kombëtare, megjithatë po nën këtë këndvështrim realist, gjykojmë se ka akoma shumë për të bere. Anëtarësimi në Aleancë nuk është fundi i përpjekjeve tona; ai është vetëm fillimi i një fazë më cilësore të pjekurisë dhe seriozitetit të institucioneve të shtetit shqiptar. Procesi i anëtarësimit dhe procesi i integrimit janë dy procese jo të njëjta në dimensionin kohor dhe cilësor. Anëtarësimi de jure u arrit, ndërsa integrimi kërkon akoma shumë kohë, përpjekje dhe resurse. Kjo është një nga fazat më të vështira, sepse është faza e përmbushjes të gjithë atyre detyrimeve që për shume arsye nuk ka qenë e mundur të përmbushen në fazat e kaluara. Praktika ka treguar se faza e integrimit në Aleancën e NATO-s për 10 vendet e reja të anëtarësuara para nesh ka zgjatur apo vazhdon të zgjasë nga 5 deri në 10 vjet nga dita e anëtarësimit të tyre. Cilat janë përfitimet? Cilat janë kontributet? Janë pyetje normale që i bëjnë të gjithë. Përfitimet e integrimit në Aleancë për një vend të vogël si Shqipëria janë të pakrahasueshme me kontributet që ne do të ofrojmë për Aleancën. Ne do të ofrojmë kontribute modeste duke marrë përfitime të paimagjinueshme, ku një pjesë e tyre është e pakalkulueshme me shifra. Por, anëtarësimi në NATO nuk ishte një çështje thjesht përfitimesh; kjo do të ishte absurde. Ajo është edhe një çështje kontributesh të përbashkëta mbi bazën e parimit të "ndarjes se përgjegjësive, te peshës dhe te roleve" midis anëtarëve te Aleancës. Një gjë është e sigurt, që kontributet tona ushtarake që rrjedhin nga anëtarësimi në Aleancën e NATO-s janë në përputhje me mundësitë që ne kemi, si dhe bazuar në rregullat e përbashkëta të vendosura në Aleancë. Ndryshimi më i madh konceptual në reformën e mbrojtjes të një vendi të ri anëtar të NATO-s konsiston në adoptimin e një procesi kompleks të transformimit te Forcave të Armatosura, nga një force e bazuar ne konceptin e mbrojtjes individuale në një forcë të bazuar mbi konceptin e mbrojtjes kolektive. Për më tej, lexoni temën studimore... Falënderime: U jam mirënjohës të gjithë kolegëve ushtarakë dhe civilë që kontribuan, secili në pozicionin e vet të punës për anëtarësimin e Shqipërisë në NATO. Në mënyrë të veçantë i jam mirënjohës Kolonel (R) Bektash Kolasi, i cili ka qenë paraardhësi im në detyrën e Drejtorit të Planifikimit të Mbrojtjes J5, i cili në mendimin e autorit, është promotori i parë në listën e kontribuesve në fushën ushtarake për sa i përket integrimit në NATO. Pas tij, lista e kontribuesve euroatlantistë u rrit aq shumë sa që preferoj të rezervohem më tej të përmend dikë dhe të mos përmend të tjerët. Me këtë rast, autori i përshëndet të gjithë ata që kontribuan dhe vazhdojnë të kontribuojnë me shpirt, përpjekje e modesti në fushën e integrimit në NATO, dhe ju uron punë të mbarë në këtë biznes që sapo ka filluar. Po ashtu, një proces të ngjashëm kemi përpara; atë të përgatitjeve për anëtarësim dhe integrim në BE. 6

7 SFIDAT USHTARAKE TË PAS-ANTARËSIMIT NË NATO HYRJE Ata që e njohin procesin e integrimit nё NATO, shpesh shprehen se anëtarësimi nё NATO ёshtё më shumë njё çështje politike se ushtarake. Kjo ёshtё e shumë e drejtë, po aq sa është e vёrtetё qё fusha ushtarake jep njё impakt tё ndjeshëm nё përmbushjen e objektivave politike. Të gjitha dokumentet themelorë të NATO-s e pёrcaktojnё natyrën e saj si njё Aleancë ku vendimet merren nё nivelet e larta politike të antarëve tё saj, nё Këshillin e Atlantikut tё Veriut. Megjithatë, nё kёtё trajtesë studimore do tё trajtojmë çështjet mё themelore që lidhen me komponentin ushtarak tё integrimit nё NATO. Qëndrimet në këtë kapitull shprehin tërësisht mendimet e autorit dhe jo domosdoshmërisht pasqyrojnë pozicionin zyrtar të institucionit të mbrojtjes. Me mirëkuptimin e kujtdo që arrin të lexojë këtë kapitull, autori synon të krijojë bindjen që lexuesi ka mendim të përafërt me të mbi dy nocione themelore që janë aq të diskutueshëm kohët e fundit: nocioni i anëtarësimit në NATO dhe ai i integrimit në këtë Aleancë. Shpesh flasim për të dy proceset duke i ngatërruar apo dhe identifikuar me njeri tjetrin, gjë që për gjykimin tim nuk është e drejtë. Krahas gjërave të përbashkëta, në pikëpamje të dokumenteve themelorë të Aleancës, anëtarësim në Aleancë është arritja e bërjes anëtare me të drejta të plota në të dhe që lidhet me ditën de jure të anëtarësimit të një vendi, ndërsa integrim në Aleancë është një proces më i gjatë që lidhet me arritjen e kapaciteteve të qëndrueshme politike, ekonomike, ushtarake e financiare të një vendi aleat për të ushtruar normalisht si përfitimet ashtu dhe kontributet e sigurisë dhe mbrojtjes kolektive, gjë që jo domosdoshmërisht arrihet në ditën e anëtarësimit në Aleancë. E quaj me vend, që të sqaroj se sipas vetë konceptit tё Aleancёs pёr vendet e reja anëtare (bazuar nё nenin 10 tё Traktatit tё Atlantikut tё Veriut), si dhe sipas eksperiencës sё 10 vendeve më të fundit tё antarёsuara nё të, procesi i integrimit nё NATO ndahet nё tre faza kryesore: faza e parë, faza e para ftesës (pre-invitation phase), faza e dytё, faza e para hyrjes (pre-accession phase) dhe faza e tretë, faza e integrimit (integration phase). Aktualisht ne i kemi kaluar me sukses fazën e paraftesës dhe atë të para hyrjes dhe prej 4 Prillit 2009, jemi përfundimisht në fazën e integrimit; pra Shqipëria është një vend antar me të drejta të plota në NATO. Kjo është një nga fazat më të vështira, sepse është faza e përmbushjes të gjithë atyre detyrimeve që për shume arsye nuk ka qenë e mundur të përmbushen në fazat e kaluara. Jo vetëm koncepti teorik, por edhe praktika e ka treguar se faza e integrimit në Aleancën e NATO-s për 10 vendet e reja të anëtarësuara në të gjatë dy valëve të fundit të zgjerimit ka zgjatur apo vazhdon të zgjasë nga 5 deri në 10 vjet nga dita e antarësimit të tyre. Faza e integrimit tё plotë ёshtё faza e transformimit tё Forcave tё Armatosura sipas standardeve tё NATO-s bazuar nё konceptin DOTMELPFI: tё zhvillimit tё doktrinave (D), tё strukturës organizative (O), tё sistemit tё stërvitjes (T), tё modernizimit tё sistemeve dhe pajisjeve luftarake (M), tё arsimimit ushtarak (E), tё zhvillimit tё lidershipit (L), tё menaxhimit tё personelit (P), tё infrastrukturave ushtarake (F), si dhe tё ndërveprimit me njёsitё ushtarake tё vendeve tё NATO-s(I). Mbi këtë këndvështrim, kjo trajtesë ka pёr qёllim tё ndihmojё sadopak ata qё punojnё nё fushën e mbrojtjes mbi sfidat qё kemi pёrpara, pra të reflektojë sado pak vlera aplikative për vitet në vijim. Po ashtu, synohet që edhe lexuesi i zakonshëm të ndërgjegjësohet më shumë për përfitimet e padiskutueshme dhe shumë planëshe, por edhe për kontributet e natyrshme që rrjedhin nga anëtarësimi. Qytetari shqiptar i Europës së ardhshme të Bashkuar e meriton të jetë shumë më i informuar jo vetëm për përfitimet e tij dhe të Shqipërisë, por edhe për kontributet që ai do të 7

8 japë nëpërmjet taksave të tij në këtë process. Gjykoj që ne nuk duhet të dëshpërohemi nëse pas 5 apo 10 vjetësh, mbështetja publike për integrimin në NATO mund të shkojë nga 94%, le të themi në 80%. Nuk është çudi; biles mund të themi që gjatë historisë çudi kanë qenë për ne rreshtimet me përqindje të larta, që e kanë origjinën tek mungesa e informacionit, entusiazmi i tepruar dhe mbështetja tek organizmat ndërkombëtarë, si rezultat i humbjes kalimtare të besimit tek ato kombëtarë. Megjithëse i prirur tek integrimi, për shkak të vogëlsisë territoriale, vuajtjeve të izolimit dhe shumë arsye të tjera, mendoj se shqiptarët duhet të jenë më shumë të përfshirë në njohjen më të plotë të proceseve të integrimit, ku tani e në vijim jo vetëm që do të jemi pjesë e përfitimeve, por edhe do të marrin pjesë me djemtë dhe vajzat tona ushtarakë dhe civilë në misionet e NATO-s, BE, OKB apo koalicioneve të ndryshme. Po ashtu, kjo trajtesë synon edhe qytetarin e thjeshtë që do të ketë mundësi ta lexojë këtë studim, për ti thënë atij sa më thjesht se çfarë fitojmë e çfarë humbasim me hyrjen në NATO, në mënyrë që ai ta kuptojë dhe ta pranojë procesin si një proces që ka shumë përfitime, por që shoqërohet edhe me sfida e kontribute të merituara nga xhepi i tyre. Cilat janë përfitimet? Cilat janë kontributet? Janë pyetje normale për u njohur çdo qytetar, politikan, specialist, ushtarak apo gazetar dhe që meritojnë një përgjigje të formatuar sipas nivelit të tyre të informacionit dhe të kulturës? E para, përfitimet e integrimit në Aleancë për një vend të vogël si Shqipëria janë të pakrahasueshme me kontributet që ne do të ofrojmë për Aleancën. Ne do të ofrojmë kontribute modeste duke marrë përfitime të paimagjinueshme, ku një pjesë e tyre është e pakalkulueshme me shifra. Kjo nuk do të thotë, siç mund të jenë shprehur disa nihilistë, që nuk kemi përse e duam më ushtrinë se tani jemi pjesë e Aleancës. Kjo do të thotë që forca jonë ushtarake do të ndryshojë shumë formën dhe përmbajtjen se si do ta përmbushë misionin kushtetues, ndryshim që ka filluar me këtë synim të kryhet qysh gjatë të qenurit vend partner dhe aspirant. Kjo do të thotë që, nga një ushtri në sistemin totalitar ku në rastin maksimal kemi pasur gati 100 mijë vetë forcë aktive dhe 500 mijë vetë forcë në rezervë e vullnetarë për mbrojtjen e atdheut në konceptin e mbrojtjes totale me forcat e veta dhe të gjithë popullit ushtar, të zhvillojmë vetëm një forcë prej 14 mijë vetë forcë profesioniste të vërtetë, për të mbrojtur vendin dhe kontribuar në mbrojtjen e Aleancës, por edhe për të përfituar nga mbrojtja kolektive që ajo ofron, nëse ne mund të bëhemi subjekt i një agresioni të jashtëm. Ajo që është themelore, është se anëtarësimi në Aleancë do të japë efekte anësore të shumëfishta pozitive edhe në ekonominë dhe zhvillimin e vendit, saqë kontributi financiar prej 2% të GDP i alokuar për zhvillimin e reformave të mbrojtjes është një kontribut minimal krahasuar me efektet që anëtarësimi jep në interes të sigurisë dhe zhvillimit të ekonomisë së vendit. Shumë vënde të reja në NATO e kanë ndjerë efektin e rritjes së konsiderueshme të investimeve të huaja, si Bullgaria, Sllovakia, Rumania, tre vendet Baltike, etj. Shqipëria ka filluar ta ndjejë një gjë të tillë qysh para antarësimit të plotë, dhe më shumë pritet që këto efekte të shtrihen në vitet në vijim. E dyta, marr përsipër të shprehem se antarësimi në NATO nuk ishte një çështje thjesht përfitimesh; kjo do të ishte absurde. Ajo është edhe një çështje kontributesh të përbashkëta mbi bazën e parimit të ndarjes sё pёrgjegjёsive, tё peshёs dhe tё roleve midis antarëve tё Aleancës. Një gjë është e sigurt, që kontributet tona ushtarake që rrjedhin nga antarësimi në Aleancën e NATO-s janë në përputhje me mundësitë që ne kemi, si dhe bazuar në rregullat e përbashkëta të vendosura në Aleancë. Meqë fokusi kryesor i gjithë këtij publikimi është mbi sfidat e integrimit, dhe në mënyrë që kjo trajtesë studimore të jetë sa më pak propagandistike, vëmendje kryesore në vijim do ti kushtohet jo 8

9 vetëm çështjes së përfitimeve, por kryesisht të kontributeve dhe sfidave kryesore ushtarake të integrimit. Vlen tё pёrmendet se procesi i integrimit nuk ёshtё njё proces thjesht formal; ai ёshtё njё proces i gjatё, kompleks dhe i vёshtirё qё kёrkon përkushtimin e burimeve njerëzore, materiale e financiare dhe zhvillimin e kapaciteteve nё pesë fushat kryesore: atë politiko-ekonomike, tё mbrojtjes, tё resurseve, tё fushës ligjore dhe tё sigurisë sё informacionit. Nёqoftёse para prillit 2009 ishim vend aspirant dhe nuk kishim ndonjё pёrgjegjёsi detyruese ndaj Aleancёs, me marrjen e statusit tё vendit aleat, ne detyrimisht duhet të ndjehemi mё shumë tё pёrgjegjshёm pёr ndarjes e pёrgjegjёsive, tё peshёs dhe tё roleve. Në këtë kontekst, duke kujtuar edhe një herë dallimin midis nocioneve të antarësimit dhe të integrimit, do të thoja se kemi përpara sfida qё janё imediate, pra që kërkojnë vendim marrje dhe reagim të shpejtë brenda vitit 2009, por ka dhe sfida te tjera më afatgjatё, qё kërkojnё mё shumё kohё, planifikim të kujdesshëm, pёrpjekje dhe resurse të bazuar mbi prioritete. Ndryshimi më i madh konceptual në reformën e mbrojtjes të një vendi të ri anëtar të NATO-s konsiston në adoptimin e një procesi kompleks të transformimit tё Forcave të Armatosura, nga njё forcё e bazuar nё konceptin e mbrojtjes individuale nё njё forcё tё bazuar mbi konceptin e mbrojtjes kolektive. Ky transformim nënkupton vazhdimin me vendosmёri tё reformave ushtarake pёr integrimin e 9 komponentëve tё mёsipёrm të DOTMELPFI nё kapacitete tё nevojshme ushtarake pёr misione kombёtare dhe nё kuadrin e mbrojtjes kolektive. Nё pikëpamje ushtarake, njё vend i ri aleat duhet tё plotёsojё, me hyrjen nё kёtё Aleancё, ato kërkesa që në konceptin e NATO-s quhen Kёrkesat Minimale Ushtarake. Tani, me hyrjen në Aleancë, vend ynë duhet të jetë përgatitet të integrohet sa më shpejt në sistemin e planifikimit tё mbrojtjes kolektive tё saj, duke marrё pёrsipёr pjesёn e vet të kontributit kombёtar nё Aleancё me forca ushtarake, me personel, me buxhet, me infrastruktura, me resurse, etj. Gjykoj që kjo hyrje informative mund ti shërbejë sadopak lexuesit për të kuptuar më mirë këndvështrimin e autorit për sfidat ushtarake të integrimit, ato afatshkurtër menjëherë pas samitit të Strasburg&Kehl-it, dhe sidomos ato që shtrihen në perspektivë disa vjeçare. Nga njё kёndvёshtrim realist, mund tё rezultohet se Forcat e Armatosura kanё bёrё shumё pёr plotёsimin e kёrkesave themelore tё integrimit nё NATO, duke qenё nё pararojё tё pёrpjekjeve tё institucioneve kombёtare, megjithatё po nёn kёtё kёndvështrim realist mund tё themi se ka akoma shumё gjera pёr tё bёrё. Institucioni i mbrojtjes ka bёrё shumё pёr tё pёrballuar shumё sfida nё statusin e vendit partner dhe aspirant, ka pёrballuar me sukses kryerjen e reformave nёn spektrin sasior dhe cilёsor; por si vend aleat, gjykoj qё sfidat pёrpara do tё kenё si target dhe fokus kryesor mbi cilёsinё e transformimit tё mёtejshёm tё Forcave tё Armatosura. Fusha ushtarake e RSH ka qenё de facto e angazhuar aktivisht shumё herёt nё çёshtjet e integrimit nё NATO. Forcat e Armatosura (FA) kane kontribuar qysh nga viti 1996 nё IFOR, pastaj SFOR, ALTHEA etj, mё tej nё Irak, nё Afganistan, nё Chad, nё Gjeorgji, etj. Personeli i Forcave tё Armatosura, oficerё, nёnoficerё, ushtarё profesionistё e civilё, ka pasur fatin e mirё tё marrё pjesё nё qindra e qindra aktivitete e veprimtari tё përvitshme si stërvitje ndërkombetare, konferenca, seminare, simpoziume, tavolina tё rrumbullakta, trajnime e deri arsimime afatgjata nё pothuaj tё gjitha vendet e NATO-s, si dhe nё shkollat e saj nё Romё e Oberammergau. Kjo pjesëmarrje i ka dhёnё Forcave tё Armatosura eksperiencë e dije bashkëkohore, si dhe ekspertizën e duhur pёr ti pёrcjellё dhe zbatuar konceptet, praktikat dhe standardet e NATO-s nё realitetin e njёsive tona ushtarake. Po ashtu, vёrejmё se Shqipёria dhe Forcat e saj tё Armatosura janё nё njё situatё shumё mё tё favorshme tё integrimit se sa ishin shtetet e tjera partnere dhe aspirante nё Washington, nё Pragё apo nё Stamboll. Kjo sepse ne shfrytëzuam me kujdes shumë mёsime të nxjerra, anët 9

10 pozitive dhe negative tё tyre para antarësimit. Rekomandimi ynë është që të vazhdojmë të bëjmë të njejtën gjë: të mësojmë nga gabimet e bëra dhe nga sukseset e arritura prej tyre në vitet e para pas antarësimit. Nga kёto mёsime rezulton një konkluzion i përgjithshëm: pёrshtypja qё do tё lemё nё vitin e parё do tё mbetet pёrshtypja e 27 vёndeve tё Aleancёs pёr Shqipёrinё pёr gjithё 10 vitet e ardhshme. Pra duhet te angazhojmё njerёzit mё tё mirё, tё ndёrtojmё procedurat mё tё mira dhe strukturat më të përshtatshme, si dhe tё përqëndrojmё resurset kryesore aty ku janё kёrkesat prioritare, etj. Bazuar në një analizë retrospektive dhe perspektive, duke lidhur angazhimet e marra me objektivat që do të arrihen, mё poshtё do tё trajtojmё nё mёnyrё tё grupuar faktorёt themelorё qё pёrbёjnё sfidat ushtarake përtej Samitit të Strasboug & Kehlit. BISEDIMET E PRANIMIT, KALENDARI I REFORMAVE DHE SFIDAT KRYESORE USHTARAKE TË INTEGRIMIT. Menjёherё pas marrjes sё ftesёs nё Bukuresht në prill 2008, Shqipëria së bashku me Kroacinë, si asnjëherë më parë, kishin në dispozicion vetëm një vit për të mbyllur të gjitha procedurat e antarësimit, gjë që normalisht është kryer në një periudhë dy-tre vjeçare nga vëndet e tjera. Shqipёria zhvilloi dy raunde bisedimi me Aleancёn nё 23 Prill dhe 9 Maj 2008, tё quajtura Accession Talks. Nё kёto bisedime intensive u diskutuan midis delegacioneve tё Shqipёrisё dhe tё Aleancёs, çёshtje tё rolit dhe tё angazhimeve tё vendit tonё si vend antar i saj. Po ashtu, gjatë muajit Qershor u përpunua Kalendari i Zbatimit të Reformave Timetable for Completion of Reforms nga një grup ndërministerial, i cili pasi u miratua nga Komiteti Ndërministerial i Integrimit në NATO, u prezantua në NATO në korrik Eveniment i rëndësishëm ishte gjithashtu nënshkrimi i Protokolleve të Pranimit nga ambasadorët e 26 vendeve të Aleancës në 9 Korrik 2008, i cili shënon datën e futjes së vendit tonë në rrugën e ratifikimit të tyre në Parlamentet e vendeve të Aleancës në periudhën deri në Shkurt Po ashtu, në muajin Gusht 2008, Shqipëria prodhoi dhe dorëzoi në NATO dy dokumente themelorë: Dokumentin e Ciklit të 10-të të Planit të Veprimit për Anëtarësim - MAP dhe dokumentin e Pyetësorit të Planifikimit të Mbrojtjes DPQ Kam mirëkuptimin e lexuesit kur shpreh mendimin se të gjithë këto dokumente strategjikë nuk janë thjesht dokumente në letër; përkundrazi, ato janë dokumente veprimi dhe përbëjnë një kontratë mirëbesimi me Aleancën për vazhdimin e reformave në fushat politike, ekonomike, të mbrojtjes, të fushës ligjore, të resurseve, si dhe të sigurisë së informacionit. Në mënyrë të veçantë, duke qenë se këto dokumente shërbejnë si udhërrëfyes për zhvillimin e reformave të mbrojtjes dhe të Forcave të Armatosura për 10 vitet e ardhshme, mbetet imperativ fakti i ndërtimit të konsensusit të plotë midis forcave politike shqiptare për një Plan Afatgjatë të Zhvillimit të FA deri në vitin 2020, pavarësisht nga ndryshimet apo rotacionet e mundshme të pushtetit politik në vend. Është pozitiv fakti që integrimi në NATO nuk ka asnjë ngjyrë politike; NATO nuk të pranon se vendi udhëhiqet nga të majtët, të qendrës, apo nga të djathtët. Forcat politike në Shqipëri kanë dhënë secila kontribut të ndjeshëm dhe merita është realisht e të gjitha krahëve politikë. Ky është opinioni i përgjithshëm i komponentit ushtarak për forcat politike shqiptare. Nuk ka si të mos evidentojmë faktin pozitiv që kur në Kuvendin e Shqipërisë votohen ligjet për Forcat e Armatosura, votohet pro tyre pothuaj nga të gjitha krahët. Kjo është një arritje e de-politizimit jo vetëm të Forcave të Armatosura, por dhe e vetë de-politizimit të forcave politike kur bëhet fjalë për promovimin e reformave në Forcat e Armatosura. Më poshtë po japim në mënyrë të përmbledhur dhe të grupuar çfarë angazhime ne duhet të përmbushim në fushën e mbrojtjes, arritje të cilat do të përbëjnë edhe sfidat kryesore në fushën ushtarake: 10

11 - Shqipёria merr përsipër të punojё me tё gjitha vendet e Aleancёs pёr tё ndёrtuar konsensusin mbi rritjen e efektivitetit të Aleancёs nёpёrmjet ndarjes sё pёrgjegjёsive, tё kostos, të peshës dhe tё pёrfitimeve nё fushёn ushtarake pёr çdo mision, operacion apo veprimtari tё saj. - Shqipëria pranon të zhvillojë kapacitetet ushtarake qё rrjedhin nga detyrimet e Traktatit tё Washingtonit per misionet dhe operacionet e drejtuara nga Aleanca, tё cilat negociohen sipas politikave tё Aleancёs nёpёrmjet Paketёs sё Objektivave tё Forcёs (FG). Ne duhet tё zhvillojmё dhe tё jemi tё gatshёm tё vemё nё dispozicion forca ushtarake pёr mbrojtjen kolektive tё Aleancёs dhe pёr misione tё tjera nё pёrputhje me Direktivёn gjithёpёrfshirёse Politike tё Samitit tё Rigёs; - Shqipёria angazhohet të zgjerojё pёrfaqёsimin ushtarak nё Shtabin e NATO-s nё Bruksel dhe komandat strategjike të Aleancës, duke krijuar njё Pёrfaqёsi Ushtarake Kombёtare tё pёrhershme në Bruksel dhe nga njё Pёrfaqesi Ushtarake Kombëtare pranё dy komandave strategjike tё Aleancёs, ACO nё Mons, Belgjikё, dhe ACT nё Norfolk, SHBA. - Shqipёria angazhohet të jetë gati tё marrё pjesё nё sistemin e planifikimit tё mbrojtjes kolektive dhe në sistemin e planifikimit operacional të Aleancёs, duke kontribuar me personel të kualifikuar ushtarak pёr strukturën e integruar tё Aleancës, për Shtabin Ushtarak ndёrkombёtar (IMS), për dy Komandat Strategjike, për Komandat e Bashkuara tё nivelit operacional, si dhe për komponentët tokësorë, ajrorë e detarë të tyre. Po ashtu, Shqipëria duhet tё jetё e gatshme tё marrё pjesё, sipas rastit, në Komitetet, Agjencitë dhe Grupet e Punës së Aleancës; - Shqipёria duhet tё jetё e pёrgatitur pёr tё zhvilluar standardizimin dhe ndёrveprimin e Forcave tё saj tё Armatosura me ato tё vendeve tё NATO-s pёr sa i pёrket doktrinave, pajisjeve, sistemeve, infrastrukturave, personelit, etj. Shqipёria do tё ndjekё rrugen e implementimit tё integruar të Objektivave tё Forcёs (Force Goals) qё do tё bien dakord me NATO-n; - Shqipёria angazhohet të jetё gati tё paguajё kontributin e saj financiar nё fondin e pёrbashkёt tё Aleancёs, duke kontribuar nё Buxhetin Ushtarak, Buxhetin Civil, Buxhetin pёr Programin e Investimeve tё Sigurisё (NSIP), si dhe nё buxhetin pёr ndërtesёn e re tё NATO-s. Bazuar nё politikёn financiare tё cost sharing tё Aleancёs, ku çdo vend i saj paguan njё kosto tё ndarё sipas njё formule kryesisht tё bazuar nё GDP-nё e secilit vend dhe të fuqisё blerёse (power parity), Shqipёria parashikohet tё paguajё si kosto tё antarёsimit pёr fondin e pёrbashkёt tё Aleancёs njё pёrqindje tё barabartё me 0,0685% - 0,0771% tё buxhetit ushtarak tё NATO-s dhe të buxhetit të NSIP (NATO Security Investment Program), si dhe 0,0938% tё kostos sё pёrgjithshme të infrastrukturёs së shtabit tё ri tё Aleancёs; - Shqipëria duhet të evitojë të gjitha pengesat ligjore tё pёrdorimit tё forcave tona ushtarake nё interes tё misioneve e operacioneve tё NATO-s dhe evitimi i pёrdorimit nga NATO tё forcave tё saj nё territorin shqiptar, nёse Aleanca aktivizon nenin 5 tё mbrojtjes kolektive, ku njё sulm ndaj njё apo disa vendeve tё Aleancёs do tё konsiderohet si njё sulm ndaj tё gjithё vёndeve tё saj. Po ashtu, Shqipëria angazhohet të kompletojë në kohë tё gjithё paketën ligjore të detyrueshme për integrimin në Aleancë të quajtur NATO Legal Acquis të përbërë nga një numër Marrëveshjesh dhe Protokollesh; - Shqipëria duhet të alokojë mbёshtetje financiare të mjaftueshme për zhvillimin e Forcave tё Armatosura, me synim prioritar zhvillimin e motivimit tё forcёs profesioniste 2010, të pajisjeve dhe sistemeve moderne e tё ndёrveprueshme me Aleancёn, si dhe të zhvillimit të njё 11

12 sistemi standard tё trajnimit dhe tё arsimimit tё oficerёve, nёnoficerёve, ushtarёve profesionistё dhe civilёve tё institucionit tё mbrojtjes; të mbёshtetjes së operacioneve ushtarake tё drejtuara nga NATO, të pёrfaqёsive ushtarake, e të kontributeve me personel ushtarak nё strukturёn e integruar tё Aleancёs, të kuotёs sonё tё antarёsimit sipas parimit tё cost sharing, etj; - Shqipëria duhet të përgatisë, trajnojë e arsimojë personelin dhe njësitë e Forcave të saj të Armatosura për pjesёmarrje nё operacionet e Aleancёs nё tё gjithё spektrin e misioneve tё saj nga misionet e paqes (peacekeeping) deri në misionet luftarake (warfighting), sidomos nё misionet luftarake tё nenit 5 tё mbrojtjes kolektive, si dhe ato jashtё nenit 5 nё mbёshtetje tё paqes dhe tё pёrgjigje sё krizave; Në vijim, po trajtojmë më në detaje gjëndjen aktuale të angazhimeve të marra më sipër dhe disa nga sfidat kryesore të përmbushjes së tyre: GJENDJA DHE PERSPEKTIVA E KONTRIBUTEVE TË FA NË OPERACIONET E DREJTUARA NGA NATO. Forcat e Armatosura të RSH që prej vitit 1996 krahas misionit të tyre kushtetues, mbrojtjes së tërësisë territoriale të Shqipërisë janë angazhuar dhe kontribuojnë edhe në operacionet ndërkombëtare të mbështetjes së paqes. Me integrimin në NATO dhe më vonë në BE, është e natyrshme që angazhimi në operacionet e drejtuara nga Aleanca të bëhet të bëhet jo më mbi baza vullnetare, por mbi bazën e detyrimeve që rrjedhin nga antarësimi, e të bazuara në gjendjen, mundësitë, metodologjinë, riskun dhe avantazhet, përfitimet dhe kontributet që vendi ynë do të shkëmbejë me strukturat e sigurisë ndërkombëtare. Kush ka qenë deri tani angazhimi i Forcave të Armatosura në misionet ndërkombëtare dhe çfarë do të synojnë ato në të ardhmen si një vend anëtar i saj? Me një përgjigje të shpejtë e të përmbledhur mund të themi se angazhimi dhe kontributi i FA ka qenë në rritje dhe performanca e misioneve ka qenë e admirueshme dhe e larmishme. Ne kemi qenë prezentë nga viti 1996 deri në 2007, për 11 vjet pa ndërprerje në Bosnje Herzegovinë, në operacionet SFOR, IFOR, ALTHEA të BE-së dhe të NATO-s me 23 kontingjente me një numër total rreth 1500 vetë dhe vazhdojmë të angazhohemi me nje ekip te EOD për municionet e rrezikshme. Kemi qenë dhe jemi prezentë në misionin ISAF të NATO-s në Afganistan prej vitit 2002 në nivel toge, ndërsa prej vitit 2005 me një ekip mjekësor në kuadrin e Kartës së Adriatikut "A3", dhe prej qershorit 2007 jemi të angazhuar me një kompani prej 113 vetë në Herat. Kemi qenë dhe jemi prezentë prej muajit Prill 2003 në misionin Iraqi Freedom të Koalicionit të Vullnetit. Kemi qenë aktivë në misionin vëzhgues të UNOMIG-ut të Kombeve të Bashkuara në Gjeorgji me 3 vëzhgues njëherësh. Kemi pasur prezencë aktive në strukturat e NATO-s, në përbërje të misionit tonë në Bruksel, në dy komandat strategjike apo si përfaqësues në PSE (Elementë të Stafeve të Partneritetit) gjithsej 18 vetë. Po ashtu jemi pjesëmarrës me oficerë ndërlidhës, operacione bordingu, dhënien e lejes së kontrollit, apo shkëmbim informacioni në operacionin Active Endeavor të Nenit 5 të NATO-s në Detin Mesdhe. Kush janë angazhimet ndërkombëtare të kryera të vitit 2008 si dhe disa të tjera që priten deri në fund të vitit 2009? Prej muajit Gusht 2008, një tjetër kontingjent shtesë prej 95 vetë filloi detyrën e re në misionin Liria e Irakut, mision i cili u mbyll në fund të vitit Një mision i ri, prej muajit Korrik 2008 me një efektiv prej 63 vetësh filloi në kuadër të operacioneve të BE në Tchad. Po ashtu, prej muajit Prill 2008 një ekip i specializuar për municione të rrezikshme (EOD) me një efektiv prej 13 vetë filluan kryerjen e misionit Althea në kuadër të BE në Bosnje Hercegovinë. Pritet gjithashtu 12

13 së shpejti angazhimi me ekipe personeli trajnues dhe këshillues (OMLT) në ISAF Afganistan, si dhe po vlerësohet pjesëmarrja në Misionin Trajnues të NATO-s (NTM) në Iraq. Një angazhim i veçantë është ngritja e një Qendre të Koordinimit e të Mbështetjes së Vendit Pritës (HNS Coordination Center) brenda vitit 2009 për të plotësuar një nga kërkesat bazë të zhvillimit të kapaciteteve logjistike e infrastrukturore për operacionet e NATO-s në territorin shqiptar në kuadrin e mbrojtjes kolektive apo tranzitit të trupave të saj në territorin e vendit tonë. Sa më sipër, e marrë në total, tregon se pjesëmarrja numerike e njëhershme për një rotacion e personelit të FA në misionet dhe operacionet ndërkombëtare jashtë kufijve kombëtarë është rritur nga 355 vetë në 2007 në 450 vetë në Duke e krahasuar këtë angazhim me disa shtete të tjera anëtare të NATO-s, ose që synojnë të anëtarësohen në këtë organizatë, kontributi ynë është me të vërtetë i konsiderueshëm dhe domethënës. Për efekte krahasuese, mund të përmendim se pjesëmarrja e disa vendeve në operacionet e NATO-s, BE-së UN-it, dhe Koalicionin anti-terror në Irak për një rotacion njëherësh në vitin 2007 është përkatësisht; Maqedonia me rreth 202 trupa, Kroacia me 366 trupa, Lituania me 289 trupa, Estonia me 267 trupa, Bullgaria me 570, Çekia me 1244 trupa, Rumania me 1416 trupa dhe SHBA me rreth trupa, etj. Pjesëmarrja e FA në operacionet ndërkombëtare ka një kosto të konsiderueshme, e cila parashikohet të ketë një rritje akoma më të madhe në vitet në vijim. Më poshtë jepet statistika të përfaferta të kësaj pjesmarrjeje: SASIA DHE KOSTOJA E OPERACIONEVE NDERKOMBETARE TE SHQIPERISE SASIA DHE KOSTOJA E PJESMARRJES 2008 VENDET/ MISION SASIA E FORCAVE PAGA DITORE (Euro) TOTAL (Euro) SIGURACION OPERACION (Euro) (Euro) TOTAL (Euro) AFGANISTAN ,131, ,680 3,508,380 IRAK = ,701, ,547 7,284,947 BOSNJË ,350 35, , ,232 CHAD ,379, , 100 1,549,800 UNOMIG , ,900 NATO/UN 18 Afro 40 mijë Euro për person në vit 720, ,000 TOTALI 450 personel 13,815,259 Bazuar në realitetin e shifrave të vitit 2007 të pjesëmarrjes njëherësh me 355 vetë, si dhe ato të vitit 2008 që e çuan shifrën totale të përfaqësimit të njëhershëm në 450, më poshtë po japim, 13

14 perspektivën e pjesëmarrjes së personelit të FA në operacionet ndërkombëtare, sipas nivelit të ambicjes së vendit tonë, i cili është shprehur me një pjesëmarrje maksimale të njëhershme prej deri 1000 vetë në vitin 2014 (niveli i ambicjes sipas FG L 0035) në misionet, operacionet dhe shtabet e Aleancës. Në rastin më maksimal të pjesëmarrjes së njëhershme të grupimit taktik grup-batalion 2014 prej 1000 vetë, ky rast do të kryhet pa përsëritje të rotacionit. Sqarojmë se ky është niveli maksimal i ambicjes që jo domosdoshmërisht mund të ndodhë, sepse kjo do të varet nga spektri i angazhimit në operacione e misione ushtarake të Aleancës apo edhe i organizmave të tjerë si OKB, BE, apo koalicione të ndryshme. Nëse angazhimi i tyre do të jetë më i ulët, edhe angazhimi ynë rrjedhimisht do të jetë më i ulët. Sidoqoftë llogaritjet e mëposhtme janë bërë për rastin më të keq (maksimal) të angazhimit tonë: PLANI MAKSIMAL I MUNDSHEM I PJESMARRJES NE MISIONE NDERKOMBETARE DERI 2014 VITET Niveli Maksimal i Pjesëmarrj Pjesëmarrjes ne e ne Operacionet Strukturat Ndërkombëtare NATO Përfaqësia ushtarake në NATO dhe dy Komandat Strategjike Përqindja ne Fondin e Përbashkët te NATO-s Përqindja për infrastruktur at e reja te NATO HQ Shpenzimet në % të Buxhetit të Mbrojtjes vete 7 vete 0 % 0% 5,4 % SHQIPERIA vete 15 vete 0,7 % 0,9 % Deri % vete 20 vete 0,7 % 0,9 % Deri 15-20% 14

15 PJESMARRJA E RSH NE OPERACIONET NDERKOMBETARE Istanbul, Turkey, 2 Coy SEEBRIG, UN Mission, Georgia 3 Observers UNOMIG 1 Coy ( ) 1EOD Plt 2008 ALTHEA (BiH) One Plt, TU, 2003 One JMT, A3, 2005 One Coy, IT, 2007 One OMLT 2008 ISAF 11 Staff Oficers in PSE, Naples, Brussels,Norfolk, Oberammergau One Coy 2003 One Coy 2008 IRAQI FREEDOM Operation OAE 1 Coy Tchad/ RCA 2008 Një shumë prej 450 ushtarakësh njëherësh Krahas arritjeve numerike, pjesëmarrja në operacione e njësive të forcave tona të armatosura ka qenë një shkollë e vërtetë në operacionet reale globale, në koalicione së bashku me aleatët dhe partnerët. Megjithë rreziqet që mbart, pjesëmarrja në operacione ndërkombëtare është disa dhjetëra herë më e vlefshme se një stërvitje e zakonshme apo trajnim në njësitë ushtarake. Kjo sepse këto operacione mbajnë në vetvete realitetin e misionit dhe mësimet e nxjerra, ato qe ne konceptin e NATO-s quhen Lessons Learned. Po ashtu, ja vlen të përmendet që tendencat e operacioneve të sotme dhe të ardhme ndërkombëtare, kryesisht ato të drejtuara nga NATO, do të bazohen në Operacionet e Bazuar mbi Efektet (EBAO) të cilat janë sintetizuar në Konceptin 3D (Defence, Diplomacy and Development), që do të thotë, që krahas forcës ushtarake, një operacion ndërkombëtar nuk mund të ketë sukses nëse nuk shoqërohet me përpjekje për zhvillimin e kapaciteteve shtet-ndërtuese dhe zhvillimin ekonomik të një vendi të caktuar, për të qenë në gjendje të menaxhohet nga autoritetet qendrore dhe lokale kombëtare; pra kombinimin e kontributeve diplomatike, ushtarake, infrastrukturore, mjekësore, ligjore, policore, financiare etj. Ky koncept është shprehur sot në ISAF në formën e Ekipeve të Rindërtimit Lokal (PRT) dhe Ekipeve Këshillimore të Trajnimit Operacional (OMLT), ku shtete si SHBA, Anglia, Italia, Gjermania, Spanja, por edhe shtete më të vogla si Norvegjia, Letonia, 15

16 Kroacia e Maqedonia, etj kanë kombinuar kontributet ushtarake e diplomatike me projekte shumëplanëshe zhvillimi dhe kapacitete trajnimi në operacionet ndërkombëtare. Me kontributet e ofruara deri tani për operacionet ndërkombëtare, dhe sidomos për ato të drejtuara nga NATO, mund të themi se Shqipëria është kthyer tërësisht nga një vend që ka KONSUMUAR siguri në një vend që GJENERON siguri. Por, e parë në këndvështrimin e operacioneve të sotme dhe të ardhme, megjithë kontributin e konsiderueshëm në operacionet ndërkombëtare, do të ishte me vend të vlerësoheshin edhe disa mësime të nxjerra në operacionet aktuale, të cilat përbëjnë sfida ushtarake të integrimit në fushën e pjesëmarrjes në operacione ushtarake, dhe që kërkojnë vëmendjen e planifikuesve ushtarakë të të gjitha niveleve. Gjykoj që duke filluar nga viti 2009 e në vijim, planifikuesit e politikave të MM dhe operacioneve ndërkombëtare të Shtabit të Përgjithshëm, por edhe në nivele të tjera përgjegjëse, rekomandohen të mbajnë në konsideratë sa më poshtë: - Shqipëria deri tani ka ofruar vetëm kapacitete ushtarake nga Forcat e Armatosura, ndërkohë që vendet e NATO-s kanë integruar kontributet ushtarake me ato të karakterit diplomatik, forca policore, kapacitete të rindërtimit ekonomik, të investimeve financiare, etj. Koordinimi për krijimin elementëve kombëtare nga të gjitha fushat për kontributet ndërkombëtare në kuadër te NATO/BE/UN apo koalicioneve te tjera, kërkon që Shqipëria në të ardhmen duhet të kontribuojë në operacionet ndërkombëtare jo vetëm me kapacitete ushtarake si deri tani, por edhe kapacitete civile të natyrës diplomatike, mjekësore, policore deri edhe realizime projektesh modeste rindërtimi etj. Prioritet kryesor në këtë çështje duhet ti jepet identifikimit dhe zhvillimit të kapaciteteve që shprehen në Paketën e Objektivave të Forcës Për herë të parë, një mesazh i këtij lloji u dha nga kryeministri shqiptar në samitin e Strasbourgut, duke deklaruar pjesmarrjen në ISAF me ndërtimin e dy shkollave të mesme, 4 shkollave fillore, ekipeve policore si dhe aseteve të tjera civile. - Rritja e pjesëmarrjes numerike në operacione ndërkombëtare duhet të bëhet duke synuar evitimin e mbingarkesave operacionale që shpesh vijnë si pasojë e vullnetit jo të balancuar politik në raport me mundësitë aktuale të FA. Vendi ynë ka një pjesëmarrje shumë të pranueshme në raport me popullsinë, mundësitë ekonomike dhe kapacitetet ushtarake që disponojmë, konkretisht shifra aktuale (njëherësh 355 vetë në vitin 2007, dhe 450 vetë në vitin 2008, ose pothuaj 6 % e komponentit operacional tokësor). Po ashtu, Shqipëria ka adoptuar konceptin e një Seti të vetëm Forcash për operacionet ndërkombëtare; pra jo forca të veçanta për operacionet e NATO-s, të tjera për operacionet e BE-së, të OKB-së etj, por një grupim forcash që përdoren sipas rastit për të gjitha organizmat ndërkombëtarë, sipas prioritetit politik, disponueshmërisë dhe situatës kombëtare e ndërkombëtare. Vlerësojmë që me angazhimin e vitit 2008 të kontingjentit të Heratit në Afganistan, të Bosnje Hercegovinës e të Çadit, si dhe të rritjes së pjesëmarrjes me një kompani shtesë në Irak, balanca e pjesëmarrjes në operacione ndërmjet NATO-s, UN, BE, dhe koalicioneve, është tërësisht e pranueshme dhe në përputhje me objektivat kombëtare të integrimit në NATO. Por, nuk duhet të harrojmë që një prioritet i veçantë duhet gjithmonë ti kushtojmë mbajtjes së kapaciteteve operacionale tё mjaftueshme në vend për të reaguar shpejt, me efektivitet dhe nё mënyrë proporcionale ndaj skenarëve të ndryshme simetrik dhe asimetrik kombёtarё. Raporti i forcave të pjesëmarrjes së njëhershme nё operacionet ndёrkombёtare me ato nё vёndislokimet kombëtare duhet tё mbahet nё raportet 1 me 3 deri nё 1 me 5, (8-10% me 40%-50) pёr tё pёrballuar rotacionet ndёrkombёtare, por edhe pёr tё reaguar shpejt dhe me forca tё besueshme ndaj situatave të mundshme emergjente kombёtare. - Pjesëmarrja në operacionet ndërkombëtare do të imponojë modernizimin e FA me pajisje e sisteme të ndërveprueshme me aleatët në operacione ndërkombëtare në kushte të vështira 16

17 të motit e të terrenit. Synimi i operacioneve të sotme ndërkombëtare është kryerja e operacioneve larg nga dislokimet e kohës së paqes; synimi pra është forca e dislokueshme në distancë dhe e mbështetur nga ana logjistike për të vepruar e pavarur për një kohë relativisht të gjatë, gjë që kërkon jo vetëm kosto të lartë, por edhe ndryshim thelbësor në stervitjen dhe përdorimin e forcave. - Pjesëmarrja e vendit tonë në operacionet ndërkombëtare të deritanishme është kryer me mbështetjen logjistike e transportin strategjik mbi baza bilaterale me vendet e tjera të NATO-s, (aktualisht ato janë siguruar nga marrëveshjet bilaterale me Gjermaninë, Turqinë, SHBA-në, Italinë, Francën, etj). Vlen për tu përmendur, që tani si vend i NATO-s, bazuar në politikat dhe konceptin e operacioneve të Aleancës, mbështetja e forcës në mision me të gjitha shërbimet logjistike në operacion është përgjegjësi tërësisht kombëtare. Një shembull pozitiv i pavarësisë së mbështetjes logjistike është pjesëmarrja në operacionin e EUFOR në Bosnje Hercegovinë, ku ekipi i EOD, megjithëse në përmasa modeste, mbështetet plotësisht nga vendi ynë në pikëpamje logjistike. Kostoja e mbështetjes së plotë logjistike si përgjegjësi kombëtare dhe e shpenzimeve te tjera do të bëjë që vendi ynë nga rreth 5,4 % të kostos së operacioneve ndërkombëtare në fund të vitit 2007, të shpenzojë në rastin e angazhimit maksimal me Aleancën deri ne % të buxhetit të përgjithshëm të mbrojtjes në vitin Pjesëmarrja në mision ka dhënë impakte direkte në përmirësimin e kapaciteteve operacionale të njësive; rreth 3500 ushtarakë kane marrë pjesë në operacionet ndërkombëtare deri në fund të vitit Operacionet ndërkombëtare kane ndikuar ne zhvillimin e një force profesioniste të certifikuar ne mision. Kjo pjesëmarrje e spektrit aktual dhe të pritshëm të misioneve ndërkombëtare duhet të shërbejë për transformimin e sistemit të trajnimit, arsimimit, stërvitjes dhe vlerësimit të njësive e reparteve të FA, si dhe duhet të reflektohet realisht në kurrikulat dhe programet e stërvitjes dhe të arsimimit të oficerëve, nënoficerëve dhe ushtarëve profesionistë në Universitetin e Mbrojtjes, Akademinë e Mbrojtjes, Akademinë e Nënoficerëve, Shkollën e Trupës, Brigadën e Stërvitjes Bazë e në të gjitha njësitë e tjera të FA. - Mungesa e një mekanizmi funksional të sistemit të mësimeve të nxjerra, që do të thotë se problematikat që hasin trupat tona në operacion për të transformuar, konceptet, strukturat, trajnimin, mbështetjen logjistike dhe procedurat duhen të merren më shumë në konsideratë e të jenë pjesë e trajnimit të trupave tona. Së fundi, sistemi i mësimeve të nxjerra u institucionalizua në Mars 2009 me një Udhëzim të Shefit të SHP dhe një program te MN , e cila krijon premisat paraprake për një sistem funksional dinamik për mësimet e nxjerra nga operacionet dhe aktivitetet stërvitore kombëtare e ndërkombëtare, ku përvoja e çdo kontingjenti në mision të konsiderohet realisht në transformimin e koncepteve, strukturave, pajisjeve e sistemeve, programeve të trajnimit, arsimimit, të mbështetjes dhe procedurave standarde të veprimit për njësitë pjesëmarrëse në këto operacione, sipas aksiomës së zhvillimit të Forcës që na duhet dhe jo të forcës që dëshirojmë. - Miratimi i një politike të procesit të gjenerimit të forcës në nivel strategjik për pjesëmarrje në një mision ndërkombëtar pra i një liste detyrimesh mbështetur ne konceptin kush bën çfarë, kur, dhe në bashkëpunim me kë - që konsideron të gjitha fazat nga shprehja e vullnetit politik, marrja e vendimit, dërgimi i një ekipi fakt-mbledhës në zonën e operacionit, negociatat deri të hartimi i MOU/TA me strukturat e NATO-s, BE, UN ose Aleatët, përcaktimi i personelit, kontrolli sigurisë, trajnim në vend dhe trajnim para dislokimit, deri tek sistemi i informimit dhe i mësimeve të nxjerra. 17

18 - Vlerësimi i kapaciteteve reale që zotërojnë FA për të marrë pjesë në misione të ndryshme duke u fokusuar ne zhvillimin e kapaciteteve të vogla (niche) deri nivel kompanie dhe EOD, MT, PU, OMLT, PRT etj, të përmendura më sipër. Po ashtu, këto kapacitete duhet të zhvillohen më tej e të çertifikohen jo më sipas programit OCC E&F, por duke iniciuar ne planin afatmesëm certifikimin e njësive tokësore ajrore e detare sipas sistemeve CREVAL, TACEVAL, MAREVAL, për të qenë të afta për të ndërvepruar me trupat e NATO-s dhe partnerëve në teatrin e operacionit. Është e nevojshme që në një pjesë të operacioneve ndërkombëtare, sidomos ato që kërkojnë ekipe trajnimi e instruktorë, të mbahet në konsideratë personeli që ka dalë në rezervë nga FA, i cili të inventarizohet në skedarin elektronik roster të MM, sidomos ai personel që ka shërbyer më parë, që ka eksperiencë dhe që dëshiron të aktivizohet në raste të tilla. - Forcat pjesëmarrëse në operacionet jashtë vendit duhet të jenë nga të gjitha FA e jo vetëm nga pak njësi tradicionale. Po ashtu, realizimi i rotacionit të trupave duhet të synojë të bëhet mbi struktura unike të njësive dhe jo mbi krijimin e fragmentizuar të kontingjenteve, gjë që rezulton në zbehjen e vlerave të performancës së njësisë, të humbjen e homogjenitetit të trajnimit, të frymës dhe shpirtit të njësisë, dhe të familjarizimit të përbashkët, etj. Synimi i njësive duhet të jetë zhvillimi i kapaciteteve të plota operacionale të njësive dhe jo thjesht plotësimi i numrave të efektivave për mision. Për vetë spektrin dhe natyrën e sotme të operacioneve ndërkombëtare është e nevojshme të aktivizohen kapacitetet e mundshme të dy komandave të tjera, krahas KFB, e cila ka mbuluar deri tani të gjithë spektrin e misioneve te FA etj. Fokusi i tyre tё jetë nё evidentimin e kapaciteteve niche duke përzgjedhur ato kapacitete tё vogla tё specializuara ku mund të ndihmohet realisht nё NATO dhe BE, etj, psh si toga EOD, ekipe mjekësore, ekipe trajnimi, PU, etj. PAKETA E OBJEKTIVAVE TË FORCЁS, TFG 2008 SFIDA KRYESORE USHTARAKE ME NATO-N. Ç janё Objektivat e Partneritetit/ tё Forcës dhe cili ёshtё impakti i tyre nё marrёdhёniet me NATOn? Objektivat e Partneritetit (Partnership Goals - PG) janё objektiva qё lidhen me zhvillimin e kapaciteteve ushtarake qё njё vend partner apo aspirant ka rёnё dakord pёr tё kontribuar nё mёnyrё vullnetare nё operacione tё drejtuara nga Aleanca, ndёrsa Objektivat e Forcës (Force Goals - FG) janё objektiva qё merren pёr tu arritur nga njё vend Aleat bazuar nё ndarjen e pёrgjegjёsive dhe tё peshёs nё NATO. Pra Objektivat e Forcёs janё njё stad i avancuar i Objektivave tё Partneritetit nё kuptim tё pёrgjegjshmёrisё sё zhvillimit tё kapaciteteve ushtarake pёr mbrojtjen kolektive tё Aleancёs, nё sasi, cilësi dhe nё kohën e parashikuar. Nё 22 korrik 2008, u miratua me procedurë tё heshtur Draft-Paketa e Objektivave të Partneritetit 2008 tё Shqipёrisё, e ardhur nga Shtabi Ndërkombëtar i NATO-s. Kjo paketë objektivash është përgatitur mbi bazën e Direktivës Ministeriale të NATO-s të vitit 2006 si dhe vlerësimit të dokumentit të PARP-it (Procesi i Planifikimit dhe Rishikimit të Partneritetit për Paqe) për Shqipërinë pёr vitin Në një analizë paraprake, dhe bazuar në eksperiencën e vendeve të reja aleate në dy raundet e fundit të zgjerimit të Aleancës, gjykojmë që Paketa e re e FG-2008 do të përbëjë bazën themelore të Reformës në Forcat e Armatosura për 10 vitet e ardhshme deri në 2018, dhe që do të thithë shumicën e resurseve të FA për këtë periudhë. Është shumë pozitiv fakti që Paketa FG-2008 e propozuar nga NATO është në linjë të përafërt me Planin tonë Afatgjatë të Zhvillimit të FA (PAZH- 2020). Duhet të mbajmë në konsideratë, se një pjesë e konsiderueshme e FG-ve të Paketës PG-2008 janë shumë të kushtueshme, sidomos ato që kanë të bëjnë me vënien në dispozicion të operacioneve të drejtuara nga Aleanca, të kapaciteteve ushtarake të forcave të luftimit, të mbështetjes së luftimit dhe të mbështetjes me shërbime. 18

19 Shqipëria ka pasur paketa të Objektivave të Partneritetit (PG) qysh prej vitit 1999, por kjo paketë është ndryshe nga ato të kaluarat. Ndryshe nga paketa e PG të vitit 2002, 2004 dhe 2006 të cilat ishin vullnetare për shkak të statusit partner të vendit tonë, çdo PG e kësaj paketë të re PG-2008 pasi u negociua me NATO-n dhe nënshkrimit të Protokollit të Pranimit (Accession Protocol) në 9 korrik 2008, u konsideruan si Synime tё Objektivave tё Forcës (Target Force Goals - TFG), si dhe me pranimin zyrtar të vendit në NATO në prill 2009, ato konsiderohen përfundimisht si Objektiva të Forcës së NATO-s (NATO Force Goals, FG-s). Pra nga faza vullnetare e statusit tё vendit partner e aspirant, kalohet në një fazë të angazhimit me detyrime ndaj Aleancës, nё statusin e vendit aleat. Paketa e re FG përmban 49 Objektiva Force nga të cilat 26 janë të përgjithshme (General) me aplikim në të gjithë fushën e mbrojtjes; 14 të fokusuara në forcat tokësore (Land); 4 për tu zbatuar në forcat detare (Maritime) dhe 5 për zbatim në forcat ajrore (Air). Ajo qё bie nё sy, në krahasim me paketën e PG-ve të vitit 2006, paketa e re përmban 24 Objektiva Partneriteti të reja; 8 të rivlerësuara; 16 të amenduara dhe 1 e përsëritur. Objektivat e reja tё Forcёs (FG), mbulojnë një periudhe deri në vitin 2018, periudhё nё tё cilёn Shqipёria duhet tё angazhohet seriozisht pёr tё ndёrtuar kapacitete ushtarake dhe civile pёr misionet dhe operacionet e drejtuara nga Aleanca; qё mund tё jenё pёr misionet e mbrojtjes kolektive tё saj, ose ndryshe ato qё rrjedhin nga Neni 5 i Traktatit tё Washingtonit, dhe misionet e tjera jashtё Nenit 5, ose ato pёr Operacionet nё Mbёshtetje tё Paqes, dhe qё konsistojnё nё sa mё poshtё: - Zhvillim të një Batalioni të Këmbësorisë së Motorizuar dhe tё një Kompanie Komando si forca të luftimit, duke arritur në zhvillimin e një Grup Batalioni tё Motorizuar prej afro 1000 vetë, deri në fillim të vitit 2014; - Zhvillim tё një kompani xhenjere dhe një togë EOD si forca të mbështetjes së luftimit; dhe nje kompani te mbrojtjes civile dhe një toge të policisë ushtarake, si forca të mbështetjes me shërbime. - Zhvillim të kapaciteteve të zbulimit njerëzor (Human Intelligence - HUMINT) dhe tё Operacioneve Psikologjike-PSYOPS, për tu dislokuar në operacionet e drejtuara nga Aleanca. - Zhvillim të sistemeve të Komunikimit e Informacionit (CIS) të cilat përbëjnë një sfidë për Forcat e Armatosura duke pasur parasysh teknologjinë e larte të pajisjeve e sistemeve që kërkohen, mbrojtjen ciber ciber defence, por edhe rekrutimin e personelit të kualifikuar. Gjithashtu, kjo fushё përbën sot edhe fushën kryesore të transformimit të NATO-s. - Zhvillim të kapaciteteve të transportit ajror të mesëm (një çift helikopterësh transporti) për trupa e pajisje në teatrin e operacioneve deri në vitin Zhvillim të kapaciteteve të dislokueshme të mbështetjes mjekësore të trupave në operacion, roli 1 dhe 2, të afta të operojnë edhe në një mjedis të ndotur me lëndë kimike, bërthamore e biologjike. - Prokurim pajisjesh për zbulimin e neutralizimin e pajisjeve eksplozive të improvizuara, IED për trupat e dislokuara në operacion. - Zhvillim të kapaciteteve të mbështetjes me zjarr indirekt (bateri artilerie) me municion të precizionit të lartë për mbështetjen e grupit të batalionit. - Prokurim të sistemeve moderne dhe pajisjeve individuale luftarake pёr përballimin e kushteve tё vёshtira për dislokimet e forcave në zona tё nxehta e të thata. 19

20 - Zhvillim tё njё ekipi për operacionet informative, njё ekipi tё marrëdhënieve civilo-ushtarake (CIMIC) brenda Grup Batalionit 2014, - Zhvillimin ose kontraktimin e kapaciteteve tё tjera tё transportit strategjik nga ajri e deti tё trupave e rezervave logjistike pёr forcat e dislokueshme nё operacione 5 deri 15 mijë kilometra nga Brukseli, - Zhvillim tё kapaciteteve tё vogla ushtarake niche nё mbështetje tё forcave tona tё dislokuara nё operacione tё NATO-s, etj Po ashtu, duke pasur parasysh dinamikën e re të operacioneve të cilat drejton Aleanca, të cilat në shumicën e rasteve nuk janë vetëm ushtarake, paketa e re e Objektivave të Partneritetit/ Forcёs kërkon zhvillim kapacitetesh njerëzore e materiale jo vetëm nga Forcat e Armatosura, por edhe nga Ministri e agjenci të tjera shtetërore me fokus tё veçantë nё operacionet tё stabilizim rindёrtimit tё pas-konfliktit. Në kёtё kontekst, pёrgjegjёsi të tilla marrin Ministria e Brendshme (forca policore), Ministria e Financave (kapacitete doganore), Ministria e Transportit (mjete transporti tё dislokimit strategjik), Ministria e Punëve të Jashtme (kapacitete diplomatike), Ministria e Shëndetësisë (kapacitete mjekësore) etj, për të cilat del e nevojshme sensibilizimi i autoriteteve drejtuese të këtyre institucioneve për planifikimin, zhvillimin dhe vënien në dispozicion të këtyre kapaciteteve. FA kanё nё fuqi njё Plan Afatgjatё tё Zhvillimit tё tyre (PAZH-2020). Megjithëse ky PAZH-i aktual i vitit 2007, u ndёrtua bazuar mbi supozimet e marrjes sё ftesёs nё Bukuresht dhe arritjen e antarësimit të plotë në Strasbourg&Kehl, ai pёrsёri ka nevojё pёr harmonizim me paketёn e re tё FG-2008, sidomos pёr sa i pёrket Planit tё Modernizimit tё FA. Modernizimi i FA është një nga sfidat kryesore në periudhën afatshkurtër, afatmesme dhe afatgjatë, i cili do të ketë një kosto të lartë. As që bëhet fjalë për të shkuar në operacionet e së ardhmes me pajisjet e sistemet e viteve 70 apo 80. Bëhet fjalë për një force të armatosur që do shkojë në misione të nenit 5 të mbrojtjes kolektive, me teknike e pajisje hi-tech që të jenë të ndërveprueshme me Aleatët. Kërkohen një seri kapacitetesh të forcës në misione të NATO-s sidomos për ndërtimin e Grup Batalionit 2014 prej 1000 vetёsh, ato të kapaciteteve të transportuesve të blinduar për mision, të helikopterëve të transportit, të pajisjeve tё veprimit në kushte te shkretëtirës, te akujve arktike, te pajisjeve jo vrasëse për lufte urbane, për pajisje te zbulimit te eksplozivave te improvizuar, tё NNEC-së, tё mbështetjes me zjarr, etj sipas angazhimeve konkrete të Objektivave të Forcës. Bazuar nё disa eksperienca tё vendeve tё tjera, rekomandoj se do tё ishte favorizuese pёr FA qё ky PAZH i përmirësuar tё kalojё me miratim nё Kuvend pёr tё siguruar konsensus tё vazhdimёsinё sё reformave tё FA dhe programeve të modernizimit të tyre, pavarësisht rotacioneve tё mundshme tё pushtetit deri Po ashtu, tё gjitha institucionet qё kanё pёrgjegjёsi zhvillimin e kapaciteteve tё nevojshme sipas Paketёs sё FG-2008, duhet tё organizojnё njё Strukturё Pёrgjegjёse pёr çdo FG, e cila do tё bёjё njё Plan Veprimi tё shtrirё nё afatet kohore tё pranuara, duke pёrcaktuar koston qё sjellin ndryshimet organizative, doktrinore, tё trajnimit e arsimimit, tё pajisjeve e sistemeve, tё infrastrukturave e tё elementёve tё tjerё pёrbёrёs. Për mbështetjen e PAZH kërkohet domosdoshmërisht një mbështetje financiare e balancuar drejt. Sipas kalkulimeve të MM, që bazohen në Direktivën Ministeriale të NATO-s dhe në angazhimet e Qeverisë Shqiptare, është parashikuar që për përmbushjen e objektivave të modernizimit, Forcave të Armatosura duhet ti alokohet për 10 vitet e ardhshme një buxhet tё paktёn 2% tё Prodhimit tё Pёrgjithshёm Bruto (GDP) të vendit, dhe 20 % e të cilit duhet të alokohen pёr zhvillimin e pajisjeve dhe sistemeve tё FA, pra tё modernizimit të tyre. Mbajtja 20

Ad Hoc Evaluation of the CARDS Programmes. Country: Albania

Ad Hoc Evaluation of the CARDS Programmes. Country: Albania Ad-Hoc Evaluation Final Report Ad Hoc Evaluation of the CARDS Programmes Country: Albania Sectors: Justice and Home Affairs Administrative Capacity Building Economic and Social Development Environment

More information

ITALIA, ARSYET E KRIZËS DHE E ARDHMJA

ITALIA, ARSYET E KRIZËS DHE E ARDHMJA ITALIA, ARSYET E KRIZËS DHE E ARDHMJA (Analizë) Agron Loci Analist, Qendra Kombëtare e Sigurisë dhe Mbrojtjes Tiranë, 2013 QENDRA KOMBETARE E SIGURISE DHE MBROJTJES (QKSM) Page 2 of 9 E drejta e autorit

More information

Revista Vizion Strategjik - Studime të Sigurisë dhe Mbrojtjes

Revista Vizion Strategjik - Studime të Sigurisë dhe Mbrojtjes Revista Vizion Strategjik - Studime të Sigurisë dhe Mbrojtjes Këshilli Botues Gjen. Maj. (Rez) Maksim Malaj Kryetar Kolonel (Rez) Thimi Hudhra Anëtar Z. Igli Hasani Anëtar Z. Hristian Naumov Anëtar Redaktor

More information

CENSUSI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI Rezultatet Paraprake

CENSUSI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI Rezultatet Paraprake CENSUSI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI Rezultatet Paraprake POPULATION AND HOUSING CENSUS IN ALBANIA Preliminary Results Dhjetor December CENSUSI I POPULLSISË DHE BANESAVE NË SHQIPËRI Rezultatet

More information

ALBANIA. Gert Peshkatari General Manager Albanian Factoring Services (AFS) SH.A INTRODUCTION

ALBANIA. Gert Peshkatari General Manager Albanian Factoring Services (AFS) SH.A INTRODUCTION INTRODUCTION The factoring of accounts receivables in Albania is regulated by law No 9630, dated 30 October 2006 regarding factoring. The Bank of Albania is the supervisory authority that includes factoring

More information

BEDER JOURNAL OF HUMANITIES ISSUE:3 VOLUME: 1 SPRING 2014

BEDER JOURNAL OF HUMANITIES ISSUE:3 VOLUME: 1 SPRING 2014 BJH.. BEDER JOURNAL OF ISSUE:3 VOLUME: 1 SPRING 2014 2 HËNA E PLOTË BEDËR UNIVERSITY About the Journal Beder Journal of Humanities (BJH) is a peer-reviewed journal published by Hena e Plote Beder University

More information

AUDITIMI FINANCIAR KOMUNA E KAÇANIKUT PASQYRAT FINANCIARE PËR VITIN QË PËRFUNDON MË 31 DHJETOR 2007

AUDITIMI FINANCIAR KOMUNA E KAÇANIKUT PASQYRAT FINANCIARE PËR VITIN QË PËRFUNDON MË 31 DHJETOR 2007 Republika e Kosovës Republika Kosova-Republic of Kosovo Zyra e Auditorit Gjeneral/Kancelarija Glavnog Revizora AUDITIMI FINANCIAR KOMUNA E KAÇANIKUT PASQYRAT FINANCIARE PËR VITIN QË PËRFUNDON MË 31 DHJETOR

More information

REGJISTRIMI I PËRGJITHSHËM I POPULLSISË E I BANESAVE N. 15

REGJISTRIMI I PËRGJITHSHËM I POPULLSISË E I BANESAVE N. 15 Aiuto alla compilazione in lingua albanese Pyetësori në gjuhën shqipe FLETA E FAMILJES Sistema Statistico Nazionale Istituto Nazionale di Statistica Çfarë duhet bërë? 9 TETOR 0 REGJISTRIMI I PËRGJITHSHËM

More information

EU Beautiful Kosovo Programme Renovation of the School Yard 4 dëshmorët in Rahovec/Orahovac

EU Beautiful Kosovo Programme Renovation of the School Yard 4 dëshmorët in Rahovec/Orahovac EU Beautiful Kosovo Programme Renovation of the School Yard 4 dëshmorët in Rahovec/Orahovac The project Renovation of the School Yard 4 dëshmorët in the village Ratkoc/Ratkovac municipality of Rahovec/Orahovac,consists

More information

Online Guide to. Educational Systems. Around the World Albania

Online Guide to. Educational Systems. Around the World Albania Online Guide to Educational Systems Around the World Albania Submitted by Barbara B. Glave and Agron Matoshi February 2013 About NAFSA NAFSA: Association of International Educators is a member organization

More information

APPLICATION ON GIS FOR LAND USE PLANNING: A CASE STUDY IN CENTRAL PART OF ALBANIA

APPLICATION ON GIS FOR LAND USE PLANNING: A CASE STUDY IN CENTRAL PART OF ALBANIA APPLICATION ON GIS FOR LAND USE PLANNING: A CASE STUDY IN CENTRAL PART OF ALBANIA ZBATIMI I GIS-IT PER PLANIFIKIMIN E PERDORIMIT TE TOKES: NJE RAST STUDIMOR NE PJESEN QENDRORE TE SHQIPERISE Lefteri DUSHAJ¹,

More information

Information and Communication Technology for a better governance in Albania. Empowered lives. Resilient nations.

Information and Communication Technology for a better governance in Albania. Empowered lives. Resilient nations. Information and Communication Technology for a better governance in Albania Empowered lives. Resilient nations. This brochure is produced by UNDP Albania. Copyright UNDP Albania 2012 TABLE OF CONTENTS

More information

SHENIMET E PEDAGOGUT. TEMA 1: Hyrje ne Analizen Financiare

SHENIMET E PEDAGOGUT. TEMA 1: Hyrje ne Analizen Financiare SHENIMET E PEDAGOGUT TEMA 1: Hyrje ne Analizen Financiare A. Hyrje Analistet jane pjese integrale e disa funkioneve, por pergjithesisht vleresojne investimet ne disa tipe letrash me vlere sic jane aksionet

More information

Get Instant Access to ebook Libra Shqip Pdf PDF at Our Huge Library LIBRA SHQIP PDF PDF. ==> Download: LIBRA SHQIP PDF PDF

Get Instant Access to ebook Libra Shqip Pdf PDF at Our Huge Library LIBRA SHQIP PDF PDF. ==> Download: LIBRA SHQIP PDF PDF LIBRA SHQIP PDF PDF ==> Download: LIBRA SHQIP PDF PDF LIBRA SHQIP PDF PDF - Are you searching for Libra Shqip Pdf Books? Now, you will be happy that at this time Libra Shqip Pdf PDF is available at our

More information

Curriculum Vitae Aida Dama Ph.D.

Curriculum Vitae Aida Dama Ph.D. Curriculum Vitae Aida Dama Ph.D. Datëlindja: 07.03.1984 Vendbanimi: Tirane Tel: +355 696014673 E-mail: a.dama@albanianuniversity.edu.al Studime Pasuniversitare Shkurt 2009 Fituar të drejtën për Doktoraturë

More information

National Council of Radio and Television, ALBANIA. BROADCASTING TV DIGITALIZATION in Albania

National Council of Radio and Television, ALBANIA. BROADCASTING TV DIGITALIZATION in Albania National Council of Radio and Television, ALBANIA BROADCASTING TV DIGITALIZATION in Albania Albania Audiovisual Landscape (Public audiovisual sector) The public sector is run by the RTSH (Albanian Radio-Television).

More information

AN APPLICATION BASED SOLUTION FOR MANAGING WEB SERVERS. Elton DEMIRXHIU. June 2012

AN APPLICATION BASED SOLUTION FOR MANAGING WEB SERVERS. Elton DEMIRXHIU. June 2012 AN APPLICATION BASED SOLUTION FOR MANAGING WEB SERVERS by Elton DEMIRXHIU June 2012 An Application Based Solution for Managing Web Servers Copyright 2012 Elton Demirxhiu ii To my parents iii ABSTRACT An

More information

Elidiana Bashi LEASING ACCOUNTING ITS IMPLEMENTATION IN ALBANIAN BUSINESSES

Elidiana Bashi LEASING ACCOUNTING ITS IMPLEMENTATION IN ALBANIAN BUSINESSES Elidiana Bashi LEASING ACCOUNTING ITS IMPLEMENTATION IN ALBANIAN BUSINESSES Elidiana Bashi LEASING ACCOUNTING ITS IMPLEMENTATION IN ALBANIAN BUSINESSES Elidiana Bashi LEASING ACCOUNTING ITS IMPLEMENTATION

More information

PËRSHTATSHMËRIA E POLITIKAVE KREDITORE TË BANKAVE KOMERCIALE NË RAPORT ME PERFORMANCEN E NVM-VE NË KOSOVË

PËRSHTATSHMËRIA E POLITIKAVE KREDITORE TË BANKAVE KOMERCIALE NË RAPORT ME PERFORMANCEN E NVM-VE NË KOSOVË 336.77.02:334.72.012.63/.64(497.115) Fisnik Morina, MSc 1 PËRSHTATSHMËRIA E POLITIKAVE KREDITORE TË BANKAVE KOMERCIALE NË RAPORT ME PERFORMANCEN E NVM-VE NË KOSOVË ПРИЛАГОДЕНОСТА НА КРЕДИТОРНИТЕ ПОЛИТИКИ

More information

The Maastricht Doctor of Business Administration

The Maastricht Doctor of Business Administration The Maastricht Doctor of Business Administration The pinnacle of global management scholarship The Globally Networked Management School Doctor of Business Administration This brochure provides an overview

More information

The Maastricht Doctor of Business Administration

The Maastricht Doctor of Business Administration The Maastricht Doctor of Business Administration The pinnacle of global management scholarship Working together for better global management Doctor of Business Administration Dean s Declaration This brochure

More information

6. ARSIMI A. REZULTATET ARSIMORE. Gjendja dhe Lëvizjet

6. ARSIMI A. REZULTATET ARSIMORE. Gjendja dhe Lëvizjet 6. ARSIMI Gjendja, lëvizja dhe cilësia e kapitalit njerëzor në Shqipëri, si pasqyrim i rezultateve të shpenzimeve në sektorin e arsimit, janë thuajse të pamjaftueshme për të mbështetur kalimin e Shqiperisë

More information

Formular për SYLLABUS të Lëndës

Formular për SYLLABUS të Lëndës Formular për SYLLABUS të Lëndës Të dhëna bazike të lëndës Njësia akademike: Fakulteti Ekonomik Titulli i lëndës: Matematikë Niveli: Bechelor Statusi lëndës: Obligative Viti i studimeve: I parë Numri i

More information

Comune di Cesate. Comune. Guida. Realizzato con il contributo della Regione Lombardia (Legge 40/98)

Comune di Cesate. Comune. Guida. Realizzato con il contributo della Regione Lombardia (Legge 40/98) Comune di Cesate Comune Comune Comune Comune di Limbiate di Senago di Solaro di Paderno D. Guida Realizzato con il contributo della Regione Lombardia (Legge 40/98) 1 LA DICHIARAZIONE ISEE CHE COS E L ISEE

More information

Environmental Impact Assessment

Environmental Impact Assessment Republic of Albania BYPASS OF FIER AND LEVAN Environmental Impact Assessment FINAL REPORT NON-TECHNICAL SUMMARY Contract CC3785/PO37620 created 20/05/08 DG / RT/SA Modified 15/07/2011 Version : 6 FINAL

More information

I.8. Shteti I destinimit / Modtagerland / Country of destination. Kodi ISO / ISO code Kodi / Code Kodi ISO / ISO code Kodi / Code

I.8. Shteti I destinimit / Modtagerland / Country of destination. Kodi ISO / ISO code Kodi / Code Kodi ISO / ISO code Kodi / Code CERTIFIKATË SHËNDETËSORE PËR MISH TË SHPESËVE,PËR DESTINIM NË REPUBLIKËN E KOSOVËS SUNDHEDSCERTIFIKAT FOR EKSPORT AF FJERKRÆKØD FRA DANMARK TIL KOSOVO HEALTH CERTIFICATE FOR EXPORT OF POULTRY MEAT FROM

More information

DECENTRALIZIMI FISKAL DHE SFIDAT E ZHVILLIMIT EKONOMIK LOKAL

DECENTRALIZIMI FISKAL DHE SFIDAT E ZHVILLIMIT EKONOMIK LOKAL Shkruan: Prof. Dr. Abdulmenaf Bexheti DECENTRALIZIMI FISKAL DHE SFIDAT E ZHVILLIMIT EKONOMIK LOKAL 1. Hyrje Numri më i madhë i analistëve politik janë dakord se para dhe gjat luftës së vitit 2001 egzistonte

More information

DREJTORIA E QEVERISJES PUBLIKE E ZHVILLIMIT TE TERRITORIT. SIGMA-NJë NISMë E PëRBASHKëT E OECD DHE BASHKIMIT EUROPIAN, KRYESISHT E FINANCUAR NGA BE.

DREJTORIA E QEVERISJES PUBLIKE E ZHVILLIMIT TE TERRITORIT. SIGMA-NJë NISMë E PëRBASHKëT E OECD DHE BASHKIMIT EUROPIAN, KRYESISHT E FINANCUAR NGA BE. Për përdorim të gjërë Organisation de cooperation et de Developpement ekonomiques Organisation for Economic Co-peration and Development Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik 28mars2007 DREJTORIA

More information

HYRJE / PREZANTIMI I SYLLABUSIT. Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi

HYRJE / PREZANTIMI I SYLLABUSIT. Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi HYRJE / PREZANTIMI I SYLLABUSIT Prof.ass.dr. Nexhmie Berisha-Vokshi Hyrje- KON_2014/15 Njerëzit marrin vendime Transaksionet e biznesit ndodhin Biznesi raporton rezultatet e saj Hyrje- KON_2014/15 1 Hyrje

More information

Konventa Aarhus Kuptimi, rëndësia dhe aspekte të zbatimit të saj në praktikë

Konventa Aarhus Kuptimi, rëndësia dhe aspekte të zbatimit të saj në praktikë Doracak për zyrtarët komunal të mjedisit Konventa Aarhus Kuptimi, rëndësia dhe aspekte të zbatimit të saj në praktikë Përgatiti: Visar Morina Prishtinë, Shtator 2006 Projekti i financuar nga Ministria

More information

This post Deputizes for the Strategic and International Affairs Advisor (A-7) in his absence.

This post Deputizes for the Strategic and International Affairs Advisor (A-7) in his absence. Vacancy Number: A13/0613 Post Number: OSC GSI 0020 Job Title: Special Advisor (Crisis Management and Ops) NATO Grade: A-5 Basic Monthly Salary (12 x per year): 8.071,11, tax free Closing Date: 04 August

More information

KLIMA E BIZNESIT NË KOSOVË

KLIMA E BIZNESIT NË KOSOVË An ZYRA EU E funded project BASHKIMIT managed by the European EVROPIAN Union NË KOSOVË Office in Kosovo INSTITUTI PËR Implemented HULUMTIME by: * RIINVEST ZHVILLIMORE INSTITUTE RIINVEST * * KLIMA E BIZNESIT

More information

Gusht 2012 Universiteti i Prishtinës Lektore e gjuhës shqipe për studentët e huaj, Seminari XXXI

Gusht 2012 Universiteti i Prishtinës Lektore e gjuhës shqipe për studentët e huaj, Seminari XXXI ROZANA RUSHITI Datëlindje: 22.06.1975, Tiranë Adresa: Rruga e Dibrës, Pall 10/4, Tiranë Cel: (355) 0684003010 e-mail: roirushiti@yahoo.com; roirushiti@gmail.com ARSIMI: 2007-Prill 2012 Grada DOKTOR në

More information

INTEREST RATES IMPACT AND LOAN SYSTEM IN THE ECONOMIC DEVELOPMENT IN REPUBLIC OF KOSOVO ABSTRACT

INTEREST RATES IMPACT AND LOAN SYSTEM IN THE ECONOMIC DEVELOPMENT IN REPUBLIC OF KOSOVO ABSTRACT INTEREST RATES IMPACT AND LOAN SYSTEM IN THE ECONOMIC DEVELOPMENT IN REPUBLIC OF KOSOVO Dr.sc. (c) Shkumbin Gërguri & Msc. Artan Kastrati ABSTRACT The Republic of Kosovo is now at the end of the transition

More information

January 2014. Annual Review of Labour Relations and Social Dialogue in South East Europe: Albania. By Nikoll Doçi*

January 2014. Annual Review of Labour Relations and Social Dialogue in South East Europe: Albania. By Nikoll Doçi* 2013 January 2014 Annual Review of Labour Relations and Social Dialogue in South East Europe: Albania By Nikoll Doçi* Content Summary Socio-economic developments Governmental policies and legislation Industrial

More information

1.- L a m e j o r o p c ió n e s c l o na r e l d i s co ( s e e x p li c a r á d es p u é s ).

1.- L a m e j o r o p c ió n e s c l o na r e l d i s co ( s e e x p li c a r á d es p u é s ). PROCEDIMIENTO DE RECUPERACION Y COPIAS DE SEGURIDAD DEL CORTAFUEGOS LINUX P ar a p od e r re c u p e ra r nu e s t r o c o rt a f u e go s an t e un d es a s t r e ( r ot u r a d e l di s c o o d e l a

More information

NATO Organization & Structure

NATO Organization & Structure NATO Organization & Structure Briefing to NATO senior NCO Orientation Course M5-33-C-12 Oberammergau, 25 June 2012 Lt Col Roland G. Iffert, DEU AF 1 Objectives & Agenda Objectives: To describe NATO s Organization

More information

Udhëzuesi i Praktikave më të Mira për një Klimë Pozitive për Biznesin dhe Investimet

Udhëzuesi i Praktikave më të Mira për një Klimë Pozitive për Biznesin dhe Investimet Udhëzuesi i Praktikave më të Mira për një Klimë Pozitive për Biznesin dhe Investimet Organizata për Sigurim dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) është një organizëm mbarevropian i sigurisë dhe 55 shtetet anëtare

More information

Mikaela Minga EDUCATION. PhD Student University of Milan Dipartimento di Beni Culturali e Ambientali Via Noto, 6 20141 Milano

Mikaela Minga EDUCATION. PhD Student University of Milan Dipartimento di Beni Culturali e Ambientali Via Noto, 6 20141 Milano Mikaela Minga PhD Student University of Milan Dipartimento di Beni Culturali e Ambientali Via Noto, 6 20141 Milano E-mail: mikaela_minga@yahoo.it Native language Albanian Foreign Languages Italian, English,

More information

Comprehensive report on the NATO/EAPC policy on the implementation of UNSCR 1325 on women, peace and security and related resolutions

Comprehensive report on the NATO/EAPC policy on the implementation of UNSCR 1325 on women, peace and security and related resolutions NATO Comprehensive report on the NATO/EAPC policy on the implementation of UNSCR 1325 on women, peace and security and related resolutions 1. Background 1.1. Adopted by the United Nations in October 2000,

More information

KOSOVA DHE INTEGRIMI I SAJ NË BASHKIMIN EVROPIAN: Sfida e themelimit të shtetit funksional të bazuar në sundimin e ligjit

KOSOVA DHE INTEGRIMI I SAJ NË BASHKIMIN EVROPIAN: Sfida e themelimit të shtetit funksional të bazuar në sundimin e ligjit KOSOVA DHE INTEGRIMI I SAJ NË BASHKIMIN EVROPIAN: Sfida e themelimit të shtetit funksional të bazuar në sundimin e ligjit Përgatitur nga Dr.jur. Robert Muharremi Universiteti Amerikan në Kosovë (AUK) 13

More information

NJOFTIMI PËR KONTRATË FURNIZIM Konform nenit 38 të Ligjit nr.02/l-99, Ligji për Prokurimin Publik në Kosovë, të shpallur me Rregulloren Nr.

NJOFTIMI PËR KONTRATË FURNIZIM Konform nenit 38 të Ligjit nr.02/l-99, Ligji për Prokurimin Publik në Kosovë, të shpallur me Rregulloren Nr. MINISTRIA E KULTURËS, RINISË DHE SPORTIT MINISTARSTVO KULTURE, OMLADINE I SPORTA MINISTRY OF CULTURE, YOUTH ANS SPORTS REPUBLIKA E KOSOVËS REPUBLIKA KOSOVA-REPUBLIC OF KOSOVE QEVERIA-VLADA-GOVERNMENT KOMISIONI

More information

Kultura e mosndëshkueshmërisë në Kosovë

Kultura e mosndëshkueshmërisë në Kosovë Projekt i Fondacionit të Kosovës për Shoqëri të Hapur Projekat Kosovske Fondacije za Otvoreno Društvo Project of the Kosovo Foundation of Open Society Seria e analizave Çka shkoi ters? Kultura e mosndëshkueshmërisë

More information

Employment and Skills Strategy 2014-2020

Employment and Skills Strategy 2014-2020 Republic of Albania Ministry of Social Welfare and Youth Employment and Skills Strategy 2014-2020 Higher skills and better jobs for all women and men February 2014 (working draft) TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION...

More information

CURRICULUM VITAE. Prof. Dr. AURELA ANASTASI

CURRICULUM VITAE. Prof. Dr. AURELA ANASTASI CURRICULUM VITAE Prof. Dr. AURELA ANASTASI Adresa e punës: Universiteti Tiranës Fakulteti i Drejtësisë Rr. Milto Tutulani Tiranë-Shqipëri Tel: 04/222537 Cel: 0682031447 Tiranë, 2009 ARSIMI Prill, 07.1965

More information

MAKINAT NUMERIKE KOMPJUTERIKE

MAKINAT NUMERIKE KOMPJUTERIKE UNIVERSITETI I PRISHTINËS FAKULTETI I INXHINIERISË MEKANIKE - PRISHTINË STUDIMET MASTER MAKINAT NUMERIKE KOMPJUTERIKE BAZAT E PROGRAMIMIT ME DORË TË MMP ME DN Dr. sc. Nexhat QEHAJA, prof.ass. Prishtinë,

More information

Banka Ekonomike Sh.a. Pasqyrat financiare dhe raporti i auditorit Për vitin që përfundon më 31 Dhjetor të vitit 2011 (sipas BQK-së)

Banka Ekonomike Sh.a. Pasqyrat financiare dhe raporti i auditorit Për vitin që përfundon më 31 Dhjetor të vitit 2011 (sipas BQK-së) Banka Ekonomike Sh.a. Pasqyrat financiare dhe raporti i auditorit Për vitin që përfundon më 31 Dhjetor të vitit 2011 (sipas BQK-së) PËRMBAJTJA FAQE RAPORTI I AUDITORIT TË PAVARUR PASQYRA E POZITËS FINANCIARE

More information

për të gjithë Arben Çokaj PATENTA E KOMPJUTERIT për të gjithë moduli 1-3

për të gjithë Arben Çokaj PATENTA E KOMPJUTERIT për të gjithë moduli 1-3 Bazuar në Microsoft Office XP PATENTA E KOMPJUTERIT për të gjithë moduli 1-3 Arben Çokaj për të gjithë Kurs i shpejtë në Patentën e Kompjuterit (PC) Ushtrime dhe shembuj Modulet që mbulohen: 1. Njohuri

More information

LIGJI PËR MBROJTJEN E MJEDISIT

LIGJI PËR MBROJTJEN E MJEDISIT UNITED NATIONS United Nations Interim Administration Mission in Kosovo UNMIK NATIONS UNIES Mission d Administration Intérimaire des Nations Unies au Kosovo PROVISIONAL INSTITUTIONS OF SELF GOVERNMENT LIGJI

More information

1. Oblast rozvoj spolků a SU UK 1.1. Zvyšování kvalifikace Školení Zapojení do projektů Poradenství 1.2. Financování 1.2.1.

1. Oblast rozvoj spolků a SU UK 1.1. Zvyšování kvalifikace Školení Zapojení do projektů Poradenství 1.2. Financování 1.2.1. 1. O b l a s t r o z v o j s p o l k a S U U K 1. 1. Z v y š o v á n í k v a l i f i k a c e Š k o l e n í o S t u d e n t s k á u n i e U n i v e r z i t y K a r l o v y ( d á l e j e n S U U K ) z í

More information

REPUBLIC OF ALBANIA THE PARLIAMENT LAW. Nr.9901, date 14.04.2008 ON ENTREPRENEURS AND COMPANIES

REPUBLIC OF ALBANIA THE PARLIAMENT LAW. Nr.9901, date 14.04.2008 ON ENTREPRENEURS AND COMPANIES Disclaimer: NOT OFFICIAL TRANSLATION REPUBLIC OF ALBANIA THE PARLIAMENT LAW Nr.9901, date 14.04.2008 ON ENTREPRENEURS AND COMPANIES Pursuant to Articles 78, 83 Paragraph 1 of the Constitution, upon the

More information

Myzafer Elezi, Engjellushe Zenelaj. Drug Production and Trafficking in Albania

Myzafer Elezi, Engjellushe Zenelaj. Drug Production and Trafficking in Albania Myzafer Elezi, Engjellushe Zenelaj University of Vlora, Albania Drug Production and Trafficking in Albania Abstract: Drug trafficking is one of the most profitable illegal activities of organized crime

More information

IZHA UDHËZUES PËR SHKOLLAT QENDRA KOMUNITARE

IZHA UDHËZUES PËR SHKOLLAT QENDRA KOMUNITARE IZHA UDHËZUES PËR SHKOLLAT QENDRA KOMUNITARE Tetor, 2014 1 Ky botim publikohet në kuadër të projektit Promovimi i të drejtës së fëmijëve për edukim dhe zhvillim tërësor të organizatës Save the Children,

More information

ORGANIZIMI DHE STRUKTURA E QEVERISË VENDORE NË SHQIPËRI

ORGANIZIMI DHE STRUKTURA E QEVERISË VENDORE NË SHQIPËRI ORGANIZIMI DHE STRUKTURA E QEVERISË VENDORE NË SHQIPËRI 0 ORGANIZIMI DHE STRUKTURA E QEVERISË VENDORE NË SHQIPËRI Përgatitur nga: Programi KOMPAS Nëntor 2001, Tiranë, SHQIPËRI. KOMUNITET, PUSHTET, ADMINISTRATË

More information

Ligj për universitetet e hapura qytetare për mësim të përjetshëm

Ligj për universitetet e hapura qytetare për mësim të përjetshëm Ligj për universitetet e hapura qytetare për mësim të përjetshëm Ligj për universitetet e hapura qytetare për mësim të përjetshëm ("Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë" nr. 36/2011 dhe 41/2014).

More information

Systems with Central Monitoring and Control for Data Center Infrastructure and the Effect of Video Frames in the Transmission Bandwidth

Systems with Central Monitoring and Control for Data Center Infrastructure and the Effect of Video Frames in the Transmission Bandwidth International Journal of Engineering & Technology IJET-IJENS Vol: 11 No: 01 117 Systems with Central Monitoring and Control for Data Center Infrastructure and the Effect of Video Frames in the Transmission

More information

Qëndra e Resurseve Gjenetike Universiteti Bujqësor i Tiranës CURRICULUM VITAE

Qëndra e Resurseve Gjenetike Universiteti Bujqësor i Tiranës CURRICULUM VITAE CURRICULUM VITAE TE DHENA PERSONALE : Emri Mbiemri : Destemona SHEHU Datëlindja : 22.05.1959 Vendlindja : Vlorë, Kombësia : Shqiptare Gjendja civile : E martuar Adresa : Rruga Komuna Parisit, Pallatet

More information

JCUT-3030/6090/1212/1218/1325/1530

JCUT-3030/6090/1212/1218/1325/1530 JCUT CNC ROUTER/CNC WOODWORKING MACHINE JCUT-3030/6090/1212/1218/1325/1530 RZNC-0501 Users Guide Chapter I Characteristic 1. Totally independent from PC platform; 2. Directly read files from U Disk; 3.

More information

Lënda: E drejta penale ndërkombëtare (International criminal law)

Lënda: E drejta penale ndërkombëtare (International criminal law) U N I V E R S I T E T I I PRISHTINËS FAKULTETI JURIDIK Lënda: E drejta penale ndërkombëtare (International criminal law) Studime Themelore Lëndë e detyrueshme Semestri i dytë - veror Kodi dhe shifra e

More information

NATO Flirting with a More Comprehensive Approach to Alliance Security

NATO Flirting with a More Comprehensive Approach to Alliance Security Analysis, Modeling, Simulation and Experimentation NATO Flirting with a More Comprehensive Approach to Alliance Security 13 th ICCRTS June 17-19 2008 Mark N. Clemente Senior Effects-Based Analyst The Boeing

More information

Building Service 32BJ Health Fund Empire Basic Plan

Building Service 32BJ Health Fund Empire Basic Plan HEALTH Building Service 32BJ Health Fund Empire Basic Plan Summary Plan Description January 1, 2015 Translation Notice This booklet contains a summary in English of your Plan rights and benefits under

More information

Pyetësori i Studentëve. Pyetësor. http://www.che-survey.de/uc/albania_student/ Than you have to enter this individual password

Pyetësori i Studentëve. Pyetësor. http://www.che-survey.de/uc/albania_student/ Than you have to enter this individual password Pyetësor 2011 You can answer this questionnaire paper pencil based or rectly online. If you decided to answer online, please visit: Ju mund t i përgjigjeni këtij pyetësori duke e plotësuar atë në letër

More information

La Borsa Lavoro Edile Nazionale Istruzioni per l uso. www.blen.it

La Borsa Lavoro Edile Nazionale Istruzioni per l uso. www.blen.it La Borsa Lavoro Edile Nazionale Istruzioni per l uso www.blen.it National Construction Industry Job Exchange User s Guide La Bourse nationale de l emploi dans le BTP Guide de l utilisateur Bursa Națională

More information

Formati MARC: të kuptuarit e njësive bibliografike

Formati MARC: të kuptuarit e njësive bibliografike : Titulli i origjinalit: Understanding MARC Bibliographic Written by Betty Furrie in conjunction with the Data Base Development Department of The Follett Software Company Published by the Cataloging Distribution

More information

Kushtet dhe Rregullat e Përgjithshme. Konsumatorët (personat fizikë)

Kushtet dhe Rregullat e Përgjithshme. Konsumatorët (personat fizikë) Kushtet dhe Rregullat e Përgjithshme Konsumatorët (personat fizikë) Këto kushte janë në dispozicion në gjuhën shqipe, serbe dhe angleze. Nëse nuk e keni marrë një kopje në gjuhën tuaj të preferuar nga

More information

Housing Benefit and Council Tax Benefit Claim Form

Housing Benefit and Council Tax Benefit Claim Form COW Benefit Claims 24/11/08 12:34 pm Page 1 Housing Benefit and Council Tax Benefit Claim Form Title (Mr, Mrs, Miss, Ms) Surname/family name First names Address Housing benefit & council tax benefit reference

More information

NATO Common Funds Burdensharing: Background and Current Issues

NATO Common Funds Burdensharing: Background and Current Issues NATO Common Funds Burdensharing: Background and Current Issues Carl Ek Specialist in International Relations April 22, 2010 Congressional Research Service CRS Report for Congress Prepared for Members and

More information

B A B I V H A S I L P E N E L I T I A N D A N P E M B A H A S A N

B A B I V H A S I L P E N E L I T I A N D A N P E M B A H A S A N B A B I V H A S I L P E N E L I T I A N D A N P E M B A H A S A N 4. 1 G a m b a r a n U m u m L o k a s i P e n e l i t i a n 4. 1. 1 P T. H o l c i m I n d o n e s i a, T b k. PT. H o l c i m I n d o

More information

The Maastricht Doctor of Business Administration

The Maastricht Doctor of Business Administration The Maastricht Doctor of Business Administration The pinnacle of global management scholarship Working together for better global management Doctor of Business Administration This brochure provides an

More information

4-476-545-11(1) (AL) Fotoaparat dixhital. Udhëzues DSC-H300

4-476-545-11(1) (AL) Fotoaparat dixhital. Udhëzues DSC-H300 4-476-545-11(1) (AL) Fotoaparat dixhital Udhëzues DSC-H300 AL Udhëzues Më tepër rreth kamerës ( Udhëzuesi i Cyber-shot ) Udhëzuesi i Cyber-shot është manual në internet. Drejtojuni për udhëzime të hollësishme

More information

IP Adresimi dhe Subnetimi

IP Adresimi dhe Subnetimi Rrjetat Kompjuterike IP Adresimi dhe Subnetimi Ligjerues Selman Haxhijaha Objektivat Adresimi me IPv4 Klasat e IP adresave IP adresat publike dhe private Procesi i subnetimit Procesi i konveritimit të

More information

E-learning and Student Mobility in Higher Education. BEST Symposium on Education, Gothenburg 2 nd June 10 th June; 2007

E-learning and Student Mobility in Higher Education. BEST Symposium on Education, Gothenburg 2 nd June 10 th June; 2007 E-learning and Student Mobility in Higher Education BEST Symposium on Education, Gothenburg 2 nd June 10 th June; 2007 Ta b l e of Contents Board of European Students of Technology TABLE OF CONTENTS...2

More information

B I N G O B I N G O. Hf Cd Na Nb Lr. I Fl Fr Mo Si. Ho Bi Ce Eu Ac. Md Co P Pa Tc. Uut Rh K N. Sb At Md H. Bh Cm H Bi Es. Mo Uus Lu P F.

B I N G O B I N G O. Hf Cd Na Nb Lr. I Fl Fr Mo Si. Ho Bi Ce Eu Ac. Md Co P Pa Tc. Uut Rh K N. Sb At Md H. Bh Cm H Bi Es. Mo Uus Lu P F. Hf Cd Na Nb Lr Ho Bi Ce u Ac I Fl Fr Mo i Md Co P Pa Tc Uut Rh K N Dy Cl N Am b At Md H Y Bh Cm H Bi s Mo Uus Lu P F Cu Ar Ag Mg K Thomas Jefferson National Accelerator Facility - Office of cience ducation

More information

Curriculum Vitae. 2006-2014 Professor, Army War College, Department of National Security and Strategy

Curriculum Vitae. 2006-2014 Professor, Army War College, Department of National Security and Strategy Curriculum Vitae Charles W. Van Bebber Colonel, U.S. Army 21 Prickly Pear Drive, Carlisle, PA 17013 e-mail: vanbebber@comcast.net or charles.w.vanbebber.mil@mail.mil Phone: 717-245-9521 Cell: 781-354-3785

More information

Norton Internet Security 2008 Norton Internet mbrojtje 2008. Udhëzim shfrytëzues

Norton Internet Security 2008 Norton Internet mbrojtje 2008. Udhëzim shfrytëzues Norton Internet Security 2008 Norton Internet mbrojtje 2008 Udhëzim shfrytëzues Përmbajtja Instalimi...3 Para se të filloni...3 Kërkime sistemore...3 Instalimi dhe aktivizimi i Norton Internet Security...4

More information

With Rejoicing Hearts/ Con Amor Jovial. A Fm7 B sus 4 B Cm Cm7/B

With Rejoicing Hearts/ Con Amor Jovial. A Fm7 B sus 4 B Cm Cm7/B for uli With Rejoic Herts/ on mor ol dition # 10745-Z1 ime ortez Keyord ccompniment y effy Honoré INTRO With energy ( = c 88) Keyord * m7 B sus 4 B 7/B mj 9 /B SMPL B 7 *Without percussion, egin he 1995,

More information

SOCIAL PROTECTION AND SOCIAL INCLUSION IN THE WESTERN BALKANS

SOCIAL PROTECTION AND SOCIAL INCLUSION IN THE WESTERN BALKANS SOCIAL PROTECTION AND SOCIAL INCLUSION IN THE WESTERN BALKANS A SYNTHESIS REPORT European Commission Directorate-General for Employment, Social Affairs and Equal Opportunities Unit E2 Manuscript completed

More information

FORT WAYNE COMMUNITY SCHOOLS 12 00 SOUTH CLINTON STREET FORT WAYNE, IN 468 02 6:02 p.m. Ma r c h 2 3, 2 015 OFFICIAL P ROCEED ING S Ro l l Ca l l e a r d o f h o o l u e e o f t h e r t y m m u t y h o

More information

C + + a G iriş 2. K o n tro l y a p ıla rı if/e ls e b re a k co n tin u e g o to sw itc h D ö n g ü le r w h ile d o -w h ile fo r

C + + a G iriş 2. K o n tro l y a p ıla rı if/e ls e b re a k co n tin u e g o to sw itc h D ö n g ü le r w h ile d o -w h ile fo r C + + a G iriş 2 K o n tro l y a p ıla rı if/e ls e b re a k co n tin u e g o to sw itc h D ö n g ü le r w h ile d o -w h ile fo r F o n k s iy o n la r N e d ir? N a s ıl k u lla n ılır? P ro to tip v

More information

i n g S e c u r it y 3 1B# ; u r w e b a p p li c a tio n s f r o m ha c ke r s w ith t his å ] í d : L : g u id e Scanned by CamScanner

i n g S e c u r it y 3 1B# ; u r w e b a p p li c a tio n s f r o m ha c ke r s w ith t his å ] í d : L : g u id e Scanned by CamScanner í d : r ' " B o m m 1 E x p e r i e n c e L : i i n g S e c u r it y. 1-1B# ; u r w e b a p p li c a tio n s f r o m ha c ke r s w ith t his g u id e å ] - ew i c h P e t e r M u la e n PACKT ' TAÞ$Æo

More information

Team of Training Center Patriot

Team of Training Center Patriot Team of Training Center Patriot Patriot Training center is a team of military professionals who are instructors from the USA, Israel, Georgia and Ukraine. Combat experience of the team members: Deployments

More information

CURRICULUM VITAE. Shkelzen Cakaj. Informatat themelore

CURRICULUM VITAE. Shkelzen Cakaj. Informatat themelore 1 CURRICULUM VITAE Shkelzen Cakaj Universiteti i Prishtinës Informatat themelore Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike Kosovë, Prishtinë, Rr. Dardania, 1/1 H-1, nr.18 Mobile: +37744 118 608

More information

The Macrotheme Review A multidisciplinary journal of global macro trends

The Macrotheme Review A multidisciplinary journal of global macro trends The Macrotheme Review A multidisciplinary journal of global macro trends The need of legal psychology in investigating violent crimes Aleks Prifti* Lecturer, Ismail Qemali Vlora University aleks2prifti@gmail.com

More information

RICHMOND HOUSING REGISTER

RICHMOND HOUSING REGISTER For office use only App. type Initial Surname Registration. RICHMOND HOUSING REGISTER CHANGE OF CIRCUMSTANCES FORM GUINNESS TRUST RICHMOND HOUSING REGISTER CHANGE OF CIRCUMSTANCE FORM Please answer all

More information

Logistics in the Austrian Armed Forces

Logistics in the Austrian Armed Forces Logistics in the Austrian Armed Forces HEERESLOGISTIKSCHULE BG Dieter JOCHAM, Cdr E: hlogs@bmlvs.gv.at Curriculum vitae Born in Vienna in 1955 Married (since 1977), 2 Sons (*1979, *1984) Technical College,

More information

ACADEMIC COURSE GUIDE 2013.

ACADEMIC COURSE GUIDE 2013. ACADEMIC COURSE GUIDE. NATO SCHOOL Oberammergau Academic Operations ACADEMIC PORTFOLIO. NATO SCHOOL Oberammergau provides resident courses of instruction in eight main disciplines. Expeditionary Intelligence

More information

(Master) Ligjerata 4. Metodologjia hulumtuese. Anketimi. Prof.asc. Avdullah Hoti 2013/14

(Master) Ligjerata 4. Metodologjia hulumtuese. Anketimi. Prof.asc. Avdullah Hoti 2013/14 (Master) Ligjerata 4 Metodologjia hulumtuese Anketimi Prof.asc. Avdullah Hoti 2013/14 1 1 Literatura për këtë ligjëratë Research methods for Business Students, Saunder, M., Lewis, P. And Thornill, A.,

More information

B A S I C S C I E N C E S

B A S I C S C I E N C E S B A S I C S C I E N C E S 10 B A S I C S C I E N C E S F I R S T S E M E S T E R C O U R S E S : H U M A N S T R U C T U R E A N D F U N C T I O N [ H S F I ] M O L E C U L A R B A S I S O F M E D I C

More information

Job Title: Information Communication Technology (ICT) Manager

Job Title: Information Communication Technology (ICT) Manager Vacancy Number: A07/0715 Post Number: OSC EPO 0050 Job Title: Information Communication Technology (ICT) Manager NATO Grade: A-2 Basic Monthly Salary (12 x per year): 4 987,42, tax free Closing Date: 12

More information

FLETORJA ZYRTARE E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË

FLETORJA ZYRTARE E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË FLETORJA ZYRTARE E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË Botim i Qendrës së Publikimeve Zyrtare www.legjislacionishqiptar.gov.al Nr.11 13 shkurt 2008 P Ë R M B A J T J A Faqe Vendim i GJK nr.1, datë 25.1.2008 Vendim

More information

Working Paper Research Unit European and Atlantic Security Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs

Working Paper Research Unit European and Atlantic Security Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs Working Paper Research Unit European and Atlantic Security Stiftung Wissenschaft und Politik German Institute for International and Security Affairs Frank Kupferschmidt A Combined Effort with Civil and

More information

LISTA E LEGJISLACIONIT RELEVANT PËR FUSHËN E NDËRTIMIT PUBLIKUAR NË GAZETËN ZYRTARE TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS

LISTA E LEGJISLACIONIT RELEVANT PËR FUSHËN E NDËRTIMIT PUBLIKUAR NË GAZETËN ZYRTARE TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS Departamenti Nr. Rendor i GZ Data publikimit në GZ Numri i LIgjit LISTA E LEGJISLACIONIT RELEVANT PËR FUSHËN E NDËRTIMIT PUBLIKUAR NË GAZETËN ZYRTARE TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS Legjislacioni themelor, i

More information

Hernia diskale, rehabilitimi dhe kujdesi infermieror

Hernia diskale, rehabilitimi dhe kujdesi infermieror REPUBLIKA E SHQIPËRISË UNIVERSITETI ALEKSANDËR MOISIU DURRËS FAKULTETI I STUDIMEVE PROFESIONALE DEPARTAMENTI MJEKSISË PROGRAMI I STUDIMIT TË MASTERIT PROFESIONAL INFERMIERI KIRURGJIKALE MIKROTEZA Hernia

More information

Digital Product Definition Data Practices

Digital Product Definition Data Practices ASME Y14.41-2012 [Revision of ASME Y14.41-2003 (R2008)] Digital Product Definition Data Practices Engineering Drawing and Related Documentation Practices AN AMERICAN NATIONAL STANDARD ASME Y14.41 ADOPTION

More information

G ri d m on i tori n g w i th N A G I O S (*) (*) Work in collaboration with P. Lo Re, G. S av a and G. T ortone WP3-I CHEP 2000, N F N 10.02.2000 M e e t i n g, N a p l e s, 29.1 1.20 0 2 R o b e r 1

More information

11-09-2013. Cyberspace Strategic Impact Social Risk Management. Cyber Security and Cyber Defence. Cyber Defense: NATO Vision

11-09-2013. Cyberspace Strategic Impact Social Risk Management. Cyber Security and Cyber Defence. Cyber Defense: NATO Vision Agenda Cyberspace Strategic Impact Social Risk Management Cyber and Cyber Defence Cyber Defense: NATO Vision Cyber Strategic Concept Conclusions Seminar Cyber : An Action to Establish the Cyber Center

More information

excellence in ever y sear c h we conduct. Biophar maceuticals Sales & Mar keting Human Resour ces

excellence in ever y sear c h we conduct. Biophar maceuticals Sales & Mar keting Human Resour ces A b o u t J D Fa r r e l l & A s s o c i a t e s We a r e w h a t w e r e p e a t e d ly d o. E x c e l l e n c e t h e n i s n o t a n a c t, bu t a h a b i t. A r i s t o t l e We u n d e r s t a n d

More information

B rn m e d s rlig e b e h o v... 3 k o n o m i... 6. S s k e n d e tils k u d o g k o n o m is k frip la d s... 7 F o r ld re b e ta lin g...

B rn m e d s rlig e b e h o v... 3 k o n o m i... 6. S s k e n d e tils k u d o g k o n o m is k frip la d s... 7 F o r ld re b e ta lin g... V e lf rd s s e k re ta ria te t S a g s n r. 1 4 3 4 1 5 B re v id. 9 9 3 9 7 4 R e f. S O T H D ir. tlf. 4 6 3 1 4 0 0 9 s o fie t@ ro s k ild e.d k G o d k e n d e ls e s k rite rie r fo r p riv a tin

More information

. g .,, . . , Applicability of

More information