Éilis NÍ Anluain. an reifreann agus an teaghlach. pádraig ó cíobháin john walsh Cathal Ó searcaigh BEALTAINE 2015 IMLEABHAR 75 UIMHIR

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "Éilis NÍ Anluain. an reifreann agus an teaghlach. pádraig ó cíobháin john walsh Cathal Ó searcaigh BEALTAINE 2015 IMLEABHAR 75 UIMHIR"

Transcription

1 Comhar BEALTAINE 2015 IMLEABHAR 75 UIMHIR An Chritic Éilis NÍ Anluain an reifreann agus an teaghlach pádraig ó cíobháin john walsh Cathal Ó searcaigh ISSN Comhar 1

2 Moladh Mór na Moltóirí Haiku, más é do thoil é! Gabhann An Gúm comhghairdeas leis an údar Gabriel Rosenstock agus leis an maisitheoir Brian Fitzgerald. Bhuaigh an saothar suaithinseach seo leo Gradam Speisialta na Moltóirí ag Gradaim Leabhair na Bliana de chuid Leabhair Pháistí Éireann a reáchtáladh ar na mallaibh. ISBN Arsa na moltóirí Saothar fíor-shuimiúil, fileata é seo. Éiríonn leis an údar an léitheoir a mhealladh gan aon stró i saol agus filíocht haiku ón 18ú aois sa tseapáin go dtí an lá atá inniu ann Sraith de phictiúrleabhair nua le Tatyana Feeney Eilifint Óg agus an Folcadán 5 ISBN Frog Beag agus na Torbáin sin! 5 ISBN Ulchabhán Óg agus an Scairf Oráiste 5 ISBN Coinín Beag agus an Phluid Ghorm 5 ISBN Le hordú uathu seo:

3 clár pictiúr: steve Mccarthy Comhar Clár Eagarfhocal 4 An Cúigiú Colúnaí 5 Eagarthóir SeÁn Tadhg Ó GairbhÍ Eagarthóir Liteartha Máirtín Coilféir Ní gá gurb ionann na tuairimí a nochtar anseo agus tuairimí Bhord Stiúrtha, Eagarthóir ná Eagarthóir LITEARTHA Comhar Dearthóir Mark Wickham Feidhmeannach Riaracháin agus Gnó: Elly Shaw Fón: R-phost: Foilsitheoirí: COMHAR Teoranta 47 Sráid Harrington Baile Átha Cliath 8 Clódóirí Johnswood Press Cúrsaí Reatha Éilis Ní Anluain An reifreann agus an teaghlach 8 cathal mac coille Nótaí ón Ríocht Easaontaithe 10 Póilín Ní Chiaráin Patuaire na náisiúnaithe ó thuaidh 12 John Walsh Nuachainteoirí na Gaeilge 14 Tomás Ó Maolalaidh Ceachtanna staire le foghlaim ó scannán úr 16 Litríocht Aifric Mac AODHA Gavin Corbett, údar, faoi agallamh 19 Pádraig Ó Cíobháin Gearrscéal nua: An Ghráin fé Cheilt 21 Cathal Ó Searcaigh Dánta nua 25 Critic máirtín coilféir Leabhar na Míosa: The Dirty Dust 27 Gréagóir Ó Dúill Éiric 29 Comhar 3

4 Eagarfhocal Lá stairiúil don oideachas Gaeltachta? Bhí iontas ar thráchtairí nuair a sheol an Roinn Oideachais le déanaí a ndréachtpholasaí oideachais don Ghaeltacht. Bhí iontas orthu mar go raibh téagar nach beag sna moltaí a thugann aghaidh ar chuid de na dúshláin is mó atá roimh theagasc na Gaeilge sa Ghaeltacht agus bhí iontas leis orthu mar gur ó cheárta na Roinne Oideachais féin a tháinig na moltaí breátha céanna. Neosfaidh an aimsir cé acu an lá stairiúil don oideachas Gaeltachta a bhí ann nó nárbh ea, ach idir an dá linn tá cúis dóchais acu siúd atá ag éileamh le fada go dtabharfaí aitheantas do na riachtanais ar leith atá ar an dalta scoile Gaeltachta ar cainteoir dúchais é. Má chuirtear i bhfeidhm anois na moltaí go dtabharfaí tacaíocht ar leith don chainteoir dúchais agus má chuirtear i gcrích na beartais a chinnteoidh go bhfuil an curaclam ábhartha dó, d fhéadfadh go gcuimhneofar amach anseo ar fhoilsiú dhréachtpholasaí na Roinne mar chor cinniúnach i gcás na teanga. Tá meas tuillte ag an Aire Oideachais Jan O Sullivan agus a hoifigigh as a aithint go bhfuil dúshláin teangeolaíochta ar leith roimh scoileanna Gaeltachta óir tá neamhní déanta ag an Stát de na dúshláin sin le fada fada an lá. Beidh ár mbuíochas tuillte ag an Aire má dhéanann sí anois beart de réir a briathair. Ach dá fheabhas iad na moltaí, ar léir dua a bheith caite leo agus dianmhachnamh a bheith déanta orthu, ní thógfá ar éinne é dá mbeadh amhras orthu fós. Féach go mbeidh an Roinn os comhair Comhchoiste Oireachtais go luath chun tuarascáil speisialta ón gcoimisinéir Teanga a phlé. Baineann an cás sin le gearán a rinne bunscoil Ghaeltachta le hoifig an Choimisinéara Teanga faoin Roinn a bheith ag cur brú ar an scoil post a thabhairt do mhúinteoir nach raibh dóthain Gaeilge aige le freastal i gceart ar na páistí. Dar leis an Roinn go bhfuil gach múinteoir bunscoile sa tír oilte le múineadh in aon scoil, scoileanna Gaeltachta san áireamh, ach dúirt Oifig an Choimisinéara Teanga gur bocht an scéal é go mbeadh múinteoir ceaptha i scoil Ghaeltachta a bhí ag múineadh trí Ghaeilge agus go raibh cumas níos fearr sa teanga sin ag daltaí na scoile ná ag an múinteoir féin. Níor ghlac an Roinn leis na moltaí a rinne an Coimisinéir i dtaobh an scéil ná ní dhearna siad achomharc ach an oiread i gcoinne chinneadh an Choimisinéara. Is tábhachtaí leis an Roinn sa chás seo, is cosúil, an comhaontú atá acu le ceardchumainn na múinteoirí faoina líontar folúntais, ná na dúshláin teangeolaíochta atá aitheanta acu féin ina ndréachtpholasaí nua. Bímis ag súil nach sampla eile é seo den dearcadh liom-leat i leith na Gaeilge atá léirithe ag an Roinn Oideachais arís agus arís eile ó bunaíodh an Stát. 4 bealtaine 2015

5 An Cúigiú Colúnaí Na Scríbhneoirí Is eagarthóir í Aifric Mac Aodha sa Ghúm V An Cúigiú Colúnaí V Scríbhneoir is ea Pádraig Ó Cíobháin Iriseoir, craoltóir agus comhfhreagraí le Tuairisc.ie í Póilín Ní Chiaráin Léachtóir sinsearach in Ollscoil na héireann, Gaillimh is ea John Walsh Is file é Cathal Ó Searcaigh Oibríonn Tomás Ó Maolalaidh le hacadamh na hollscolaíochta Gaeilge i ngaillimh Is file í Eithne Ní Dhomhnaill File agus criticeoir is ea Gréagóir Ó Dúill Scríbhneoir í Éilis Ní Anluain, colúnaí agus údar an úrscéil Filleann Seoirse (Leabhar Breac, 2011) Is craoltóir le RTÉ é Cathal Mac Coille a chuireann an clár Morning Ireland i láthair Oibríonn Máirtín Coilféir sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath Ná bac Berlusconi, is fearr a thuigeann Éamó cad is cóisir ann... Fear gnóthach riamh ab ea Éamó s againne a thugann laethanta fada ag caint le príosúnaigh i dtuaisceart Éireann, le hiriseoirí RnaG in ndeisceart Chonamara agus le héinne atá sásta cluas le héisteacht a thabhairt dá scéalta faoin bparthas talmhaí a bhí againn le linn dó féin a bheith ina Aire Gaeltachta. Agus é sin ar fad gan trácht ar na cúraimí atá air mar phian sa tóin ag Micheál Martin, mar urlabharaí talmhaíochta Fhianna Fáil agus mar urlabhraí Michael Kitt, urlabhraí Gaeltachta Fhianna Fáil. Dar leat go mbeadh dóthain le déanamh aige gan a bheith ag atvuítáil scéalta faoi na hainmhithe is déanaí atá le feiceáil i zú Bhaile Átha Cliath. Ach béarfaidh Éamon amuigh ort i gcónaí agus nach orainne a bhí an t-iontas nuair a scaip sé scéal ar a leantóirí ar Twitter go raibh bongo óg anois le feiceáil san ardchathair. D fhiafraigh fear seoigh amháin den Chúigiú Colúnaí ar eagraigh an tiar-aire cóisir mar cheiliúradh ar an scéal. Hah? arsa an Cúigiú Colúnaí. D fhéadfaimis a rá ansin go raibh Éamo s againne ag gabháil do na Bongo Bongo parties, arsa mo dhuine. Déarfaimid ar aon chuma é! Comhar 5

6 An ghealach gheal, an ghrian agus straitéis nua teanga Is minic é ráite faoi Shinn Féin gur róchuma leo aon pholasaí nach mbeadh glacadh ag an bpobal leis agus go ngeallfaidís an ghealach gheal agus ghrian dúinn chun go bhfíorófaí an bhunfhís atá acu: bheith i gcumhacht ó thuaidh agus ó dheas. Is é a dhála céanna é lena bpolasaí Gaeilge agus tá súil ag an gcúigiú Colúnaí go bhfuil duine éigin ag breacadh nótaí faoi na féiríní go léir a bhronnfaí na Gaeil sa chás go mbeadh Gerry agus a chriú timpeall ar bhord an Rialtais. Breis cumhachtaí don Choimisinéir Teanga. Seirbhísí stáit i ngaeilge gan cheist gan choinníoll do mhuintir na Gaeltachta. Breis acmhainní anseo, breis foirne ansiúd. Mura leor sin, dúirt an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh ar RnaG le déanaí go gcaithfí ar leataobh an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge dá mbeadh Sinn Féin i gcumhacht tar éis an chéad olltoghcháin eile agus go gcuirfí straitéis úrnua ina háit laistigh de chúpla seachtain. Is mó duine a d aontódh leis an Seanadóir gur cheart an straitéis chéanna a chaitheamh i dtraipisí, ach an dtarlódh sé dáiríre nó an mbainfeadh an státchóras uilechumhachtach an ghaoth de sheolta Shinn Féin faoi mar a dhéanann sé le gach dream eile? Ar ndóigh, dúirt an Seanadóir freisin nach polasaí oifigiúil, foirmiúil de chuid Shinn Féin a bhí i gceist le deireadh a chur leis an straitéis ach go raibh sé soiléir gur mar sin a bheadh cúrsaí dá mbeidís páirteach in aon chomhrialtas. Bheadh bealach éalaithe ansin aige sa chás go mbronnfaí an deis ar fhear na Ceathrún Rua agus a chomrádaithe cur lena ngeallúintí amach anseo. Agus sin an uair a theastódh an leabhar nótaí uainn ar fad. Hay tusa! Abair i gceart é! Tuilleadh iontais againn an mhí seo ó na ceachtanna foghraíochta ar chóras inmheánach ríomhphoist RTÉ: Speaking on Morning Ireland the INMO s director of industrial relations Phil Ni Sheaghda [pron: Ni Hay] said the bullying was as a result of the current situation in the health system. Ba chuma leis an gcúigiú Colúnaí ach bhí sé ag éisteacht le Raidió a haon an mhaidin sin agus thug Cathal Mac Coille Phil Ní Sheaghda ar bhean an INTO ar Morning Ireland, cúpla soicind sular tugadh Phil O Shea uirthi ar an nuacht. Teidil uaisleachta sa Chonradh Stad ná staonadh níl tagtha ar bhronnadh na dteideal uaisleachta ar shaighdiúirí Chonradh na Gaeilge. Ard-Timire a thugtaí ar Pheadar Mac Fhlannchadha, agus ba mhaith ann i gcónaí mar Ard-Timire é. Bainisteoir Cosaint Teanga agus Ionadaíochta ó Dheas agus Leas-Ardrúnaí Tionscadail atá anois air, is cosúil. An amhlaidh go bhfuil comhairleoir ón gcóiré Thuaidh fostaithe ag na Conraitheoirí sa ghnó seo? Tá an baol ann feasta go mbeidh a gcuid cruinnithe thart faoin am a léifear amach liosta na ndaoine i láthair. 6 bealtaine 2015

7 AN CÚIGIÚ COLÚNAÍ Gravy Train na Gaeilge ag fágáil an stáisiúin? An bhfuil Gravy Train na Gaeilge ar tí an stáisiún ina raibh sí sáinnithe le cúig bliana anuas a fhágáil? Cén míniú eile a bheadh agat ar leithéid Ghlór na ngael a bheith ag oscailt oifigí ar fud na tíre agus na heagraíochtaí teanga eile a tháinig slán ó thua an Fhorais a bheith i mbun gach saghas céapair? Agus cad faoin bpaca mór haicanna Gaeilge a seoladh sall go Westminster don toghchán? Chuir sé i gcuimhne dúinn an scéal atá againn i seanchas na hiriseoireachta Gaeilge faoi chruinniú mór a bhí ar siúl sa Bhruiséil tráth den saol. Ní raibh i láthair ó mheáin na tíre seo ach Comhfhreagraí Polaitíochta TG4/RTÉ agus Eagraí Polaitíochta RTÉ RnaG. Tá sé in am ag an gcúigiú Colúnaí an t-ardú pá sin a lorg ón eagarthóir. Fotheidil, ceol tíre agus Béarla Ba shuimiúil na téamaí a bhí luaite leis an ndíospóireacht faoi pholasaithe teanga na stáisiún teilifíse Ceilteach a reáchtáladh le linn Fhéile na Meán Ceilteach in Inbhir Nis le déanaí. Sport, Subtitles, and Country Music Healthy supplements or addictive sweeteners for indigenous language broadcasters? ba theideal don seisiún plé. Gealladh go mbeadh ceisteanna móra á gcíoradh faoi lucht bainistíochta TG4, S4C, BBC Alba agus an iarracht a dhéanann siad cothromaíocht a aimsiú idir síorthóraíocht na bhfigiúirí féachana agus an dualgas atá orthu freastal ar phobail na dteangacha mionlaithe féin. De réir na dtuairiscí atá faighte ag an gcúigiú Colúnaí faoin ócáid, níor bhain mórán conspóide leis an bplé a deineadh ar pholasaí teanga TG4. Ní hionadh an méid sin, is dócha, agus Pádhraic Ó Ciardha, Leas-Phríomhfheidhmeannach TG4, ina chathaoirleach ar an díospóireacht agus Grúpcheannasaí Gaeilge RTÉ, Rónán Mac Con Iomaire, ar dhuine den triúr a ghlac páirt inti. De réir tuairisce amháin a fuaireamar, dá mbeifí ag iarraidh fotheidil a chur leis an gcaint a deineadh ar pholasaí TG4, is é a bheadh ann ná Please move along, there is nothing to see here. D Arcy agus an Ghaeilge Beidh tinneas cinn ar Ghrúpcheannasaí Gaeilge nua RTÉ, Rónán Mac Con Iomaire, má leanann Ray D Arcy lena olagón faoin bhfeasachán nuachta Gaeilge a chraoltar le linn a chláir. Thug D Arcy le fios ag deireadh na míosa seo caite go raibh sé ridiculous go gcaithfí stop a chur le hagallaimh ar mhaithe leis an nuacht. Cúpla seachtain roimhe sin, dúirt an láithreoir go gcuireann na feasacháin nuachta, a bhíonn á léamh ag craoltóirí Raidió na Gaeltachta ón stiúideo i gcasla, isteach ar rithim a chláir. Gan amhras comhtharlúint a bhí ann gur i ngaeilge a bhíonn na feasacháin nuachta a bhí i gceist. Dar le hurlabhraí ó RTÉ gur frustrachas leis an sceideal seachas leis an bhfeasachán nuachta féin ba chúis le racht D Arcy. Ach cad a dhéanfaidh an Grúpcheannasaí Gaeilge faoin scéal? Ar chóir dó íde béil a thabhairt do dhuine de mhór-réalta RTÉ agus gan mórán seans aige go n-éireodh leis múineadh a chur air? Thuigfeá nach mbeadh Mac Con Iomaire ag iarraidh cuma an chancráin a chur air féin agus gan mórán ama caite fós aige ina phost nua. Ach ag an am céanna, beidh sé ag iarraidh a chruthú nach aon dóithín é féin agus go bhfuil fuaimint éigin le polasaí Gaeilge RTÉ. B fhéidir gurb é an leigheas atá ar an scéal ná go rachadh Mac Con Iomaire ar chlár D Arcy chun an scéal ar fad a phlé leis agus ionramháil thuisceanach a dhéanamh ar pé issues atá le réiteach. Fainic, áfach, agus cuirtear tús leis an agallamh ag 3.20pm lena chinntiú go mbeadh sé thart in am don nuacht ó Chasla. Comhar 7

8 I mbun athnuachana in aghaidh an chloig... Tá gá ag Fianna Fáil agus Micheál Martin le polasaithe inchreidte, teachtaireacht shoiléir agus páirtí aontaithe, ach tá an t-am á chaitheamh... Ba chóir go mbeadh Fianna Fáil ag bailiú nirt tar éis an bhua a bhí ag Bobby Aylward i gceatharlach-cill Chainnigh, bua a theastaigh go géar ón bpáirtí. Díreach i ndiaidh an fhothoghcháin bhí Teachtaí Dála Fhianna Fáil ag caint faoi bhua a chuirfeadh cor ina gcinniúint, ach d imigh an fuinneamh as an gceiliúradh go gairid ina dhiaidh sin. Ní raibh fothoghchán buaite ag an bpáirtí ó 1996 nuair a thug Cecilia Keaveney agus Brian Lenihan an lá leo ar an lá céanna. Bhí Bertie Ahern ag sracadh leis an saol mar cheannaire ag an am, ach ba é críoch agus deireadh na mbeart gur leag na fothoghcháin sin an chloch bhoinn faoi cheannaireacht Ahern ar éirigh leis trí olltoghchán as a chéile a bhuachan ina dhiaidh sin. Ach ba ghéire mar a theasatigh bua Aylward ó Mhichéal Martin ná mar a theastaigh bua ó Bhertie Ahern i Ar feadh tamaill roimh thoghchán Cheatharlach-Cill Chainnigh, bhí sé á rá os íseal nach raibh an mianach i Martin ná an stíl ceannaireachta aige chun atógáil a dhéanamh ar an bpáirtí. Is fíor gur éirigh réasúnta maith le Fianna Fáil sna toghcháin áitiúla dheireanacha, ach bhí drochthoradh ceart acu sna toghcháin Eorpacha ar an lá céanna agus tá na figiúirí pobalbhreithe acu go hainnis. Tá sé léirithe i scata pobalbhreitheanna faoin dtráth seo go bhfuil an páirtí sáinnithe ar 20%, céatadán nach bhfuil mórán níos airde ná mar a bhí in olltoghcán tubaisteach Dá bharr sin, bhí sé ríthábhachtach do Martin go mbeadh an bua sin ag an bpáirtí i gceatharlach-cill Chainnigh. Chaill Fianna Fáil na sé fhothoghcán eile a reáchtáladh ó tháinig ann don 31ú Dáil, agus mura mbeadh an beart déanta acu i gceatharlach-cill Chainnigh, bheadh na sceana amuigh do Martin sna meáin agus sa pháirtí féin. Iorónach go maith, bhí sé ráite cheana ag John McGuinness, an Teachta Dála a toghadh i gceatharlach- Cill Chainnigh i 2011, go raibh sé míshásta le Martin agus go raibh fonn air féin a bheith ina cheannaire. Timpeall a dó a chlog ar maidin ar an 24 Bealtaine, fógraíodh go raibh an bua ag Aylward ar an naoú comhaireamh. Ní foláir go raibh Martin chomh sásta le diúc. Faoina stiúir, bhí fothoghcán buaite ag Fianna Fáil den chéad uair le nach mór fiche bliain, tréimhse inar cailleadh 17 fothoghchán ar fad. Níor mhair an ceiliúradh níos mó ná 10 uair a chloig, áfach. Ag meán lae, thug an Seanadóir Averil Power aghaidh ar phlionta Theach Laighean agus d fhógair go raibh sí ag éirí as. Bhain a cinneadh geit uafásach as an bpáirtí. Ansin tháinig fearg ar dhaoine agus thosaigh an cómhaslú. Más bua don sean-fhianna Fáil a bhí ann gur éirigh le feirmeoir seasca bliain d aois i dtoghcheantar tuaithe mar Cheatharlach-Cill Chainnigh, ba bhuille trom d Fhianna Fáil nua imeacht Power. Ba í Power ainnir na huaire fad is a bhain sé le hathnuachan an pháirtí, agus bhí an t-athnuachan mar dhordfhocal ag Martin ó thosaigh sé mar cheannaire. Ó chuaigh sé i mbun a chuid cúraimí, tá dua mór caite aige ag iarraidh daoine óga agus mná a mhealladh go dtí Fianna Fáil. Buille tromhcúiseach ab ea éirí as Power - bean óg fhuinniúil. Níos measa fós, fágann imeacht an Seanadóra gur ar éigean go bhfuil aon bhean anois i bpáirtí parlaiminte Fhianna Fáil. Dar le Power, ba é buille maraithe na muice ná gur bhraith sí go raibh doicheall agus easpa fuinnimh i measc an pháirtí le linn an fheachtais faoin reifreann pósta. 8 bealtaine 2015

9 CÚRSAÍ REATHA Maíonn sí go rabhthas ag gáire chuici ag cruinniú den pháirtí parlaiminte nuair a mhol sí go gcaithfeadh baill Fhianna Fáil suaitheantais Tá. B amhlaidh an scéal ag Justin McAleese, mac an Iar-Uachtaráin, nuair a tharraing sé aird ar a laghad a dúirt Mícheál Martin féin faoin reifreann ina óráid ag Ardfheis Fhianna Fáil. 28 words out of a 3,093-word speech were devoted to the referendum, a scríobh McAleese ar Facebook, rud, dar leis, a bhí consistent with the effort put in by the party s TDs during the campaign. Níor chuir Power aon fhiacail ann ach an oiread sa ráiteas a thug sí ag fógairt go raibh sí ag éirí as. Chuir sí ciniciúlacht agus cladhaireacht i leith an pháirtí a bhí á fhágáil aici agus rinne sí cur síos ar Martin mar a leader without any followers. B fhéidir gur léiriú é ar a ghonta is a bhí Martin gur bhraith sé go gcaithfeadh sé freagra chomh láidir céanna a thabhairt ar Power. Chuaigh sé chun cainte leis na meáin agus dúirt sé go raibh Power nasty and vindictive sa mhéid a bhí le rá aici agus gur sotal polaitiúil agus ní prionsabail ba chúis lena cinneadh cúl a thabhairt le Fianna Fáil. Bhí iontas ar mhórán faoi chinneadh Martin dul sáite i mbriatharchath le Seanadóír a bhí ag éirí as agus bhí iontas chomh ar dhaoine gur shocraigh sé cáineadh chomh géar sin a dhéanamh ar bhanpholaiteoir óg. Is é an nós a bhíonn ann sa pholaitíocht ar ócáidí mar seo go gcoimeádtar ar an taobhlíne an ceannaire nuair is tréine an gleo. Seoltar leifteanant ar féidir brath orthu chun catha ar mhaithe le cáil agus onóir an cheannaire a chosaint. Tugann an fuadar a bhí faoi Martin dul chun argóna le Power leid dúinn faoin bhfrustrachas atá air déarfadh daoine eile gur léiriú a bhí ann ar a ghoilliúnaí is atá sé ach pé cúis a bhí leis, chuir sé leis an achrann agus chinntigh sé go bhfanfadh an scéal níos faide i mbéal an phobail. Ní gá do dhuine a bheith ina shaineolaí cumarsáide le go n-aithneodh sé gurb é an rud deiridh a theastaíonn ó Fhianna Fáil faoi láthair ná go mbeadh a gceannaire sáite in aighneas nach bhféadfaí a réiteach le banpholaiteoir óg fuinniúil a shamláitear mar dhuine a raibh páirt lárnach aici sa reifreann comhionnanas pósta, reifreann a raibh vótóirí i mbaile Átha Cliath an-thógtha mar gheall air. I mbaile Átha Cliath a bhí na 10 ndáilcheantar is mó a vótáil Tá. Is i mbaile Átha Cliath freisin atá os cionn 25% de na suíocháin Dála, rud nach bhfuil lucht stráitéise Fhianna Fáil dall air. Ní chun leas an pháirtí san ardchathair a bhí cáineadh Power. Seachas Brian Lenihan, nach maireann, deineadh scrios ar iarrthóirí an pháirtí i mbaile Átha Cliath i B fhéidir go n-éireoidh le Fianna Fáil suíochan nó dhó sa bhreis a fháil sa phríomhchathair san olltoghchán, ach éinne atá ag súil le haiséirí diamhar i mbaile Átha Cliath, beidh fuar aige. In 2009, faoi cheannaireacht Bhrian Cowen agus Fianna Fáil á thuairteáil ar fharraige shuaite na géarcheime eacnamaíochta, níor éirigh leis an bpáirtí ach sé shuíochán as 56 a thabhairt leo ar Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. In 2014, sa toghcheantar céanna, agus Fianna Fáil anois sa bhfreasúra, níor éirigh leis an páirtí ach 8 suíochán as 63 ceann a bhuachan. Is ar éigean a d fhéadfaí dul chun cinn a thabhairt air sin. De réir na bpobalbhreitheanna, tá an leibhéal tacaíochta céanna i gcónaí ag Fianna Fáil san ardchathair is a bhí acu nuair thit an tóin go tubaisteach astu i Mura n-éireoidh leis an bpáirtí borradh a chur faoin leibhéal tacaíochta sin i mbaile Átha Cliath, tá an baol ann gur páirtí niche nó fuílleach de pháirtí a bheidh fágtha. Má tá aon ní cóir i ndán d Fhianna Fáil, caithfidh siad polasaithe a leagan amach a mheallfaidh vótóirí i gceantair uirbeacha. Is é an cáineadh is coitianta a bhíonn ag baill an pháirtí parlaiminte ná go bhfuil easpa polasaithe substaintiúla acu. Níos luaithe i mbliana, thug Willie O Dea a mhíniú féin ar leibhéal tacaíochta Fhianna Fáil a bheith chomh híseal sin i gcónaí sna pobalbhreitheanan. Bhí ag teip ar an bpáirtí, a d áitigh O Dea, trí bhuncheist a fhreagairt: 1) Cad dó a seasann Fianna Fáil inniu? 2) Cad é atá éagsúil faoi Fhianna Fáil agus Fine Gael? agus 3) Cén fhís atá ag Fianna Fáil don chéad bliain atá amach romhainn mar thír atá saor? Tá níos lú ná bliain fágtha go dtí an chéad olltoghchán (agus gach seans nach bhfuil fágtha ach roinnt míonna) ach tá baill Fhianna Fáil féin fiú agus mearball orthu faoi cad chuige Fianna Fáil. An uair dheireanach go raibh an páirtí sa bhfreasúra i lár na nóchaidí, spreag polasaithe Fhianna Fáil maidir le cúrsaí cánach agus zero tolerance go leor cainte i measc an phobail agus sna meáin. Ní léir go bhfuil an mhuinín chéanna anois ag Fianna Fáil i mbun polasaithe a cheapadh, léiriú b fhéidir ar easpa misnigh an pháirtí i ndiaidh na tubaiste eacnamaíochta. Nuair a toghadh Bertie Ahern mar cheannaire breis agus fiche bliain ó shin, dúirt se gurb é an gad is giorra den scórnach ná an páirtí a athaontú. Thuig sé go raibh aighnis inmheánacha mar bhac ar Fhianna Fáil bláthú mar ba chóir. Mar cheannaire tá go leor cainte déanta ag Micheál Martin faoin tábhacht a bhaineann leis an athnuachan, ach is ag cothú deighilte a bhíonn a stíl ceannaireachta. Ó thug sé dúshlán Brian Cowen, bhí easaontas poiblí go minic idir é féin agus cuid mhaith de bhaill aitheanta an pháirtí, ina measc, agus gan ach cuid acu a lua, Brian Crowley, Éamon Ó Cuív, David McGuinness, Mary Hanafin agus Mary O Rourke. Is fear iontach i mbun díospóireachta é Micheál Martin agus bíonn sé go maith leis ar na meáin. Duine fiúntach é. Ach éiríonn leis na ceannairí is fearr iad siúd atá timpeall orthu a spreagadh chun luí isteach ar an obair i gcomhar le chéile. Chun toghcháin a bhuachan, nó fiú chun páirtí a thabhairt slán, tá gá le polasaithe inchreidte, teachtaireacht shoiléir agus páirtí aontaithe chun an teachtaireacht sin a chur abhaile ar dhaoine. Is í an cheist mhór anois ná an féidir le Fianna Fáil an beart a dhéanamh sula ndéanann an Taoiseach toghchán a ghairm? In aghaidh an chloig atá siad. - Is léachtóir sa Chumarsáid in Institiúd Teicneolaíocha Átha Cliath é an Dr Brian Murphy Comhar 9

10 Cathain a rachfar chun na tíre? Arbh fhearr do Rialtas fanacht go deireadh cúrsa nó dul sa seans agus toghchán luath a ghairm? Caitheann Áine Ní Chiaráin súil ar na hargóintí ar dhá thaobh na ceiste Ní fhanfaidh an Taoiseach go dtí earrach 2016 chun toghchán a ghairm. B shin an chaint sa tsráidbhaile le bliain go leith ach bhí sé féin agus a chuid Airí á shéanadh go láidir. Anois is cosúil go bhfuil a bport athraithe ag cuid de chomhghleacaithe an Taoisigh agus go bhfuil siad ag áiteamh air dul chun na tíre i mí na Samhna. Tugann an feabhas atá tagtha ar leibhéal na tacaíochta acu de réir na bpobalbhreitheanna agus bua na gcaomhach i dtoghchán na Breataine uchtach dóibh. Tá said ag súil freisin le leas a bhaint as dea-mhéin an phobail tar éis an bhua sa reifreann faoi chomhionannas pósta. Beidh deacrachtaí Fhianna Fáil tar éis imeacht Averil Power ina ábhar misnigh acu ach fainic nach mbainfidh rud éigin barra thuisle astu féin. Tuairiscítear i gcónaí go bhfuil ceangal láidir idir Denis O Brien agus Fine Gael, agus rinne an chonspóid faoin bpribhléid Dála dochar don Rialtas, mar a rinne an chonspóid ar fad faoi dhíol Siteserv. Dá dtarlódh go gcaithfí toghchán a ghairm an samhradh seo, seans gurbh iad Fine Gael a bheadh thíos leis. Ach cad faoi thoghchán roimh dheireadh na bliana seo? Gan dabht, tá na hargóintí go léir á gcíoradh ag an Taoiseach agus muid ag dul i gcló. Céard iad na hargóintí sin, más sea? Tá eacnamaíocht na tíre ag téarnamh agus an borradh le feiceáil. Tá an ráta dífhostaíochta ag titim agus é anois faoi dheich faoin gcéad don chéad uair le seacht mbliana. Tá níos mó postanna á bhfógairt go háirithe ar na meáin áitiúla cruthúnas go bhfuil earnáil na ngnóthaí beaga ag teacht chuici féin. Tá sruth leanúnach d fhógraí faoi phostanna breise in earnáil na gcomhlachtaí idirnáisiúnta déanta le roinnt míonna anuas chomh maith. Níl líon na bpostanna ollmhór céad post anseo is ansiúd ach déarfaidh an Rialtas gur cruthúnas é seo go bhfuil infheistíocht dhíreach eachtrach fós á mealladh. Tá an caiteachas atá á dhéanamh ar thograí caipitil ar nós scoileanna an-soiléir agus seomraí breise agus hallaí á gcur le scoileanna ar fud na tíre. Le díol Aer Lingus beidh 350 milliún breise acu le hinfheistiú agus, ar ndóigh, beidh siad ag súil, de réir mar a fhásann an líon daoine atá fostaithe, go méadóidh an teacht isteach cánach, rud a fhágfaidh deis ag chuile roinn Rialtais tuilleadh airgead a chaitheamh ar thograí amach anseo. Is i mí Dheireadh Fómhair a bhí an cháinfhaisnéis againn le dhá bhliain anuas, agus d fhéadfadh go rachadh an Taoiseach chun na tíre nuair a bheidh cáinfhaisnéis 2016 fógartha i mí Dheireadh Fómhair na bliana seo. Geallfar an uair sin roinnt féiriní do 2016 agus na vótóirí ar an eolas faoi céard a bheidh i ndán dóibh dá n-atoghfaidís an Rialtas. Ach an é sin an t-am ceart le dul chun na tíre? Feachtas trí seachtaine atá á lua, rud a d fhágfadh toghchán sa 10 bealtaine 2015

11 CÚRSAÍ REATHA chéad leath de mhí na Samhna. Ní bhíonn aon dúil ag polaiteoirí ina bheith i mbun stocaireachta i ndúluachair na bliana agus dá bharr sin tá ráflaí eile sa timpeall go bhfógrófar an cháinfhaisnéis níos luaithe an turas seo: i mí Mheán Fómhair. D fhágfadh sin go mbeadh an toghchán i mí Dheireadh Fómhair sula dtagann an doineann i gceart. Tá sé tugtha le fios ag an Taoiseach go bhfanfaidh sé féin agus a chomhrialtas in oifig don téarma cúig bliana ar fad. Tháinig siad i gcumhacht ar an 9 Márta 2011 agus caithfear an Dáil a scor taobh istigh de chúig bliana ón la sin. Má leanann sé air go dtí an 8 Márta, d fhéadfadh an toghchán a bheith ann am ar bith idir 25 Marta agus 2 Aibreán ar a dhéanaí. Sa chás sin bheidís fós in oifig do cheiliúradh 1916 agus i lár toghcháin chomh maith, rud a thabharfaidh buntáiste i bhfad níos mó do Shinn Féin ná mar a thabharfadh sé do pháirtithe an Rialtais. Cúis mhaith eile, mar sin, le dul níos luaithe. Buntáiste mór eile don chomhrialtas is ea an biseach atá tagtha ar chúrsaí tionsclaíochta, agus suaimhneas anois ann nach raibh ann le tamall. D éirigh leis an Rialtas an bhagairt stailce ó mhúinteoirí dara leibhéal faoi mheasúnú an Teastais Shóisearaigh a chur ó dhoras agus, tar éis don dá thaobh géilleadh beagán, thángthas ar réiteach ar an scéal. Tar éis na n-argóintí achrannacha faoi pholasaí an Rialtais maidir le bealaí bus a chur amach ar conradh, thángthas ar shocrú leis na ceardchumainn i mbus Éireann agus Bus Átha Cliath. Tá síocháin faoi láthair in Iarnród Éireann freisin. Níl an t-achrann faoi tháillí uisce thart, ach níl an scéal chomh mór sin i mbéal an phobail anois ach oiread. Níos tábhachtaí fós, maireann Comhaontú Lansdúin, a réitíonn ceist pá agus tobhaigh pinsin d oibrithe sa tseirbhís phoiblí. Bhí lucht ceardchumainn ag maíomh go mbeidh rabharta d éilimh ag teacht isteach, ach is cosúil go bhfuil an deacracht sin curtha díobh freisin ag an Rialtas. Shílfeá go bhfuil na ticeanna á gcur sna boscaí ceann i ndiaidh a chéile. Ina choinne sin, tá na hargóintí i leith toghcháin luaith soiléir freisin. Tá feabhas áirithe tagtha ar an eacnamaíocht, cinnte, ach cá bhfios nach bhfeabhsóidh sí i bhfad níos mó as seo go ceann sé mhí eile? Faoin bhfómhar ní bheidh na státseirbhísigh fós ag saothrú airgid breise as an gcomhaontú pá agus pé maolú a dhéanfar ar chúrsaí cánach ní mhothóidh daoine go dtí mí Eanáir na bliana seo chugainn é. Má fhanann siad níos faide beidh éifeacht na n-athruithe cánach agus pá á mothú agus an pobal á n-aireachtáil ina bpócaí. Tá sé ráite arís agus arís eile ag an dá pháirtí Rialtais gur comhrialtas den dá pháirtí céanna ab fhearr leo tar éis an olltoghcháin. Maíonn said gurb iad is fhearr le leanacht den téarnamh eacnamaíochta agus nach mbeadh seasmhacht i gceist le haon rogha eile. Níl bealach ar bith go dtoghfar an líon céanna Teachtaí Dála don dá pháirtí. 158 suíochán a bheidh sa chéad Dáil eile, rud a fhágfaidh gur 80 suíochán an méid is lú a bheidh ag teastáil chun rialtas a chur ar bun. Tá sé deacair a shamhlú go mbeidh an líon sin suíochán acu, ach le teacht Renua agus Comhghuaillíocht na Neamhspleách, b fhéidir go bhféadfaidís comhrialtas bogha ceatha a tharraingt le chéile. Gan amhras, is iad Páirtí an Lucht Oibre is leochailí agus is iad is mó a bheidh thíos le toghchán luath. Agus feabhas beag áirithe le feiceáil sna pobalbhreitheanna dóibh, b fhearr i bhfad dóibh gan dul chun na tire róluath agus deis éigin a thabhairt dóibh féin a leibhéal tacaíochta a mhéadú. Gan amhras, is iad Páirtí an Lucht Oibre is leochailí agus is iad is mó a bheidh thíos le toghchán luath. Má chinneann an Taoiseach gurb é an fómhar an t-am ceart, cuirfear ina leith gur geallúint bhriste eile é sin acu. Ach i gcomhthéacs na ngeallúintí briste ar fad, ní dócha go mbeadh an tábhacht chéanna leis an gceann sin. Rud a bhfuil tábhacht leis, áfach, ná an dá pháirtí a bheith réidh ullamh do thoghchán. Ní mór na cistí feachtais a bheith in eagar ach, níos tábhachtaí fós, caithfidh na hiarrthóirí cearta a bheith acu agus iad roghnaithe in am. Beidh dúshlán roimh roinnt chomh maith maidir le cuóta na mbaniarrathóirí 30% de na hiarrthóirí ar fad a theastaíonn agus aon áit a bhfuil Teachta Dála cheana acu, tarraingeoidh an cuóta raic. Ní chuirfeadh toghchán luath iontas ar éinne ach an oiread agus ní éireodh leis teacht aniar aduaidh ar an bpobal ná ar na páirtithe eile. Cheana féin deir Sinn Féin go bhfuil siad ullamh agus gach lá anois bíonn coinbhinsiún toghcháin ag Fianna Fáil. Gan amhras, cé go bhfuil tacaíocht do na neamhspleáigh ag titim sna pobalbhreitheanna, beidh na Teachtaí Dála neamhspleácha atá tofa ag seasamh arís agus beidh lear mór neamhspleách eile sa rás freisin. Beidh cruacheisteanna le freagairt ag na polaiteoirí go léir ag na doirse ach is iad Fine Gael agus an Lucht Oibre is déine a bheidh á gceistiú. Ní haon chosaint a thuilleadh é gur scrios Fianna Fáil agus an Comhaontas Glas an tír. Fiafrófar Céard a rinne sibhse ó 2011? Beidh ceist na dtáillí uisce fós ag cothú trioblóide dóibh agus tá an pobal iontach searbh faoin líon mór den aos óg arbh éigean dóibh dul ar imirce. Tá a lán acusan nach bhfillfidh choíche, iad socraithe síos anois san Astráil nó i Meiriceá. Drochbhuille é sin don tír agus buille iontach trom dá muintir. Is cuma luath nó mall don toghchán, beidh doicheall rompu i measc an phobail. Comhar 11

12 An Ghaeilge ar imeall an náisiúin Caithfear talamh siombalach na Gaeilge a athghabháil agus caithfear pobal na Gaeilge a choimeád fada agus fairsing más fulangach féin go leor de, a deir Alan Titley Tá daoine ann ar féidir leo sciar maith mór dá saol a chaitheamh i ngaeilge agus trí Ghaeilge. Iarracht mhór í mura bhfuil cónaí ort i gceann de na Gaeltachtaí fairsinge, ach tá indéanta, más dícheall féin é. Is mó go mór iad, ámh, líon na ndaoine ar féidir leo a saol a chaitheamh in Éirinn beag beann ar rud ar bith a bhaineann le Gaeilge, in ainneoin í a bheith acu ar scoil, agus fógra thall is abhus a bheith inti sa tsaol poiblí. Go deimhin, ní hann don Ghaeilge, go fiú ar imeall bhruach na meabhrach do mhórán daoine ar fud na tíre. Mura bhfuil inti ach núis nó crá croí, is earra í a bhaineann le saol na scoile agus sin uile amháin. Agus ní heol dá lán cad ina thaobh a raibh sí nó a bhfuil sí á teagasc ar scoil. B fhéidir gur dóigh leo gur plota diablaí de chuid an rialtais í le pianpháis a chur ar pháistí scoile, nó teanga bhréige a chum duine éigin céad bliain ó shin le taispeáint nár Shasanaigh sinn. Saghas Esperanto náisiúnta de thuras na huaire ar eagla na heagla. Is deacair dom áibhéil a dhéanamh maidir le haineolas daoine i dtaobh na Gaeilge. Dúirt Aire Oideachais áirithe agus cá bhfaighfeá údarás níos airde ná Aire Oideachais? dúirt an taire Oideachais seo tugaimis Ruairi Quinn air sular ceapadh é (is fíor), Well, sure, Irish was never spoken in Dublin anyway. Dúirt an craoltóir Gerry Ryan (fear a raibh cluas na gcéadta míle aige gach lá), nobody spoke Irish anyway since about the 13 th century. Níor ghá gur le holc a dúradh aon cheann díobh seo, agus glacaimid leis nárbh ea, ach le dearg-aineolas. Tá a leithéid cloiste againn ar fad. D inis Conchúr Ó Giollagáin scéal dom a bhain leis féin agus le cara a bhí istigh i dteach tábhairne oíche (agus maithfidh Conchúr dom sa chás is nárbh eisean a bhí ann). Bhí Gaeilge á labhairt go bríomhar acu mar a bhíonn nuair a chuir leaid óg a ghob isteach sa chaint: Where are yiz from? Latvia, is it? Or Poland? That s Polish isn t it? Dúirt siad go séimh gur Gaeilge a bhí ann. Níor chreid sé iad. Ah no, yiz are from Poland, or Latvia, must be Nuair a mhionnaigh siad níos faide gur Ghaeilge 12 bealtaine 2015

13 CÚRSAÍ REATHA a bhí á labhairt acu, arsa mo dhuine, Are yiz Christian Brothers or wha? Is é sin le rá, níl tuairim dá laghad ag go leor daoine cad í an Ghaeilge, ná cén fáth a bhfuil sí á teagasc sna scoileanna, ná cén fáth go bhfuil sí mar theanga oifigiúil. Cloistear caint ar athbheochan na Gaeilge nuair nach eol do dhaoine go raibh sí beo. Ní léir go minic ach oiread cad í an Ghaeltacht. Bhí mic léinn múinteoireachta agam tráth a bhfiafraínn díobh an raibh siad riamh sa Ghaeltacht (ceist choiteann mar a dhéantaí), agus gheibhinn an freagra, Ó bhí, sa Mhuileann gcearr, nó i gceatharlach féin, nó i mbaile an Longfoirt. Is beag duine anois a chreideann go bhfuil rialtas nó foras oifigiúil ar bith arb í an aidhm atá acu an Ghaeilge a athbheochan, má géilleadh i gceart don mhéid sin riamh. Agus más léir nach gcreidtear inti, agus nach bhfuil ag éirí léi, cad é in ainm Dé agus na sprideanna go léir atá ar siúl sna scoileanna, sa stát, sa timpeallacht féin? Ceist í nach gcuirtear agus ceist í, dá réir, nach bhfreagraítear. Tá gátar le freagra ón stát agus ó phobal na héireann. Bíonn cúis le teangacha a mhúineadh agus le teangacha a fhoghlaim. Ar feadh i bhfad mhúintí an Laidin i meánscoileanna na tíre. An múinteoir chéad bhliana meánscoile a bhí agamsa, mhaígh sé go bhféadfadh a bheith áiseach dá mbeadh duine caillte san Iúgslaiv (ní le magadh é seo) agus go bhféadfaí leas a bhaint aisti chun labhairt le sagart chun eolas na slí a fháil. Cheapas riamh gur chúis an-ait í le haghaidh Laidin a fhoghlaim. Ina choinne sin thall, bhí feidhm léi sa chás is go raibh tú ag dul chun na hollscoile, mar bhí ina teanga éigeantach i gcomhair an Mháithreánaigh, nó go raibh tú ag dul le sagartóireacht, smaoineamh nár theangmhaigh lem mheabhair go beag ná go mór. Ba í cúis ba mhó a raibh meas ar an Laidin ná gur síleadh go raibh draíocht faoi leith ag baint leis an litríocht chlasaiceach agus go gcuirfeadh sibhialtacht agus béasa ar bhuachaillí beaga na sráide. Is beag duine a shíl an uair sin go raibh sibhialtacht na Róimhe chomh barbartha gránna leis na Naitsithe féin, agus gur fhág siad scrios níos measa ar chultúir dúchais na heorpa. Ach, ar a laghad, samhlaíodh cúis nó cúiseanna le teagasc agus le foghlaim na Laidine. Mhúintí an Fhraincis toisc go raibh meas riamh ag na Sasanaigh ar na daoine a dhein concas orthu san aonú haois déag, agus an rud a raibh meas ag na Sasanaigh air, dingeadh an meas céanna siar inár mbráid. De bhreis air sin, gan amhras, bhí na hoird chráifeacha anall san 19ú haois a raibh sé de chuspóir acu an mheánaicme nua Chaitliceach a oiliúint. Nuair a chlasaíomar leis an Aontas Eorpach, nó leis an gcómhargadh mar a bhí air i dtosach, bhí ráig mhór faoin ngearmáinis uaireanta mar mhalairt ar an ngaeilge le súil is go dtiocfadh slánú eacnamaíochta chugainn dá gcuirfimis an briathar i ndeireadh na habairte. Nuair nár tharla sin, tosnaíodh ar a bheith ag féachaint soir i dtreo na Seapáine agus na Seapáinise, agus bhí feachtas ar bun í a chur sna bunscoileanna mar go ndíolfaí níos mó Toyotas agus Mitsubishis; ach tá an t-ionad sin bainte amach ag an tsínis anois, agus cé go mbeimis go breá sásta gnó a dhéanamh leo in Shanghai nó in Beijing nó i gcathair bheag 5 mhilliún ar nós Huang Dong, ní léir go mbeimis chomh sásta iad siúd a bheith ag teacht chugainne. Tugtar faoi ndeara nach gá Sínis a bheith agat má tá uimhir a 53 á ordú agat sa bhialann áitiúil. Go deimhin féin, cloisim urlabhraithe ó IBEC agus ó ISME á mhaíomh gur cheart an Phortaingéilis a bhrú chun cinn mar is cinnte go mbeidh an Bhrasaíl ar cheann de chumhachtaí eacnamaíochta an domhain sar i bhfad. Pé ní is a cheapfaimis maidir le faisean seo na huaire, is léiriú iad go mbíonn cúis le foghlaim teanga. Muran léir go bhfuil athréimniú na Gaeilge mar aidhm ag páirtí polaitiúil ar bith, ná ag foras substaintiúil náisiúnta ar bith feasta, cad chuige í in aon chor? Cad chuige í dár gciapadh? Nó cad chuige í i gcúlseomra éigin de chuid an dioscúrsa phoiblí, mura bhfuil curtha amach leis an mbruscar cheana féin? Nuair a dhéanann arm gallda éigin concas ar thír nó ar fhearann nua, is é an chéad rud a dhéanann siad ná an áit a ainmniú as an nua. Is é is ciall leis an ainmniú nua ná fógra fógra gur feasta mar seo a bheidh an saol, go bhfuil tuiscintí úra, agus meas nua, agus siombalachas nua, agus treo nua, agus éirim nua i réim. Tharla mé in Frigilliana na Spáinne agus seo á scríobh agam, is amhlaidh nuair a ghabh na reibiliúnaithe Faisisteacha an sráidbhaile sa chogadh cathardha gur thug siad La Calle Ginearál Franco ar an bpríomhshráid, agus cinn eile dá réir. Nílim á mholadh seo dúinne, mar le fírinne níor mhaith liom go n-ainmneofaí leithreas poiblí don Fhranco céanna. Is de shuimiúlacht, ámh, nuair a bhain an stát seo againne a shaoirse amach gur gabhadh i mbun roinnt athruithe, cuid acu nár chuaigh fada go leor, gan amhras. Is maith go bhfuil Dún Laoghaire ar an mbaile sin ó dheas ó Dhuibhlinn seachas Kingstown, agus is fada ó chuala aon chaint ar Sackville Street. Ní gan fáth a raibh raic chomh mór sin timpeall ar Dhaingean Uí Chúis/Dingle Dangle cúpla bliain ó shin. Amuigh ansin agus istigh anseo tá cogaí cultúir á bhfearadh. Tá an Ghaeilge go mór i lúib na gcogaí cultúir sin. Tá a fhios agamsa go maith nach leor an siombalachas, agus go deimhin is maith is eol dom gur cuma nó duille fíge go minic an siombalachas céanna mar mhalairt ar aon rud eile. Déarfaidh daoine nach bhfuil ann ach cur i gcéill, an sop in ionad na scuaibe, an cleite nach scríobfadh cearc. Is féidir sin a bheith ann. Ach is minic eile gurb é an siombalachas an meas atá ag an meon ar an idéal, agus is minic an t-idéal sin múchta ar fad de cheal cuid bheag éigin den siombalachas céanna. Caithfidh go bhfuil tugtha faoi ndeara go mór agaibh go bhfuil siombalachas caol aimlithe seo na Gaeilge curtha ar gcúl go ciúin, ach go daingean, i mbeagnach gach aon ainmniú atá déanta ag an stát, le habair, fiche éigin bliain anuas. Is ea, tá Uisce Éireann ar Irish Water chomh maith, ach is mar Irish Water a bheidh sé feasta, ar shlí nach raibh The Turf Board riamh ar Bhord na Móna, ná The Hound Board nó The Comhar 13

14 Doggy Board ar Bhord na gcon. Go deimhin, feicim go bhfuil an Bord Gáis féin le hathainmniú nuair a ghearrfar slios as chun críche airgid mhóir bheagáin daoine. Liosta le háireamh iad, liosta gan áireamh iad, agus beidh a liosta féin ag gach duine. B fhiú liosta a chur le chéile de na hathainmniúcháin seo, mura mbeadh ann ach ar son an taifid amháin. Ná ceapadh aon duine go bhfuil athréimniú seo an tsiombalachais á mholadh agam mar réiteach ar rud ar bith, ach is mar chomhartha ar an gcúlú atá sé á lua agam. Is é atá á mhaíomh ag an stát: Níl aon bhaint mhór ag an ngaeilge seo linne feasta! Sin é is brí leis, agus sin é an fuadar atá faoi. Mura dtuigeann daoine go bhfuil an Ghaeilge ann in aon chor, cén fáth a mbeadh aon bheann acu uirthi, beag ná mór? Ní gan fáth a tugadh an LE Samuel Bucket, nó an LE James Joyce ar na longa nua cabhlaigh mar mhalairt ar na hainmneacha Gaelacha a bhíodh orthu cheana. Níor léir go raibh spéis ar bith ag Joyce san fharraige seachas the snot green sea agus the scrotum-tightening sea. Is é a bhíothas á rá cuirimis uainn na nithe páistiúla seo is clasaímis chugainn gach a bhfuil nua-aimseartha, agus díbrímis na samhluithe a bhíodh againn roimhe seo. Rud beag, ach rud mór. Dúirt Mao tse Tung agus beidh cuimhne ag cuid againn ar an Leabhar Beag Dearg dúirt sé gurb é an treallchogaí an t-iasc atá ag snámh i bhfarraige na ndaoine. Tá an Ghaeilge ag snámh i bhfarraige an Bhéarla in Éirinn. Tá seasamh aici, sa mhéid is atá, toisc go bhfuil meas ag muintir na héireann uirthi, agus gur dóigh leo go mbaineann leo ar shlí éigin. Is mór ag muintir na héireann go bhfuil an Ghaeilge ann (go leor acu) in ainneoin nach gcuimhneoidís riamh ar í a chleachtadh. Is mór ag muintir na héireann gur leo an Ghaeilge, bíodh nach bhfuil sí acu. Is beag atá i ndán don Ghaeilge mar theanga mhionlaigh amháin. Is mar theanga a bhfuil éileamh aici, a bhfuil teanntás aici, ar dhílseacht na héireann, cuid mhór, atá a brath. Chuige sin tábhacht an phobail leathain a shamhlaíonn bá leis an ngaeilge, an fharraige mhór a bhfuilimid ag snámh inti. Mar mhalairt air sin, tógaimis cás na halban. Dhá sholaoid air: Bhíodh clár ag Channel 4 na blianta ó shin a raibh After Dark mar theideal air. Chraoltaí tar éis meán oíche. Thugtaí painéal le chéile d fhonn nithe tromchúiseacha an lae a phlé. Théití ar aghaidh go moiche na maidine dár gcionn de réir fuinnimh na díospóireachta agus suime an lucht féachana. Prógram ceal cathaoirligh a bhí ann, ceal cláir, ceal treo. Is cuimhin liom oíche nuair ba ó Ghlaschú a craoladh. Labhradh um seo is um siúd, pléadh polaitíocht is litríocht is eacnamaíocht is geolaíocht is seanseolaíocht is blubeolaíocht go heireaball timpeall. Timpeall ar a trí a chlog ar maidin dúirt Liz Lochead, file agus drámadóir, We have been talking here for some hours now, and we have never once mentioned the most Scottish thing we have, the Gaelic language. Thit ciúnas mór mar scamall ceo ar an gcomhluadar. Leathnaigh an tost. Thuirling brat a mhúch an comhrá. B in sin. Agus an dara ceann: suim bheag de bhlianta ó shin scríobh Ian Jack, colúnaí leis an Guardian i Sasana, nuachtán liobrálach oscailte neamhfhaisisteach fríth-thatchereach go deo, scríobh sé alt dar teideal I am saddened by Scotland going Gaelic. Dornán beag d fhógraí Gàidhlig i nglaschú a chuir an drochspion air, in ainneoin gurb é do dhícheall oiread fógraí Gàidhlig sa chathair sin a áireamh ar ladhracha dhá mhoncaí amach as an zú. Cén fáth a raibh brón air? An amhlaidh go raibh taibhse éigin sa Ghàidhlig a raibh sé míchompordach ina chuibhreann? Nach é an taibhse seo atá ag gnáthú gach dioscúrsa a bhaineann leis an teanga? Nach é an taibhse seo atá na ghostbusters ag iarraidh a mhúchadh? Pé straitéis a bheidh againn feasta, caithfear na daoine ciúine a thabhairt linn, nó ar a laghad beidh orainn iad a thabhairt lámh ar láimh tamall den tslí. Is í fírinne an scéil ná nach bhfuil aon phobal na Gaeilge amháin ann tá scata pobal Gaeilge ann. Tá an dream againne abhus anseo arb í an Ghaeilge cuid mhór bradán ár mbeatha an dream a labhrann, a léann, a scríobhann, a chleachtann an Ghaeilge go laethúil, an dream a dtugann an Ghaeilge brí mhór dá mbeatha. Ach is fairsinge pobal, nó pobail na Gaeilge ná sinn. Táim ag cuimhneamh ar oiread san daoine a bhaineann leas rialta, ach leas ócáidiúil as an teanga, ach atá mórálach go bhfuil sí acu. Tá seans maith ann nach gcuimhneoidís riamh ar fhreastal ar ócáid Ghaeilge, ar Oireachtas, ná Merriman, ná Comórtas Peile na Gaeltachta, ná ar iliomad rud eile. D éisteodh siad go fonnmhar le Gaeilge nuair a bheadh sí á craoladh, ach ní chuirfidís RnaG ar siúl, ná RnaLife, mar nach gcuimhneoidís air. Toisc nach bhfuilim chomh hoilte ar an tsochtheangeolaíocht agus atá Conchúr Ó Giollagáin, níl aon lipéad agam orthu seo. Ach is pobal na Gaeilge iad, i bhfoirm, ag feitheamh, bíodh nach bhfuil siad gníomhach. Ní hé go bhfuil deighilt mhór idir na cineálacha seo atáim a mhaíomh, mar is léir go bhfuilid fuis fais a chéile: ach ina dhiaidh sin, smaoinítear ar na deicheanna de mhílte, go deimhin na céadta de mhílte de dhaoine a d fhoghlaim an Ghaeilge go maith ar scoil nó ar choláiste. Iad siúd a fuair marc maith san ardteistiméireacht le breis agus leathchéad bliain anuas, daoine a dhein céim sa Ghaeilge leis an linn chéanna, daltaí a d fhreastail go rialta ar choláistí samhraidh Gaeltachta, lucht na ngaelscoileanna. Caitheadh fuinneamh ollmhór le teagasc na Gaeilge, agus cé go mbímid de shíor is de ghnáth gearánach timpeall ar an gcaighdeán a baineadh amach go minic, ina choinne sin thall, is minic a shamhlaímse gur saghas míorúilte a bhfuil bainte amach. Tá na céadta mílte de dhaoine amuigh ansin a shealbhaigh an Ghaeilge go maith tráth dá raibh, ach a lig di sleamhnú uathu, ní le holc ná le gráin ná le heaspa suime go minic, ach de dheasca cúrsaí móra eile an tsaoil a bheith ag gabháil steallaidh 14 bealtaine 2015

15 orthu. Agus ansin tá lucht an chúpla focal is é sin, daoine atá mórálach go bhfuil an méid sin féin acu, a shamhlaíonn ar shlí éigin gur leo an Ghaeilge chomh maith céanna, ach nach mbeadh sásta aon ní thairis sin a dhéanamh fúithi. Déarfar, b fhéidir, agus deirtear, nár cheart aon cheann a thógáil de dhaoine mar seo. Is le pobal na Gaeilge cúinge agus le pobal na Gaeltachta an teanga, agus bíodh an diabhal siar amach eile ag cách. Ar éigean go mbeadh ann don Ghaeltacht ceal aitheantais phoiblí de shaghas éigin, dá leithscéalaí sin féin i gcónaí. Más mian linn aon bheart fónta leanúnach a dhéanamh, caithfidh an pobal fairsing éiginnte teimhneach seo a bheith linn, an pobal a thaibhsíonn tábhacht leis an ngaeilge ach atá sásta an obair a fhágáil faoi dhaoine eile. D fhocal gearra, caithfear pobal na Gaeilge a choimeád fada agus fairsing más fulangach féin go leor de. Níl aon ghátar géibheannach leis an ngaeilge in Éirinn, ar nós mar is riachtanach an Tuircis má tá tú ag gabháil chun cónaithe sa Tuirc, nó an Farsi más áil leat do shaol a chaitheamh san Iaráin. Pé cúiseanna atá le sealbhú agus le dul chun cinn na Gaeilge, ní bhaineann siad le bás agus le beatha shaolta. Más concas míleata, gabháltas polaitiúil agus cumhacht eacnamaíochta na cúiseanna is mó a leathnaíonn teanga, bíonn cúiseanna eile ann chomh maith. Ceann acu is ea an rud a dtugaimse fothrom cultúir air. Anála an chultúir teanga a bheith ar an aer go fiú mura bhfuil an teanga ar eolas. Is beag duine i dtíortha forbartha an domhain nach bhfuil eolach ar thionchar an Bhéarla idir amhráin, agus scannáin agus theilifís agus idirlíon agus Youtiúb. Mura bhfuil focal nó siolla den teanga agat, aithneoidh tú í, pé áit a bhfuil tú. Éist le ceol an ollmhargaidh in Maidrid nó in Maidugari nó in Mombasa agus is é an Béarla a bheidh ann. Bíonn frásaí den Bhéarla sa chloigeann go fiú is mura dtuigtear siolla de. Nílim á mhaíomh gur féidir dul Ar éigean go mbeadh ann don Ghaeltacht ceal aitheantais phoiblí de shaghas éigin, dá leithscéalaí sin féin i gcomórtas a bheag nó a mhór leis an anáil fhada fhairsing sciathánach seo. Go deimhin, is minic dearmad á dhéanamh againn go bhfuil tuairim is 100,000 cainteoir Béarla ar domhan suas is anuas le gach aon chainteoir Gaeilge shingilte amháin, ag brath ar conas mar a dhéanann tú do chuid suimeanna. Samhlaigh Páirc an Chrócaigh lán go draid agus Dalymount Park in éineacht suas is anuas le bacach sráide amháin ag siúl na slí. Sin é an comórtas. Tá fairsinge chultúir ag an Araibis i dtíortha Muslamacha nach tíortha Arabacha iad; agus ag an tsínis ar fud oirthear na háise. Cuid den aeráid iad na cultúir teanga éagsúla a fhágann nach gá aon chás a dhéanamh ar a son. Is ann dóibh, sin uile. Is é atá á áiteamh agamsa, ná gur beag an fothrom cultúir a dhéanann an Ghaeilge in Éirinn, is beagthábhachtmhar í don mhórphobal nach bhfuil a gcluasa ar oscailt acu. Níl sí ansin amuigh mar throscán laethúil intinne don duine naczh lorgaíonn í. An duine féin a bhfuil Gaeilge mhaith aige, agus allas na mblianta caite aige léi ar scoil, ní foláir dó dul á lorg, caitheann sé cnagadh ar dhoirse cultúir agus pobail. Is é atá á áiteamh agamsa ná go gcaithfidh an Ghaeilge i bhfad níos mó fothraim a dhéanamh i saol na héireann. Caithfear, leis, an talamh siombalach a athghabháil, talamh atá géillte go mór le blianta beaga anuas. Cuid de sin, an t-aineolas bán a scaipeadh. Mar sholaoid eile air sin, ceann uaigneach amháin, mar tá na céadta agam: gach aon bhliain bíonn ann don Doneraile Literary Festival. Is iad na scríbhneoirí a mhórtar ann Edmund Spenser a mhol go ndíothófaí muintir Cúrsaí Reatha na héireann, agus Elizabeth Bowen a gceaptar fúithi gur spiaire de chuid Shasana í le linn an dara chogaidh mhóir bharbartha dhomhanda. Ní smaoineofaí ar lua a dhéanamh ar Sheán Clárach Mac Dónaill, ná ar Eoghan Rua Ó Súilleabháin, ná ar Dháibhí Ó Bruadair, ná ar an scoil de scríobhaithe léannta a chleachtaigh a gceird sa cheantar san 19ú haois. Ní heol do phobal beag ar bith go raibh traidisiún maorga álainn litríochta agus machnaimh ar lic an dorais acu go dtí gur scuab an Béarla an doras amach é. Tá a fhios agam go maith nach gcuirfidh seo feabhas ar theagasc na Gaeilge sna scoileanna, ná ar úsáid na Gaeilge sa státseirbhís, ná stuanú ar chúlú na Gaeilge sna Gaeltachtaí, ná ar shealbhú na Gaeilge i measc an phobail, ná ar neartú na Gaeilge sa dlí is cinnte nach gcuirfidh aon réabhlóid mhór shóisialta athshealbhaithe i réim. Ach táimse suite daingean de gur le cách an Ghaeilge, agus go bhfuil an síoráiteamh poiblí ó thaobh na dtaobhann, go hoscailte, go ciúin, go dalba, go caolchúiseach riachtanach mar bhunurlár in aon bheartas a dhéanfar amach anseo. Is ró-eagal liom go bhfuil an Ghaeilge díbeartha i leataoibh na slí i mbeagnach gach aon ghné den dioscúrsa poiblí le scór bliain anuas. Táthar sásta caitheamh linn mar mhionlucht deas neamhurchóideach a bhfuil cnámha le caitheamh chucu ó am go chéile, ach nach mbaineann go croílárnach le cad is Éire ann. Caithfimid arís a bheith i lár an aonaigh, agus fothrom á dhéanamh. Leagan giorraithe de chaint é seo a tugadh mar chuid den seimineár An Ghaeilge idir Réaltacht agus Dóchas, a thionóil Teacht Aniar mar fhóram díospóireachta in Óstán Buswells, 23 Bealtaine 2015 Comhar 15

Eochairfhocail. www.youtube.com/watch?v=iyv4buwyta0

Eochairfhocail. www.youtube.com/watch?v=iyv4buwyta0 Eochairfhocail TRÓCAIRE IUBHAILE GRÁSTA SAOIRSE GÉARLEANÚINT LÁ FHÉILE MUIRE GAN SMÁL AN DARA COMHAIRLE ÉACÚIMÉINEACH VATACÁNACH AITHRÍOCH SOILÉIRÍONN COMHBHÁ COISRIC UNGADH Réamhrá Rinne an Pápa Proinsias

More information

Pacáiste um Thaighde, Nuálaíocht agus Iomaíochas. Togra le haghaidh. RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA heorpa AGUS ÓN gcomhairle

Pacáiste um Thaighde, Nuálaíocht agus Iomaíochas. Togra le haghaidh. RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA heorpa AGUS ÓN gcomhairle AN COIMISIÚN EORPACH An Bhruiséil XXX [ ](211) XXX 211/394 (COD) Pacáiste um Thaighde, Nuálaíocht agus Iomaíochas Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA heorpa AGUS ÓN gcomhairle lena mbunaítear

More information

Éireannaigh an Domhain

Éireannaigh an Domhain Éireannaigh an Domhain Beartas na héireann maidir leis an Diaspóra Márta 2015 BEARTAS DIASPÓRA NA HÉIREANN 1 Is mór ag náisiún na héireann a choibhneas speisialta le daoine de bhunadh na héireann atá ina

More information

COMHDHÁIL IDIRNÁISIÚNTA AR CHEARTA TEANGA INTERNATIONAL CONFERENCE ON LANGUAGE RIGHTS

COMHDHÁIL IDIRNÁISIÚNTA AR CHEARTA TEANGA INTERNATIONAL CONFERENCE ON LANGUAGE RIGHTS E M AM R OG Comhdhála R P na CE EN Clár ER NF O C COMHDHÁIL IDIRNÁISIÚNTA AR CHEARTA TEANGA INTERNATIONAL CONFERENCE ON LANGUAGE RIGHTS Déardaoin an 23 agus Dé haoine an 24 Bealtaine 2013 Thursday 23rd

More information

Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission

Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission M92A Uimhir Scrúdaithe Examination Number Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission SCRÚDÚ NA hardteistiméireachta, 2006 LEAVING CERTIFICATE EXAMINATION 2006 RÚISIS PÁIPÉAR SAMPLACH RUSSIAN

More information

RIALTAS na héireann GOVERNMENT of IRELAND RÁITEAS I LEITH NA GAEILGE 2006

RIALTAS na héireann GOVERNMENT of IRELAND RÁITEAS I LEITH NA GAEILGE 2006 RIALTAS na héireann GOVERNMENT of IRELAND RÁITEAS I LEITH NA GAEILGE 2006 STATEMENT ON THE IRISH LANGUAGE 2006 CLÁR CONTENTS RÉAMHRÁ 04 PREAMBLE FÍS 06 VISION COMHTHÉACS 10 CONTEXT CUSPÓIRÍ 12 OBJECTIVES

More information

The national flag is the tricolour of green, white and orange. An bhratach trí dhath.i. uaine, bán, agus flannbhuí, an suaitheantas náisiúnta.

The national flag is the tricolour of green, white and orange. An bhratach trí dhath.i. uaine, bán, agus flannbhuí, an suaitheantas náisiúnta. The national flag is the tricolour of green, white and orange. An bhratach trí dhath.i. uaine, bán, agus flannbhuí, an suaitheantas náisiúnta. constitution of ireland bunreacht na héireann article 7 airteagal

More information

Pacáiste Faisnéise d Eisimircigh 2013

Pacáiste Faisnéise d Eisimircigh 2013 Pacáiste Faisnéise d Eisimircigh 2013 Tábla na nábhar 1. Réamhrá maidir leis an bpacáiste Faisnéise d Eisimircigh 2013 2. Teachtaireacht ó Chathaoirleach Chomhairle Easpag Éireann d Eisimircigh 3. Eolas

More information

Níos Fearr le Sinn Féin

Níos Fearr le Sinn Féin Níos Fearr le Sinn Féin A Sinn Féin Policy Document December 2015 1 List of Contents/ Clár Ábhar (i) (ii) (iii) Executive Summary Achoimre Fheidhmeach Introduction Part 1 Equality 1.1 Introduction 1.2

More information

Coláiste Phádraig Droim Conrach Baile Átha Cliath 9. St Patrick s College Drumcondra, Dublin 9

Coláiste Phádraig Droim Conrach Baile Átha Cliath 9. St Patrick s College Drumcondra, Dublin 9 Coláiste Phádraig Droim Conrach Baile Átha Cliath 9 St Patrick s College Drumcondra, Dublin 9 Bachelor of Education Degree An Chéim Baitsiléir Oideachais 2012-2013 COLÁISTE PHÁDRAIG, DROIM CONRACH, BAILE

More information

Éire Sláintiúil CREAT LE HAGHAIDH SLÁINTE AGUS FOLLÁINE FHEABHSAITHE 2013 2025

Éire Sláintiúil CREAT LE HAGHAIDH SLÁINTE AGUS FOLLÁINE FHEABHSAITHE 2013 2025 Éire Sláintiúil CREAT LE HAGHAIDH SLÁINTE AGUS FOLLÁINE FHEABHSAITHE 2013 2025 RéAmhRá An TAoisigh Ach ní leor dul chun cinn eacnamaíoch ina aonar. sochaí bheoga uainn in Éirinn, áit a bhfuil gach duine

More information

Children s. Independent. Mobility. on the island of Ireland. Brendan O Keeffe Alanna O Beirne

Children s. Independent. Mobility. on the island of Ireland. Brendan O Keeffe Alanna O Beirne Children s Independent Mobility on the island of Ireland Brendan O Keeffe Alanna O Beirne Foreword When we think of times past, we are fond of saying that children then had more freedoms than now. They

More information

A E CLÁR DO CHOMÓRADH 1916 A N G 1916 F Comórtha Programme IL C G FI CLÁR DO CHOMÓRADH Commemoration Programme

A E CLÁR DO CHOMÓRADH 1916 A N G 1916 F Comórtha Programme IL C G FI CLÁR DO CHOMÓRADH Commemoration Programme - ÉIRÍ M CH T Ú SI G 1916 - FI SI RI 1916 Comórtha Programme 1916 E SC ST CÁ E R CLÁR DO CHOMÓRDH 1916 OMÓRDH IL C Á FÁ I G 1916 F I SI RI - ÉIRÍ M T CH Ú I S R 1916 E SC ST CÁ E OMÓRDH IL C ÁI FÁ CLÁR

More information

St. Angela s College, Sligo

St. Angela s College, Sligo St. Angela s College, Sligo A College of the National University of Ireland, Galway Undergraduate Summary Prospectus 2016 Open Day 2015 Thursday 22nd October www.stangelas.nuigalway.ie St. Angela s College,

More information

Bachelor of Education Degree An Chéim Baitsiléir Oideachais 2011-2012

Bachelor of Education Degree An Chéim Baitsiléir Oideachais 2011-2012 Coláiste Phádraig Droim Conrach Baile Átha Cliath 9 St Patrick s College Drumcondra, Dublin 9 Bachelor of Education Degree An Chéim Baitsiléir Oideachais 2011-2012 Is coláiste de chuid Ollscoil Chathair

More information

Foreword 4. Executive Summary 6. List of Tables 9. List of Figures 10. Introduction 13. Section 1 - Profile of the Population 14

Foreword 4. Executive Summary 6. List of Tables 9. List of Figures 10. Introduction 13. Section 1 - Profile of the Population 14 1 2 Table of Contents Foreword 4 Executive Summary 6 List of Tables 9 List of Figures 10 Introduction 13 Section 1 - Profile of the Population 14 1.1 The Irish People 16 1.2 Demography 16 Section 2 - Health

More information

College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies

College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies 27 College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies At NUI Galway, we equip our students to become free-thinking, active citizens with the skills to critique and re-shape society s values and institutions

More information

An Audit of Research on Early Childhood Care and Education in Ireland 1990-2006

An Audit of Research on Early Childhood Care and Education in Ireland 1990-2006 An Audit of Research on Early Childhood Care and Education in Ireland 1990-2006 (Second Edition) Iniúchadh ar Thaighde in Éirinn maidir le Cúram agus Oideachas na Luath-Óige 1990-2006 (An Dara heagrán)

More information

Language and Literacy in Irish-medium Primary Schools. Report on the Consultation and Seminar

Language and Literacy in Irish-medium Primary Schools. Report on the Consultation and Seminar Language and Literacy in Irish-medium Primary Schools Report on the Consultation and Seminar 2 Contents Introduction 5 Section 1: Report on the Consultation 7 Overview of consultation 7 Findings 10 Policy

More information

Tithe an Oireachtais. An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht. Tuasascáil ón gcoiste maidir le Tuiliú. agus

Tithe an Oireachtais. An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht. Tuasascáil ón gcoiste maidir le Tuiliú. agus Tithe an Oireachtais An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht Tuasascáil ón gcoiste maidir le Tuiliú agus Árachas Maoine in Éireann, 2015 Nollaig 2015 Houses of the Oireachtas Report of the

More information

Whole School Evaluation REPORT. Our Lady of the Wayside N.S. Kilternan, Dublin 18 Uimhir rolla: 18806U

Whole School Evaluation REPORT. Our Lady of the Wayside N.S. Kilternan, Dublin 18 Uimhir rolla: 18806U An Roinn Oideachais agus Scileanna Department of Education and Skills Whole School Evaluation REPORT Our Lady of the Wayside N.S. Kilternan, Dublin 18 Uimhir rolla: 18806U Date of inspection: 21 November

More information

APPENDIX A: THE MOST COMMON FORMS OF INFLECTED PREPOSITIONS IN IRISH AND ITALIAN

APPENDIX A: THE MOST COMMON FORMS OF INFLECTED PREPOSITIONS IN IRISH AND ITALIAN APPENDIX A: THE MOST COMMON FORMS OF INFLECTED PREPOSITIONS IN IRISH AND ITALIAN 1 Irish (cf. NIG, Mac Congáil 2004) PERSONAL PRONOUNS PREPOSITION MÉ TÚ SÉ SÍ SINN SIBH SIAD 1. ag agam agat aige aici againn

More information

Open days will take place on Friday 14th & Saturday 15th Glasnevin Campus Saturday 15th St Patrick s Campus www.dcu.ie/openday

Open days will take place on Friday 14th & Saturday 15th Glasnevin Campus Saturday 15th St Patrick s Campus www.dcu.ie/openday Mater Dei Institute of Education Dublin City University Undergraduate Prospectus 2015 Open days will take place on Friday 14th & Saturday 15th Glasnevin Campus Saturday 15th St Patrick s Campus www.dcu.ie/openday

More information

A SOCIAL PORTRAIT OF OLDER PEOPLE IN IRELAND. Building an Inclusive Society

A SOCIAL PORTRAIT OF OLDER PEOPLE IN IRELAND. Building an Inclusive Society A SOCIAL PORTRAIT OF OLDER PEOPLE IN IRELAND Building an Inclusive Society A Social Portrait of Older People in Ireland BAILE ÁTHA CLIATH ARNA FHOILSIÚ AG OIFIG AN tsoláthair Le ceannach díreach ón Oifig

More information

An Bille um Chosaint Sealbhóirí Cuntais Morgáiste Cónaithe, 2014 Protection of Residential Mortgage Account Holders Bill 2014

An Bille um Chosaint Sealbhóirí Cuntais Morgáiste Cónaithe, 2014 Protection of Residential Mortgage Account Holders Bill 2014 An Bille um Chosaint Sealbhóirí Cuntais Morgáiste Cónaithe, 2014 Protection of Residential Mortgage Account Holders Bill 2014 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 11 of 2014] AN BILLE UM CHOSAINT SEALBHÓIRÍ

More information

2013/2014. Mayo Campus Part-time Courses GALWAY MAYO LETTERFRACK MOUNTBELLEW

2013/2014. Mayo Campus Part-time Courses GALWAY MAYO LETTERFRACK MOUNTBELLEW 2013/2014 Mayo Campus Part-time Courses GALWAY MAYO LETTERFRACK MOUNTBELLEW PRESIDENT S WELCOME Learning is a lifelong and life-wide process. At GMIT s Mayo Campus, we offer lifelong learning courses

More information

College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies. Prizes and Awards

College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies. Prizes and Awards College of Arts, Social Sciences, and Celtic Studies Prizes and Awards 2009/2010 Page2 Contents THE DR. AND MRS. W. A. BROWNE SCHOLARSHIP... 3 THE BUTTERWORTHS LAW PRIZE... 3 DEAN S AWARD FOR BEST FINAL

More information

THIRTY-FIRST AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (CHILDREN) BILL As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS. SCHEDULE Part 1 Part 2

THIRTY-FIRST AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (CHILDREN) BILL As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS. SCHEDULE Part 1 Part 2 Click here for Explanatory Memorandum THIRTY-FIRST AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (CHILDREN) BILL 2012 As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS Section 1. Amendment of the Constitution. 2. Citation. SCHEDULE

More information

Dublin City University 2014 Undergraduate Prospectus. What Will You Do?

Dublin City University 2014 Undergraduate Prospectus. What Will You Do? Dublin City University 2014 Undergraduate Prospectus What Will You Do? What Will You Do? Embark on one of the most enjoyable, challenging, inspiring, transformative experiences of your life. Explore a

More information

An tacht um an Aonú Leasú is Fiche ar an mbunreacht, Twenty-first Amendment of the Constitution Act, 2001

An tacht um an Aonú Leasú is Fiche ar an mbunreacht, Twenty-first Amendment of the Constitution Act, 2001 An tacht um an Aonú Leasú is Fiche ar an mbunreacht, 2001 Twenty-first Amendment of the Constitution Act, 2001 TWENTY-FIRST AMENDMENT OF THE CONSTITUTION ACT, 2001 ARRANGEMENT OF SECTIONS Section 1. Amendment

More information

Comhdháil. Cumann Idirnáisiúnta na gcoimisinéirí Teanga. International Association of Language Commissioners. Conference 2016

Comhdháil. Cumann Idirnáisiúnta na gcoimisinéirí Teanga. International Association of Language Commissioners. Conference 2016 Cumann Idirnáisiúnta na gcoimisinéirí Teanga International Association of Language Commissioners Comhdháil Chumann Idirnáisiúnta na gcoimisinéirí Teanga 2016 International Association of Language Commissioners

More information

Cúrsaí Samhraidh 2015. Coláiste Mhuire gan Smál

Cúrsaí Samhraidh 2015. Coláiste Mhuire gan Smál Cúrsaí Samhraidh 2015 Coláiste Mhuire gan Smál Summer course information April 2015 1 Cúrsaí samhraidh 2015 Click on the course title to read about the course ONSITE COURSES (1-7 JULY)... 3 1. Technology

More information

AAaaaa [Type text] [Type text] Libraries NI. Business Plan

AAaaaa [Type text] [Type text] Libraries NI. Business Plan AAaaaa [Type text] [Type text] Libraries NI Business Plan 2015 2016 1 CONTENTS Page Foreword 1 1. Who we are 3 2. Corporate Objectives and Key Performance indicators 8 3. The Planning Context 10 4. The

More information

Communicating: Learning experiences

Communicating: Learning experiences Communicating: Learning experiences Learning experience 3: Helping me to learn Theme: Communicating, Aim 3 and Learning goal 2 Setting: Home and infant class (primary school) Kara (4 years) is in junior

More information

Mary Immaculate College Summer courses 2012

Mary Immaculate College Summer courses 2012 Courses 2-6 July Summer courses 2012 1. Introduction to Using ICT to support Literacy for pupils with SEN... 2 2. Gaeilge: saibhreas agus cruinneas do mhúinteoirí... 2 3. Exploring Local History... 3 4.

More information

TWENTY-EIGHTH AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (TREATY OF LISBON) BILL 2009. As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS. SCHEDULE Part 1 Part 2

TWENTY-EIGHTH AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (TREATY OF LISBON) BILL 2009. As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS. SCHEDULE Part 1 Part 2 TWENTY-EIGHTH AMENDMENT OF THE CONSTITUTION (TREATY OF LISBON) BILL 2009 As initiated ARRANGEMENT OF SECTIONS Section 1. Amendment of Article 29 of Constitution. 2. Citation. SCHEDULE Part 1 Part 2 [No.

More information

iadt Institute of Art, Design & Technology iadt Prospectus 2015 Prospectus 2015 prospectus

iadt Institute of Art, Design & Technology iadt Prospectus 2015 Prospectus 2015 prospectus iadt Institute of Art, Design & Technology iadt Prospectus 2015 Prospectus 2015 i prospectus 2015 open 2014 days Friday, 21st November 2014 10am - 4pm Saturday, 22nd November 2014 10am - 2pm CAO Open Evening,

More information

A SOCIAL PORTRAIT OF PEOPLE OF WORKING AGE IN IRELAND. Building an Inclusive Society

A SOCIAL PORTRAIT OF PEOPLE OF WORKING AGE IN IRELAND. Building an Inclusive Society A SOCIAL PORTRAIT OF PEOPLE OF WORKING AGE IN IRELAND Building an Inclusive Society A Social Portrait of PEOPLE OF WORKING AGE in Ireland BAILE ÁTHA CLIATH ARNA FHOILSIÚ AG OIFIG AN tsoláthair Le ceannach

More information

Entry/Iontráil 2015-16. Part-Time Courses Handbook Lamhleabhar Cursaí Páirtaimseartha

Entry/Iontráil 2015-16. Part-Time Courses Handbook Lamhleabhar Cursaí Páirtaimseartha Entry/Iontráil 2015-16 Part-Time Courses Handbook Lamhleabhar Cursaí Páirtaimseartha Contents / Ábhair Welcome The Campus - A Panoramic View Dundalk Institute of Technology Lifelong Learning Centre Registration

More information

The Oral Irish Examination

The Oral Irish Examination The Oral Irish examination will determine, to a greater or lesser extent, how well you are going to fare in your Leaving Certificate Irish Examination. If you do well in your Oral examination, then it

More information

The Council of Europe s European Language Portfolio. El Portfolio Europeo de Lenguas del Consejo Europeo de las Lenguas

The Council of Europe s European Language Portfolio. El Portfolio Europeo de Lenguas del Consejo Europeo de las Lenguas El Portfolio Europeo de Lenguas del Consejo Europeo de las Lenguas Punann Chomhairle na heorpa do Theangacha Eorpacha The Council of Europe s European Language Portfolio 1 Foto Grianghraf Pasaporte de

More information

Bachelor of Education Degree Course Subjects

Bachelor of Education Degree Course Subjects Bachelor of Education Degree Course Subjects Practical Teaching Practice Competencies Gaeilge English Mathematics Curriculum and Methodology Modhanna Múinte na Gaeilge English Methods Mathematics Methods

More information

Learning and developing through interactions

Learning and developing through interactions Learning and developing through interactions Introduction Relationships are at the very heart of early learning and development. Through their early interactions babies learn to feel secure, to communicate,

More information

Bachelor of Education Degree 2013

Bachelor of Education Degree 2013 Coláiste Phádraig Droim Conrach St Patrick s College Drumcondra Bachelor of Education Degree 2013 Is coláiste de chuid Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath é Coláiste Phádraig St Patrick s College is a

More information

68 DÁIL ÉIREANN 1103. Tuesday, 10th October, 2006. 2.30 p.m. ORDER OF BUSINESS

68 DÁIL ÉIREANN 1103. Tuesday, 10th October, 2006. 2.30 p.m. ORDER OF BUSINESS 68 DÁIL ÉIREANN 1103 Dé Máirt, 10 Deireadh Fómhair, 2006 Tuesday, 10th October, 2006 2.30 p.m. ORD GNÓ ORDER OF BUSINESS 9. Tairiscint maidir le Róta na nairí i gcomhair Ceisteanna Parlaiminte. Motion

More information

95 SEANAD ÉIREANN 1623

95 SEANAD ÉIREANN 1623 95 SEANAD ÉIREANN 1623 Dé Céadaoin, 9 Nollaig, 2009 Wednesday, 9th December, 2009 10.30 a.m. RIAR NA hoibre Order Paper GNÓ POIBLÍ Public Business 1. Ráitis maidir leis an Tuarascáil ón gcoimisiún Imscrúdúcháin

More information

EXAMINATION SECTIONS IN DETAIL

EXAMINATION SECTIONS IN DETAIL A.D.C.R.G. adjudicator certificated by An Coimisiún The examination is open to persons who are 30 years of age or over at the date of examination and are acceptable to An Coimisiún as candidates. They

More information

DÁIL ÉIREANN. Dé Céadaoin, 12 Nollaig, 2007 Wednesday, 12th December, 2007. RIAR NA hoibre ORDER PAPER

DÁIL ÉIREANN. Dé Céadaoin, 12 Nollaig, 2007 Wednesday, 12th December, 2007. RIAR NA hoibre ORDER PAPER DÁIL ÉIREANN Dé Céadaoin, 12 Nollaig, 2007 Wednesday, 12th December, 2007 RIAR NA hoibre ORDER PAPER 73 DÁIL ÉIREANN 963 Dé Céadaoin, 12 Nollaig, 2007 Wednesday, 12th December, 2007 10.30 a.m. ORD GNÓ

More information

An Bille um Chumarsáid Leictreonach atá Dochrach agus Mailíseach, 2015 Harmful and Malicious Electronic Communications Bill 2015

An Bille um Chumarsáid Leictreonach atá Dochrach agus Mailíseach, 2015 Harmful and Malicious Electronic Communications Bill 2015 An Bille um Chumarsáid Leictreonach atá Dochrach agus Mailíseach, 2015 Harmful and Malicious Electronic Communications Bill 2015 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 37 of 2015] AN BILLE UM CHUMARSÁID

More information

REPORT INFORMATION ON THE INSPECTION ON THE QUALITY OF LEARNING AND TEACHING IN MUSIC

REPORT INFORMATION ON THE INSPECTION ON THE QUALITY OF LEARNING AND TEACHING IN MUSIC An Roinn Oideachais agus Scileanna Department of Education and Skills Subject Inspection of Music REPORT Coláiste Eoin Stillorgan, County Dublin Roll number: 60041D Date of inspection: 23 November 2011

More information

Quality Assurance Process. 2014 Report. Prepared by the Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht in compliance with the Public Spending Code

Quality Assurance Process. 2014 Report. Prepared by the Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht in compliance with the Public Spending Code Quality Assurance Process 2014 Report Prepared by the Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht in compliance with the Public Spending Code October 2015 Certification This Quality Assurance Report

More information

Buntús na Gaeilge. Irish for Adult Learners. Barbara Hillers with Bettina Kimpton. Textbook for Celtic 132: Introduction to Modern Irish.

Buntús na Gaeilge. Irish for Adult Learners. Barbara Hillers with Bettina Kimpton. Textbook for Celtic 132: Introduction to Modern Irish. Buntús na Gaeilge Irish for Adult Learners Barbara Hillers with Bettina Kimpton Textbook for Celtic 132: Introduction to Modern Irish Harvard 2007 [for class use and private circulation only] SOME WORDS

More information

Postgraduate Prospectus 2015 16

Postgraduate Prospectus 2015 16 A top university for graduate employability Postgraduate Prospectus 2015 16 T A U G H T P R O G R A M M E S Welcome to NUI Galway We are in the top 2% of universities in the world. Generations of inspiration

More information

Tithe an Oireachtais. An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht. Tuarascáil ón gcomhchoiste. maidir le

Tithe an Oireachtais. An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht. Tuarascáil ón gcomhchoiste. maidir le Tithe an Oireachtais An Comhchoiste um Chomhshaol, Cultúr agus Gaeltacht Tuarascáil ón gcomhchoiste maidir le Tuiliú agus Árachas Maoine in Éirinn, 2015 Eanáir 2016 A leagadh faoi bhráid dhá Theach an

More information

COMHAIRLE CHONTAE DHUN NA ngall

COMHAIRLE CHONTAE DHUN NA ngall COMHAIRLE CHONTAE DHUN NA ngall Oifig Riarthóir na gcruinnithe Aras an Chontae LEIFEAR 22 Aibreán 2014 Beidh Cruinniú Comhairle Chontae Dhún na ngall ar siúl Dé Luain 28 Aibreán, 2013, ag 11.00 r.n. in

More information

NUI GALWAY SAFETY STATEMENT POLICY

NUI GALWAY SAFETY STATEMENT POLICY NUI GALWAY SAFETY STATEMENT POLICY Published by National University of Ireland Galway. Copyright URL: http://www.nuigalway.ie/footer-links/copyright.html The Information contained in this NUI Galway Safety

More information

LIFELONG LEARNING PROSPECTUS

LIFELONG LEARNING PROSPECTUS LIFELONG LEARNING PROSPECTUS GALWAY M AYO LETTERFRACK MOUNTBELLEW Learning is a lifelong and life-wide process... learn with us! President s Welcome As a publicly funded higher education institution, GMIT

More information

A SOCIAL PORTRAIT OF COMMUNITIES IN IRELAND. Building an Inclusive Society

A SOCIAL PORTRAIT OF COMMUNITIES IN IRELAND. Building an Inclusive Society A SOCIAL PORTRAIT OF COMMUNITIES IN IRELAND Building an Inclusive Society A SOCIAL PORTRAIT OF COMMUNITIES IN IRELAND Brian Nolan* and Bertrand Maitre** *School of Applied Social Science, UCD, **The Economic

More information

An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 2015 Health Insurance (Amendment) Bill 2015

An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 2015 Health Insurance (Amendment) Bill 2015 An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 201 Health Insurance (Amendment) Bill 201 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 100 of 201] AN BILLE ÁRACHAIS SLÁINTE (LEASÚ), 201 HEALTH INSURANCE (AMENDMENT) BILL 201

More information

Teachers Corner Financial Literacy

Teachers Corner Financial Literacy Teachers Corner Financial Literacy Ideas and lesson plans for Financial Literacy CDVEC Curriculum Development Unit Ireland Publisher: Design: City of Dublin VEC, Curriculum Development Unit, Captains Rd,

More information

3.064 Integration with Physical Education

3.064 Integration with Physical Education PE can be an invaluable way of presenting information in a different way for those who learn best through kinaesthetic means. Additionally we strive to teach in an integrated way and physical education

More information

Professional Master of Education Year Two, Semester Three

Professional Master of Education Year Two, Semester Three Professional Master of Education Year Two, Semester Three Course Handbook Autumn 2015 1 P a g e Welcome from the Dean of Education/ Fáilte ó Dhéan an Oideachais Dear Student, On behalf of my colleagues

More information

Review of Guidance Counselling provision in second level schools Report of the findings

Review of Guidance Counselling provision in second level schools Report of the findings Review of Guidance Counselling provision in second level schools 2012-2013 Report of the findings NCGE 2013 NCGE, 2013 Disclaimer Every effort has been made by NCGE to ensure that the information provided

More information

Whole School Evaluation REPORT. Kilkenny School Project NS Springfields, Waterford Road, Kilkenny Uimhir rolla: 19905E

Whole School Evaluation REPORT. Kilkenny School Project NS Springfields, Waterford Road, Kilkenny Uimhir rolla: 19905E An Roinn Oideachais agus Scileanna Department of Education and Skills Whole School Evaluation REPORT Kilkenny School Project NS Springfields, Waterford Road, Kilkenny Uimhir rolla: 19905E Date of inspection:

More information

what s in the box? Prehistory Box Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E

what s in the box? Prehistory Box Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E what s in the box? Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E Kerry County Museum, Ashe Memorial Hall, Denny Street, Tralee T: 066 712 7777 E: info@kerrymuseum.ie W: www.kerrymuseum.ie Claudia Köhler

More information

The Irish Squirrel Survey

The Irish Squirrel Survey The Irish Squirrel Survey Michael Carey 1, Geoff Hamilton 2, Alan Poole 3 and Colin Lawton 4 1 Email: careyml@eircom.net. 2 Email: hamiltog@gmail.com. 3 Email: alanthomaspoole@gmail.com. 4 Corresponding

More information

Bachelor of Education Year One, Semester One

Bachelor of Education Year One, Semester One Bachelor of Education Year One, Semester One Course Handbook Autumn 2013 Welcome from the Dean of Education/ Fáilte ó Déan an Oideachais Dear Student, On behalf of my colleagues I extend a warm welcome

More information

Training teachers to use the European Language Portfolio

Training teachers to use the European Language Portfolio Training teachers to use the European Project C6 of the ECML 2nd medium-term programme (ELP_TT) Principles underlying the ELP and key design features David Little 1 Principles Principle 1 The promotion

More information

Bachelor of Education in Education & Psychology Year One, Semester Two

Bachelor of Education in Education & Psychology Year One, Semester Two Bachelor of Education in Education & Psychology Year One, Semester Two Course Handbook Spring 2015 Welcome from the Dean of Education/ Fáilte ó Déan an Oideachais Dear Student, On behalf of my colleagues

More information

REGISTER OF ELECTORS. An Garda Síochána Registration of Garda Síochána as Postal Voters

REGISTER OF ELECTORS. An Garda Síochána Registration of Garda Síochána as Postal Voters Form Version: 08/2015 REGISTER OF ELECTORS An Garda Síochána Registration of Garda Síochána as Postal Voters RFB Under section 14(a) of the Electoral Act, 1992, a member of the Garda Síochána may apply

More information

Syntactic ambiguity in Hiberno-English

Syntactic ambiguity in Hiberno-English In: Studia Anglica Posnaniensia (15), 1983, 39-45. Syntactic ambiguity in Hiberno-English Raymond Hickey University of Bonn Hiberno-English shows deviations from all areas of Standard English of which

More information

Fall '07: Cúige Uladh (10)

Fall '07: Cúige Uladh (10) Fall '07: Cúige Uladh (10) The Travels of Micí Mac Gabhann (Part II) (not due until Nov. 5, but handed out now in case you find time to get a start on it...) When we left Micí, he had just decided to head

More information

APRIL 2010 ISSN 1393-0974. communique A N G A R D A S Í O C H Á N A MANAGEMENT JOURNAL

APRIL 2010 ISSN 1393-0974. communique A N G A R D A S Í O C H Á N A MANAGEMENT JOURNAL APRIL 2010 ISSN 1393-0974 communique A N G A R D A S Í O C H Á N A MANAGEMENT JOURNAL A N G A R D A S Í O C H Á N A M A N A G E M E N T J O U R N A L EDITORIAL This edition of Communiqué presents the reader

More information

Bille an Bhainc Ceannais (Morgáistí Ráta Athraithigh), 2015 Central Bank (Variable Rate Mortgages) Bill 2015

Bille an Bhainc Ceannais (Morgáistí Ráta Athraithigh), 2015 Central Bank (Variable Rate Mortgages) Bill 2015 Bille an Bhainc Ceannais (Morgáistí Ráta Athraithigh), 2015 Central Bank (Variable Rate Mortgages) Bill 2015 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 54 of 2015] BILLE AN BHAINC CEANNAIS (MORGÁISTÍ RÁTA ATHRAITHIGH),

More information

CELEBRATING DIVERSITY

CELEBRATING DIVERSITY CELEBRATING DIVERSITY Plan for the Development of LGBT Services and Supports in Galway City and County 2012-2015 AN ILCHINEÁLACHT A CHEILIÚRADH Plean ar mhaithe le Forbairt Seirbhísí agus Tacaíochtaí LGBT

More information

The cultural and economic trends of Cinema in Ireland and Wales

The cultural and economic trends of Cinema in Ireland and Wales The cultural and economic trends of Cinema in Ireland and Wales Acknowledgements This audit of cinemas in Ireland and Wales was commissioned by Sgrîn Cymru Wales and the Arts Council. The study was financially

More information

A n G úm ; 091 < Seaneagráin... Back Issues... Seaneagráin... Back Issues

A n G úm ; 091 < Seaneagráin... Back Issues... Seaneagráin... Back Issues ISSN 1313-7543 A n G úm ; S E O U N N A R S A O IR E! Tá riithe le háimsiú ar gach leathanach i leabhar atá ag cur thar maoil lé léaráidí agus lé béir! Coinneoidh an leabhar seo ciuin iad rnás ar saoire

More information

A LONG TERM ECONOMIC PLAN TO KEEP THE RECOVERY GOING

A LONG TERM ECONOMIC PLAN TO KEEP THE RECOVERY GOING A LONG TERM ECONOMIC PLAN TO KEEP THE RECOVERY GOING GENERAL ELECTION 2016 2 To Keep The Recovery Going Contents 6 Foreword from the Taoiseach 8 Executive Summary 11 A Strong Recovery but Challenges Ahead

More information

National University of Ireland, Galway Ollscoil na héireann Gaillimh

National University of Ireland, Galway Ollscoil na héireann Gaillimh National University of Ireland, Galway Ollscoil na héireann Gaillimh Prof. Nollaig Mac Congáil Registrar and Deputy-President Office of Registrar & Deputy-President About NUI Galway Established 1845 Five

More information

STATUTORY INSTRUMENTS. S.I. No. 333 of 2015 ROAD TRAFFIC (FIXED CHARGE OFFENCES) (PRESCRIBED NOTICE AND DOCUMENT) REGULATIONS 2015

STATUTORY INSTRUMENTS. S.I. No. 333 of 2015 ROAD TRAFFIC (FIXED CHARGE OFFENCES) (PRESCRIBED NOTICE AND DOCUMENT) REGULATIONS 2015 STATUTORY INSTRUMENTS. S.I. No. 333 of 2015 ROAD TRAFFIC (FIXED CHARGE OFFENCES) (PRESCRIBED NOTICE AND DOCUMENT) REGULATIONS 2015 2 [333] S.I. No. 333 of 2015 ROAD TRAFFIC (FIXED CHARGE OFFENCES) (PRESCRIBED

More information

Whole School Evaluation REPORT

Whole School Evaluation REPORT An Roinn Oideachais agus Scileanna Department of Education and Skills Whole School Evaluation REPORT Belcarra National School Castlebar, Co. Mayo Uimhir rolla: 17585C Date of inspection: 19 September 2013

More information

An Bille um Rialáil Iasachtóirí Airgid, 2013 Regulation of Moneylenders Bill 2013

An Bille um Rialáil Iasachtóirí Airgid, 2013 Regulation of Moneylenders Bill 2013 An Bille um Rialáil Iasachtóirí Airgid, 2013 Regulation of Moneylenders Bill 2013 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 67 of 2013] AN BILLE UM RIALÁIL IASACHTÓIRÍ AIRGID, 2013 REGULATION OF MONEYLENDERS

More information

Fine Gael Manifesto. Let s Get Ireland Working

Fine Gael Manifesto.  Let s Get Ireland Working Fine Gael Manifesto www.finegael.ie Let s Get Ireland Working Table of Contents Foreword by Party Leader, Enda Kenny TD 2 Fine Gael s 5 Points to Recovery 4 1 Agriculture, Seafood & Marine 9 2 Arts, Culture

More information

STATISTICAL INFORMATION ON SOCIAL WELFARE SERVICES 2010

STATISTICAL INFORMATION ON SOCIAL WELFARE SERVICES 2010 summary and older financial people STATISTICAL INFORMATION ON SOCIAL WELFARE SERVICES 2010 1 2010 STATISTICAL INFORMATION ON SOCIAL WELFARE SERVICES Staitisticí um Sheirbhísí LeasA Shoisialaigh older

More information

Whole School Evaluation REPORT. St Philip the Apostle Senior National School, Mountview, Clonsilla, Dublin 15 Uimhir rolla: 19643A

Whole School Evaluation REPORT. St Philip the Apostle Senior National School, Mountview, Clonsilla, Dublin 15 Uimhir rolla: 19643A An Roinn Oideachais agus Scileanna Department of Education and Skills Whole School Evaluation REPORT St Philip the Apostle Senior National School, Mountview, Clonsilla, Dublin 15 Uimhir rolla: 19643A Date

More information

Language and History in Ireland from the Middle Ages to the Present

Language and History in Ireland from the Middle Ages to the Present A View of the Irish Language: Language and History in Ireland from the Middle Ages to the Present Steven G. Ellis National University of Ireland, Galway Sí an Ghaeilge gnáth-theanga na ndaoine san am i

More information

An Bille um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015 Climate Action and Low Carbon Development Bill 2015

An Bille um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, 2015 Climate Action and Low Carbon Development Bill 2015 An Bille um Ghníomhú Aeráide agus um Fhorbairt Ísealcharbóin, Climate Action and Low Carbon Development Bill Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 2 of ] AN BILLE UM GHNÍOMHÚ AERÁIDE AGUS UM FHORBAIRT

More information

Visiting Student Academic Information Booklet

Visiting Student Academic Information Booklet Visiting Student Academic Information Booklet Semester 1, 2015/2016 UNIVERSITY ROAD NEWCASTLE ROAD DISTILLERY ROAD Entrance River Corrib Newcastle Road Entrance To Galway City Cathedral River Corrib University

More information

Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht Gaeilge, Gaeltacht and Islands

Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht Gaeilge, Gaeltacht and Islands Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht Gaeilge, Gaeltacht and Islands September 2015 Commemorating 1916 A new cultural and visitor centre at Pearse s Cottage An Taoiseach, Enda Kenny, T.D turned

More information

what s in the box? Tom Crean Box Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E

what s in the box? Tom Crean Box Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E what s in the box? Teachers Guide L O A N B O X P R O G R A M M E Kerry County Museum, Ashe Memorial Hall, Denny Street, Tralee T: 066 712 7777 E: education@kerrymuseum.ie W: www.kerrymuseum.ie Claudia

More information

ACCESS ALL AREAS: developing access & collections getting the right book* to the right person at the right time

ACCESS ALL AREAS: developing access & collections getting the right book* to the right person at the right time ACCESS ALL AREAS: developing access & collections getting the right book* to the right person at the right time Selection & Purchasing selection policy purchasing policy Developing Access providing access

More information

STATUTORY INSTRUMENTS. S.I. No. 295 of 2008 OCCUPATIONAL PENSION SCHEMES (FUNDING STANDARD) (AMENDMENT) REGULATIONS, 2008

STATUTORY INSTRUMENTS. S.I. No. 295 of 2008 OCCUPATIONAL PENSION SCHEMES (FUNDING STANDARD) (AMENDMENT) REGULATIONS, 2008 STATUTORY INSTRUMENTS S.I. No. 295 of 2008 OCCUPATIONAL PENSION SCHEMES (FUNDING STANDARD) (AMENDMENT) REGULATIONS, 2008 (Prn. A8/1096) 2 [295] S.I. No. 295 of 2008 OCCUPATIONAL PENSION SCHEMES (FUNDING

More information

Rebuilding. Reflections on the effects of acquired brain injuries, from survivors, their families and those who work with them.

Rebuilding. Reflections on the effects of acquired brain injuries, from survivors, their families and those who work with them. Rebuilding Reflections on the effects of acquired brain injuries, from survivors, their families and those who work with them. Introduction Contents Who are we? We are a group of clients who use the National

More information

Bille an Bhainc Ceannais (Rátaí Úis Morgáiste), 2015 Central Bank (Mortgage Interest Rates) Bill 2015

Bille an Bhainc Ceannais (Rátaí Úis Morgáiste), 2015 Central Bank (Mortgage Interest Rates) Bill 2015 Bille an Bhainc Ceannais (Rátaí Úis Morgáiste), 2015 Central Bank (Mortgage Interest Rates) Bill 2015 Mar a tionscnaíodh As initiated [No. 49 of 2015] BILLE AN BHAINC CEANNAIS (RÁTAÍ ÚIS MORGÁISTE), 2015

More information

Brú na Bóinne World Heritage Site

Brú na Bóinne World Heritage Site B r ú n a B ó i n n e Wo r l d H e r i t a g e S i t e R e s e a r c h F r a m e w o r k Brú na Bóinne World Heritage Site Research Framework Compiled and edited by Jessica Smyth with contributions from

More information

An Teachdaire Gaidhealach

An Teachdaire Gaidhealach An Teachdaire Gaidhealach Aireamh 75 An t-og Mhios/An Issue 2007 75 An Dùbhlachd 2006 December 2006 Published by Comunn Gàidhlig Astràilia ISSN 0727-6540 An Teachdaire Gaidhealach Committee members Neach-cathrach:

More information

Work and Poverty in Ireland:

Work and Poverty in Ireland: Work and Poverty in Ireland: An Analysis of the CSO Survey on Income and Living Conditions 2004-2010 Dorothy Watson Bertrand Maître Christopher T. Whelan An Roinn Coimirce Sóisialaí Department of Social

More information

Continuing Professional Development. Summer Courses for Teachers. Providers' Booklet

Continuing Professional Development. Summer Courses for Teachers. Providers' Booklet Continuing Professional Development Summer Courses for Teachers 2015 Providers' Booklet English and Irish electronic versions of this document are available on: www.ecdr umcondr a.ie All enquiries should

More information

NIGHT CLASSES 2015/16 www.corkcollegeofcommerce.ie NIGHT. of COMMERCE the bridge to your future CLASSES. the bridge to your future 2015/16

NIGHT CLASSES 2015/16 www.corkcollegeofcommerce.ie NIGHT. of COMMERCE the bridge to your future CLASSES. the bridge to your future 2015/16 of COMMERCE NIGHT CLASSES 2015/16 1 of of COMMERCE PRINCIPAL S ADDRESS W elcome to the Cork College of Commerce, College of Further Education and thank you for considering our college as a place to continue

More information

An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 2013 Health Insurance (Amendment) Bill 2013

An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 2013 Health Insurance (Amendment) Bill 2013 An Bille Árachais Sláinte (Leasú), 13 Health Insurance (Amendment) Bill 13 Mar a ritheadh ag Dáil Éireann As passed by Dáil Éireann [No. 112b of 13] AN BILLE ÁRACHAIS SLÁINTE (LEASÚ), 13 HEALTH INSURANCE

More information