Computer Science Education Research Conference

Size: px
Start display at page:

Download "Computer Science Education Research Conference"

Transcription

1 Proceedings CSERC '11 April 7 and 8, 2011 Computer Science Education Research Conference Heerlen, the Netherlands Editors: Gerrit van der Veer Peter Sloep Marko van Eekelen CSERC '11 is organised in cooperation with the Special Interest Group Computer Science Education In-Cooperation 1

2 Productie Open Universiteit Basisvormgeving Eden design, Amsterdam Omslag Team Visuele Communicatie, Open Universiteit Druk en bindwerk OCÉ business services 2011 Open Universiteit, Heerlen Behoudens uitzonderingen door de Wet gesteld mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende(n) op het auteursrecht niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking. Save exceptions stated by the law no part of this publication may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or other means, included a complete or partial transcription, without the prior written permission of the publisher. ISBN

3 Volume Editors Gerrit van der Veer Open Universiteit, School of Computer Science, Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen The Netherlands Peter Sloep Open Universiteit, Centre for Learning Sciences and Technologies, Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen, The Netherlands Marko van Eekelen Open Universiteit, School of Computer Science, Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen, The Netherlands & Radboud Universiteit Nijmegen, Institute for Computing and Information Sciences, Heyendaalseweg 135, 6525 AJ Nijmegen, The Netherlands 3

4 Organization CSERC '11 is organised in cooperation with the Special Interest Group Computer Science Education Executive Committee Programme chairs Gerrit van der Veer, Open Universiteit, The Netherlands Peter Sloep, Open Universiteit, The Netherlands Marko van Eekelen, Open Universiteit, The Netherlands Organizing Committee Evert van de Vrie, Open Universiteit, The Netherlands Mieke Haemers, Open Universiteit, The Netherlands Programme Committee Erik Barendsen, Radboud Universiteit Nijmegen, The Netherlands Jos Beishuizen, Vrije Universiteit Amsterdam, the Netherlands Mordechai Ben Ari, Weizmann Institute of Science, Israel Anders Berglund, Uppsala University, Sweden Adriana Berlanga, Open University, the Netherlands Paul de Bra, Technical University Eindhoven, The Netherlands Patrick Brézillon, Université Paris, France Licia Calvi, University of Leuven, Belgium Michael Caspersen, Aarhus University, Denmark Martyn Clark, University of Leeds, United Kingdom Nell Dale, University of Texas, United States of America Mats Daniels, Uppsala University, Sweden Hendrik Drachsler, Open University, the Netherlands Jon Dron, Athabasca University, Canada Sally Fincher, University of Kent, United Kingdom Ralf Klamma, RWTH Aachen University, Germany Andrew Luxton-Reilly, The University of Auckland, New Zealand Arnold Pears, Uppsala University, Sweden Simos Retalis, University of Piraeus, Greece Guido Rößling, Technische Universität Darmstadt, Germany Ingrid Russell, Hartford University, United States of America Henry Walker, Grinell College, USA Mary Webb, Kings College London, United Kingdom Bert Zwaneveld, Open University, the Netherlands

5 Proceedings CSERC '11 Gerrit van der Veer Preface 7 Peter Sloep Marko van Eekelen Linda Marshall Developing a Computer Science Curriculum in the South African Context 9 Henry Walker A Lab-based Approach for Introductory Computing that Emphasizes Collaboration 21 Jurriaan Hage Plagiarism detection for Java: a tool comparison 33 Peter Rademaker Nikè van Vugt Hanneke Potters Peer Production & Peer Support at the Free Technology Academy 49 Adriana Berlanga Lex Bijlsma Vreda Pieterse Student discussion forums: What is in it for them? 59 Isabel van Rooyen Laura Benvenuti Sciences, Computing, Informatics: who is the keeper of the Real Faith? 73 Paul van der Vet Gerrit van der Veer Birgit Schmitz Game Based Learning for Computer Science Education 81 André Czauderna Roland Klemke Jens Haag A Distributed Virtual Computer Security Lab with Central Authority 89 Tobias Horsmann Stefan Karsch Harald Vranken 5

6

7 Preface Computer Science is a young discipline. Many of today s Computer Science teachers have their disciplinary roots still elsewhere. Consequently, curricula differ dramatically, certainly between countries, and there is little if any agreement on what the fundaments of this discipline ought to be. Even if international organisations such as IFIP, IEEE, and ACM are putting considerable effort in developing curriculum guidelines, these do not rise above the tentative, and their application as well as their validity in different parts of the world is a matter of trial and error. An additional problem is the lack of international standards for establishing a specific educational level: university or academic turn out to allow for widely different interpretations and, consequently, levels of expected achievement. So far, international Computer Science conferences on education or with education tracks have mainly featured examples of curricula and experience reports. Valuable though these are, the time is ripe for reports on systematic research on computer science learning and education. What are the fundaments of the domain? How best to structure it? How to incorporate traditional as well as novel techniques for teaching and learning? How to design suitable learning environments? These are not only novel questions for this just emerging discipline, they also very much need to be addressed as education in this young discipline certainly is not a trivial matter, the more so since it itself is still evolving at an unprecedented speed. Our conference is an early effort to stimulate and coordinate this type of educational research by creating a stage for its dissemination. We aim at an international audience, and intend to create a truly global community of research. We will all benefit from each others early attempts, from the different types of issues that seem relevant, from the different research backgrounds that contribute their flavours to the concepts and frameworks that infuse and enrich our research. We hope to discover both common ground and an inspiring variety of approaches. Research on Computer Science Education stands to profit from that. Managing quality at the start of a new research community implies bootstrapping. We were happy to cooperate with ACM s Special Interest Group on Computer Science Education (SIGCSE) in identifying reliable and expert reviewers, and to spread the call for submissions. This volume contains the first harvest from an exciting new field. We hope it serves its goals: helping to set the tone and to define the research domain, as well as stimulating the development of an international research community. We thank our hosts, NIOC, the Open University of The Netherlands, and the Zuyd University for their support and for providing the logistics to our meeting. We hope these proceedings increase awareness among the international world of Computer Science education researchers and stimulate discussion and collaboration. Heerlen, The Netherlands, 7th April, 2011 Gerrit van der Veer Peter Sloep Marko van Eekelen 7

8 Developing a Computer Science Curriculum in the South African Context Linda Marshall 8

9 A Lab-based Approach for Introductory Computing that Emphasizes Collaboration Henry Walker 20

10 Plagiarism detection for Java: a tool comparison Jurriaan Hage Peter Rademaker Nikè van Vugt 32

11 Peer Production & Peer Support at the Free Technology Academy Hanneke Potters Adriana Berlanga Lex Bijlsma 48

12 Student discussion forums: What is in it for them? Vreda Pieterse Isabel van Rooyen 58

13 Sciences, Computing, Informatics: who is the keeper of the Real Faith? Laura Benvenuti Paul van der Vet Gerrit van der Veer 72

14 Game Based Learning for Computer Science Education Birgit Schmitz André Czauderna Roland Klemke 80

15 A Distributed Virtual Computer Security Lab with Central Authority Jens Haag Tobias Horsmann Stefan Karsch Harald Vranken 88

IT Governance. The IT Governance Audit (IGA)

IT Governance. The IT Governance Audit (IGA) IT Governance The IT Governance Audit (IGA) 1 Open Universiteit faculteit Managementwetenschappen Cursusteam ir. H.B.F. Hofstee, cursusteamleider en auteur Open Universiteit prof. dr. R.J. Kusters, auteur,

More information

Summary CHILD ABUSE. Leiden Attachment Research Program

Summary CHILD ABUSE. Leiden Attachment Research Program Summary CHILD ABUSE Leiden Attachment Research Program M.H. van IJzendoorn / P. Prinzie / E.M. Euser / M.G. Groeneveld / S. N. Brilleslijper-Kater A.M.T. van Noort-van der Linden / M.J. Bakermans-Kranenburg

More information

De groepsleider als evenwichtskunstenaar

De groepsleider als evenwichtskunstenaar De groepsleider als evenwichtskunstenaar Leescommissie Prof. dr. P.H. van der Laan Prof. dr. T.V.M. Pels Prof. dr. I. Weijers Prof. dr. M. de Winter Omslagontwerp: Primo!studio Delft Foto omslag: [stockbureau

More information

Voorbeeld. Preview. Dit document is een voorbeeld van NEN / This document is a preview by NEN. Nederlandse praktijkrichtlijn

Voorbeeld. Preview. Dit document is een voorbeeld van NEN / This document is a preview by NEN. Nederlandse praktijkrichtlijn Nederlandse praktijkrichtlijn Information technology - Guidelines for the management of IT Security - Part 3: Techniques for the management of IT Security (ISO/IEC TR 13335-3:1998,IDT) NPR-ISO/IEC TR 13335-3

More information

Legal Knowledge Based Systems JURIX 97. JURIX: The Tenth Conference

Legal Knowledge Based Systems JURIX 97. JURIX: The Tenth Conference 5 november 1997 15:36 rik2 Sheet number 5 Page number 5 Legal Knowledge Based Systems JURIX 97 JURIX: The Tenth Conference The Foundation for Legal Knowledge Systems Editors: A. Oskamp R.V. De Mulder C.

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 27005 (en) Information technology - Security techniques - Information security risk management (ISO/IEC 27005:2008,IDT)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 27005 (en) Information technology - Security techniques - Information security risk management (ISO/IEC 27005:2008,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 20000-2 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 20000-2 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn

Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Risk management and internal control systems

Risk management and internal control systems Discussion Paper Risk management and internal control systems NIVRA taskforce on Internal Control Royal NIVRA ISBN-13: 978-90-75103-46-5... 2007 Koninklijk NIVRA, Amsterdam. Alle rechten voorbehouden.

More information

Strategic Interactions in Franchise Relationships. Evelien Croonen

Strategic Interactions in Franchise Relationships. Evelien Croonen Strategic Interactions in Franchise Relationships Evelien Croonen Publisher: Labyrinth Publications Pottenbakkerstraat 15 17 2984 AX Ridderkerk The Netherlands Print: Offsetdrukkerij Ridderprint B.V.,

More information

Nederlandse norm NEN-ISO/IEC 27018. (en)

Nederlandse norm NEN-ISO/IEC 27018. (en) Nederlandse norm Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is

More information

Voorbeeld. Preview ISO/IEC 27001 INTERNATIONAL STANDARD

Voorbeeld. Preview ISO/IEC 27001 INTERNATIONAL STANDARD Nederlandse norm Information technology - Security techniques - Information security management systems - Requirements (ISO/IEC 27001:2005,IDT) NEN-ISO/IEC 27001 (en) november 2005 ICS 35.040 Dit document

More information

NEN-ISO/IEEE 11073-10417

NEN-ISO/IEEE 11073-10417 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn

Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn

Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

NEN-ISO/IEC/IEEE 15289

NEN-ISO/IEC/IEEE 15289 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. praktijkrichtlijn Food safety management systems - Guidance on the application of ISO 22000:2005 (ISO/TS 22004:2005,IDT)

Voorbeeld. Preview. praktijkrichtlijn Food safety management systems - Guidance on the application of ISO 22000:2005 (ISO/TS 22004:2005,IDT) Nederlandse praktijkrichtlijn Food safety management systems - Guidance on the application of ISO 22000:2005 (ISO/TS 22004:2005,IDT) NPR-ISO/TS 22004 (en) november 2005 ICS 67.020 Dit document mag slechts

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 18245 (en) Retail financial services - Merchant category codes (ISO 18245:2003,IDT)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 18245 (en) Retail financial services - Merchant category codes (ISO 18245:2003,IDT) Nederlandse norm Retail financial services - Merchant category codes (ISO 18245:2003,IDT) NEN-ISO 18245 (en) juni 2003 ICS 35.240.15 Als Nederlandse norm is aanvaard: Dit document mag slechts op een stand-alone

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 22313 (en) Societal security - Business continuity management systems - Guidance (ISO 22313:2012,IDT)

Nederlandse norm. NEN-ISO 22313 (en) Societal security - Business continuity management systems - Guidance (ISO 22313:2012,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/IEC TR 18044 (en) IT security techniques - Information security incident management (ISO/IEC TR 18044:2004,IDT)

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/IEC TR 18044 (en) IT security techniques - Information security incident management (ISO/IEC TR 18044:2004,IDT) Nederlandse praktijkrichtlijn IT security techniques - Information security incident management (ISO/IEC TR 18044:2004,IDT) NPR-ISO/IEC TR 18044 (en) november 2004 ICS 35.040 Als Nederlandse praktijkrichtlijn

More information

Tasks, hierarchies, and flexibility

Tasks, hierarchies, and flexibility Tasks, hierarchies, and flexibility Planning in Food Processing Industries Wout van Wezel Uitgever: Labyrint Publication Postbus 662 2900 AR Capelle a/d IJssel Nederland Drukwerk: ISBN 90-72591-98-4 2001,

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 18629-1 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 18629-1 (en) Nederlandse norm Industrial automation systems and integration - Process specification language - Part 1: Overview and basic principles (ISO 18629-1:2004,IDT) NEN-ISO 18629-1 (en) december 2004 ICS 25.040.40

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 15504-6 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 15504-6 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 20022-2 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 20022-2 (en) Nederlandse norm Financial services - UNIversal Financial Industry message scheme - Part 2: Roles and responsibilities of the registration bodies (ISO 20022-2:2004,IDT) NEN-ISO 20022-2 (en) april 2005

More information

Voorbeeld. Preview. praktij krichtl ij n. N Nederlands. NPR-ISO/IEC TR I 3335-4 (en)

Voorbeeld. Preview. praktij krichtl ij n. N Nederlands. NPR-ISO/IEC TR I 3335-4 (en) Nederlandse praktij krichtl ij n NPR-ISO/IEC TR I 3335-4 (en) Information technology - Guidelines for the management of IT Security - Part 4: Selection of safeguards (ISO/IEC TR 13335-4:2000,IDT) april

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 19757-2 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 19757-2 (en) Nederlandse norm Information technology - Document Schema Definition Language (DSDL) - Part 2: Regular-grammar-based validation - RELAX NG (ISO/IEC 19757-2:2003,IDT) NEN-ISO/IEC 19757-2 (en) december 2003

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 16100-5 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO 16100-5 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

NEN-ISO/IEC/IEEE 29119-2

NEN-ISO/IEC/IEEE 29119-2 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/IEC TR 9126-2 (en) Software engineering - Product quality - Part 2: External metrics (ISO/IEC TR 9126-2:2003,IDT)

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/IEC TR 9126-2 (en) Software engineering - Product quality - Part 2: External metrics (ISO/IEC TR 9126-2:2003,IDT) Nederlandse praktijkrichtlijn Software engineering - Product quality - Part 2: External metrics (ISO/IEC TR 9126-2:2003,IDT) NPR-ISO/IEC TR 9126-2 (en) september 2003 ICS 35.080 Als Nederlandse praktijkrichtlijn

More information

A Practical Guide to Dutch Building Contracts

A Practical Guide to Dutch Building Contracts A Practical Guide to Dutch Building Contracts A Practical Guide to Dutch Building Contracts M.A.B. Chao-Duivis A.Z.R. Koning A.M. Ubink 3 rd edition s-gravenhage - 2013 3 rd edtion ISBN 978-90-78066-76-7

More information

Voorbeeld. norm. Preview. NEN-ISO/IEC 13642 (en)

Voorbeeld. norm. Preview. NEN-ISO/IEC 13642 (en) Nederlandse norm Informatietechnologie - Elementen van de managementinformatie met betrekking tot de fysieke OS I-laag (ISO/IEC 13642:1999,IDT) NEN-ISO/IEC 13642 (en) Information technology - Elements

More information

The Chinese market for environmental and water technology. Kansendossier China

The Chinese market for environmental and water technology. Kansendossier China The Chinese market for environmental and water technology Kansendossier China Kansendossier The Chinese market for environmental and water Technology Datum 2 5 2013 Agentschap NL is een agentschap van

More information

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/TR 14049 (en)

Voorbeeld. Preview. NPR-ISO/TR 14049 (en) Nederlandse praktijkrichtlijn Milieumanagement - Levenscyclusanalyse - en van toepassing van ISO 14041 inzake vaststelling van het doel en de reikwijdte en uitv oering van de inventarisatie (ISO/TR 14049:2000,IDT)

More information

Nederlandse norm NEN-ISO 16100-3. (en)

Nederlandse norm NEN-ISO 16100-3. (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 27033-1 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 27033-1 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Vervangt NPR-CEN/TR 14709:2003 Ontw. Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-CEN/TR 14709 (en)

Vervangt NPR-CEN/TR 14709:2003 Ontw. Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-CEN/TR 14709 (en) Vervangt NPR-CEN/TR 14709:2003 Ontw. Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn

Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Shop floor design: layout, investments, cross-training, and labor allocation. Jos Bokhorst

Shop floor design: layout, investments, cross-training, and labor allocation. Jos Bokhorst Shop floor design: layout, investments, cross-training, and labor allocation Jos Bokhorst Published by: Labyrint Publications Pottenbakkerstraat 15-17 2984 AX Ridderkerk The Netherlands Tel: +31 (0) 1804-63962

More information

Ergonomics - Ergonomics of human-system interaction - Human-centred lifecycle process descriptions (ISO/TR 18529:2000,IDT) september 2000 ICS 13.

Ergonomics - Ergonomics of human-system interaction - Human-centred lifecycle process descriptions (ISO/TR 18529:2000,IDT) september 2000 ICS 13. Nederlandse praktijkrichtlijn Ergonomie - Ergonomie van de menssysteeminteractie - Op de mens gerichte beschrijvingen van de levenscyclus van een proces (ISO/TR 18529:2000,IDT) NPR-ISO/TR 18529 (en) Ergonomics

More information

Nederlandse norm NEN-ISO 16792. (en) Technical product documentation - Digital product definition data practices (ISO 16792:2006,IDT)

Nederlandse norm NEN-ISO 16792. (en) Technical product documentation - Digital product definition data practices (ISO 16792:2006,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 11154-4 (en) Road vehicles - Roof load carriers - Part 4: Magnetic fixing devices (ISO 11154-4:2004,IDT)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 11154-4 (en) Road vehicles - Roof load carriers - Part 4: Magnetic fixing devices (ISO 11154-4:2004,IDT) Nederlandse norm Road vehicles - Roof load carriers - Part 4: Magnetic fixing devices (ISO 11154-4:2004,IDT) NEN-ISO 11154-4 (en) juli 2005 ICS 43.040.60 Als Nederlandse norm is aanvaard: Dit document

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 15782-1 (en) Certificate management for financial services - Part 1: Public key certificates (ISO 15782-1:2009,IDT)

Nederlandse norm. NEN-ISO 15782-1 (en) Certificate management for financial services - Part 1: Public key certificates (ISO 15782-1:2009,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-IEC 61511-2 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-IEC 61511-2 (en) Nederlandse norm Functional safety - Safety instrumented systems for the process industry sector - Part 2: Guidance for the application of IEC 61511-1 (IEC 61511-2:2003,IDT) NEN-IEC 61511-2 (en) juli 2003

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-IEC 62264-2 (en) Enterprise-control system integration - Part 2: Object mode attributes (IEC 62264-2:2004,IDT)

Voorbeeld. Preview. NEN-IEC 62264-2 (en) Enterprise-control system integration - Part 2: Object mode attributes (IEC 62264-2:2004,IDT) Nederlandse norm Enterprise-control system integration - Part 2: Object mode attributes (IEC 62264-2:2004,IDT) NEN-IEC 62264-2 (en) augustus 2004 ICS 25.040.40; 35.240.50 Als Nederlandse norm is aanvaard:

More information

Kolin Kolistelut Koli Calling

Kolin Kolistelut Koli Calling Kolin Kolistelut Koli Calling The Fourth Finnish/Baltic Sea Conference on Computer Science Education October 1 3, 2004 in Koli, Finland Organized by the University of Joensuu, Finland Pre-Proceedings 2

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/TS 13606-4 (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/TS 13606-4 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 15544 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 15544 (en) Nederlandse norm Aardolie- en aardgasindustrie - Buitengaatse productie-installaties - Eisen en richtlijnen voor noodresponsie (ISO15544:2000,IDT) NEN-ISO 15544 (en) Petroleum and natural gas industries

More information

NEN-ISO/IEC TR 13066-2

NEN-ISO/IEC TR 13066-2 Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn

Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 37500 (en) Guidance on outsourcing (ISO 37500:2014,IDT) Richtlijn bij outsourcing (ISO 37500:2014,IDT)

Nederlandse norm. NEN-ISO 37500 (en) Guidance on outsourcing (ISO 37500:2014,IDT) Richtlijn bij outsourcing (ISO 37500:2014,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 9594-10 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 9594-10 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 14496-18 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 14496-18 (en) Nederlandse norm Information technology - Coding of audiovisual objects - Part 18: Font compression and streaming (ISO/IEC 14496-18:2004,IDT) NEN-ISO/IEC 14496-18 (en) juli 2004 ICS 35.040 Als Nederlandse

More information

Nederlandse norm. NEN-EN 15975-1 (en) Veiligheid van drinkwater levering - Richtlijnen voor risico- en crisismanagement - Deel 1: Crisismanagment

Nederlandse norm. NEN-EN 15975-1 (en) Veiligheid van drinkwater levering - Richtlijnen voor risico- en crisismanagement - Deel 1: Crisismanagment Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 20926 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO/IEC 20926 (en) Nederlandse norm Software engineering - IFPUG 4.1 - Unadjusted functional size measurement method - Counting practices manual (ISO/IEC 20926:2003,IDT) NEN-ISO/IEC 20926 (en) november 2003 ICS 35.080 Als

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 26511 (en) Systems and software engineering - Requirements for managers of user documentation (ISO/IEC 26511:2011,IDT)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 26511 (en) Systems and software engineering - Requirements for managers of user documentation (ISO/IEC 26511:2011,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/TR 14639-1 (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/TR 14639-1 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

ICT in home health care in Japan. Kansendossier Japan

ICT in home health care in Japan. Kansendossier Japan ICT in home health care in Japan Kansendossier Japan Colofon Kansendossier ICT in home health care in Japan Datum 2 5 2013 Agentschap NL is een agentschap van het Ministerie van Economische Zaken. Agentschap

More information

Shared QA for Producing Free Educational Materials at the FTA

Shared QA for Producing Free Educational Materials at the FTA Shared QA for Producing Free Educational Materials at the FTA Frans Mofers 1, Wouter Tebbens 2, Hanneke Potters 1, and Lex Bijlsma 1 1 Open Universiteit, Valkenburgerweg 177, 6419 AT Heerlen, The Netherlands

More information

Information technology - Code of practice for information security management (ISO/IEC 17799:2000,IDT) januari 2002 ICS 35.040

Information technology - Code of practice for information security management (ISO/IEC 17799:2000,IDT) januari 2002 ICS 35.040 Nederlandse norm Informatietechnologie - Code voor informatiebeveiliging (ISO/IEC 17799:2000,IDT) NEN-ISO/IEC 17799 (en) Information technology - Code of practice for information security management (ISO/IEC

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/IEC TS 24790 (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-ISO/IEC TS 24790 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 25119-3 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO 25119-3 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Geographic information - Simple feature access - Part 2: SQL option (ISO 19125-2:2004,IDT) augustus 2004 ICS 35.240.70

Geographic information - Simple feature access - Part 2: SQL option (ISO 19125-2:2004,IDT) augustus 2004 ICS 35.240.70 Nederlandse norm Geografische informatie - Toegang tot eenvoudige entiteiten - Deel 2: SQL optie (ISO 19125-2:2004,IDT) NEN-ISO 19125-2 (en) Geographic information - Simple feature access - Part 2: SQL

More information

PhD Survey 2011. Experiences of PhD students at the University of Groningen

PhD Survey 2011. Experiences of PhD students at the University of Groningen PhD Survey 2011 Experiences of PhD students at the University of Groningen Preface Teaching and research are closely linked in the Dutch university system. This is particularly true for the third phase

More information

Netherlands technical agreement. NTA 7379 (en) Guidelines for Predictive emission monitoring systems (PEMS) - Execution and quality assurance

Netherlands technical agreement. NTA 7379 (en) Guidelines for Predictive emission monitoring systems (PEMS) - Execution and quality assurance Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 23000-2 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO/IEC 23000-2 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-CR 14380 (en) Toegepaste verlichtingstechnieken - Tunnelverlichting Preview

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-CR 14380 (en) Toegepaste verlichtingstechnieken - Tunnelverlichting Preview Nederlandse praktijkrichtlijn Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik

More information

Shifting judicial tasks

Shifting judicial tasks Shifting judicial tasks Exploratory investigation of civil and administrative areas A. Böcker L. de Groot-van Leeuwen M. Laemers May 2016 Radboud Universiteit Faculteit Rechtsgeleerdheid Onderzoekcentrum

More information

Sociale Vaardigheidstraining op Maat Een inventarisatie van knelpunten bij de implementatie en uitvoering SUMMARY

Sociale Vaardigheidstraining op Maat Een inventarisatie van knelpunten bij de implementatie en uitvoering SUMMARY Sociale Vaardigheidstraining op Maat Een inventarisatie van knelpunten bij de implementatie en uitvoering SUMMARY Leontien M. van der Knaap Stefan Bogaerts Nadine M. P. G. Speessen Lynn C. A. van Dee INTERVICT

More information

Nederlandse norm NEN-ISO/IEC 24723. (en)

Nederlandse norm NEN-ISO/IEC 24723. (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

juni 2004 ICS 01.080.20; 43.040.30 Vervangt NEN-ISO 2575:2000/A4:2001; NEN-ISO 2575:2000/A1:2001; NEN-ISO 2575:2000/C1:2001; NEN- ISO 2575:2000

juni 2004 ICS 01.080.20; 43.040.30 Vervangt NEN-ISO 2575:2000/A4:2001; NEN-ISO 2575:2000/A1:2001; NEN-ISO 2575:2000/C1:2001; NEN- ISO 2575:2000 Nederlandse norm Road vehicles - Symbols for controls, indicators and tell-tales (ISO 2575:2004,IDT) NEN-ISO 2575 (en) juni 2004 ICS 01.080.20; 43.040.30 Vervangt NEN-ISO 2575:2000/A4:2001; NEN-ISO 2575:2000/A1:2001;

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 24097-1 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO 24097-1 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Pascale Simons - Curriculum Vitae

Pascale Simons - Curriculum Vitae Pascale Simons - Curriculum Vitae Personal details Name Pascale Anna Maria Simons Title MSc Address Henri Dunantstraat 131 3620 Lanaken Belgium Phone nr: ++31-6-15015071 E-mail: pascale.simons@uhasselt.be

More information

Imaging materials - Optical disc media - Storage practices (ISO 18925:2002,IDT) maart 2002 ICS 37.040.99

Imaging materials - Optical disc media - Storage practices (ISO 18925:2002,IDT) maart 2002 ICS 37.040.99 Nederlandse norm Beelddragers - Optische schijven - Opslagpraktijken (ISO 18925:2002,IDT) NEN-ISO 18925 (en) Imaging materials - Optical disc media - Storage practices (ISO 18925:2002,IDT) maart 2002 ICS

More information

Nederlandse norm. NEN-EN-IEC 62305-2 (en) Bliksembeveiliging - Deel 2: Risicomanagement (IEC 62305-2:2010,IDT) Preview

Nederlandse norm. NEN-EN-IEC 62305-2 (en) Bliksembeveiliging - Deel 2: Risicomanagement (IEC 62305-2:2010,IDT) Preview Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Dutch Technical Agreement. NTA 8200 (en) Best practice list for biomass fuel and ash analysis Preview

Dutch Technical Agreement. NTA 8200 (en) Best practice list for biomass fuel and ash analysis Preview Dutch Technical Agreement Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn NPR-CEN/TS 15531-2. (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn NPR-CEN/TS 15531-2. (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Meerjaren Speurwerkprogramma 2015-2018 Voortgangsrapportage 2015 Thema Creatieve Industrie

Meerjaren Speurwerkprogramma 2015-2018 Voortgangsrapportage 2015 Thema Creatieve Industrie TNO-rapport 0100293450 Meerjaren Speurwerkprogramma 2015-2018 Voortgangsrapportage 2015 Thema Creatieve Industrie Industrie De Rondom 1 5612 AP Eindhoven Postbus 6235 5600 HE Eindhoven www.tno.nl T +31

More information

Dit document bevat de officiële Engelse versie van de Europese norm EN 834, oktober 1994.

Dit document bevat de officiële Engelse versie van de Europese norm EN 834, oktober 1994. Nederlandse.:: :!: :' Ш Ш I NEN-EN 834 Warmtekostenverdelers voor bepaling van het verbruik van verwarmingsradiatoren. Toestellen met elektrische energievoorziening EN 834 Heat cost allocators for the

More information

AN EXERCISE ASSISTANT FOR PRACTICAL NETWORKING COURSES

AN EXERCISE ASSISTANT FOR PRACTICAL NETWORKING COURSES AN EXERCISE ASSISTANT FOR PRACTICAL NETWORKING COURSES Jens Haag 1,3, Christian Witte 1, Stefan Karsch 1, Harald Vranken 2 and Marko van Eekelen 2,4 1 Cologne University of Applied Sciences, Steinmüllerallee

More information

Nederlandse norm NEN-IEC 61892-7. (en) Mobile and fixed offshore units - Electrical installations - Part 7: Hazardous areas (IEC 61892-7:2007,IDT)

Nederlandse norm NEN-IEC 61892-7. (en) Mobile and fixed offshore units - Electrical installations - Part 7: Hazardous areas (IEC 61892-7:2007,IDT) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 9050 (en) Vlakglas voor gebouwen - Bepaling van de lichttoetreding, de directe

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 9050 (en) Vlakglas voor gebouwen - Bepaling van de lichttoetreding, de directe Nederlandse norm Vlakglas voor gebouwen - Bepaling van de lichttoetreding, de directe zontoetreding, de totale zonneenergietoetreding, de ultraviolettoetreding en de hiermee samenhangende factoren (ISO

More information

Lecture Notes in Computer Science 5161

Lecture Notes in Computer Science 5161 Lecture Notes in Computer Science 5161 Commenced Publication in 1973 Founding and Former Series Editors: Gerhard Goos, Juris Hartmanis, and Jan van Leeuwen Editorial Board David Hutchison Lancaster University,

More information

Voorbeeld. norm. Preview. NEN-IEC 60533 (en)

Voorbeeld. norm. Preview. NEN-IEC 60533 (en) Nederlandse norm Elektrische en elektronische installaties aan boord van schepen Elektromagnetische compatibiliteit (IEC 60533:1999.IDT) NEN-IEC 60533 (en) Electrical and electronic installations in ships

More information

Pivot Park Screening Centre participates in novel 196 million pan-european drug discovery platform

Pivot Park Screening Centre participates in novel 196 million pan-european drug discovery platform PRESS RELEASE Pivot Park Screening Centre participates in novel 196 million pan-european drug discovery platform Pivot Park Screening Centre in Oss will play an important role in a new pan-european drug

More information

J.P. SANDWIJK, P.D.A. COHEN, S. MUSTERD, & M.P.S. LANGEMEIJER TITLE

J.P. SANDWIJK, P.D.A. COHEN, S. MUSTERD, & M.P.S. LANGEMEIJER TITLE Sandwijk, J.P., P.D.A. Cohen, S. Musterd, & M.P.S. Langemeijer (1995), Licit and illicit drug use in Amsterdam II. Report of a household survey in 1994 on the prevalence of drug use among the population

More information

Voorbeeld. Preview. NPR-IEC/TR 61926-1-1 (en) Ontwerpautomatisering - Deel 1-1: Harmonisatie van ATLAS proeftalen (IEC/TR 61926-1 -1:1999,IDT)

Voorbeeld. Preview. NPR-IEC/TR 61926-1-1 (en) Ontwerpautomatisering - Deel 1-1: Harmonisatie van ATLAS proeftalen (IEC/TR 61926-1 -1:1999,IDT) Nederlandse praktijkrichtlijn Ontwerpautomatisering - Deel 1-1: Harmonisatie van ATLAS proeftalen (IEC/TR 61926-1 -1:1999,IDT) NPR-IEC/TR 61926-1-1 (en) Design automation - Part 1-1: Harmonization of ATLAS

More information

World University Ranking - Times Higher Education (2013-2014)

World University Ranking - Times Higher Education (2013-2014) World University Ranking - Times Higher Education (2013-2014) 1 California Institute of Technology United States 2 Harvard University United States 3 University of Oxford United Kingdom 4 Stanford University

More information

Voorbeeld. Preview. NPR-IEC/PAS 62050 (en) Board level drop test method of components for handheld electronic products (IEC/PAS 62050:2004,IDT)

Voorbeeld. Preview. NPR-IEC/PAS 62050 (en) Board level drop test method of components for handheld electronic products (IEC/PAS 62050:2004,IDT) Nederlandse praktijkrichtlijn Board level drop test method of components for handheld electronic products (IEC/PAS 62050:2004,IDT) NPR-IEC/PAS 62050 (en) Voorbeeld december 2004 ICS 31.080.01 Als Nederlandse

More information

PhD Education in Educational Sciences in Finland: Systematic Development of the Programmes

PhD Education in Educational Sciences in Finland: Systematic Development of the Programmes PhD Education in Educational Sciences in Finland: Systematic Development of the Programmes Jari Lavonen Department of Teacher Education, University of Helsinki, Finland Käyttäytymistieteellinen tiedekunta

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn NPR-CEN/TR 15449. (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn NPR-CEN/TR 15449. (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 15638-2 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO 15638-2 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

European Master s Programme in Sport & Exercise Psychology

European Master s Programme in Sport & Exercise Psychology European Master s Programme in Sport & Exercise Psychology Taru Lintunen Department of Sport Sciences University of Jyväskylä, Finland Supported by FEPSAC History of the programme Since 1988 the idea on

More information

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 13628-8 (en)

Voorbeeld. Preview. NEN-ISO 13628-8 (en) Nederlandse norm Petroleum and natural gas industries - Design and operation of subsea production systems - Part 8: Remotely Operated Vehicle (ROV) interfaces on subsea production systems (ISO 13628-8:2002,IDT)

More information

Network Assessment Client Risk Report Demo

Network Assessment Client Risk Report Demo Network Assessment Client Risk Report Demo Prepared by: Henry Knoop Opmerking: Alle informatie in dit rapport is uitsluitend bestemd voor gebruik bij bovenvermelde client. Het kan vertrouwelijke en persoonlijke

More information

Differentiation within and across classrooms: A systematic review of studies into the cognitive effects of differentiation practices

Differentiation within and across classrooms: A systematic review of studies into the cognitive effects of differentiation practices Differentiation within and across classrooms: A systematic review of studies into the cognitive effects of differentiation practices Marjolein Deunk Simone Doolaard Annemieke Smale-Jacobse Roel J. Bosker

More information

Nederlandse norm. NEN-ISO 11783-10 (en)

Nederlandse norm. NEN-ISO 11783-10 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

UNIVERSITY TOP 50 BY SUBJECTS a) Arts and Humanities Universities 2011-2012

UNIVERSITY TOP 50 BY SUBJECTS a) Arts and Humanities Universities 2011-2012 Times Higher Education s World University Rankings UNIVERSITY TOP 50 BY SUBJECTS a) Arts and Humanities Universities 2011-2012 Top 50 Arts and Humanities Universities 2011-2012 1 Stanford University United

More information

Failure Rates in Introductory Programming

Failure Rates in Introductory Programming Failure Rates in Introductory Programming Jens Bennedsen IT University West Fuglesangs Allé 20 DK-8210 Aarhus V Denmark jbb@it-vest.dk Michael E. Caspersen Department of Computer Science University of

More information

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-IEC/TR 80001-2-2 (en)

Nederlandse praktijkrichtlijn. NPR-IEC/TR 80001-2-2 (en) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

More information

Nursing Informatics Education Professor John MANTAS Health Informatics Laboratory Faculty of Nursing University of Athens Email: jmantas@nurs.uoa.

Nursing Informatics Education Professor John MANTAS Health Informatics Laboratory Faculty of Nursing University of Athens Email: jmantas@nurs.uoa. Nursing Informatics Education Professor John MANTAS Health Informatics Laboratory Faculty of Nursing University of Athens Email: jmantas@nurs.uoa.gr Why Nursing Informatics Education is of particular importance?

More information