Case Study: Pharmaceutical companies and Access to Medicine. A case study for the Dutch Fair Insurance Guide

Size: px
Start display at page:

Download "Case Study: Pharmaceutical companies and Access to Medicine. A case study for the Dutch Fair Insurance Guide"

Transcription

1 Case Study: Pharmaceutical companies and Access to Medicine A case study for the Dutch Fair Insurance Guide

2 Case Study: Pharmaceutical companies and Access to Medicine A case study for the Dutch Fair Insurance Guide Research: Anniek Herder Hassel Kroes Michel Riemersma With the cooperation of: Jan Willem van Gelder Anne Cukier 1 July 2014 Naritaweg BX Amsterdam The Netherlands Tel: Website:

3 Contents Summary... 1 Samenvatting... 7 Introduction Chapter 1 Pharmaceutical companies and Access to Medicine Pharmaceutical industry The issue Access to Medicine as a human right Responsibilities of pharmaceutical companies Opportunities and challenges for pharmaceutical companies The Access to Medicine Index General Access to Medicine Management Public Policy & Market Influence Research & Development Pricing, Manufacturing & Distribution Patents & Licensing Capability Advancement Product Donations & Philanthropic Activities The role of investors Chapter 2 Profiles of pharmaceutical companies GlaxoSmithKline Johnson & Johnson Sanofi Merck & Co Gilead Sciences Novo Nordisk Novartis Merck Bayer Roche Pfizer Bristol-Myers Squibb Abbott Laboratories Eli Lilly Eisai AstraZeneca Takeda Pharmaceutical Daiichi Sankyo Astellas Pharma Chapter 3 Case study methodology Research approach... 37

4 3.2 Case study group Basic scoring model Key to symbols used in the score tables Proof of engagement Limitations of this case study Chapter 4 Results for each financial institution Achmea Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Achmea s response Aegon Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Aegon s response Allianz Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Allianz response APG Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties APG s response ASR Netherlands Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties ASR s response Delta Lloyd Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Delta Lloyd s response Generali Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Generali s response ING Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties ING s response... 66

5 4.9 Legal & General Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties Legal & General s response SNS Reaal Profile Insurance investments Investments on behalf of third parties SNS Reaal s response Chapter 5 Analysis and conclusions Investments in pharmaceutical companies Analysis Investment selection Engagement Voting Access to Medicine Investor Statement Conclusions Recommendations... 81

6 Summary Around a third of the world s population has no regular Access to Medicine. Millions of people, mainly in Africa and Asia, die each year because of treatable communicable diseases and non-communicable diseases, including neglected tropical diseases, maternal health problems and neonatal infections. The right to Access to Medicine is well-founded in international law, as it is based on Article 25 of the United Nations Universal Declaration of Human Rights. In 2008 the United Nations Special Rapporteur on the right to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health, Paul Hunt, published Human Rights Guidelines for Pharmaceutical Companies in relation to Access to Medicines. According to the Guidelines "pharmaceutical companies should integrate human rights, including the right to health, into their strategies, policies, programmes, projects and activities". Although pharmaceutical companies are not the sole duty bearers in addressing Access to Medicine, their role is of crucial importance. The Guidelines call for measures on a wide range of issues: Transparency Management, monitoring and accountability Corruption Public policy influence, advocacy and lobbying Quality of medicines Clinical trials Neglected diseases Patents and licensing Pricing, discounting and donations Ethical promotion and marketing Public private partnerships The Access to Medicine Foundation has established a methodology to rank pharmaceutical companies on their strategies, policies, programmes, projects and activities to improve Access to Medicine. The Access to Medicine Index ranks twenty originator pharmaceutical companies. Financial institutions are essential stakeholders to the Access to Medicine Index. The responsibility of financial institutions is not limited to the selection of companies they decide to invest in or provide financial services to. As shareholders and creditors, financial institutions can also exert influence on the companies they have already invested in. As such, they are in the position to bring human rights to the attention of companies and stimulate them to improve their behaviour with regard to human rights. Research framework In the case studies executed for the Dutch Fair Insurance Guide, Profundo analyses how the selected insurers let sustainability standards play a role in their decision making process on investments and financial services. In this case study it is assessed whether ten financial institutions, insurance groups selected within the Fair Insurance Guide, promote Access to Medicine in their investment practice in the pharmaceutical companies present in the Access to Medicine Index. -1-

7 Table 1 gives an overview of the ten insurance groups that are included in the Fair Insurance Guide, including the brand names that they use in the Netherlands for insurance. i Table 1 Insurance group Achmea Aegon Allianz APG ASR Netherlands Delta Lloyd Generali ING Legal & General SNS Reaal Insurance groups included in the Fair Insurance Guide Brand names for insurance in the Netherlands Achmea, Agis, Avéro, Centraal Beheer, FBTO, Inshared, Interpolis, OZF, Prolife, Syntrus, Woonfonds, Zilveren Kruis Aegon, Kroodle, Optas Allianz, Allsecur, London Verzekeringen, Royal Nederland, Zwolsche Generale Loyalis a.s.r., Budgio, Crisper, de Amersfoortse, Ditzo, Europeesche Verzekeringen, Ardanta ABN Amro Verzekeringen, Be Frank, Delta Lloyd, Erasmus Leven, Nationaal Spaarfonds, Ohra Generali AZL, ING, Movir, Nationale-Nederlanden Legal & General Proteq, Reaal, Zelf, Zwitserleven All business relationships of these financial institutions with the selected companies, including the business relationships of their sister companies and subsidiaries at home and abroad, are relevant to this study. The assessment distinguishes between two types of business relationships: insurance investments and investments on behalf of third parties. To this end we assessed whether these ten financial institutions maintain financial relations with nineteen selected pharmaceutical companies. Table 2 gives an overview of the nineteen publicly listed companies ranked in the Access to Medicine Index. Table 2 Companies ranked in the Access to Medicine Index AtM rank Pharmaceutical companies Company s AtM score Country 1 GlaxoSmithKline (GSK) 3.8 United Kingdom 2 Johnson & Johnson 3.6 United States 3 Sanofi 3.2 France 4 Merck & Co 3.1 United States 5 Gilead Sciences 3.0 United States 6 Novo Nordisk 3.0 Denmark 7 Novartis 2.9 Switzerland i The ten insurance groups with the largest market share in the life insurance market have been selected. For further explanation of the implications of the assessment of insurance at group level go to: For more background information: t. 13.pdf -2-

8 AtM rank Pharmaceutical companies Company s AtM score Country 8 Merck 2.5 Germany 9 Bayer 2.4 Germany 10 Roche 2.3 Switzerland 11 Pfizer 2.2 United States 12 Bristol-Myers Squibb 2.1 United States 13 Abbott Laboratories 2.0 United States 14 Eli Lilly 2.0 United States 15 Eisai 1.9 Japan 16 AstraZeneca 1.6 United Kingdom 18 Takeda Pharmaceutical 1.1 Japan 19 Daiichi Sankyo 0.9 Japan 20 Astellas Pharma 0.9 Japan This research assesses both screening and active ownership strategies. If an insurer uses the Index during screening of pharmaceutical companies the expectation is that it will invest more in companies that rank high. Therefore this research links the actual investments to the position of the companies in the Index. But it might also be possible that an insurance group engages with a lower ranked pharmaceutical company in order to improve performance of this company regarding Access to Medicine. Engagement can take the form of a critical dialogue, but companies can also be engaged by voting at general shareholder meetings. This research assesses and awards engagement by granting a higher score to the insurance group. Results The ten selected insurance groups invested a total amount of 5.2 billion for their own account (on their balance sheet) in the nineteen selected pharmaceutical companies. On behalf of third parties the asset managers of the insurance groups invested a total amount of 24.4 billion in the nineteen selected pharmaceutical companies. There is no insurance group whose investments in pharmaceutical companies indicate a preference for high ranking pharmaceutical companies. Although two insurance groups, ING and SNS Reaal, provided evidence of integrating Access to Medicine issues in their investment criteria, investments are spread across the Access to Medicine Index companies. This holds true for insurance investments as well as for investments on behalf of third parties. Financial indicators seem to be the most influential in investment decisions as there seems to be a positive relation between market capitalization and investments per company. Table 3 gives an overview of the scores per insurance group. -3-

9 Investments Investor Statement Commitment Total Investments Investor Statement Commitment Total Table 3 Overview of scores per insurance group Insurance investment Investments on behalf of third parties Insurance group Achmea Aegon Allianz APG ASR n.a. n.a. n.a. n.a. Delta Lloyd Generali ING Legal & General SNS Reaal Except for real estate investments ASR does not offer asset management for third parties. ASR therefore receives the score not active (n.a.). The highest scoring insurance groups are Achmea and SNS Reaal. They both score a 6 for insurance investments and a 7 for investments on behalf of third parties. Based on the investments and engagement activities alone, none of the ten insurance groups scores higher than a score of 5. For some insurance companies its basic score has increased because it has or will sign the investors statement or commits to improve ESG selection or engagement. Investment Integrating Access to Medicine criteria in the investment policy of an institutional investor is a complicated issue, because pharmaceutical companies can have a positive and negative human rights impact at the same time. Not only might issues within the field of Access to Medicine contravene, but institutional investors also have to deal with other environmental, social and governance criteria. For example, animal testing and environmental pollution have to be considered as well during screening, selecting and engaging pharmaceutical companies. Two cases of engagement were sufficiently documented to be awarded. Achmea engaged with Pfizer on their general Access to Medicine strategy and successfully closed engagement in SNS Reaal engaged in 2013 with GlaxoSmithKline on a confidential issue within the field of Access to Medicine. In 2013, ING engaged with a company on bribery and corruption risk. Although sufficiently documented, ING has not been awarded additional points, as it prefers not to disclose the company name whilst still in engagement. L&G mentions a few companies with which it has engaged but did not disclose the topics that were discussed and did not provide sufficient documentation. Therefore L&G has not been awarded additional points. -4-

10 One case of voting on general shareholder meetings to improve Access to Medicine was documented. SNS Reaal voted in favour of changes in GlaxoSmithKline s remuneration policy. These changes led to the integration of Access to Medicine criteria in the variable payments of managers, creating a financial incentive for these managers to improve Access to Medicine in their area of operation. Investor statement APG, Delta Lloyd and SNS Reaal have undersigned the Investor Statement of the Access to Medicine Index, indicating their willingness to use their leverage as investors to influence pharmaceutical companies. Achmea has recently (April 2014) committed to undersigning the Investor Statement as well. Commitments Achmea, ING and SNS Reaal have formally committed to improving their Access to Medicine practices within the next year. They will do so by integrating Access to Medicine criteria in their investment decisions and/or by engaging their pharmaceutical investees on relevant issues. Cooperation with the case study Not all financial institutions have cooperated to the fullest extent possible with this case study. Aegon and Generali did not reply to the results and questions at all. APG stated that it did not want to cooperate with the case studies this year and only spends time on the policy reviews. And the companies Allianz, ASR and L&G did not provide all information asked for regarding the investments or engagement and voting activities. Furthermore, ING and SNS Reaal provided relevant but confidential information that could not be published. Recommendations Based on the results of this case study on investments by insurance companies in pharmaceutical companies and their activities around Access to Medicine, the Dutch Fair Insurance Guide makes the following recommendations to the insurance groups that were examined: 1. The issue of Access to Medicine should be included in the environmental, social and governance (ESG) screening policy of the insurance groups. This will enable the investor to make a positive impact on public health by providing the pharmaceutical company invested in with sufficient assets to improve Access to Medicine. We assume that a better insight in a pharmaceutical companies' Access to Medicine programs will provide a better view on the value of long-term investments. Insurance groups should therefore gain a better understanding of the issue of Access to Medicine by: Understanding Access to Medicine is not limited to drugs donations, research on neglected diseases and differential pricing. Corruption, bribery, product recalls and unethical marketing are also of influence to availability and affordability of medicines. Insurance groups should gain a more thorough understanding of why corruption in health systems is harmful. Unethical marketing is harmful because it immediately affects the availability and affordability of medicines, decreasing the Access to Medicine and harming public health. Unethical marketing in health care should not only be considered as 'bad for your reputation' or 'will likely result in fines', but also as a violation of human rights. Furthermore, the issue of corruption in health care requires a broad interpretation of the definition. -5-

11 Ensuring employees knowledge on the issue. Employees should be comfortable talking about human rights and health in a broad sense, being able to [m]ake the necessary linkages to ensure they have an accurate overview of the impacts and related risks The issue of Access to Medicine should be addressed systematically in engagement with pharmaceutical companies. Some of the investors have taken the lead in engaging with pharmaceutical companies, but too often the engagement process is not set up systematically. Investors should cooperate more and take a common approach to engagement and voting activities. 3. The Access to Medicine Investor Statement is an excellent starting point for investors willing to take the lead. The same goes for the UN PRI platform. Some of the selected insurance groups have already taken this approach by signing the Investor Statement. Their lead should be followed. 4. Insurers should not neglect the Access to Medicine issue when exercising their voting rights. They could take a pro-active strategy and (jointly) file resolutions about Access to Medicine issues and add Access to Medicine components to filed resolutions about other topics at shareholder meetings. 5. Impact investment to improve Access to Medicine should be considered. Investment funds that bring together pharmaceutical companies and investors could lead to a positive impact on public health, while it also provides a sound investment. See for example the recently founded Global Health Investment Fund. Private equity investments can be done within such impact investment funds. Impact investment is also a suitable method to improve Access to Medicine strategies in smaller and/or nonpublicly listed companies. 6. Dutch insurance groups could and should be a lot more transparent with regard to their investments and engagement processes. Without disrespecting the duty of care they have towards clients, they could and should be more transparent in the information they provide to society. They could take the following steps in this regard: Publish an annual overview of the number of companies with whom the insurance group has exchanged information regarding social and environmental issues (GRI indicator FS10). Publish records of the engagement processes with individual companies or publish a detailed, and externally monitored overview of the goals and success rates of the engagement processes. Ensure that the annual sustainability report is audited by an independent auditor. This auditor should check whether GRI standards are taken into account and whether there is information in the report regarding each of the GRI criteria. These audits should be more than just a conclusion that there is no reason to believe that the given information would be contrary to the GRI standards. They should also assess whether sufficient information has been provided with regard to decisive criteria (like sector disclosure indicators FS6 and FS10) 7. The Dutch Fair Insurance Guide calls on the insurance groups who did not cooperate to the fullest extent possible with this research project, especially Aegon, APG and Generali, to take their clients and other stakeholders, such as many Dutch civilians, seriously. Clients and other stakeholders deserve to know what their money is used for and whether insurance companies pay sufficient attention to Access to Medicine issues with regard to their investments. -6-

12 Samenvatting Een derde van de wereldbevolking heeft onvoldoende toegang tot geneesmiddelen. Ieder jaar overlijden miljoenen mensen, voornamelijk in Afrika en Azië, aan behandelbare ziektes. De behandelbare ziektes zijn zowel niet-overdraagbare ziektes als overdraagbare ziektes, waaronder verwaarloosde tropische ziekten, zwangerschapsziekten en infecties bij pasgeborenen. Het recht op toegang tot geneesmiddelen is vastgelegd in het internationale recht. Het recht is gebaseerd op artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Dit recht is in 2008 verder uitgewerkt door de Verenigde Naties. Paul Hunt, de Speciale VN Rapporteur voor het Recht op Gezondheid, publiceerde namens de Verenigde Naties de Human Rights Guidelines for Pharmaceutical Companies in relation to Access to Medicines. Volgens de VN-richtlijnen moeten farmaceutische bedrijven dit mensenrecht integreren in hun strategieën, beleid, programma s, projecten en andere activiteiten. Farmaceutische bedrijven spelen een belangrijke rol bij het verbeteren van de toegang tot geneesmiddelen. De VN-richtlijnen roepen farmaceutische bedrijven op tot maatregelen op de volgende gebieden: Transparantie Management, monitoring en verantwoordelijkheid Corruptie Invloed op publiek beleid en lobbypraktijken Kwaliteit van de geneesmiddelen Geneesmiddelen tests op mensen Verwaarloosde ziekten Patenten Prijsbeleid, kortingen en donaties Ethische marketing Publiek-private samenwerkingsverbanden De Access to Medicine Foundation heeft een methodologie ontwikkeld om farmaceutische bedrijven te rangschikken op basis van hun strategieën, beleid, programma s, projecten en andere activiteiten om de toegang tot geneesmiddelen te verbeteren. De Access to Medicine Index rangschikt twintig onderzoeksgerichte farmaceutische bedrijven. Financiële instituties zijn essentiële stakeholders van de Access to Medicine Index. De verantwoordelijkheid van financiële instituties is niet beperkt tot het selecteren van bedrijven om in te investeren of om leningen aan te verstrekken. In de rol van aandeelhouder en kredietverstrekker kunnen financiële instituties invloed uitoefenen op de bedrijven waar zij in investeren. Hierdoor zijn financiële instituties in de positie om mensenrechten onder de aandacht te brengen bij deze bedrijven en hen te stimuleren om hun praktijken aangaande mensenrechten te verbeteren. Onderzoeksopzet In de praktijkonderzoeken van de Eerlijke Verzekeringswijzer analyseert onderzoeksbureau Profundo op welke manier de tien geselecteerde verzekeraars duurzaamheidsstandaarden meenemen in hun beslissingen aangaande investeringen en financiële diensten. In dit praktijkonderzoek is onderzocht of de tien verzekeraars in hun investeringspraktijk, ten aanzien van de farmaceutische bedrijven uit de Access to Medicine Index, verbeterde toegang tot medicijnen promoten. -7-

13 Tabel 1 toont een overzicht van de tien verzekeringsgroepen die zijn opgenomen in de Eerlijke Verzekeringswijzer. Daarbij zijn de merknamen opgenomen die deze verzekeringsgroepen gebruiken voor verzekeringsactiviteiten in Nederland. ii Tabel 1 Verzekeringsgroepen opgenomen in de Eerlijke Verzekeringswijzer Verzekeringsgroep Merknamen van verzekeringen in Nederland Achmea Aegon Allianz APG ASR Netherlands Delta Lloyd Generali ING Legal & General SNS Reaal Achmea, Agis, Avéro, Centraal Beheer, FBTO, Inshared, Interpolis, OZF, Prolife, Syntrus, Woonfonds, Zilveren Kruis Aegon, Kroodle, Optas Allianz, Allsecur, London Verzekeringen, Royal Nederland, Zwolsche Generale Loyalis a.s.r., Budgio, Crisper, de Amersfoortse, Ditzo, Europeesche Verzekeringen, Ardanta ABN Amro Verzekeringen, Be Frank, Delta Lloyd, Erasmus Leven, Nationaal Spaarfonds, Ohra Generali AZL, ING, Movir, Nationale-Nederlanden Legal & General Proteq, Reaal, Zelf, Zwitserleven Alle zakelijke relaties van deze financiële instellingen met de geselecteerde bedrijven, inclusief de zakelijke relaties van dochterondernemingen in Nederland of in het buitenland, zijn relevant voor dit onderzoek. Het onderzoek maakt onderscheid tussen twee typen van zakelijke relaties: verzekeringsbeleggingen en investeringen in opdracht van derde partijen (vermogensbeheer). Hiervoor hebben we gekeken of deze tien verzekeraars financiële relaties onderhouden met negentien geselecteerde farmaceutische bedrijven. Tabel 2 geeft een overzicht van de negentien beursgenoteerde bedrijven die gerangschikt zijn in Access to Medicine Index. Tabel 2 Bedrijven gerangschikt in de Access to Medicine Index AtM positie Farmaceutisch bedrijf AtM score van het bedrijf Land 1 GlaxoSmithKline (GSK) 3.8 Verenigd Koninkrijk 2 Johnson & Johnson 3.6 Verenigde Staten 3 Sanofi 3.2 Frankrijk 4 Merck & Co 3.1 Verenigde Staten 5 Gilead Sciences 3.0 Verenigde Staten 6 Novo Nordisk 3.0 Denemarken ii De tien verzekeringsgroepen met het grootste marktaandeel in de levensverzekeringsmarkt zijn geselecteerd. Voor verdere uitleg over de gevolgen van het analyseren van verzekeraars op groepsniveau, kijk op: Voor meer achtergrondinformatie, zie: t. 13.pdf -8-

14 AtM positie Farmaceutisch bedrijf AtM score van het bedrijf Land 7 Novartis 2.9 Zwitserland 8 Merck 2.5 Duitsland 9 Bayer 2.4 Duitsland 10 Roche 2.3 Zwitserland 11 Pfizer 2.2 Verenigde Staten 12 Bristol-Myers Squibb 2.1 Verenigde Staten 13 Abbott Laboratories 2.0 Verenigde Staten 14 Eli Lilly 2.0 Verenigde Staten 15 Eisai 1.9 Japan 16 AstraZeneca 1.6 Verenigd Koninkrijk 18 Takeda Pharmaceutical 1.1 Japan 19 Daiichi Sankyo 0.9 Japan 20 Astellas Pharma 0.9 Japan Dit onderzoek analyseert zowel screening als active ownership strategieën. Als een verzekeraar de Index gebruikt tijdens het screenen van farmaceutische bedrijven, dan is de verwachting dat de verzekeraar meer investeert in bedrijven die hoog gepositioneerd zijn in de Index. Daarom koppelt dit onderzoek de gevonden investeringen aan de positie van een bedrijf in de Index. Het kan echter ook zo zijn dat de verzekeraar invloed uitoefent op een laag gepositioneerd bedrijf, om dit bedrijf het beleid ten aanzien van de toegang tot geneesmiddelen te laten verbeteren. Invloed uitoefenen kan zowel via een kritische dialoog, als via het stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. Dit onderzoek analyseert en beloont het uitoefenen van invloed door een hogere score toe te kennen aan de verzekeraars die aantonen zich hiermee bezig te houden. Resultaten De tien geselecteerde verzekeringsgroepen investeerden een totaalbedrag van 5,2 miljard voor eigen rekening (op hun balans) in de negentien geselecteerde farmaceutische bedrijven. In opdracht van derde partijen hebben de vermogensbeheerders van de verzekeringsgroepen een totaalbedrag van 24,4 miljard in de negentien geselecteerde farmaceutische bedrijven geïnvesteerd. Er is geen verzekeringsgroep wiens investeringen in farmaceutische bedrijven wijzen op een voorkeur voor hoog gepositioneerde bedrijven. Ondanks dat twee verzekeringsgroepen, ING en SNS Reaal, aantoonden dat zij onderwerpen aangaande de toegang tot geneesmiddelen opnemen in het investeringsproces, zijn de totale investeringen verspreid over de negentien farmaceutische bedrijven. Dit geldt zowel voor verzekeringsbeleggingen als voor investeringen voor derde partijen. Financiële indicatoren lijken het meeste invloed te hebben op investeringsbeslissingen, aangezien er een positieve relatie lijkt te bestaan tussen de beurswaarde en de investeringen per bedrijf. Tabel 3 toont een overzicht van de scores per verzekeringsgroep. -9-

15 Investeringen Investor Statement Toezegging Totaal Investeringen Investor Statement Toezegging Totaal Tabel 3 Overzicht van scores per verzekeringsgroep Verzekeringsbeleggingen Vermogensbeheer voor derden Verzekeringsgroep Achmea Aegon Allianz APG ASR n.a. n.a. n.a. n.a. Delta Lloyd Generali ING Legal & General SNS Reaal ASR biedt geen vermogensbeheer voor derden aan (op vastgoedinvesteringen na). De score van ASR is daarom op n.a. (niet actief) gezet. De hoogst scorende verzekeringsgroepen zijn Achmea en SNS Reaal. Beiden scoren een 6 voor verzekeringsbeleggingen en een 7 voor vermogensbeheer. Als er alleen gekeken wordt naar de investeringen en aangetoonde engagementpraktijken, dan scoort geen van de verzekeringsgroepen hoger dan een 5. Enkele verzekeringsgroepen hebben een hogere score ontvangen doordat zij de Investor Statement van de Access to Medicine Foundation hebben ondertekend of omdat zij hebben toegezegd in het komende jaar hun investeringspraktijk ten aanzien van toegang tot geneesmiddelen te gaan verbeteren. Investeringen Het is niet gemakkelijk om criteria ten aanzien van de toegang tot geneesmiddelen in het beleggingsbeleid van een institutionele belegger te integreren. Farmaceutische bedrijven kunnen namelijk op hetzelfde moment zowel een positieve als negatieve mensenrechtenimpact hebben. Behalve de toegang tot geneesmiddelen, moeten institutionele beleggers ook rekening houden met andere aspecten op het gebied van verantwoord investeren. Onder andere dierproeven en milieuvervuiling zijn belangrijke onderwerpen waarmee rekening moet worden gehouden bij de screening van en engagement met farmaceutische bedrijven. Er zijn twee gevallen van engagement voldoende gedocumenteerd om in dit onderzoek met een verhoogde score beloond te worden. Achmea voerde engagementgesprekken met Pfizer. De algehele toegang tot geneesmiddelen-strategie van Pfizer werd besproken. In 2012 rondde Achmea de gesprekken succesvol af. In 2013 heeft SNS Reaal engagementgesprekken gevoerd met GlaxoSmithKline. Het onderwerp dat besproken is valt binnen de scope van dit onderzoek, maar SNS Reaal wenst niet publiek bekend te maken wat het besproken onderwerp is. -10-

16 ING heeft in 2013 met een niet nader te noemen bedrijf gesproken over corruptie en omkoping. ING krijgt geen hogere score omdat de naam van het aangesproken farmaceutische bedrijf niet publiek bekend gemaakt mag worden zolang ze nog in engagement zijn. L&G heeft met enkele bedrijven gesproken, maar de onderwerpen van gesprek zijn niet bekend gemaakt. Omdat de casus van L&G niet voldoende gedocumenteerd is, kan er niet een verhoogde score worden toegekend. Er is één geval bekend waarin een verzekeringsgroep gestemd heeft op een algemene aandeelhoudersvergadering met als doel de toegang tot geneesmiddelen te verbeteren. SNS Reaal stemde voor de veranderingen in het beloningsbeleid van GlaxoSmithKline. Deze veranderingen waren gericht op de integratie van, onder andere, criteria met betrekking tot de toegang tot geneesmiddelen in de beloningen van medewerkers. Investor statement Door het ondertekenen van de Investor Statement van de Access to Medicine Index hebben APG, Delta Lloyd en SNS Reaal publiekelijk aangegeven dat zij hun invloed als investeerders willen aanwenden om de toegang tot geneesmiddelen te verbeteren. Achmea heeft in april 2014 toegezegd de Investor Statement te gaan ondertekenen. Toezeggingen tot verbetering Achmea, ING en SNS Reaal hebben formeel toegezegd hun beleid ten aanzien van de toegang tot geneesmiddelen te gaan verbeteren in het komende jaar. De drie investeerders zullen dit doen door criteria over de toegang tot geneesmiddelen te integreren in het investeringsproces en/of door in gesprek te gaan met de farmaceutische bedrijven waarin zij investeren. Medewerking aan dit onderzoek Niet alle financiële instellingen hebben volledig meegewerkt aan dit onderzoek. Aegon en Generali hebben helemaal niet gereageerd op de vragen en onderzoeksresultaten. APG heeft aangegeven dit jaar niet met praktijkonderzoeken te willen meewerken. APG zal in 2014 alleen aandacht besteden aan het beleidsonderzoek van de Eerlijke Verzekeringswijzer. De verzekeringsgroepen Allianz, ASR en L&G hebben niet alle informatie over de investeringen, engagementactiviteiten en stemgedrag willen delen. Ten slotte hebben ING en SNS Reaal relevante maar vertrouwelijke informatie verstrekt die daardoor niet gepubliceerd kon worden. Aanbevelingen Op basis van de resultaten van dit praktijkonderzoek naar de investeringen van verzekeraars in farmaceutische bedrijven en hun activiteiten op het gebied van de toegang tot geneesmiddelen, doet de Eerlijke Verzekeringswijzer de volgende aanbevelingen: 1. Het onderwerp toegang tot geneesmiddelen moet in het verantwoord investerenscreeningsbeleid van verzekeringsgroepen worden opgenomen. Dit stelt de investeerder in staat om een positieve impact op de publieke gezondheid te bewerkstelligen. Wij nemen aan dat een beter inzicht in de toegang tot geneesmiddelen-programma s van farmaceutische bedrijven een betere inzicht bieden in de waarde van lange-termijn investeringen. Verzekeringsgroepen moeten daarom een beter inzicht verkrijgen in het onderwerp toegang tot geneesmiddelen: -11-

17 Toegang tot geneesmiddelen is niet beperkt tot medicijndonaties, onderzoek naar verwaarloosde ziekten en prijsdifferentiatie. Corruptie, omkoping, product terughaalacties en onethische marketing zijn ook van invloed op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen. Verzekeringsgroepen zouden beter moeten begrijpen waarom corruptie in gezondheidszorg schadelijk is. Onethische marketing is schadelijk omdat het de beschikbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen negatief beïnvloed, wat de toegang tot geneesmiddelen onnodig beperkt. Onethische marketing in de gezondheidszorg moet niet alleen gezien worden als een reputatiegevaar of in verband worden gebracht met megaboetes, maar ook als een schending van mensenrechten. Daarbij moet het onderwerp corruptie in de gezondheidszorg breed worden opgevat. Verzekeringsgroepen moeten ervoor zorgen dat medewerkers voldoende kennis van het onderwerp hebben. Medewerkers moeten met een gerust hart over mensenrechten en gezondheid kunnen praten. 2. Het onderwerp toegang tot geneesmiddelen moet systematisch besproken worden met farmaceutische bedrijven. Enkele investeerders hebben de aanzet gegeven tot het beïnvloeden van farmaceutische bedrijven, maar doorgaans is deze beïnvloeding niet onderdeel van een systematisch programma. Investeerders zouden meer kunnen samenwerken en een gezamenlijke engagement- en stemstrategie kunnen ontwikkelen. 3. De Access to Medicine Investor Statement is een uitstekend uitgangspunt voor investeerders die hierin het voortouw willen nemen. Hetzelfde geldt voor het platform dat UN PRI biedt. Enkele verzekeringsgroepen hebben al voor deze aanpak gekozen en de Investor Statement ondertekend. Hun voorbeeld verdient navolging. 4. Verzekeraars moeten het onderwerp toegang tot geneesmiddelen niet vergeten bij het stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. De verzekeraars kunnen een proactieve strategie hanteren waarbij (gezamenlijk) resoluties over toegang tot geneesmiddelen worden ingediend. 5. Impact investment dient overwogen te worden. Investeringsfondsen die farmaceutische bedrijven en investeerders samenbrengen kunnen een positieve impact op de gezondheidszorg hebben. Deze investeringsfondsen kunnen tegelijk ook een gezonde lange-termijn investering zijn. Een voorbeeld hiervan is het recent opgestarte Global Health Investment Fund. Ook private equity investeringen kunnen via een dergelijk fonds plaatsvinden. Impact investment is ook een mogelijke methode om toegang tot medicijnen-beleid toe te passen op kleinere en/of niet-beursgenoteerde bedrijven. 6. Nederlandse verzekeringsgroepen kunnen en moeten veel transparanter zijn over hun investerings- en engagementpraktijken. Zonder de zorgplichten naar klanten te verwaarlozen is het mogelijk om de maatschappij van meer informatie te voorzien. In dit kader zouden de verzekeringsgroepen de volgende stappen kunnen zetten: Het publiceren van een jaarlijks overzicht van het aantal bedrijven waarmee de verzekeringsgroep in gesprek is geweest over sociale en milieuonderwerpen (GRI indicator FS10). Het publiceren van verslagen van engagementprocessen met individuele bedrijven of het publiceren van een gedetailleerd, extern geverifieerd, overzicht van de engagementactiviteiten en resultaten. -12-

18 Er zorg voor dragen dat het maatschappelijk jaarverslag door een onafhankelijke auditor is geverifieerd. De auditor moet checken of GRI-standaarden gebruikt zijn en of de verstrekte informatie in het jaarverslag correct is. Een dergelijke audit moet zich niet beperken tot een conclusie dat er geen reden is om te geloven dat de informatie niet voldoet aan de GRI-standaarden. De auditor moet controleren of het jaarverslag voldoende informatie geeft over belangrijke GRI-criteria, zoals sectorindicatoren FS6 en FS10). 7. De Eerlijke Verzekeringswijzer roept de verzekeringsgroepen die niet volledig hebben meegewerkt aan het onderzoek op om hun klanten en andere belanghebbenden serieus te nemen. Het gaat hier voornamelijk om Aegon, APG en Generali. Klanten en andere belanghebbenden, waaronder veel Nederlandse burgers, verdienen het om te weten waar hun geld voor wordt gebruikt en of verzekeringsgroepen in hun investeringspraktijk voldoende aandacht besteden aan de toegang tot geneesmiddelen. -13-

19 Introduction According to the Universal Declaration of Human Rights, everyone has the right to an adequate standard of living regarding the health and well-being of himself and of his family. This includes food, clothing, housing and medical care and necessary social services, and the right to security in the event of unemployment, sickness, disability, widowhood, old age or other lack of livelihood in circumstances beyond his control. The World Health Organisation defines the right to health as access to health care, safe drinking water, proper sanitary provisions, safe food, housing, healthy working conditions, education and information on health, and gender equality. Health care provisions have to be accessible to everyone both physically as well as economically, without any distinction made. But according to the Access to Medicine Foundation access to medicine remains a fundamental issue for the world s poorest people. Around a third of the world s population has no regular access to medicine. Therefore pharmaceutical companies should integrate human rights, including the right to health, into their strategies, policies, programmes, projects and activities. Financial institutions have a responsibility to address the issue of Access to Medicine at the pharmaceutical companies they invest in. Paragraph 1.3 elaborates on the issue of Access to Medicine. To assess the role of investors in improving Access to Medicine, this Fair Insurance Guide case study analyses the investments of ten Dutch insurance groups in nineteen iii publicly listed pharmaceutical companies ranked in the Access to Medicine (AtM) Index of 2012 iv, an initiative of the Dutch Access to Medicine Foundation. In September 2013 the Fair Insurance Guide (Eerlijke Verzekeringswijzer) was launched. The Dutch Fair Insurance Guide informs consumers about the financing and investment policies and practices of Dutch insurance groups.). This project started in 2009 as a joint initiative of Amnesty International, FNV (Dutch Trade Union), Milieudefensie (Friends of the Earth Netherlands) and Oxfam Novib. The Dierenbescherming (Dutch Society for the Protection of Animals) and PAX (Dutch peace organisation formerly known as IKV Pax Christi) joined later. The objective of the project is to encourage Corporate Social Responsibility (CSR) among Dutch insurance groups. Profundo performs case studies to assess the investment practices of the insurance groups included in the Fair Insurance Guide. Within the Project Group for the Fair Insurance Guide, Oxfam Novib was the first responsible for this case study. This Fair Insurance Guide case study will focus on the following research question: how do the ten Dutch insurance groups, as investors, contribute to Access to Medicine? iii iv Although the 2012 AtM Index ranks 20 companies, only 19 companies are included in this research. The 20 th company, Boehringer Ingelheim, is not included because it is a private company. It is unlikely that the selected insurance companies invest in a private company. The most recent AtM Index is published in All references in this report to the AtM Index refer to the AtM Index of In November 2014 a new AtM Index will be released. -14-

20 The report starts with two chapters that depict the context of the case study. Chapter 1 elaborates the opportunities and challenges for pharmaceutical companies with regard to Access to Medicine. It also shortly discusses the responsibilities and potential impact of financial institutions with regard to Access to Medicine. Chapter 2 gives a description of the nineteen selected pharmaceutical companies. Chapter 3 describes the methodology used to arrive at a score for each financial institution. Chapter 4 provides the detailed case study results for the 10 financial institutions researched, with separate paragraphs for each organisation. In Chapter 5 the case study results are summarised and conclusions are drawn. In Chapter 6 recommendations are made by the Fair Insurance Guide for the ten financial institutions regarding the way they can use their leverage to provide a positive contribution to the conduct and the impact of pharmaceutical companies with respect to Access to Medicine. The chapters 1-5 were written by Profundo, commissioned by the Fair Insurance Guide. The responsibility for chapter 6 does however fully fall to the Fair Insurance Guide. The first two chapters rely heavily on the content of the Access to Medicine Index. For this research we used the publicly available information of the Access to Medicine Foundation. A Dutch and an English summary of the results of this case study can be found on the first pages of this report. -15-

Summary case study extractives and human rights. A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide

Summary case study extractives and human rights. A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide Summary case study extractives and human rights A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide Summary case study extractives and human rights A case study for the Dutch

More information

Case study: Extractives and human rights. A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide

Case study: Extractives and human rights. A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide Case study: Extractives and human rights A case study for the Dutch Fair Bank Guide and the Dutch Fair Insurance Guide Case study: Extractives and human rights A case study for the Dutch Fair Bank Guide

More information

Case study: Controversial Arms Trade. A case study prepared for the Fair Insurance Guide

Case study: Controversial Arms Trade. A case study prepared for the Fair Insurance Guide Case study: Controversial Arms Trade A case study prepared for the Fair Insurance Guide Case study: Controversial Arms Trade A case study prepared for the Fair Insurance Guide Anniek Herder Alex van der

More information

GMP-Z Annex 15: Kwalificatie en validatie

GMP-Z Annex 15: Kwalificatie en validatie -Z Annex 15: Kwalificatie en validatie item Gewijzigd richtsnoer -Z Toelichting Principle 1. This Annex describes the principles of qualification and validation which are applicable to the manufacture

More information

IC Rating NPSP Composieten BV. 9 juni 2010 Variopool

IC Rating NPSP Composieten BV. 9 juni 2010 Variopool IC Rating NPSP Composieten BV 9 juni 2010 Variopool AGENDA: The future of NPSP Future IC Rating TM NPSP Composieten BV 2 Bottom line 3 Bottom line 4 Definition of Intangibles The factors not shown in the

More information

Dutch Banks: Commitments and Progress. A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Fair Bank Guide Netherlands)

Dutch Banks: Commitments and Progress. A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Fair Bank Guide Netherlands) Dutch Banks: Commitments and Progress A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Fair Bank Guide Netherlands) Dutch Banks: Commitments and Progress A case study about commitments made by Dutch

More information

Assuring the Cloud. Hans Bootsma Deloitte Risk Services hbootsma@deloitte.nl +31 (0)6 1098 0182

Assuring the Cloud. Hans Bootsma Deloitte Risk Services hbootsma@deloitte.nl +31 (0)6 1098 0182 Assuring the Cloud Hans Bootsma Deloitte Risk Services hbootsma@deloitte.nl +31 (0)6 1098 0182 Need for Assurance in Cloud Computing Demand Fast go to market Support innovation Lower costs Access everywhere

More information

Principles of Fund Governance BNP Paribas Investment Partners Funds (Nederland) N.V.

Principles of Fund Governance BNP Paribas Investment Partners Funds (Nederland) N.V. Principles of Fund Governance BNP Paribas Investment Partners Funds (Nederland) N.V. Versie november 2012 Inleiding Het doel van de Principles of Fund Governance (verder Principles ) is het geven van nadere

More information

(Optioneel: We will include the review report and the financial statements reviewed by us in an overall report that will be conveyed to you.

(Optioneel: We will include the review report and the financial statements reviewed by us in an overall report that will be conveyed to you. 1.2 Example of an Engagement Letter for a Review Engagement N.B.: Dit voorbeeld van een opdrachtbevestiging voor een beoordelingsopdracht is gebaseerd op de tekst uit Standaard 2400, Opdrachten tot het

More information

Private Equity Survey 2011

Private Equity Survey 2011 Private Equity Survey 2011 Success of portfolio companies through quality of management and organization. Herman D. Koning Ron Jansen February 9, 2011 1 This afternoon 14.30 Reception 15.00 Welcome by

More information

KAURI Mission (Articles of Association)

KAURI Mission (Articles of Association) KAURI Mission (Articles of Association) De vereniging heeft tot doel een platform, kenniscentrum en lerend netwerk te zijn van mensen uit het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en instellingen,

More information

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 5 22 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.8, 3.9, 3.10, 4.1, 4.4 en 4.5 SQL Aantekeningen 3 Meer Queries.

More information

TABLE OF COMMITMENTS

TABLE OF COMMITMENTS Reaching Goals On, a range of public and private partners are announcing a new, coordinated push to accelerate progress toward eliminating or controlling 10 neglected tropical diseases (NTDs) by in support

More information

IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0

IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0 IMPLEMENTATIE PAL4 DEMENTIE BIJ CLIENTEN VAN ZORGORGANISATIE BEWEGING 3.0 ONDERZOEK NAAR IN HOEVERRE PAL4 ONDERSTEUNING KAN BIEDEN AAN DE ONVERVULDE BEHOEFTEN VAN MENSEN MET DEMENTIE EN HUN MANTELZORGERS

More information

Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2015 Insuring a sustainable world?

Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2015 Insuring a sustainable world? Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2015 Insuring a sustainable world? 2 Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2015 Insuring

More information

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Case Study: Electronics, mining and urban mining A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Case Study: Electronics, mining and urban mining A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance

More information

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V. Op 6 februari 2010 is de naam ABN AMRO Bank N.V. (geregistreerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 33002587) gewijzigd in The Royal Bank of Scotland N.V. Op 1 april 2010 is de naam van ABN AMRO Holding

More information

How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy -

How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy - How to manage Business Apps - Case for a Mobile Access Strategy - Hans Heising, Product Manager Gábor Vida, Manager Software Development RAM Mobile Data 2011 Content Introduction 2 Bring your own device

More information

CMMI version 1.3. How agile is CMMI?

CMMI version 1.3. How agile is CMMI? CMMI version 1.3 How agile is CMMI? A small poll Who uses CMMI without Agile? Who uses Agile without CMMI? Who combines both? Who is interested in SCAMPI? 2 Agenda Big Picture of CMMI changes Details for

More information

Is het nodig risico s te beheersen op basis van een aanname..

Is het nodig risico s te beheersen op basis van een aanname.. Is het nodig risico s te beheersen op basis van een aanname.. De mens en IT in de Zorg Ngi 19 april 2011 René van Koppen Agenda Er zijn geen feiten, slechts interpretaties. Nietzsche Geen enkele interpretatie

More information

Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2014

Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2014 Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2014 2 Benchmark Responsible Investment by Insurance Companies in the Netherlands 2014 Authors: Frank Wagemans, Jacqueline Duiker,

More information

Benchmark Responsible Investment: Fundraising charities and foundations in the Netherlands 2011

Benchmark Responsible Investment: Fundraising charities and foundations in the Netherlands 2011 Benchmark Responsible Investment: Fundraising charities and foundations in the Netherlands 2011 Pieterstraat 11 3512 JT Utrecht T +31 (0) 30 234 00 31 info@vbdo.nl www.vbdo.nl Benchmark Responsible Investment:

More information

MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME)

MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME) GATE Pilot Safety MAYORGAME (BURGEMEESTERGAME) Twan Boerenkamp Who is it about? Local council Beleidsteam = GBT or Regional Beleidsteam = RBT Mayor = Chairman Advisors now = Voorlichting? Official context

More information

Making Leaders Successful Every Day

Making Leaders Successful Every Day Making Leaders Successful Every Day Smart Governments Embrace And Enable Digital Disruption In The Age of the Citizen Forrester Research Jennifer Belissent Principal Analyst March 27, 2014 Those who don

More information

CHEM-E4140 Selectivity 12. Pharma Business

CHEM-E4140 Selectivity 12. Pharma Business CHEM-E4140 Selectivity 12. Pharma Business Prof. Ari Koskinen Laboratory of Organic Chemistry C318 Pharma Business Total volume ca 1100 G$ (Shell 421G$; Walmart 486G$; Toyota 252 G$). Annually approx 25

More information

GMP-Z Hoofdstuk 4 Documentatie. Inleiding

GMP-Z Hoofdstuk 4 Documentatie. Inleiding -Z Hoofdstuk 4 Documentatie Inleiding Het hoofdstuk Documentatie uit de -richtsnoeren is in zijn algemeenheid goed toepasbaar in de ziekenhuisapotheek. Verschil met de industriële is dat de bereidingen

More information

Spread. B&R Beurs. March 2010

Spread. B&R Beurs. March 2010 B&R Beurs March 2010 Spread Find out about the latest investment proposals of B&R's investment groups. Check the agenda, and the upcoming activities we organized for you! B&R Beurs Website: www.bnrbeurs.nl

More information

IP-NBM. Copyright Capgemini 2012. All Rights Reserved

IP-NBM. Copyright Capgemini 2012. All Rights Reserved IP-NBM 1 De bescheidenheid van een schaker 2 Maar wat betekent dat nu 3 De drie elementen richting onsterfelijkheid Genomics Artifical Intelligence (nano)robotics 4 De impact van automatisering en robotisering

More information

Inclusive Education : An international perspective

Inclusive Education : An international perspective Inclusive Education : An international perspective Dr Cor Meijer, director www.european-agency.org Member countries of the Agency Presently, the Agency has 27 full member countries: Austria, Belgium (French),

More information

Mylan Publiceert Verklaring in Reactie op Abbotts Steun voor Perrigo Transactie

Mylan Publiceert Verklaring in Reactie op Abbotts Steun voor Perrigo Transactie Mylan Publiceert Verklaring in Reactie op Abbotts Steun voor Perrigo Transactie HERTFORDSHIRE, England en PITTSBURGH, 16 juni, 2015 /PRNewswire/ - Mylan N.V. (NASDAQ: MYL) heeft vandaag de volgende verklaring

More information

Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2014

Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2014 Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2014 2 Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2014 Authors: Jacqueline Duiker, Frank Wagemans and Erwin

More information

Risk-Based Monitoring

Risk-Based Monitoring Risk-Based Monitoring Evolutions in monitoring approaches Voorkomen is beter dan genezen! Roelf Zondag 1 wat is Risk-Based Monitoring? en waarom doen we het? en doen we het al? en wat is lastig hieraan?

More information

Netherlands National Contact Point OECD Guidelines for Multinational Enterprises. Lodewijk de Waal 23 October 2015

Netherlands National Contact Point OECD Guidelines for Multinational Enterprises. Lodewijk de Waal 23 October 2015 Netherlands National Contact Point OECD Guidelines for Multinational Enterprises Lodewijk de Waal 23 October 2015 De ondernemingsraad en MVO MVO moet geintegreerd onderdeel zijn van bedrijfsbeleid, het

More information

Data Driven Strategy. BlinkLane Consul.ng Amsterdam, 10 december 2013. Ralph Hofman Arent van t Spijker

Data Driven Strategy. BlinkLane Consul.ng Amsterdam, 10 december 2013. Ralph Hofman Arent van t Spijker Data Driven Strategy BlinkLane Consul.ng Amsterdam, 10 december 2013 Ralph Hofman Arent van t Spijker 1 Data Driven Strategy 08.00 08.05 Welkom 08:05 08.20 Data Driven Strategy 08.20 08.30 Het Business

More information

Information technology specialist (systems integration) Informatietechnologie specialist (systeemintegratie) Professional activities/tasks

Information technology specialist (systems integration) Informatietechnologie specialist (systeemintegratie) Professional activities/tasks Information technology specialist (systems integration) Informatietechnologie specialist (systeemintegratie) Professional activities/tasks Design and produce complex ICT systems by integrating hardware

More information

Maximizer Synergy. info@adafi.be BE 0415.642.030. Houwaartstraat 200/1 BE 3270 Scherpenheuvel. Tel: +32 495 300612 Fax: +32 13 777372

Maximizer Synergy. info@adafi.be BE 0415.642.030. Houwaartstraat 200/1 BE 3270 Scherpenheuvel. Tel: +32 495 300612 Fax: +32 13 777372 Maximizer Synergy Adafi Software is een samenwerking gestart met Advoco Solutions, een Maximizer Business Partner uit Groot Brittannië. Advoco Solutions heeft een technologie ontwikkeld, genaamd Synergy,

More information

CO-BRANDING RICHTLIJNEN

CO-BRANDING RICHTLIJNEN A minimum margin surrounding the logo keeps CO-BRANDING RICHTLIJNEN 22 Last mei revised, 2013 30 April 2013 The preferred version of the co-branding logo is white on a Magenta background. Depending on

More information

The Chinese market for environmental and water technology. Kansendossier China

The Chinese market for environmental and water technology. Kansendossier China The Chinese market for environmental and water technology Kansendossier China Kansendossier The Chinese market for environmental and water Technology Datum 2 5 2013 Agentschap NL is een agentschap van

More information

Pharma RepTrak 2015 The World s Most Reputable Pharmaceutical Companies

Pharma RepTrak 2015 The World s Most Reputable Pharmaceutical Companies Pharma RepTrak 2015 The World s Most Reputable Pharmaceutical Companies The Pharma Industry s Reputation in the Eyes of the General Public A Reputation Study with Consumers in 15 Countries RepTrak is a

More information

Word -Introduction. Contents

Word -Introduction. Contents Introduction Everything about tables Mail merge and labels Refreshment of the basics of Word Increasing my efficiency : tips & tricks New in Word 2007 Standard - corporate documents What is new in Word

More information

Dutch Mortgage Market Pricing On the NMa report. Marco Haan University of Groningen November 18, 2011

Dutch Mortgage Market Pricing On the NMa report. Marco Haan University of Groningen November 18, 2011 Dutch Mortgage Market Pricing On the NMa report Marco Haan University of Groningen November 18, 2011 Introductory remarks My comments are complementary: I do not focus so much on this market as such, more

More information

ICT in home health care in Japan. Kansendossier Japan

ICT in home health care in Japan. Kansendossier Japan ICT in home health care in Japan Kansendossier Japan Colofon Kansendossier ICT in home health care in Japan Datum 2 5 2013 Agentschap NL is een agentschap van het Ministerie van Economische Zaken. Agentschap

More information

Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2013

Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2013 Benchmark Responsible Investment by Pension Funds in the Netherlands 2013 The contents, conclusions and recommendations are, however, the sole responsibility of the VBDO. VBDO report by the Dutch Association

More information

Cost overruns in Dutch transportation infrastructure projects

Cost overruns in Dutch transportation infrastructure projects Cost overruns in Dutch transportation infrastructure projects Chantal C. Cantarelli Delft University of Technology c.c.cantarelli@tudelft.nl Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk 19

More information

Case Study: Dutch banks and tax avoidance. A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Dutch Fair Bank Guide)

Case Study: Dutch banks and tax avoidance. A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Dutch Fair Bank Guide) Case Study: Dutch banks and tax avoidance A research paper prepared for the Eerlijke Bankwijzer (Dutch Fair Bank Guide) Case Study: Dutch banks and tax avoidance A research paper prepared for the Eerlijke

More information

Inhoud. Xclusief Verzekeringen 4. Xclusief Auto 7. Xclusief Wonen 8. Xclusief Jacht 11. Xclusief Evenementen 12. Contact 15

Inhoud. Xclusief Verzekeringen 4. Xclusief Auto 7. Xclusief Wonen 8. Xclusief Jacht 11. Xclusief Evenementen 12. Contact 15 Inhoud Xclusief Verzekeringen 4 Xclusief Auto 7 Xclusief Wonen 8 Xclusief Jacht 11 Xclusief Evenementen 12 Contact 15 Xclusief Verzekeringen Hebt u exclusief bezit? Dan komt de productlijn Xclusief Verzekeringen

More information

Making, Moving and Shaking a Community of Young Global Citizens Resultaten Nulmeting GET IT DONE

Making, Moving and Shaking a Community of Young Global Citizens Resultaten Nulmeting GET IT DONE Making, Moving and Shaking a Community of Young Global Citizens Resultaten Nulmeting GET IT DONE Rianne Verwijs Freek Hermens Inhoud Summary 5 1 Introductie en leeswijzer 7 2 Achtergrond en onderzoeksopzet

More information

The information in this report is confidential. So keep this report in a safe place!

The information in this report is confidential. So keep this report in a safe place! Bram Voorbeeld About this Bridge 360 report 2 CONTENT About this Bridge 360 report... 2 Introduction to the Bridge 360... 3 About the Bridge 360 Profile...4 Bridge Behaviour Profile-Directing...6 Bridge

More information

Leverage energy efficiency potentials with the principals of Industry 4.0 Background and experiences out of the application in a family-owned company

Leverage energy efficiency potentials with the principals of Industry 4.0 Background and experiences out of the application in a family-owned company Leverage energy efficiency potentials with the principals of Industry 4.0 Background and experiences out of the application in a family-owned company Charles Preeker, Weidmüller Amersfoort IE MotorenEvent

More information

DO BUSINESS WITH 1.000 FINANCIALS

DO BUSINESS WITH 1.000 FINANCIALS 2015 // unlock the power of technology DO BUSINESS WITH 1.000 FINANCIALS Show you r worth as an IT partner a t the 4th Financial Systems fair www.financialsystems.n l THURSDAY 21 MAY 2015 - NBC CONFERENCE

More information

employager 1.0 design challenge

employager 1.0 design challenge employager 1.0 design challenge a voyage to employ(ment) EMPLOYAGER 1.0 On the initiative of the City of Eindhoven, the Red Bluejay Foundation organizes a new design challenge around people with a distance

More information

~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~

~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~ ~ We are all goddesses, the only problem is that we forget that when we grow up ~ This brochure is Deze brochure is in in English and Dutch het Engels en Nederlands Come and re-discover your divine self

More information

SOCIAL MEDIA AND HEALTHCARE HYPE OR FUTURE?

SOCIAL MEDIA AND HEALTHCARE HYPE OR FUTURE? SOCIAL MEDIA AND HEALTHCARE HYPE OR FUTURE? Status update of the social media use in the healthcare industry. Melissa L. Verhaag Master Thesis Communication Studies University of Twente March 2014 0 Name:

More information

Engineering Natural Lighting Experiences

Engineering Natural Lighting Experiences Engineering Natural Lighting Experiences Elke den Ouden & Emile Aarts Earth from outer space is beautiful Andre Kuipers during his ISS Expedition 31/32, 2011-2012 Earth in a sun eclipse Nothern polar region

More information

Human Rights analyse in Shell. National Sustainability Congress, 17 maart 2005

Human Rights analyse in Shell. National Sustainability Congress, 17 maart 2005 Human Rights analyse in Shell National Sustainability Congress, 17 maart 2005 Inhoud Introductie en context van mensenrechten binnen Shell HRCA tool uitgelegd Case study Oman Shell General Business Principles

More information

Kantoor of Koffiebar. Alain Swolfs Market Unit Leader Banking & Insurance alain.swolfs@capgemini.com

Kantoor of Koffiebar. Alain Swolfs Market Unit Leader Banking & Insurance alain.swolfs@capgemini.com Kantoor of Koffiebar Alain Swolfs Market Unit Leader Banking & Insurance alain.swolfs@capgemini.com Bessenveldstraat Brussels, Belgium Mobile:+32 (0)494 32 13 85 North America 10,384 UK & Ireland 8,766

More information

When treating a disease is bad business: orphan and neglected diseases

When treating a disease is bad business: orphan and neglected diseases When treating a disease is bad business: orphan and neglected diseases Rocío Acuña Hidalgo Introduction Over the past decades, the development of thousands of new drugs to treat diseases has improved the

More information

Maatschappelijke Innovatie

Maatschappelijke Innovatie Maatschappelijke Innovatie Lecture: Sociaal Ondernemerschap / Economisch perspectief Niels Bosma 30-04-2015 Vandaag: accent op sociaal ondernemen Economisch perspectief Begripsbepaling Economische relevantie

More information

A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations

A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations Is the Sum More than its Parts? A Comparative Case Study on the Relationship between EU Unity and its Effectiveness in Multilateral Negotiations PhD thesis by: Louise van Schaik, July 2010 Promoter/ PhD

More information

Load Balancing Lync 2013. Jaap Wesselius

Load Balancing Lync 2013. Jaap Wesselius Load Balancing Lync 2013 Jaap Wesselius Agenda Introductie Interne Load Balancing Externe Load Balancing Reverse Proxy Samenvatting & Best Practices Introductie Load Balancing Lync 2013 Waarom Load Balancing?

More information

HIPPO STUDY DG Education And Culture Study On The Cooperation Between HEIs And Public And Private Organisations In Europe. Valorisatie 9/26/2013

HIPPO STUDY DG Education And Culture Study On The Cooperation Between HEIs And Public And Private Organisations In Europe. Valorisatie 9/26/2013 Valorisatie Hoe goed doen we het in Nederland en doet het HBO het anders dan universiteiten? Peter van der Sijde Todd Davey HIPPO STUDY DG Education And Culture Study On The Cooperation Between HEIs And

More information

Public funding of science: An international comparison. CPB Background Document March, 2014

Public funding of science: An international comparison. CPB Background Document March, 2014 CPB Background Document March, 2014 Public funding of science: An international comparison Ryanne van Dalen Sultan Mehmood Paul Verstraten Karen van der Wiel Samenvatting Wereldwijd zijn centrale overheden

More information

POWER OF ATTORNEY FOR EXTRAORDINARY SHAREHOLDERS MEETING OF OCTOBER 5, 2011

POWER OF ATTORNEY FOR EXTRAORDINARY SHAREHOLDERS MEETING OF OCTOBER 5, 2011 RealDolmen Naamloze vennootschap/public Limited Company A. Vaucampslaan 42, 1654 Huizingen RPR/Legal entities register /BTW-VAT no. BE 0429.037.235 Brussel/Brussels VOLMACHT VOOR DE BUITENEWONE ALEMENE

More information

INSEAD ALUMNI ASSOCIATION THE NETHERLANDS EVENT CALENDAR

INSEAD ALUMNI ASSOCIATION THE NETHERLANDS EVENT CALENDAR INSEAD ALUMNI ASSOCIATION THE NETHERLANDS EVENT CALENDAR Corporate Sponsors of the INSEAD Alumni Association of The Netherlands Booking Form This booking form is for your convenience as well as to give

More information

INSIDER TRADING POLICY ZIGGO N.V. EFFECTIVE AS OF 18.07.2013. Declaration of agreement with the Insider Trading Policy

INSIDER TRADING POLICY ZIGGO N.V. EFFECTIVE AS OF 18.07.2013. Declaration of agreement with the Insider Trading Policy INSIDER TRADING POLICY ZIGGO N.V. EFFECTIVE AS OF 18.07.2013 CONTENTS (1) Definitions (2) General rules applicable to all Employees (3) Additional rules for Insiders (4) Compliance Officer APPENDICES (I)

More information

Co-evolution of Author IDs and Research Information Infrastructure in the Netherlands

Co-evolution of Author IDs and Research Information Infrastructure in the Netherlands Co-evolution of Author IDs and Research Information Infrastructure in the Netherlands Clifford Tatum, SURF Market - L'identité du publiant à l'épreuve du numérique Enjeux et perspectives pour l'identification

More information

Dierenwelzijn in Nederland & Europa

Dierenwelzijn in Nederland & Europa Dierenwelzijn in Nederland & Europa Gluren bij de buren: Dierenwelzijn in internationaal verband 12 maart 2014 - Hans Spoolder Op dierenwelzijnsgebied behoort Nederland tot de koplopers Van belang is dat

More information

Global Pharmaceuticals Marketing Channel Reference EDITION

Global Pharmaceuticals Marketing Channel Reference EDITION Global Pharmaceuticals Marketing Channel Reference EDITION 2015 ABOUT IMS HEALTH IMS Health is a leading global information and technology services company providing clients in the healthcare industry

More information

DEVELOPING WORLD HEALTH PARTNERSHIPS DIRECTORY

DEVELOPING WORLD HEALTH PARTNERSHIPS DIRECTORY DEVELOPING WORLD HEALTH PARTNERSHIPS DIRECTORY OVER 250 HEALTH PARTNERSHIPS THAT MAKE A DIFFERENCE TO PEOPLE S LIVES The global health community needs to overcome both new and current challenges in the

More information

Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 9.0

Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 9.0 coursemonstercom/uk Citrix Access Gateway: Implementing Enterprise Edition Feature 90 View training dates» Overview Nederlands Deze cursus behandelt informatie die beheerders en andere IT-professionals

More information

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/01 Paper 1 Listening For Examination from 2015 SPECIMEN MARK SCHEME Approx. 45 minutes

More information

TRACTATENBLAD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. 36 (1974) Nr. 1. JAARGANG 1975 Nr. 15

TRACTATENBLAD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. 36 (1974) Nr. 1. JAARGANG 1975 Nr. 15 36 (1974) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1975 Nr. 15 A. TITEL Briefwisseling houdende een overeenkomst tussen de Nederlandse Regering en de Verenigde Naties inzake een

More information

Peer Assessment. Measuring & Monitoring Team Performances. Ir. Vincent Brugemann and Robert-Vincent de Koning Bsc. Challenge the future

Peer Assessment. Measuring & Monitoring Team Performances. Ir. Vincent Brugemann and Robert-Vincent de Koning Bsc. Challenge the future Peer Assessment Measuring & Monitoring Team Performances Ir. Vincent Brugemann and Robert-Vincent de Koning Bsc Delft University of Technology Challenge the future Presentation for TBM staff About Peer

More information

Marlene Haffner, MD; MPH

Marlene Haffner, MD; MPH Marlene Haffner, MD; MPH Drug Programs for Rare Diseases: Is Right now the time for India? Marlene E. Haffner MD, MPH, CEO Haffner Associates, LLC Rare Diseases and Orphan Drug Development Initiatives

More information

The Global Biotech Industry: Challenges & Opportunities Michael S. Rosen Rosen Bioscience Strategies

The Global Biotech Industry: Challenges & Opportunities Michael S. Rosen Rosen Bioscience Strategies The Global Biotech Industry: Challenges & Opportunities Michael S. Rosen Rosen Bioscience Strategies Greetings from Chicago! Beaches Yes! Pharma Beginnings! Bogota 1974 Selling Drugs in Colombia Global

More information

Examen Software Engineering 2010-2011 05/09/2011

Examen Software Engineering 2010-2011 05/09/2011 Belangrijk: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. Elke theorie-vraag staat op 2 punten (totaal op 24). De oefening staan in totaal op 16 punten. Het geheel staat op 40 punten.

More information

Storage in Microsoft Azure Wat moet ik daarmee? Bert Wolters @bertwolters

Storage in Microsoft Azure Wat moet ik daarmee? Bert Wolters @bertwolters Storage in Microsoft Azure Wat moet ik daarmee? Bert Wolters @bertwolters Welk deel van het platform hebben we nu behandeld? Agenda Recap: Storage Account Nieuw! Premium Storage Nieuw! Native backup voor

More information

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

More information

PFZW wint prijs voor het beste verslag verantwoord beleggen

PFZW wint prijs voor het beste verslag verantwoord beleggen PENSIOEN FON DS,:ZORG Be WELZIJN.'..,., Nieuwsbericht PFZW wint prijs voor het beste verslag verantwoord beleggen Zeist/London, 12juni 20H - Tijdens de Responsible Investment Awards in London heeft Pensioenfonds

More information

Business to Business Marketing, an Entrepreneurial Process!?

Business to Business Marketing, an Entrepreneurial Process!? Business to Business Marketing, an Entrepreneurial Process!? A research on constructing and applying a framework for Business-to-Business marketing as an entrepreneurial process in the North West European

More information

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V. Op 6 februari 2010 is de naam ABN AMRO Bank N.V. (geregistreerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 33002587) gewijzigd in The Royal Bank of Scotland N.V. Op 1 april 2010 is de naam van ABN AMRO Holding

More information

QAFE. Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy. Friday, April 16, 2010

QAFE. Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy. Friday, April 16, 2010 QAFE Oracle Gebruikersclub Holland Rokesh Jankie Qualogy 1 Agenda 2 2 Agenda Aanleiding Productivity Boosters Vereisten Oracle Forms Oplossing Roadmap Resultaat Samenvatting 2 2 Waarom QAFE? 3 3 Waarom

More information

Volunteerism: a United States 6 perspective. plaatsbepaling. 56 Vrijwillige Inzet Onderzocht

Volunteerism: a United States 6 perspective. plaatsbepaling. 56 Vrijwillige Inzet Onderzocht 56 Vrijwillige Inzet Onderzocht Volunteerism: a United States 6 perspective Het artikel The role of government in stimulating and sustaining volunteerism: A United States perspective is gebaseerd op een

More information

The state of DIY. Mix Express DIY event Maarssen 14 mei 2014

The state of DIY. Mix Express DIY event Maarssen 14 mei 2014 The state of DIY!! Mix Express DIY event Maarssen 14 mei 2014 Inleiding Mix press DIY sessie Maarssen 14 mei 2014 Deze presentatie is gemaakt voor het Mix DIY congres en gebaseerd op onze analyse van de

More information

Product Donations & Philanthropic Activities

Product Donations & Philanthropic Activities Product Donations & Philanthropic Activities G Product Donations & Philanthropic Activities For millions of people worldwide, donation may represent their only chance of gaining access to the medicines

More information

Opportunities in the South Korean cheese market. Kansendossier Zuid-Korea

Opportunities in the South Korean cheese market. Kansendossier Zuid-Korea Opportunities in the South Korean cheese market Kansendossier Zuid-Korea Inhoud 1 Opportunities in the South Korean cheese market 3 1.1 1.2 Fast growing market 3 Premiumization 4 1.3 High potentials in

More information

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V. Op 6 februari 2010 is de naam ABN AMRO Bank N.V. (geregistreerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 33002587) gewijzigd in The Royal Bank of Scotland N.V. Op 1 april 2010 is de naam van ABN AMRO Holding

More information

Making User Created News Work

Making User Created News Work TNO report TNO 2012 R11277 Built Environment Brassersplein 2 2612 CT Delft P.O. Box 5050 2600 GB Delft The Netherlands www.tno.nl T +31 88 866 70 00 F +31 88 866 70 57 infodesk@tno.nl Date 27 December

More information

Campaigns and actions: some recent Dutch experiences. Gerjan Huis in t Veld november 15 2013

Campaigns and actions: some recent Dutch experiences. Gerjan Huis in t Veld november 15 2013 Campaigns and actions: some recent Dutch experiences Gerjan Huis in t Veld november 15 2013 Stop Prijsmisleiding! Action Travel Prices 17-21 june 2013 What s the problem? Research February 2013: none of

More information

Advanced Metering Infrastructure

Advanced Metering Infrastructure Advanced Metering Infrastructure Research Project 2 Vic Ding SNE, UvA February 8th 2012 Agenda Background Research motivation and questions Research methods Research findings Stakeholders Legislation Smart

More information

SharePoint. Microsoft Dynamics. SharePoint

SharePoint. Microsoft Dynamics. SharePoint What is? SHARE Er was eens een bedrijf waar documenten een belangrijke rol spelen. Elke dag werden er vele documenten tussen klanten en leveranciers over en weer gestuurd en ergens opgeslagen. Op een

More information

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. ABN AMRO Holding N.V. RBS Holdings N.V. ABN AMRO Bank N.V. Op 6 februari 2010 is de naam ABN AMRO Bank N.V. (geregistreerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 33002587) gewijzigd in The Royal Bank of Scotland N.V. Op 1 april 2010 is de naam van ABN AMRO Holding

More information

BEGRIJP JE DOELGROEP BETER DOOR KENNIS OVER TRENDS. Spreker: Aljan de Boer Moderator: Mascha Buiting

BEGRIJP JE DOELGROEP BETER DOOR KENNIS OVER TRENDS. Spreker: Aljan de Boer Moderator: Mascha Buiting BEGRIJP JE DOELGROEP BETER DOOR KENNIS OVER TRENDS Spreker: Aljan de Boer Moderator: Mascha Buiting 2 WIE ZIJN WIJ? mascha@masmarketing.nl aljan@trendsactive.com Vragen of support over dit webinar: +31

More information

Scott Byrne & Rachel Weeks G400: Pharma Report 10/22/09 Direct to Consumer Advertising: The Affect on the Pharmaceutical Industry

Scott Byrne & Rachel Weeks G400: Pharma Report 10/22/09 Direct to Consumer Advertising: The Affect on the Pharmaceutical Industry Scott Byrne & Rachel Weeks G400: Pharma Report 10/22/09 Direct to Consumer Advertising: The Affect on the Pharmaceutical Industry A Glance at the Pharmaceutical Industry The pharmaceutical industry is

More information

ruimtelijk ontwikkelingsbeleid

ruimtelijk ontwikkelingsbeleid 38 S a n d e r O u d e E l b e r i n k Digitale bestemmingsplannen 3D MODELLING OF TOPOGRAPHIC Geo-informatie OBJECTS en BY FUSING 2D MAPS AND LIDAR DATA ruimtelijk ontwikkelingsbeleid in Nederland INTRODUCTION

More information

Proprietary Kroll Ontrack. Data recovery Data management Electronic Evidence

Proprietary Kroll Ontrack. Data recovery Data management Electronic Evidence Data recovery Data management Electronic Evidence Back-up migratie of consolidatie TAPE SERVICES Overview The Legacy Tape Environment Common Legacy Tape Scenarios Available Options Tape Service Components

More information

Seminar: Aandeelhouderschap op de schop

Seminar: Aandeelhouderschap op de schop Seminar: Aandeelhouderschap op de schop Theoretisch Kader Aandeelhoudersbetrokkenheid Trends en Ontwikkelingen Daniëlle Melis MBA MSc 11 februari 2014 Leadership Entrepreneurship Stewardship info@nyenrode.nl

More information

HR Transformation and Future of HR Brussel, 25 april 2013 Material part 1/2

HR Transformation and Future of HR Brussel, 25 april 2013 Material part 1/2 HR Transformation and Future of HR Brussel, 25 april 2013 Material part 1/2 Doelstellingen Ideeën uitwisselen over hoe een HR transformatie te starten Ervaringen delen over hoe HR toegevoegde waarde kan

More information

Use of trademarks with a reputation as Adwords by competitors: Permissible comparative advertising or impermissible coat-tail riding / dilution?

Use of trademarks with a reputation as Adwords by competitors: Permissible comparative advertising or impermissible coat-tail riding / dilution? Use of trademarks with a reputation as Adwords by competitors: Permissible comparative advertising or impermissible coat-tail riding / dilution? On Thursday March 24, 2011 The Trademark Law Institute (TLI)

More information

Health Council of the Netherlands Mobile phones and cancer

Health Council of the Netherlands Mobile phones and cancer Health Council of the Netherlands Mobile phones and cancer Part 1: Epidemiology of tumours in the head Gezondheidsraad H e a l t h C o u n c i l o f t h e N e t h e r l a n d s Aan de staatssecretaris

More information